BCKH DETERMINANTS OF CAPITAL STRUCTURE OF LISTED MANUFACTURING THE CASE IN VIETNAM

Mô hình nghiên cứu Với giả định mỗi thực thể đều có những đặc điểm riêng biệt có thể ảnh hưởng đến các biến giải thích, FEM phân tích mối tương quan này giữa phần dư của mỗi thực thể vớ

HOSE

DETERMINANTS OF CAPITAL STRUCTURE OF LISTED MANUFACTURING

COMPANY: THE CASE IN VIETNAM

-–

:

ABSTRACT

The objective of this study is to identify the determinants influencing the capital structure of listed manufacturing company in Vietnam Panel data of 55 manufacturing compary over the period 2007-2011 is analysized using three estimation models: Pure pooled OLS, Fixed effect model and Random effect model Besides, in this study, capital structure is not only based on total debt ratios but also based on a decomposition of total debt ratios into short-term and long-term debt ratios Empirical results show that capital structure of listed manufacturing company in Vietnam has relationships with 5 main determinants: firm size, profitability, asset structure, growth and liquidity

Key words: Capital structure, manufacturing company, determinants, debt ratio, fixed effect

model, random effect model

1

hiện qua quá trình huy động

Xác định cấu trúc tài chính cho doanh nghiệp

nhằm xây dựng chính sách tài trợ hợp lý nhất vừa đảm bảo khả năng thanh khoản vừa tận dụng hiệu ứng tích cực của đòn cân nợ nâng cao giá trị doanh nghiệp

Tại Việt Nam, trong thập kỷ vừa qua đã xuất hiện những nghiên cứu về đề tài cấu trúc tài chính và các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính Một trong những nghiên cứu này

là của San (2002) tập trung vào các doanh nghiệp ngành du lịch ở tỉnh Thừa Thiên Hu

,

giữa mô

hình lý thuyết và kết quả thực nghiệm bằng cách áp dụng mô hình trong nhiều điều kiện kh

ngành công nghiệp chế tạo trên sàn giao dịch chứng khoán TP HCM (HOSE), đây là ngành

có số lượng doanh nghiệp chiếm tỷ trọng nhiều nhất và chiếm tỷ lệ vốn hoá lớn nhất trong tất cả các ngành (theo bảng phân ngành của HNX)

2

2.1

Hầu hế

phương pháp phân tích hồi qui bội dựa trên nguyên tắc bình phương nhỏ nhất nhằm tìm ra mối quan hệ giữa biến phụ thuộc và các biế

- số liệu của 55 doanh nghiệp ngành công nghiệp chế tạo niêm yết trên HOSE trong vòng 5 năm từ năm 200 -

-

2.2 Mô hình nghiên cứu

Với giả định mỗi thực thể đều có những đặc điểm riêng biệt có thể ảnh hưởng đến các biến giải thích, FEM phân tích mối tương quan này giữa phần dư của mỗi thực thể với các biến giải thích qua đó kiểm soát và tách ảnh hưởng của các đặc điểm riêng biệt (không đổi theo thời gian) ra khỏi các biến giải thích để chúng ta có thể ước lượng những ảnh hưởng thực (net effects) của biến giải thích lên biến phụ thuộc

Mô hình ước lượng sử dụng:

Y it = Ci + βX it + u it *

Trong đó

C i (i=1….n) : hệ số chặn cho từng thực thể nghiên cứu

β : hệ số góc đối với nhân tố X

uit : phần dư

Mô hình trên đã thêm vào chỉ số i cho hệ số chặn “c” để phân biệt hệ số chặn của từng doanh nghiệp khác nhau có thể khác nhau, sự khác biệt này có thể do đặc điểm khác nhau của từng doanh nghiệp hoặc do sự khác nhau trong chính sách quản lý, hoạt động của doanh nghiệp

2.2.2 Mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên - REM

Điểm khác biệt giữa mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên và mô hình ảnh hưởng cố định được thể hiện ở sự biến động giữa các thực thể Nếu sự biến động giữa các thực thể có tương quan đến biến độc lập – biến giải thích trong mô hình ảnh hưởng cố định thì trong

mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên sự biến động giữa các thực thể được giả sử là ngẫu nhiên và không tương quan đến các biến giải thích

Chính vì vậy, nếu sự khác biệt giữa các thực thể có ảnh hưởng đến biến phụ thuộc thì REM sẽ thích hợp hơn so với FEM Trong đó, phần dư của mỗi thực thể (không tương quan với biến giải thích) được xem là một biến giải thích mới

Ý tưởng cơ bản của mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên cũng bắt đầu từ mô hình:

Y it = Ci + βX it + u it

Thay vì trong mô hình trên, Ci là cố định thì trong REM có giả định rằng nó là một biến ngẫu nhiên với trung bình là C1 và giá trị hệ số chặn được mô tả như sau:

Ci = C+ ε i (i=1, n)

ε i : Sai số ngẫu nhiên có trung bình bằng 0 và phương sai là

Thay vào mô hình ta có:

Y it = C + β X it + εi + u it hay Y it = C + β X it + w it w it = εi + u it

ε i : Sai số thành phần của các đối tượng khác nhau (đặc điểm riêng khác nhau của từng doanh nghiệp)

uit: Sai số thành phần kết hợp khác của cả đặc điểm riêng theo từng đối tượng và theo thời gian

Nhìn chung mô hình FEM hay REM tốt hơn cho nghiên cứu phụ thuộc vào giả định

có hay không sự tương quan giữa εi các biến giải

, trong phần hồi quy nghiên cứu này sẽ

OLS, FEM và REM để chọn mô hình thích hợp nhất”

2.3 Quy trình nghiên cứu

1:

Cấu trúc tài chính được đ

:

về đề tài các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính doanh nghiệp, k

chính để phân tích mối quan hệ giữa chúng với chính sách vay nợ của doanh nghiệp: -Quy mô doanh nghiệp

-Hiệu quả hoạt động kinh doanh

-Cơ cấu tài sản

-Tốc độ tăng trưởng -Khả năng thanh khoản Bước 2: Thu thập dữ liệu

trên HOSE tính đến tháng 12/2011 Dữ liệu về cấu trúc tài chính, quy mô doanh nghiệp, lợi nhuận… được lấy từ báo cáo tài chính đã kiểm toán công bố trên trang thông tin chính thức của sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh

3:

1

Biến độc lập

Biến quy mô doanh nghiệp X1

X2 X3

Doanh thu Tổng tài sản Vốn chủ sở hữu (VCSH) Biến hiệu quả hoạt động kinh doanh

X4 X5 X6

Lợi nhuận trên tổng tài sản bình quân (ROA) Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu ( ROE) Lợi nhuận trên doanh thu

Biến cơ cấu tài sản

Biến khả năng thanh khoản

Biến tốc độ tăng trưởng

Biến phụ thuộc

Cấu trúc tài chính

Y1 Nợ phải trả trên tổng tài sản Y2

Y3

Bước 4: :

)

Bước 5:

chọn các biến theo nguyên tắc mỗi nhân tố chỉ chọn một biến đại diện có quan hệ chặt chẽ nhất với tỷ suất nợ dài hạn, nếu hai biến trong cùng một nhân tố có tương quan chặt chẽ với

tỷ suất nợ dài hạn thì sẽ chọn biến có quan hệ chặt chẽ hơn

4- ROA

6:

:

Bước 7:

-test, F-test

2

Bước 8: Tóm tắt kết quả và kết luận

3 Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị đối với các doanh nghiệp

3.1

cấu trúc tài chính doanh nghiệp:

Mô hình hồi quy thể hiện ảnh hưởng của các nhân tố đến cấu trúc tài chính doanh nghiệp:

Yit = Ci + β1X01 it + β2X4 it + β3X7 it + β4X08 it + β5X09 it +u it

Bảng 2 Tóm tắt kết quả nghiên cứu mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính DN

Biến phụ thuộc

(4,123)

+4,354**

(1,850)

+5,505**

(2,952)

(0,090)

-0,227*

(0,056)

-0,097*** (0,098)

(0,080)

-0,553*

(0,039)

+0,328*

(0,075)

(3,022)

+20,01*

(1,034)

(0,546)

1,207*

(0,529)

3.2

Quy mô doanh nghiệp (Logarit doanh thu) tỷ lệ thuận (+) với tỷ suất nợ

Kết quả thực nghiệm đã khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa quy mô doanh nghiệp với chính sách vay nợ của doanh nghiệp Thêm vào đó, hệ số hồi quy

có ý nghĩa thống kê cao đã khẳng định rằng các doanh nghiệp lớn sẽ sử dụng nhiều nợ hơn

để tài trợ hoạt động của mình trong khi các doanh nghiệp nhỏ thay vì sử dụng nợ sẽ dùng nguồn vốn chủ sở hữu nhiều hơn Điều này đúng với các lý thuyết về cơ cấu vốn tức là các doanh nghiệp có quy mô càng lớn thì càng dễ dàng tiếp cận với các nguồn vốn vay mượn hơn các doanh nghiệp có quy mô nhỏ Các nghiên cứu củ

(2003) cũng đưa ra kết quả tương tự về mối tương quan thuận giữa quy mô doanh nghiệp và cấu trúc tài chính

Như vậy có thể kết luận, “quy mô của doanh nghiệp có quan hệ thuận chiều với cấu trúc tài chính”

ệu quả hoạt động kinh doanh (ROA) tỷ lệ nghịch (-) vớ cũng được chấp nhận với hệ số hồi quy có ý nghĩa thống kê với mức ý nghĩa 0,1% Điều này đúng với lý thuyết trật tự phân hạng trong tài trợ của doanh nghiệp, nghĩa là các doanh

nghiệp hoạt động có lời nhiều sẽ có nhiều nguồn vốn giữ lại để tài trợ cho các hoạt động của mình do vậy sẽ ít sử dụng nợ vay hơn Nghiên cứu của Rajan và Zingales (1995) cũng cho rằng cấu trúc tài chính và hiệu quả hoạt động kinh doanh có mối tương quan nghịch

cấu trúc tài chính”

Kết quả thực nghiệm cho thấy cơ cấu tài sản có mối quan hệ tỷ lệ nghịch với tỷ suất

kết quả nghiên cứu của Huang và Song (2002) ở Trung Quố

(2006) đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam hoàn toàn phù hợp với những phân tích đã trình bày, các doanh nghiệp có tỷ trọng TSCĐ cao thiên về ợ dài hạn hơn doanh nghiệp có tỷ trọng TSCĐ thấp Có thể giải thích như sau, việc đầu tư nhiều vào TSCĐ sẽ làm khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp bị ảnh hưởng trong khi đó các khoản nợ phải trả của các doanh nghiệp phần lớn đều là nợ vay ngắn hạn, nếu sử dụng nguồn nợ vay này để tài trợ doanh nghiệp sẽ dễ gặp phải rủi ro phá sản do áp lực thanh toán ngắn hạn

Như vậy, “cơ cấu tài sản có quan hệ nghịch chiều vớ

Khả năng thanh khoản tỷ lệ thuận (+) với tổng nợ vay/tổng tài sả

Kết quả hồi quy có ý nghĩa trong phân tích tác động của khả năng thanh khoản với tỷ suất nợ ợp thực tế, những doanh nghiệp có khả năng thanh khoả

nợ (chủ yếu là nợ ngắn hạ hơn các doanh nghiệp khác do đáp ứng được nhu cầu thanh toán trong ngắn hạn, đây là một nhân tố được các tổ chức tín dụng quan tâm để đảm bảo cho các khoản vay nợ của doanh nghiệp sẽ được thanh toán đúng hạ

Như vậy, có thể kết luận, “tính thanh khoản có quan hệ

Tốc độ tăng trưởng tỷ lệ thuận (+) với tổng nợ vay/ tổng tài sả

, được chấp nhận với mức ý nghĩa 10% Điều này chứng tỏ rằng các doanh nghiệp có cơ hội tăng trưởng nhanh có khuynh hướng sử dụng nợ cao hơn các doanh nghiệp có cơ hội tăng trưởng thấp Kết quả này phù hợp vì thực tế hiện nay khi các doanh nghiệp đứng trước những cơ hội phát triển, hội nhập do xu hướng phát triển tích cực của nền kinh tế tạo ra sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp tìm kiếm những nguồn vốn vay bên ngoài để đầu tư khai thác cơ hội kinh doanh thuận lợi đó Trong trường hợp đó, hiệu ứng đòn cân nợ sẽ phát huy tác dụng tích cực làm tăng giá trị của doanh nghiệp

Như vậy, có thể kết luận “cơ hội tăng trưởng có quan hệ thuận chiều vớ

3.3

2007 -

Cấu trúc tài chính được đo lường bởi chỉ tiêu tỉ suất nợ Theo đó, tỉ suất nợ bình quân là 40,35% trong đó có sự khác biệt khá lớn giữa các doanh nghiệp Phần lớn nợ phải trả của các doanh nghiệp là nợ ngắn hạn chiếm đến trên 90%, tỷ lệ nợ dài hạn thấp cho thấy thị trường vốn ở Việt Nam vẫn chưa phát triển, kênh huy động vốn chủ yếu của doanh nghiệp

là vốn vay ngân hàng với chi phí cao gây ra nhiều trở ngại cho hoạt động của các doanh nghiệp

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy các nhân tố quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng và khả năng thanh khoản có mối quan hệ tỉ lệ thuận với cấu trúc tài chính trong khi nhân tố hiệu quả hoạt động kinh doanh và cơ cấu tài sản tác động tỉ lệ nghịch đến cấu trúc tài chính Các tác động này có thể được giải thích một phần bởi lý thuyết trật tự phân hạng và lý thuyết tĩnh về cơ cấu vốn của Modiglani và Miller Tuy nhiên chúng ta không thể bỏ qua ảnh hưởng của những đặc điểm riêng biệt của từng doanh nghiệp trong mối quan

hệ với cấu trúc tài chính cũng như ảnh hưởng của môi trường thể chế doanh nghiệp đang hoạt động

–

Tuy số liệu thực nghiệm được lấy từ báo cáo tài chính của các doanh nghiệm được công

bố trên các trang web chứng khoán nhưng trên thực tế vẫn không có tính chính xác tuyệt đối Điều này có thể dẫn đến sự sai lệch trong việc xây dựng & kiểm định mô hình hồi quy thể hiện sự tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệ

(HOSE)

O

[2] Modigliani, F và Miller, M.H, (1958), “The Cost of Capital, Corporate Finance,and

the Theory of Investment” American Economic Review

[3] Rajan, R G & Zingales, L, (1995), “What do we know about capital structure? Some

evidence from international data” The Journal of Finance

[4] Trần Đình Khôi Nguyên (2006) “Capital structure in small and medium-sized

enteprises: the case of Vietnam” ASEAN Economic Bulletin

[5] Nguyễn Ngọc Vũ (2003) “Determinants of capital structure for listed firms in the

Vietnam stock Exchange Market” Danang University Press, Danang, Vietnam

[6] Stata Web Book University of California, Los Angeles

[7] Panel data analysis using Stata Princeton University

Khanh : 0976 123 987

Email : khanhbpn@gmail.com