Luận văn thạc sĩ xây dựng đảng-thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý

MỞ ĐẦU Tính cấp thiết đề tài Tập trung dân chủ nguyên tắc tổ chức đảng cách mạng giai cấp công nhân Điều nhà kinh điển chủ nghĩa MácLênin khẳng định từ sớm Vận dụng sáng tạo quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định lấy nguyên tắc tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức hoạt động Đảng Ngày nay, thời kỳ đẩy mạnh cơng nghiệp hóa, đại hóa đất nước, trước u cầu phải phát huy mở rộng dân chủ ngày rộng rãi mà trước hết phát huy mở rộng dân chủ Đảng nguyên tắc tập trung dân chủ lại có vị trí, vai trị quan trọng Mọi hoạt động Đảng đòi hỏi phải đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ, có cơng tác cán Đảng Nghị Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII (Nghị số 03-NQ/HNTW, ngày 18 tháng năm 1997) “Về chiến lược cán thời kỳ đẩy mạnh cơng nghiệp hố, đại hố đất nước” khẳng định, Đảng thống lãnh đạo công tác cán quản lý đội ngũ cán theo nguyên tắc tập trung dân chủ, đồng thời phát huy trách nhiệm tổ chức thành viên hệ thống trị Qua 10 năm thực Nghị Trung ương khóa VIII, Đảng đánh giá “Ðã giữ vững thực quan điểm Ðảng thống lãnh đạo công tác cán quản lý đội ngũ cán bộ, thực tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, coi trọng việc phát huy vai trò, trách nhiệm tổ chức hệ thống trị người đứng đầu tổ chức” [13, tr.266], “Việc thực quy định phân cấp quản lý cán quy chế bổ nhiệm cán cấp ủy, tổ chức Đảng thực tương đối nghiêm túc theo hướng công khai, minh bạch đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ” [18, tr.225] Tuy nhiên, Đảng nhìn nhận cịn mặt hạn chế “Còn thiếu quy chế cụ thể bảo đảm phát huy dân chủ, thực đắn nguyên tắc tập trung dân chủ” [13, tr.270]; … số trường hợp bổ nhiệm, giới thiệu cán ứng cử chưa người, việc, cịn có biểu cục bộ, nặng thứ tự, thâm niên, gò ép cấu, chưa bảo đảm chất lượng; … số đề bạt, bổ nhiệm bộc lộ yếu phẩm chất lực … Một số nơi chưa phân định rõ trách nhiệm tập thể cá nhân đánh giá, bổ nhiệm cán bộ; thiếu quán giải mối quan hệ tiêu chuẩn cấu bổ nhiệm giới thiệu ứng cử, có phụ thuộc vào ý kiến chủ quan người đứng đầu, có lại chủ yếu dựa vào phiếu tín nhiệm, coi phiếu tín nhiệm phiếu bầu, thiếu kiến quan, tổ chức người đứng đầu có thẩm quyền [18, tr 225-227] Thực tế năm gần vấn đề “chạy chức” đề cập đến nhiều, kỳ họp lần thứ Quốc hội khóa XII số đại biểu đưa vấn đề chất vấn Theo nhiều ý kiến, nguyên nhân làm cho nạn “chạy chức” tồn chưa thực tốt nguyên tắc tập trung dân chủ công tác cán Ở thành phố Hồ Chí Minh, ban thường vụ huyện ủy ban hành quy chế bổ nhiệm cán giới thiệu cán ứng cử Trên sở thực tốt nguyên tắc tập trung dân chủ bổ nhiệm cán giới thiệu cán ứng cử chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý Tuy nhiên, trình thực tồn số hạn chế định, có trường hợp chưa đảm bảo dân chủ, có trường hợp khơng bảo đảm tập trung Một số trường hợp giới thiệu cán ứng cử chưa thống cao cấp ủy, Hội đồng nhân dân, Mặt trận đoàn thể Do số cán sau bầu giữ chức vụ lãnh đạo quản lý khơng phát huy lực cơng tác, khơng hồn thành nhiệm vụ giao, chí có trường hợp kết bầu cử không theo ý kiến kết luận ban thường vụ huyện ủy Tình trạng ảnh hưởng khơng nhỏ đến uy tín lãnh đạo Đảng bộ, hạn chế việc nâng cao lực lãnh đạo, sức chiến đấu tổ chức sở đảng, lực quản lý điều hành quan nhà nước, chất lượng hoạt động Mặt trận đồn thể hệ thống trị địa phương Từ phân tích cho thấy, cần có nghiên cứu làm rõ sở lý luận thực tiễn, nhằm tìm giải pháp để thực tốt nguyên tắc tập trung dân chủ giới thiệu cán ứng cử chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý thành phố Hồ Chí Minh Do tác giả chọn đề tài “Thực nguyên tắc tập trung dân chủ giới thiệu cán ứng cử chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn nay” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam Đây vấn đề cấp thiết, phù hợp với nhiệm vụ công tác xây dựng Đảng đáp ứng nhu cầu thực tiễn địa phương

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức của chính đảng cách mạngcủa giai cấp công nhân Điều này đã được các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định từ rất sớm Vận dụng sáng tạo các quan điểm của chủ nghĩaMác-Lênin, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định lấy nguyên tắc tậptrung dân chủ làm nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của Đảng

Ngày nay, trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước, trước yêu cầu phải phát huy và mở rộng dân chủ ngày càng rộng rãi màtrước hết là phát huy và mở rộng dân chủ trong Đảng thì nguyên tắc tập trungdân chủ lại có vị trí, vai trò càng quan trọng Mọi hoạt động của Đảng hiệnnay đều đòi hỏi phải đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ, trong đó có côngtác cán bộ của Đảng

Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảngkhoá VIII (Nghị quyết số 03-NQ/HNTW, ngày 18 tháng 6 năm 1997) “Vềchiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”khẳng định, Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán

bộ theo nguyên tắc tập trung dân chủ, đồng thời phát huy trách nhiệm của các

tổ chức thành viên trong hệ thống chính trị

Qua 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII, Đảngđánh giá “Ðã giữ vững và thực hiện quan điểm Ðảng thống nhất lãnh đạocông tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, thực hiện tốt hơn nguyên tắc tậptrung dân chủ, coi trọng hơn việc phát huy vai trò, trách nhiệm của các tổchức trong hệ thống chính trị và người đứng đầu các tổ chức” [13, tr.266],

“Việc thực hiện quy định về phân cấp quản lý cán bộ và quy chế bổ nhiệmcán bộ đã được các cấp ủy, tổ chức Đảng thực hiện tương đối nghiêm túc theo

hướng công khai, minh bạch trong đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ” [18,tr.225] Tuy nhiên, Đảng cũng nhìn nhận vẫn còn những mặt hạn chế là “Cònthiếu những quy chế cụ thể bảo đảm phát huy dân chủ, thực hiện đúng đắnnguyên tắc tập trung dân chủ” [13, tr.270];

… một số trường hợp bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cửchưa đúng người, đúng việc, còn có biểu hiện cục bộ, nặng về thứ

tự, thâm niên, gò ép về cơ cấu, chưa bảo đảm chất lượng; … một sốmới được đề bạt, bổ nhiệm đã bộc lộ yếu kém cả về phẩm chất vànăng lực … Một số nơi chưa phân định rõ trách nhiệm giữa tập thể

và cá nhân trong đánh giá, bổ nhiệm cán bộ; thiếu nhất quán khigiải quyết mối quan hệ giữa tiêu chuẩn và cơ cấu trong bổ nhiệm vàgiới thiệu ứng cử, có khi quá phụ thuộc vào ý kiến chủ quan củangười đứng đầu, nhưng có khi lại chủ yếu dựa vào phiếu tín nhiệm,coi phiếu tín nhiệm như phiếu bầu, thiếu chính kiến của cơ quan, tổchức và người đứng đầu có thẩm quyền [18, tr 225-227]

Thực tế những năm gần đây vấn đề “chạy chức” được đề cập đến khánhiều, trong kỳ họp lần thứ 6 Quốc hội khóa XII một số đại biểu cũng đã đưavấn đề này ra chất vấn Theo nhiều ý kiến, một trong những nguyên nhân làmcho nạn “chạy chức” còn tồn tại là do chưa thực hiện tốt nguyên tắc tập trungdân chủ trong công tác cán bộ

Ở thành phố Hồ Chí Minh, hiện nay các ban thường vụ huyện ủy đều

đã ban hành quy chế bổ nhiệm cán bộ và giới thiệu cán bộ ứng cử Trên cơ sở

đó đã thực hiện tốt hơn nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm cán bộ

và giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản

lý Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định, cótrường hợp chưa đảm bảo dân chủ, nhưng cũng có trường hợp không bảo đảmtập trung Một số trường hợp giới thiệu cán bộ ứng cử chưa được sự thốngnhất cao trong cấp ủy, Hội đồng nhân dân, Mặt trận và các đoàn thể Do đó

một số cán bộ sau khi được bầu giữ các chức vụ lãnh đạo quản lý không pháthuy được năng lực công tác, không hoàn thành nhiệm vụ được giao, thậm chí

có trường hợp kết quả bầu cử không đúng theo ý kiến kết luận của ban thường

vụ huyện ủy Tình trạng này đã ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín lãnh đạo củaĐảng bộ, hạn chế việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức

cơ sở đảng, năng lực quản lý điều hành của các cơ quan nhà nước, chất lượnghoạt động của Mặt trận và các đoàn thể trong hệ thống chính trị ở địa phương

Từ những phân tích trên đây cho thấy, cần có sự nghiên cứu làm rõhơn cơ sở lý luận và thực tiễn, nhằm tìm ra những giải pháp để thực hiện tốthơn nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chứcdanh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh hiện

nay Do đó tác giả chọn đề tài “Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện

ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn hiện nay” làm luận văn thạc

sĩ chuyên ngành xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam Đây là vấn đề cấp thiết,phù hợp với nhiệm vụ công tác xây dựng Đảng hiện nay và đáp ứng nhu cầuthực tiễn của địa phương

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thời gian qua, việc nghiên cứu về công tác cán bộ, về nguyên tắc tậptrung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Đảng nói chung, trong công táccán bộ nói riêng đã được thực hiện dưới nhiều góc độ khác nhau Có thể kểđến một số nghiên cứu tiêu biểu như:

- Đậu Thế Biểu: Vận dụng sáng tạo nguyên tắc tập trung dân chủ của V.I.Lênin, Nxb Thông tin lý luận, Hà Nội, 1990.

- TS Nguyễn Tiến Phồn: Dân chủ và tập trung dân chủ - Lý luận và thực tiễn, Nxb khoa học xã hội, Hà nội, 2001.

- PGS, TS Nguyễn Phú Trọng và PGS, TS Trần Xuân Sầm (đồng chủ

biên): Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Nxb Chính trị

Quốc gia, Hà Nội, 2003

- PGS, TS Trương Thị Thông và TS Lê Kim Việt (đồng chủ biên):

Bệnh quan liêu trong công tác cán bộ ở nước ta hiện nay - Thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008.

* Luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ:

- Nguyễn Văn Biều: Nhận thức và thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay Luận án phó tiến sĩ khoa học

- Đặng Tấn Công: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong đánh giá cán bộ diện Ban Thường vụ Huyện ủy Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận quản lý giai đoạn hiện nay Luận văn thạc sĩ khoa học chính trị, Hà Nội, 2008.

- Lê Văn Đủ: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong việc bổ nhiệm cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ Huyện ủy Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang quản lý giai đoạn hiện nay Luận văn thạc sĩ khoa học chính trị, Hà Nội, 2008.

- Trịnh Đình Châu: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong việc

bổ nhiệm cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ huyện ủy quản lý ở các huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa giai đoạn hiện nay Luận văn thạc sĩ khoa học chính

trị, Hà Nội, 2008

Luận văn đã trình bày những vấn đề lý luận và thực tiễn về nguyên tắctập trung dân chủ và thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công táccán bộ của Đảng Trên cơ sở phân tích những ưu điểm và hạn chế việc thựchiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong bổ nhiệm cán bộ diện ban thường vụhuyện ủy quản lý ở các huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa, đề xuất một sốgiải pháp khả thi để thực hiện tốt hơn vấn đề này trong thời gian tới

- Nguyến Tiến Phong: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Phúc quản lý giai đoạn hiện nay Luận văn thạc sĩ khoa học chính trị, Hà Nội, 2009.

Nội dung luận văn tác giả tập trung làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn vàđánh giá thực trạng việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong giớithiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Phúcquản lý Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện tốtnguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danhdiện Ban Thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Phúc quản lý giai đoạn hiện nay

* Bài báo khoa học:

- Trần Trung Quang: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong điều kiện mới, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 2 – 1990.

- Phạm Văn Huỳnh: Nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng - nội dung, những nhân tố tác động, khuyết điểm và kiến nghị, Tạp chí Nghiên cứu

lý luận, số 6 – 1990

- Nguyễn Phú Trọng: Để đảm bảo dân chủ trong Đảng, Tạp chí Cộng

sản, số 11 – 1990

- Nguyễn Văn Tốn: Lại bàn về tập trung dân chủ, Tạp chí Nghiên cứu

lý luận, số 4 – 1991

- Nguyễn Thế Tư: Những biến dạng nguyên tắc tập trung dân chủ và giải pháp khắc phục, website Tạp chí xây dựng Đảng(http://www.xaydungdang.org.vn), 20/9/2006

- Nguyễn Đức Hạt: Tiếp tục đổi mới công tác cán bộ, Tạp chí cộng

tay xây dựng Đảng, số 5, 2009 (trang 29-31)

- Phạm Văn Hiểu: Suy nghĩ về nguyên tắc tập trung dân chủ trong bầu cử, website Tạp chí xây dựng Đảng (http://www.xaydungdang.org.vn),

16/3/2009

- Nguyễn Quang Du: Kết hợp tập trung dân chủ với hiệp thương dân chủ trong tổ chức Mặt trận cấp cơ sở như thế nào cho có hiệu quả?, Tạp chí

Cộng sản điện tử, số 15 (183), 2009

- Phạm Việt Hải: Về thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ trong Quân đội, website Tạp chí xây dựng Đảng

ở thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích:

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực trạng việc thực hiệnnguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danhdiện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh, đề xuấtphương hướng và giải pháp để thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủtrong công tác này thời gian tới

- Nhiệm vụ:

+ Làm rõ các vấn đề lý luận, thực tiễn của việc thực hiện nguyên tắctập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện banthường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh

+ Đánh giá đúng thực trạng việc thực hiện nguyên tắc tập trung dânchủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện

ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn hiện nay, xác định nguyênnhân của những kết quả đạt được và hạn chế, rút ra các kinh nghiệm thực tiễn

+ Đề xuất phương hướng, giải pháp để thực hiện tốt nguyên tắc tậptrung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường

vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh trong những năm tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là thực hiện nguyên tắc tập trungdân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụhuyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh

Mác Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng,duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin; vận dụng tổng hợp các phươngpháp nghiên cứu khoa học: khảo sát thực tiễn, phân tích - tổng hợp, lô gích -lịch sử, quy nạp - diễn dịch, thống kê…

6 Đóng góp mới và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc thực hiện nguyên tắc tậptrung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường

vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi, góp phần vào việc đảm bảothực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử cácchức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minhgiai đoạn hiện nay

- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cấp ủy đảng, cơquan làm công tác tổ chức cán bộ của Đảng và Nhà nước trong việc nâng caochất lượng công tác giới thiệu cán bộ ứng cử giai đoạn hiện nay Kết quảnghiên cứu của luận văn cũng có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ nghiêncứu, học tập môn xây dựng Đảng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,nội dung của luận văn gồm 3 chương, 6 tiết

Chương 1

THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC TẬP TRUNG DÂN CHỦ

TRONG GIỚI THIỆU CÁN BỘ ỨNG CỬ CÁC CHỨC DANH DIỆN BAN THƯỜNG VỤ HUYỆN ỦY QUẢN LÝ Ở THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH – NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 BAN THƯỜNG VỤ HUYỆN ỦY VÀ CÁN BỘ DIỆN BAN THƯỜNG

VỤ HUYỆN ỦY QUẢN LÝ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

1.1.1 Đảng bộ huyện và ban thường vụ huyện ủy ở thành phố Hồ Chí Minh

1.1.1.1 Khái quát về các huyện và đảng bộ huyện ở thành phố Hồ Chí Minh

- Khái quát về các huyện ở thành phố Hồ Chí Minh:

Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong khu vực Đông Nam Bộ, tiếp giápvới vùng đồng bằng sông Cửu Long; diện tích trải dài theo hướng Tây Bắc -Đông Nam, từ tọa độ 10o22’33’’ đến 11o22’17’’ vĩ Bắc và từ 106o1’2’’ đến

107o1’10’’ kinh Đông; phía Bắc giáp tỉnh Bình Dương, Tây Bắc giáp tỉnh TâyNinh , Đông và Đông Bắc giáp tỉnh Đồng Nai, Đông Nam giáp tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu, Tây và Tây Nam giáp tỉnh Long An và Tiền Giang (Phụ lục 1).Thành phố Hồ Chí Minh có diện tích 2.095,01 km2, dân số 7.165.398 người;

có 24 đơn vị hành chính cấp huyện (19 quận, 5 huyện), với 322 đơn vị hànhchính cấp xã (thuộc quận gọi là phường, thuộc huyện gọi là xã hoặc thị trấn)(Phụ lục 2)

Các huyện ở thành phố Hồ Chí Minh nằm về phía Tây Bắc, Tây Nam

và Đông Nam của thành phố, tiếp giáp với các tỉnh: Tây Ninh, Bình Dương,Long An, Tiền Giang, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu; là các vị trí cửa ngõ củathành phố Hiện nay thành phố Hồ Chí Minh có 5 huyện là: Bình Chánh, CầnGiờ, Củ Chi, Hóc Môn, Nhà Bè Trực thuộc 5 huyện có 58 xã và 5 thị trấn

(mỗi huyện có 1 thị trấn), với tổng diện tích là 1.601 km2, chiếm 76,42% diệntích toàn thành phố và dân số là 1.281.197 người, chiếm 17,88% dân số toànthành phố (Phụ lục 2).

Về giao thông đường bộ, trừ huyện Cần Giờ nằm tách biệt với 4 bề làsông và biển, các huyện còn lại đều có những tuyến đường bộ quan trọng điqua, nối thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh lân cận trong vùng: Quốc lộ 1 điqua huyện Hóc Môn và Bình Chánh để về các tỉnh đồng bằng sông CửuLong; đường Xuyên Á (Quốc lộ 22) đi qua huyện Hóc Môn và Củ Chi đếntỉnh Tây Ninh và đi tiếp sang Campuchia; Quốc lộ 50 đi qua huyện BìnhChánh về Long An để đi tiếp xuống Tiền Giang; đường cao tốc Sài Gòn-Trung Lương qua Bình Chánh xuống Long An đến Tiền Giang

Về giao thông đường thủy, các huyện đều có hệ thống sông rạch dàyđặc, nên giao thông đường thủy cũng có vai trò quan trọng trong mạng lướigiao thông chung của thành phố

Đầu những năm 1990, các huyện ở thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn làvùng nông thôn, kinh tế chủ lực là nông nghiệp, lâm nghiệp và nuôi trồng,đánh bắt thủy sản Nhưng từ cuối những năm 1990 đến nay, tốc độ đô thị hóa

đã diễn ra rất nhanh ở các huyện Nhà Bè, Hóc Môn, Bình Chánh, Củ Chi, cơcấu kinh tế của các huyện đã chuyển dần theo hướng ngành công nghiệp, tiểuthủ công nghiệp, dịch vụ, thương mại ngày càng giữ vai trò chủ lực Do tốc

độ đô thị hóa nhanh, vào tháng 4/1997 huyện Nhà Bè tách ra 5 xã để thànhlập quận mới (Quận 7), huyện Hóc Môn tách ra 7 xã để thành lập quận mới(Quận 12); đến tháng 12/2003 huyện Bình Chánh tách ra 3 xã và 1 thị trấn đểthành lập quận mới (quận Bình Tân) Hiện nay các huyện ở thành phố Hồ ChíMinh kinh tế tiếp tục phát triển ổn định, tốc độ tăng trưởng chung của cácngành kinh tế bình quân hàng năm giai đoạn 2005 – 2010 đạt khá cao: Nhà

Bè 26,67%, Bình Chánh 21,03%, Củ Chi 20,26%, Hóc Môn 17,8%, Cần Giờ12% Các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, thương mại ngàycàng giữ vị trí chủ lực, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng cơ cấu ngành kinh tế(Phụ lục 3)

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, các huyện ở thànhphố Hồ Chí Minh là những vùng đất giàu truyền thống cách mạng Do vị tríđịa lý của các huyện nằm trên các cửa ngõ, nối thành phố với các tỉnh lân cậntrong vùng, nên trong kháng chiến đây là những vùng căn cứ cách mạng hoặc

là nơi các cánh quân chủ lực tập kết lực lượng, vũ khí, lương thực làm bànđạp để tấn công vào nội thành Sài Gòn Địch đã tập trung đánh phá nhữngvùng này vô cùng ác liệt hòng xóa bỏ các căn cứ cách mạng và ngăn chặn cácmũi tấn công của cách mạng vào nội đô Mặc dù vậy, quân và dân các huyệnvẫn một lòng theo cách mạng, kiên quyết bám trụ đánh địch bảo vệ cáchmạng Nhiều địa danh ở các huyện đã đi vào lịch sử của hai cuộc kháng chiếnchống xâm lược như: Mười tám thôn vườn trầu (Hóc Môn), Vườn Thơm – Bà

vụ, Láng Le – Bàu Cò (Bình Chánh), Địa đạo Củ Chi (Củ Chi), Rừng Sác(Cần Giờ)

Với những đóng góp to lớn cho cách mạng, sau ngày thống nhất đấtnước cả 5 huyện của thành phố Hồ Chí Minh đều được Đảng và Nhà nướctặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” Trong thời kỳ xâydựng chủ nghĩa xã hội, nhất là từ khi tiến hành công cuộc đổi mới đến nay,đảng bộ và nhân dân các huyện đã tiếp tục phát huy truyền thống anh hùngcách mạng, nổ lực phấn đấu xây dựng huyện nhà không ngừng phát triển trênmọi lĩnh vực

Những năm tới, mục tiêu tổng quát của các huyện ở thành phố Hồ ChíMinh là phát huy truyền thống cách mạng, tập trung xây dựng hệ thống chínhtrị vững mạnh, mở rộng dân chủ; huy động mọi nguồn lực để đầu tư pháttriển; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; giữ vững tốc độ tăng trưởngkinh tế nhanh, bền vững; gắn tăng trưởng kinh tế với giải quyết các vấn đề ansinh xã hội, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân

- Khái quát về các đảng bộ huyện ở thành phố Hồ Chí Minh:

Sau ngày đất nước hoàn toàn được giải phóng, các đảng bộ huyện ởthành phố Hồ Chí Minh được củng cố về mặt tổ chức Năm 1977 các đảng bộhuyện tổ chức đại hội đại biểu lần thứ nhất, cho đến nay đã trải qua 10 kỳ đại

hội (đại hội lần thứ X là nhiệm kỳ 2010 – 2015) Những năm qua, các đảng

bộ huyện đã có sự phát triển hết sức nhanh chóng về số tổ chức cơ sở đảng vàđội ngũ đảng viên Hiện nay 5 đảng bộ huyện có 295 tổ chức cơ sở đảng trựcthuộc, gồm 207 chi bộ cơ sở và 88 đảng bộ cơ sở với 1.004 chi bộ trực thuộcđảng bộ cơ sở (Phụ lục 4)

1.1.1.2 Vị trí, vai trò, đặc điểm, trách nhiệm, quyền hạn của các ban thường vụ huyện ủy ở thành phố Hồ Chí Minh

* Vị trí, vai trò, đặc điểm của các ban thường vụ huyện ủy:

Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam quy định “Cơ quan lãnh đạo caonhất của Đảng là Đại hội đại biểu toàn quốc Cơ quan lãnh đạo ở mỗi cấp làđại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên Giữa hai kỳ đai hội, cơ quan lãnh đạocủa Đảng là Ban Chấp hành Trung ương, ở mỗi cấp là ban chấp hành đảng bộ,chi bộ (gọi tắt là cấp ủy)” [14, tr 17] “Đại hội thảo luận văn kiện của cấp ủycấp trên; đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết nhiệm kỳ vừa qua; quyết địnhnhiệm vụ nhiệm kỳ tới; bầu cấp ủy” [14, tr 31] “Cấp ủy tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương (gọi tắt là tỉnh ủy, thành ủy), cấp ủy huyện, quận, thị xã,thành phố trực thuộc tỉnh (gọi tắt là huyện ủy, quận ủy, thị ủy, thành ủy) lãnhđạo thực hiện nghị quyết đại hội đại biểu, nghị quyết, chỉ thị của cấp trên”[14, tr 32]

Như vậy ở cấp huyện, đại hội đại biểu đảng bộ huyện bầu ra ban chấphành đảng bộ huyện (huyện ủy); hội nghị huyện ủy bầu ra ban thường vụhuyện ủy Ban thường vụ huyện ủy lãnh đạo và kiểm tra việc thực hiện nghịquyết của đại hội đại biểu đảng bộ huyện, nghị quyết, chỉ thị của huyện ủy vàthành ủy; quyết định những vấn đề về chủ trương, tổ chức, cán bộ; quyết địnhtriệu tập và chuẩn bị nội dung các kỳ họp của huyện ủy.

Thực trạng của các ban thường vụ huyện ủy ở thành phố Hồ Chí Minhhiện nay như sau:

- Về số lượng:

Sau Đại hội lần thứ X (nhiệm kỳ 2010 – 2015), các huyện ủy đã bầu

60 đồng chí vào các ban thường vụ huyện ủy (huyện Bình Chánh và huyện

Nhà Bè mỗi huyện bầu thiếu 1 ủy viên so với số lượng cần bầu) Trong đó ủyviên là nữ có 11 đồng chí (chiếm 18,3%)

+ Cao cấp, cử nhân: 58 đồng chí (chiếm 86,7%) (Phụ lục 5)

* Trách nhiệm, quyền hạn của các ban thường vụ huyện ủy:

Quy chế làm việc của các huyện ủy và ban thường vụ huyện ủy quyđịnh cụ thể trách nhiệm, quyền hạn của huyện ủy và ban thường vụ huyện ủy;trong đó xác định ban thường vụ huyện ủy là cơ quan thay mặt huyện ủy đểlãnh đạo, chỉ đạo mọi công tác của đảng bộ huyện giữa hai kỳ hội nghị huyện

ủy Khái quát gồm một số trách nhiệm và quyền hạn như sau:

- Cụ thể hóa và xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện các nghị quyết,chỉ thị của Trung ương, thành ủy và các nghị quyết của huyện ủy; quyết địnhcác biện pháp nhằm thực hiện có hiệu quả các chỉ thị, nghị quyết và báo cáovới huyện ủy trong kỳ họp gần nhất

- Triệu tập và tổ chức tốt các hội nghị của huyện ủy, báo cáo vớihuyện ủy tình hình hoạt động của các lĩnh vực và tình hình xử lý, giải quyếtcác công việc

- Tổ chức chỉ đạo, điều hành, phối hợp hoạt động giữa các tổ chứcđảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể về các mặt công tác trên địa bànhuyện Chỉ đạo kiểm tra việc thi hành các nghị quyết của Trung ương, thành

ủy và huyện ủy Tiến hành sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm việc tổ chức thựchiện những công tác quan trọng

- Xây dựng kế hoạch quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và thựchiện chính sách cán bộ phù hợp tình hình thực tế Quyết định việc bố trí, đềbạt, khen thưởng, thi hành kỷ luật, giải quyết nghỉ hưu đối với cán bộ, đảngviên diện huyện ủy quản lý; quyết định việc thành lập mới, sát nhập hoặc giảithể các tổ chức đảng, các đơn vị thuộc thẩm quyền của huyện ủy; quyết địnhphân công công tác các đồng chí ủy viên ban thường vụ, huyện ủy viên (trừcác chức danh thuộc quyền phân công của Ban Thường vụ Thành ủy)

- Quyết định quy chế làm việc của Văn phòng huyện ủy, các ban củahuyện ủy (trừ Ủy ban kiểm tra huyện ủy)

1.1.2 Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố

Hồ Chí Minh – quan niệm, vị trí, vai trò, đặc điểm

1.1.2.1 Quan niệm cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh

+ Cán bộ:

Theo Từ điển Tiếng Việt do Vĩnh Tịnh chủ biên: “cán bộ dt 1 Người

làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan nhà nước: Cán bộ nhà

nước, cán bộ khoa học, cán bộ chính trị 2 Người làm công tác có chức vụ

trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường, không có chứcvụ.” [63, tr 134]

Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” (Viếtnăm 1947) xác định “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, củaChính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tìnhhình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chínhsách cho đúng” [48, tr 269]

Trong các văn bản của Đảng và Nhà nước ta hiện nay, từ “cán bộ”được sử dụng để chỉ người nắm giữ một chức trách, nhiệm vụ nào đó trongcác tổ chức thuộc hệ thống chính trị ở các cấp Điều 4, Chương I Luật cán bộ,công chức do Quốc hội nước ta ban hành năm 2008 quy định:

Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệmgiữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của ĐảngCộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trungương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung làcấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọichung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sáchnhà nước [54, tr 2]

Như vậy có hai cách hiểu:

- Thứ nhất, cán bộ là những người trong biên chế nhà nước, làm việc

trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội, các doanhnghiệp nhà nước và các lực lượng vũ trang nhân dân từ Trung ương đến địaphương cơ sở

- Thứ hai, cán bộ là những người giữ chức vụ trong một cơ quan hay

một tổ chức để phân biệt với người không có chức vụ (như cán bộ với chiến

sĩ, cán bộ với công nhân nhà máy, cán bộ với đoàn viên thanh niên)

Trong công tác cán bộ, cán bộ được hiểu theo cách thứ hai, tức là

những người có chức vụ trong một cơ quan hay một tổ chức thuộc hệ thốngchính trị ở các cấp, phân biệt với người không có chức vụ

+ Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh

Trong tập bài giảng nghiệp vụ công tác tổ chức do Ban Tổ chức Trungương biên soạn có định nghĩa:

Quản lý cán bộ là hoạt động chủ động, thường xuyên, cómục đích của cơ quan quản lý cán bộ, cấp có thẩm quyền quyếtđịnh, tác động có định hướng vào đội ngũ cán bộ và từng cán bộnhằm bồi dưỡng, rèn luyện, phát huy khả năng của đội ngũ cán bộ

và từng cán bộ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao [3, tr 97].Theo Quy định về phân cấp quản lý cán bộ, ban hành kèm theo Quyếtđịnh số 705-QĐ/TU ngày 24/3/2008 của Ban Thường vụ Thành ủy thành phố

Hồ Chí Minh, quy định quản lý cán bộ bao gồm những nội dung chính sau:

1- Tuyển chọn, bố trí, phân công, điều động và luân chuyểncán bộ, phân cấp quản lý cán bộ

2- Đánh giá cán bộ

3- Quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ

4- Bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ

5- Khen thưởng, kỷ luật cán bộ

vào các chức vụ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống tổ chức của chính quyền,đoàn thể phù hợp với chế độ bổ nhiệm hay bầu cử của từng cơ quan, đơn vị.

Với những quan niệm và quy định như trên, có thể hiểu rằng: Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh là những cán

bộ giữ các chức vụ cao, có vai trò, trách nhiệm lớn trong các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống tổ chức của Đảng, bộ máy nhà nước, Mặt trận Tổ quốc

và các đoàn thể chính trị - xã hội ở cấp huyện và cơ sở, do ban thường vụ huyện ủy quyết định hoặc tham gia ý kiến trong việc tuyển chọn, bố trí, điều động, luân chuyển, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, thi hành kỷ luật và thực hiện các chính sách chế độ.

- Các chức danh cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh.

Căn cứ Quy định về phân cấp quản lý cán bộ của Ban Thường vụThành ủy, các ban thường vụ huyện ủy ở thành phố Hồ Chí Minh đã ban hànhquy định về phân cấp quản lý cán bộ ở cấp mình Theo các quy định nói trên,cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh hiệnnay bao gồm những cán bộ đương nhiệm hoặc đã được quy hoạch các chứcdanh cán bộ sau đây:

+ Các chức danh cán bộ ban thường vụ huyện ủy trực tiếp quản lý:

Ủy viên ban thường vụ huyện ủy (trừ bí thư, phó bí thư huyện ủy, chủtịch ủy ban nhân dân huyện), phó chủ tịch ủy ban nhân dân huyện; ủy viênban chấp hành đảng bộ huyện; chủ nhiệm, phó chủ nhiệm, ủy viên ủy bankiểm tra huyện ủy; trưởng, phó trưởng các ban thuộc huyện ủy (Tổ chức,Tuyên giáo, Dân vận); chánh văn phòng, phó chánh văn phòng huyện ủy;giám đốc, phó giám đốc trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện; bí thư, phó bíthư, ủy viên ban thường vụ đảng ủy cơ sở; bí thư, phó bí thư chi bộ cơ sở trựcthuộc huyện ủy; chủ tịch, phó chủ tịch hội đồng nhân dân; chủ tịch, phó chủtịch ủy ban nhân dân xã, thị trấn; bí thư, phó bí thư đoàn thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh huyện; chủ tịch, phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, hội

Liên hiệp Phụ nữ, hội Nông dân, hội Cựu chiến binh, hội Chữ thập đỏ, Liênđoàn Lao động huyện; chánh văn phòng, phó chánh văn phòng ủy ban nhândân huyện; trưởng, phó các phòng, ban thuộc ủy ban nhân dân huyện; chánhthanh tra, phó chánh thanh tra huyện; chánh thanh tra, phó chánh thanh traxây dựng huyện; giám đốc, phó giám đốc các trung tâm, các đơn vị sự nghiệp,các doanh nghiệp trực thuộc huyện;

+ Các chức danh cán bộ ban thường vụ huyện ủy phối hợp với ngành dọc quản lý:

Trưởng, phó Công an huyện; trưởng, phó ban chỉ huy Quân sự huyện;cán bộ lãnh đạo, quản lý của đơn vị theo ngành dọc công tác và sinh hoạtđảng tại huyện: Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân, Thi hành án dân

sự, Bảo hiểm xã hội, Chi Cục thuế, Quản lý thị trường, Kho bạc nhà nước;hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường trung học phổ thông trên địa bànhuyện

1.1.2.2 Vị trí, vai trò của cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý

Từ rất sớm C.Mác và Ăng-ghen đã chỉ rõ vai trò quan trọng của cán

bộ, các ông khẳng định “Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người

sử dụng lực lượng thực tiễn” [45, tr 181], tức là phải có đội ngũ cán bộ hoạtđộng thực tiễn để biến tư tưởng thành hiện thực

Kế thừa tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng-ghen, từ tổng kết thực tiễn,V.I Lênin càng khẳng định về vai trò quan trọng của cán bộ V.I Lênin chorằng muốn lật đổ được chế độ Nga hoàng và giành chính quyền phải có mộtđội ngũ “cán bộ chuyên nghiệp” và khảng định “Trong lịch sử, chưa hề cómột giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra đượctrong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong

có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” [37, tr 473]

Đến khi đã giành được chính quyền, trong điều kiện đảng cầm quyền,lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội, V.I Lênin xác định: “Nghiên cứu con

người, tìm những cán bộ có bản lĩnh Hiện nay đó là then chốt, nếu không thếthì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn” [41, tr 449]

Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ rất sớm đã chỉ rõ vai trò quantrọng của cán bộ đối với sự nghiệp cách mạng, Người cho rằng “Cán bộ là cáigốc của mọi công việc” [48, tr 269], “Công việc thành công hoặc thất bại đều

do cán bộ tốt hay kém” [48, tr 273]

Thấm nhuần quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh về vị trí, vai trò của cán bộ, Đảng ta luôn xác định ở mỗi giai đoạn, mỗithời kỳ cách mạng đều cần có một đội ngũ cán bộ có phẩm chất và tài năngđáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng đặt ra Nghị quyết Hội nghị lần thứ baBan Chấp hành Trung ương khóa VIII khẳng định: “Cán bộ là nhân tố quyếtđịnh sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đấtnước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng” [9, tr 66]

Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý là những người nắm giữnhững vị trí quan trọng trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị cấp huyện và trong

bộ máy Đảng, chính quyền ở xã, thị trấn Do đó đội ngũ cán bộ diện banthường vụ huyện ủy quản lý có vai trò hết sức quan trọng trong việc lãnh đạo,

tổ chức thực hiện các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luậtcủa Nhà nước, thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ chính trị của địa phương ởcấp huyện và cơ sở Vai trò quan trọng của cán bộ diện ban thường vụ huyện

ủy quản lý thể hiện ở những điểm sau:

Thứ nhất, cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý là những người

trực tiếp quán triệt, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện những chủ trương, đườnglối, chính sách của Đảng và Nhà nước tại cơ sở; biến những chủ trương, chínhsách đó thành hiện thực và cung cấp những cơ sở thực tiễn để Đảng, Nhànước xây dựng, điều chỉnh chủ trương, chính sách cho phù hợp

Các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cho dù có đúngđắn đến đâu đi nữa thì hiệu quả của nó cũng phụ thuộc rất lớn vào phẩm chất,năng lực của đội ngũ cán bộ lãnh đạo các phòng ban, đơn vị ở huyện và các

xã, thị trấn trong việc cụ thể hóa và tổ chức thực hiện các chủ trương, chínhsách đó ở cơ sở Đồng thời đội ngũ cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản

lý công tác ở cơ sở là lực lượng lãnh đạo, tổ chức tuyên truyền, vận độngquần chúng, nhân dân tham gia thực hiện các chủ trương, chính sách củaĐảng và Nhà nước, biến nó thành hiện thực trong đời sống xã hội Mặt khác,đội ngũ cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý còn có vai trò quan trọngtrong việc tổng kết thực tiễn, phản ánh những vấn đề thực tiễn từ cơ sở để gópphần hoàn thiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

Thứ hai, cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý là những người

trực tiếp tham gia xây dựng các mục tiêu, nhiệm vụ, phương hướng phát triểnkinh tế, văn hóa – xã hội, giữ vững quốc phòng – an ninh của huyện và xã, thịtrấn Đồng thời cũng là người lãnh đạo, triển khai, quán triệt, tổ chức thựchiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ đó

Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý bao gồm những đồng chíhuyện ủy viên; trưởng, phó các phòng-ban, cơ quan đơn vị cấp huyện; bí thư,phó bí thư các đảng bộ, chi bộ cơ sở; chủ tịch, phó chủ tịch hội đồng nhândân, ủy ban nhân dân xã thị trấn nên là những người trực tiếp tham gia thảoluận, xây dựng các nghị quyết của huyện ủy; các chương trình, kế hoạch pháttriển kinh tế, văn hóa – xã hội, quốc phòng – an ninh của huyện và cơ sở Saukhi nghị quyết, chương trình, kế hoạch đã ban hành, họ là những người trựctiếp triển khai, quán triệt và tổ chức thực hiện ở cơ quan, đơn vị, địa phươngmình phụ trách; vận động quần chúng, nhân dân hưởng ứng tham gia thựchiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ, phương hướng đã đề ra trong cácnghị quyết, chương trình, kế hoạch đó

Thứ ba, cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý giữ vai trò chủ

yếu trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở huyện và cơ sở vững mạnh, đápứng yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn

Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý hầu hết là người đứngđầu, cấp phó của người đứng đầu của các cơ quan, tổ chức trong hệ thốngchính trị cấp huyện và cơ sở Do đó là người trực tiếp chỉ đạo, điều hành việc

xây dựng chương trình, kế hoạch, đề ra các phương hướng nhiệm vụ và giảipháp để củng cố, kiện toàn tổ chức, bộ máy; nâng cao chất lượng hoạt độngcủa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị; xây dựng đội ngũ cán bộ,đảng viên, đoàn viên, hội viên vững mạnh cả về số lượng và chất lượng; phâncông, đôn đốc, kiểm tra hoạt động của cán bộ, đảng viên để đảm bảo hoànthành nhiệm vụ được giao Vì vậy, đây là lực lượng giữ vai trò quyết địnhtrong việc xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh.

Thứ tư, cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý có vai trò quan

trọng trong việc xây dựng, giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất nội bộ và mối quan

hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân

Với vị trí là người lãnh đạo các cơ quan, tổ chức, cán bộ diện banthường vụ huyện ủy quản lý giữ vai trò là hạt nhân tạo sự đoàn kết nội bộ,trên cơ sở phát huy dân chủ, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, và tình thương yêuđồng chí Đây cũng là những cán bộ thường xuyên làm việc, tiếp xúc vớiquần chúng, nhân dân; là người đầu tiên có trách nhiệm giải quyết những bứcxúc của quần chúng, nhân dân; có trách nhiệm chăm lo, bảo vệ, đáp ứngnhững lợi ích chính đáng của quần chúng, nhân dân ở cơ quan, đơn vị, địaphương Nếu làm tốt vai trò này sẽ tạo được sự đoàn kết thống nhất cao trongnôi bộ; củng cố và tạo được niềm tin rất lớn của quần chúng, nhân dân vàochủ trương, đường lối, chính sách của Đảng; xây dựng và củng cố được mốiquan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân

Thứ năm, cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý là nguồn quan

trọng để bổ sung vào các chức danh diện ban thường vụ thành ủy quản lýcông tác ở huyện (bí thư, phó bí thư huyện ủy, ủy ban nhân dân huyện) vàcung cấp nguồn cán bộ cho các chức danh lãnh đạo, quản lý ở các cơ quan,ban, ngành cấp thành phố

Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý hầu hết đều được đào tạo

về chuyên môn nghiệp vụ từ đại học trở lên, lý luận chính trị đa số là cao cấp,

cử nhân; đã hoặc đang công tác ở cấp cơ sở Đây là những người vừa có kiếnthức, năng lực chuyên môn tốt, vừa có kinh nghiệm thực tiễn qua công tác ở

cơ sở, do đó có đầy đủ tiêu chuẩn, năng lực và phẩm chất để bố trí giữ cácchức vụ diện ban thường vụ thành ủy quản lý hoặc các chức danh lãnh đạo,quản lý ở các cơ quan cấp thành phố Hiện nay một số người trong đội ngũcán bộ này đã được quy hoạch dự bị các chức danh diện Ban Thường vụThành ủy quản lý.

1.1.2.3 Đặc điểm của cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý

- Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh có nguồn gốc sinh trưởng, thành phần xuất thân, quá trình công tác và trưởng thành phong phú, đa dạng Đa số sinh ra, lớn lên tại địa phương là

những vùng đất giàu truyền thống cách mạng; xuất thân từ những gia đìnhnông dân, công nhân yêu nước có nhiều đóng góp cho cách mạng trong haicuộc kháng chiến cứu nước; bản thân khi trưởng thành sớm giác ngộ lý tưởngcách mạng, tham gia cách mạng từ sau tháng 4/1975 đến nay, có quá trìnhcông tác và trưởng thành khá đa dạng, phong phú

Phần lớn những cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý hiện nay

là những người bắt đầu tham gia công tác của chính quyền và mặt trận - đoànthể ở xã, ấp sau đó từng bước trưởng thành, có nhiều thành tích nổi bậc trongcông tác, đồng thời tích cực học tập nâng cao trình độ về lý luận chính trị lẫnchuyên môn nghiệp vụ, có chiều hướng phát triển tốt nên được đề bạt giữ cácchức vụ chủ chốt ở xã, thị trấn hoặc được điều động để bố trí giữ các chức vụlãnh đạo, quản lý trong các cơ quan Đảng, chính quyền, mặt trận – đoàn thểcấp huyện Trong đó có một bộ phận khá lớn đã từng tham gia chiến tranh bảo

vệ tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế hoặc tham gia thanh niên xung phong, sau

đó về lại địa phương tham gia công tác

Một bộ phận khác là con em của địa phương, đi học và tốt nghiệp đạihọc, cao đẳng về lại địa phương được tuyển dụng vào làm việc trong các cơquan, đơn vị cấp huyện Sau một thời gian công tác, nếu có kết quả công táctốt, có chiều hướng phát triển sẽ được quy hoạch cán bộ diện ban thường vụhuyện ủy quản lý, được cử đi đào tạo, bồi dưỡng về lý luận chính trị rồi luânchuyển về xã, thị trấn bố trí giữ các chức danh lãnh đạo, quản lý để rèn luyện,

thử thách về năng lực lãnh đạo, quản lý và bồi dưỡng về kinh nghiệm thựctiễn Đa số những cán bộ này sau đó đều trưởng thành rất tốt, được đề bạt, bốtrí giữ các chức vụ cao hơn ở xã thị trấn hoặc điều động, bố trí, bổ nhiệm giữcác chức vụ lãnh đạo, quản lý ở các cơ quan, đơn vị cấp huyện

Một bộ phận không lớn lắm là những người đã từng tham gia khángchiến chống Mỹ cứu nước, sau ngày giải phóng về lại địa phương tham giacông tác cho đến nay Hiện nay hầu hết cán bộ này đã sắp đến tuổi nghỉ hưu

Ngoài ra có một bộ phận nhỏ là các cán bộ do Thành phố điều động,luân chuyển về các huyện công tác Đa số cán bộ này là nguồn quy hoạch cán

bộ diện ban thường vụ Thành ủy quản lý

- Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh là những người năng động, sáng tạo, có trình độ chuyên môn, nghiệp

vụ và lý luận chính trị vững vàng, có hiểu biết về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, có kinh nghiệm thực tiễn phong phú Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh

đa số sinh ra và lớn lên ở thành phố Hồ Chí Minh, được kế thừa truyền thốngnăng động, sáng tạo của địa phương trong chiến đấu và lao động xây dựng đấtnước, do đó là những người rất năng động, sáng tạo, tích cực học tập, rènluyện để nâng cao trình độ, năng lực về mọi mặt Hiện nay trừ một số cán bộlớn tuổi, không đủ khả năng học tập nâng cao trình độ nhưng có nhiều kinhnghiệm thực tiễn, đang nắm giữ các chức vụ lãnh đạo của mặt trận – đoàn thể,còn lại đa số cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ ChíMinh đều có trình độ cao đẳng, đại học, trên đại học về chuyên môn nghiệp

vụ và trình độ cử nhân, cao cấp về lý luận chính trị

Hầu hết cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý là đảng viênĐảng Cộng sản Việt Nam, đã có thời gian tham gia công tác trong các cơquan Đảng, đoàn thể, bộ máy nhà nước nhiều năm nên có hiểu biết về chủtrương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thờiđều đã có thời gian công tác ở cấp cơ sở nên có nhiều kinh nghiệm thực tiễnphong phú

Vì vậy có thể nói cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thànhphố Hồ Chí Minh hiện nay là những người có đầy đủ năng lực, trình độ đểhoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao với hiệu quả cao, giữ vai trò quantrọng trong việc lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, đưacác huyện phát triển nhanh và bền vững trên mọi lĩnh vực.

- Một bộ phận khá lớn cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay kiêm nhiệm công tác đảng cùng với công tác quản lý nhà nước hoặc công tác chuyên môn, nghiệp vụ Thực hiện chủ

trương thí điểm nhất thể hóa hai chức danh cán bộ chủ chốt ở cơ sở theo tinhthần Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khóa X,hiện nay cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý có khá nhiều đồng chívừa giữ chức vụ trưởng, phó của cơ quan, tổ chức, đơn vị đồng thời là bí thưcấp ủy của cơ quan, đơn vị; một số đồng chí là bí thư đảng ủy đồng thời làchủ tịch ủy ban nhân dân xã, thị trấn Với những trường hợp này, sự thốngnhất lãnh đạo của cấp ủy đối với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơquan, đơn vị, địa phương luôn được đảm bảo; việc triển khai, tổ chức thựchiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, chỉ thị, nghị quyết củahuyện ủy gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị, địaphương có nhiều thuận lợi

Tuy nhiên việc kiêm nhiệm hai chức danh cán bộ như trên cũng cónhững hạn chế nhất định Đó là, nếu trình độ, năng lực của cán bộ không đảmbảo hoặc do phân bổ thời gian cho từng nhiệm vụ không hợp lý thì hiệu quảcông tác của cán bộ sẽ không cao Thực tế thời gian qua cho thấy có một sốđồng chí được phân công kiêm nhiệm, thường chỉ tập trung vào công tácchuyên môn, nghiệp vụ, công tác quản lý mà thiếu đầu tư, quan tâm đúngmức cho công tác đảng, dẫn đến chất lượng hoạt động của tổ chức cơ sở đảng

ở cơ quan, đơn vị đó bị hạn chế rất nhiều

- Cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh hoạt động trên địa bàn ven đô, đang đô thị hóa rất nhanh, tốc độ phát

triển về kinh tế, văn hóa, xã hội cao, nên vừa có nhiều thuận lợi, cơ hội phát triển vừa có nhiều thách thức, phức tạp Các huyện ở thành phố Hồ Chí

Minh hiện nay đang trong quá trình đô thị hóa rất nhanh, tốc độ phát triển vềkinh tế, văn hóa, xã hội rất cao Ngoài ra trước xu thế hội nhập ngày càng sâurộng với thế giới trên nhiều lĩnh vực hiện nay, đặc biệt ở thành phố Hồ ChíMinh - đầu tàu kinh tế của cả nước, do đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ diện banthường vụ huyện ủy quản lý phải không ngừng học tập nâng cao trình độchuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị, tin học, ngoại ngữ; tiếp tục rènluyện bản lĩnh chính trị vững vàng và nâng cao năng lực, lãnh đạo quản lý để

có thể đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nướchiện nay và trong những năm tới

1.1.2.4 Trách nhiệm, quyền hạn của ban thường vụ huyện ủy đối với cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý

Quy định về phân cấp quản lý cán bộ, ban hành kèm theo Quyết định

số 705-QĐ/TU ngày 24/3/2008 của Ban Thường vụ Thành ủy thành phố HồChí Minh xác định trách nhiệm, quyền hạn của ban thường vụ huyện ủy đốivới cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý như sau:

- Quyết định phân công công tác các đồng chí ủy viên ban thường vụ,huyện ủy viên

- Trên cơ sở đề nghị của đồng chí bí thư và thường trực huyện ủy, banthường vụ huyện ủy thảo luận và quyết định:

+ Tuyển chọn, điều động, luân chuyển, bố trí, phân công công tác;giới thiệu ứng cử, chỉ định; quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, khenthưởng, kỷ luật; thực hiện chính sách đối với các chức danh: Trưởng, phó banđảng huyện ủy và tương đương; bí thư, phó bí thư đảng ủy, chi bộ trực thuộc;trưởng phòng, phó trưởng phòng và tương đương khối quản lý nhà nước; bíthư, phó bí thư Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, chủ tịch, phó chủtịch Mặt trận và các đoàn thể huyện; giám đốc, phó giám đốc các doanhnghiệp, đơn vị sự nghiệp trực thuộc; chủ tịch, phó chủ tịch hội đồng nhân dân,

ủy ban nhân dân xã, thị trấn Trao đổi với Ủy ban Kiểm tra Thành ủy trướckhi thực hiện việc bố trí, thay đổi nhân sự chủ nhiệm, phó chủ nhiệm, ủy viên

ủy ban kiểm tra huyện ủy

+ Đề nghị Ban Thường vụ Thành ủy bố trí, phân công công tác, nhậnxét, đánh giá, bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện chínhsách đối với cán bộ giữ các chức danh thuộc thẩm quyền quyết định của BanThường vụ Thành ủy công tác tại huyện

- Chuẩn bị trình huyện ủy xem xét giới thiệu nhân sự bổ sung huyệnủy; giới thiệu bầu bổ sung ủy viên ủy ban kiểm tra huyện ủy

- Chuẩn y bí thư, phó bí thư, ủy viên ban thường vụ các đảng ủy, chi

bộ trực thuộc; chỉ định bổ sung ủy viên ban thường vụ đảng ủy; khi cần thiếtchỉ định bí thư đảng ủy, chi bộ trực thuộc

- Tham gia ý kiến với Đảng ủy Công an thành phố, Đảng ủy Quân sựthành phố về bố trí, bổ nhiệm trưởng, phó công an huyện; trưởng, phó ban chỉhuy quân sự huyện Khi lựa chọn nhân sự tham gia huyện ủy hoặc quyết địnhkhen thưởng, kỷ luật về đảng đối với trưởng, phó công an huyện; trưởng, phóban chỉ huy quân sự huyện thì trao đổi, thống nhất với Đảng ủy Công anthành phố, Đảng ủy Quân sự thành phố

- Tham gia ý kiến với Ban cán sự đảng Viện Kiểm sát nhân dân thànhphố, Ban cán sự đảng Toà án nhân dân thành phố, Ban lãnh đạo Cục thuế,Ban lãnh đạo Kho bạc nhà nước thành phố về bố trí, bổ nhiệm, khen thưởng,

kỷ luật, thực hiện chính sách đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý của đơn vị theongành dọc công tác và sinh hoạt đảng tại huyện; tham gia ý kiến với Đảng ủy

Sở Giáo dục – Đào tạo về nhân sự hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trường Trunghọc phổ thông tại địa phương

Với quy định như trên có thể thấy trách nhiệm, quyền hạn của banthường vụ huyện ủy đối với cán bộ ban thường vụ huyện ủy trực tiếp quản lý

và cán bộ ban thường vụ huyện ủy phối hợp với ngành dọc quản lý có mức độkhác nhau Đối với cán bộ ban thường vụ huyện ủy trực tiếp quản lý, ban

thường vụ huyện ủy có trách nhiệm, quyền hạn quyết định trực tiếp về việc:Tuyển chọn, điều động, luân chuyển, bố trí, phân công công tác; giới thiệuứng cử, chỉ định giữ chức vụ; quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, khenthưởng, kỷ luật; thực hiện chính sách cán bộ Còn đối với cán bộ ban thường

vụ huyện ủy phối hợp với ngành dọc quản lý, trách nhiệm, quyền hạn của banthường vụ huyện ủy chỉ là tham gia ý kiến với cấp ủy của cơ quan ngành dọccấp thành phố khi thực hiện những vấn đề trên

1.2 THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC TẬP TRUNG DÂN CHỦ TRONG GIỚI THIỆU CÁN BỘ ỨNG CỬ CÁC CHỨC DANH DIỆN BAN THƯỜNG VỤ HUYỆN ỦY QUẢN LÝ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – QUAN NIỆM, VAI TRÒ, NỘI DUNG

1.2.1 Giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh – quan niệm, vị trí, vai trò

1.2.1.1 Quan niệm giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh

Trong Từ điển Tiếng Việt do Văn Tân chủ biên, xuất bản năm 1991,

định nghĩa “Giới thiệu” là:

“1 Làm cho hai người lạ nhau biết tên họ, chức vụ của nhau

2 Làm cho biết rõ về một người nào, một việc gì” [57, tr 545]

“Ứng cử” là:

“1 Đi thi, trong thời phong kiến

2 Đứng ra để cho người ta lựa chọn mà bầu” [57, tr 1316]

Đối với các tổ chức trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay, giới thiệu cán bộ ứng cử là việc các tập thể, cá nhân có trách nhiệm và thẩm quyền về quản lý cán bộ, xem xét, lựa chọn những cán bộ có trình độ, phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu của công việc để tham gia bầu giữ các chức

vụ ở những cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị.

Việc giới thiệu cán bộ ứng cử hiện nay được thực hiện trong nhữngtrường hợp sau:

Với quan niệm chung về giới thiệu cán bộ ứng cử nêu trên và thực tế

ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý ở thành phố Hồ Chí Minh là việc ban thường vụ huyện ủy cùng với sự tham gia của các cấp ủy và tập thể lãnh đạo của các cơ quan, đơn vị, địa phương có nhu cầu giới thiệu cán bộ ứng cử, xem xét, lựa chọn cán bộ để đưa ra tham gia bầu cử vào các chức danh cán

bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý.

Theo quan niệm trên, ban thường vụ huyện ủy là chủ thể lãnh đạo và

có thẩm quyền quyết định đối với việc giới thiệu cán bộ ứng cử

Các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan có trách nhiệm tham gia quátrình giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủyquản lý ở thành phố Hồ Chí Minh còn gồm: ban chấp hành đảng bộ cơ sởhoặc chi bộ cơ sở thuộc huyện ủy, thường trực ủy ban nhân dân huyện, banchấp hành, ban thường vụ các đoàn thể chính trị cấp huyện

Ngoài ra công tác giới thiệu cán bộ ứng cử còn có sự tham mưu củacác ban đảng thuộc huyện ủy: Ban Tổ chức, ban Dân vận, ban Tuyên giáo, Ủyban Kiểm tra Trong đó ban tổ chức huyện ủy là cơ quan tham mưu trực tiếpcho ban thường vụ huyện ủy

Các chức danh cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý do banthường vụ huyện ủy giới thiệu ứng cử gồm: Ủy viên ban thường vụ huyện ủy;chủ nhiệm, phó chủ nhiệm, ủy viên ủy ban kiểm tra huyện ủy (phải trao đổithống nhất với Ủy ban kiểm tra Thành ủy trước khi quyết định); bí thư, phó bíđảng ủy, chi bộ cơ sở trực thuộc huyện ủy; ủy viên ban thường vụ đảng ủy

trực thuộc huyện ủy; bí thư, phó bí thư đoàn thanh niên Cộng sản Hồ ChíMinh; chủ tịch, phó chủ tịch các đoàn thể huyện; chủ tịch, phó chủ tịch hộiđồng nhân dân xã thị trấn; chủ tịch, phó chủ tịch ủy ban nhân dân xã, thị trấn

Giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủyquản lý ở thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ,liên quan đến thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ của nhiều cơ quan, đơn vị,qua nhiều khâu, nhiều việc như:

+ Đề xuất chủ trương, xác định nguồn cán bộ giới thiệu ứng cử

+ Lựa chọn cán bộ giới thiệu ứng cử

+ Tham khảo mức độ tín nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị có nhucầu bầu cử về cán bộ giới thiệu ứng cử

+ Thẩm định về tiêu chuẩn, điều kiện cán bộ giới thiệu ứng cử

+ Lãnh đạo công tác tổ chức bầu cử

+ Kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy trình giới thiệu cán bộ ứng cử.+ Tổng kết, rút kinh nghiệm việc giới thiệu cán bộ ứng cử

1.2.1.2 Vị trí, vai trò giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý

- Giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện

ủy quản lý là một khâu quan trọng của công tác cán bộ, có vai trò quyết định đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý.

Qua giới thiệu cán bộ ứng cử, các cá nhân, tập thể, cơ quan có tráchnhiệm và thẩm quyền thực hiện việc đánh giá, lựa chọn cán bộ, tham mưu banthường vụ huyện ủy bố trí vào những chức danh diện ban thường vụ huyện ủyquản lý đối với những cán bộ đảm bảo các tiêu chuẩn theo quy định: Có nănglực chuyên môn nghiệp vụ cao, phẩm chất đạo đức tốt, lối sống lành mạnh;thay thế những cán bộ không đủ tiêu chuẩn, yếu kém về phẩm chất và nănglực chuyên môn Nhờ vậy chất lượng đội ngũ cán bộ diện ban thường vụhuyện ủy quản lý được nâng lên

Mặt khác, việc giới thiệu cán bộ ứng cử được thực hiện công khai, dânchủ, công bằng sẽ tạo động lực phấn đấu cho toàn bộ đội ngũ cán bộ nóichung và đặc biệt là đội ngũ cán bộ quy hoạch các chức danh diện ban thường

vụ huyện ủy quản lý nói riêng Đây chính là cơ sở để chất lượng đội ngũ cán

bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý được nâng cao không chỉ trước mắt

mà còn lâu dài ở những giai đoạn tiếp theo

- Giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện

ủy quản lý có vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ thống chính trị của huyện và cơ sở vững mạnh.

Qua giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện

ủy quản lý, sẽ bố trí được những cán bộ có phẩm chất và năng lực nắm giữnhững chức vụ trưởng, phó các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, làmhạt nhân đoàn kết, tập hợp quần chúng trong các cơ quan, tổ chức, phát huyđược sức mạnh tập thể, thúc đẩy các phong trào phát triển mạnh mẽ Đây làyếu tố quan trọng, có ý nghĩa quyết định trong việc xây dựng hệ thống chínhtrị ở huyện và cơ sở vững mạnh

- Giới thiệu cán bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện

ủy quản lý có ảnh hưởng quyết định đến việc tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của đảng bộ, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể cấp huyện

và cơ sở.

Qua thực hiện có hiệu quả công tác giới thiệu cán bộ ứng cử sẽ xâydựng được đội ngũ cán bộ diện ban thường vụ huyện ủy quản lý có đầy đủphẩm chất, năng lực để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao Việc triển khai,thực hiện các nhiệm vụ chính trị của đảng bộ, chính quyền, mặt trận, đoàn thểđược tiến hành một cách chủ động, sáng tạo với nhiều giải pháp phù hợp vớihoàn cảnh, điều kiện thực tế của địa phương, đơn vị, mang lại hiệu quả cao

Mặt khác, nhờ có đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có phẩm chất vànăng lực tốt, các phong trào của quần chúng được tổ chức thực hiện tốt, huyđộng được lực lượng to lớn của quần chúng, nhân dân tham gia, đảm bảo việcthực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị

1.2.2 Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán

bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý

1.2.2.1 Nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng

cử chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý - quan niệm, nội dung

* Nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng:

Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong tổ chức vàhoạt động của các đảng cộng sản và đảng công nhân, là tiêu chí để phân biệtmột đảng cách mạng với một đảng cải lương Việc xác định như trên xuấtphát từ tính chất đảng cộng sản là một tổ chức chính trị thống nhất về tưtưởng, đường lối, tổ chức và hành động

Tư tưởng về xây dựng một đảng vô sản trên cơ sở nguyên tắc tậptrung dân chủ đã được C.Mác và Ph.Ăng-ghen đưa ra từ năm 1847 trong

“Điều lệ của Liên đoàn những người cộng sản” với những nội dung như sau:

Về cơ cấu, Liên đoàn gồm chi bộ, khu bộ, tổng khu bộ, Banchấp hành trung ương và Đại hội

Chi bộ gồm ít nhất là ba và nhiều nhất là hai mươi hội viên Mỗi chi bộ bầu ra chủ tịch và phó chủ tịch

Khu bộ gồm ít nhất là hai và nhiều nhất là mười chi bộ Các chủ tịch và phó chủ tịch của các chi bộ ấy họp thànhban chấp hành khu bộ Ban chấp hành bầu ra người lãnh đạo trong

số ủy viên của mình

Ban chấp hành khu bộ là cơ quan chấp hành quyền lực đốivới tất cả các chi bộ thuộc khu bộ

Các khu bộ của một nước hoặc một tỉnh phải phục tùng mộttổng khu bộ

Tổng khu bộ là cơ quan chấp hành quyền lực đối với tất cảcác khu bộ của một tỉnh

Các tổng khu bộ phải báo cáo công tác với cơ quan quyềnlực tối cao là Đại hội, còn giữa hai kỳ đại hội thì báo cáo với banchấp hành trung ương

Ban chấp hành trung ương là cơ quan chấp hành quyền lựcđối với toàn Liên đoàn và với tư cách đó, phải báo cáo công tác vớiĐại hội

Các ủy viên ban chấp hành khu bộ và ban chấp hành trungương được bầu hàng năm, có quyền được bầu lại và có thể bị nhữngngười bầu ra mình bãi miễn bất cứ lúc nào [46, tr 733 - 735]

Kế thừa những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng-ghen, năm 1905 tạiHội nghị Trung ương Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga, V.I.Lênin đãđưa nguyên tắc tập trung dân chủ vào chương trình nghị sự và được hộinghị chấp thuận Tuy nhiên tại hội nghị này nguyên tắc tập trung dân chủvẫn chưa được đưa vào Điều lệ của đảng vì còn nhiều ý kiến khác nhau Do

đó năm 1906, tại Đại hội Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga, V.I.Lênin

đã trình bày “Cương lĩnh hành động” của Đảng, trong đó Người viết

“Nguyên tắc tập trung dân chủ trong đảng hiện nay đã được mọi người thừanhận” [43, tr 279] Vì vậy tại đại hội này, nguyên tắc tập trung dân chủ đãđược đưa vào Điều lệ của Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga và đượcĐại hội nhất trí thông qua Đây là lần đầu tiên nguyên tắc tập trung dân chủđược đưa vào Điều lệ của một đảng cộng sản

Do điều kiện lịch sử lúc bấy giờ, nên khi nói về nguyên tắc tậptrung dân chủ V.I.Lênin nhấn mạnh nhiều về tập trung Một số nội dungcủa nguyên tắc tập trung dân chủ đã được V.I.Lênin xác định như: Nhữngngười lãnh đạo phải được bầu cử ra, mọi quyết định của đảng phải đượcthảo luận một cách dân chủ rộng rãi; sau khi đã quyết định thì tất cả đềuphải chấp hành; mọi đảng viên phải chấp hành các quyết định của ban chấphành trung ương đảng V.I.Lênin đã viết:

Những người công nhân dân chủ-xã hội Pê-téc-bua biết rằng

toàn bộ tổ chức của đảng hiện nay được xây dựng một cách dân chủ Như thế có nghĩa là toàn thể đảng viên bầu ra những người lãnh đạo, những ủy viên của ban chấp hành, v.v., rằng toàn thể đảng viên thảo luận và quyết định vấn đề vận động chính trị của giai cấp vô sản, rằng toàn thể đảng viên xác định phương hướng,

Trên cơ sở tiếp thu những tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin, trongtác phẩm “Đường cách mệnh” viết năm 1927, Nguyễn Ái Quốc đã đề cậpđến nguyên tắc tập trung dân chủ và giải thích ngắn gọn về nguyên tắc nàynhư sau:

Từ tiểu tổ đến đại hội đều theo cách dân chủ tập trung Nghĩa

là có việc gì thì ai cũng được bàn, cũng phải bàn Khi bàn rồi thì bỏ

thăm, ý kiến nào nhiều người theo hơn thì được Ấy là dân chủ Đã bỏthăm rồi, thì giao cho hội ủy viên làm, khi ấy thì tất cả hội viên phảitheo mệnh lịnh hội ấy Ấy là tập trung Ai không nghe lời thì ủy viênhội có quyền phạt [47, tr 306].

Theo chủ tịch Hồ Chí Minh:

Đảng tổ chức theo nguyên tắc dân chủ tập trung Nghĩa là

có đảng chương thống nhất, kỷ luật thống nhất, cơ quan lãnh đạothống nhất Cá nhân phải phục tùng đoàn thể, số ít phải phục tùng

số nhiều, cấp dưới phải phục tùng cấp trên, địa phương phải phụctùng Trung ương [50, tr 229]

Tiếp thu, vận dụng những quan điểm, tư tưởng của chủ nghĩa Lênin do Nguyễn Ái Quốc truyền bá, trong Điều lệ các tổ chức tiền thân củaĐảng Cộng sản Việt Nam thành lập vào năm 1929, đều xác định tổ chức theonguyên tắc “dân chủ tập trung”

Mác-Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập (ngày 3/2/1930), tạiHội nghị lần thứ nhất tháng 10/1930, Đảng đổi tên thành Đảng Cộng sảnĐông Dương và thông qua Điều lệ Đảng, trong đó khẳng định Đảng được tổchức theo lối “dân chủ tập trung” Từ đó đến nay, Điều lệ Đảng đã qua nhiềulần bổ sung, sửa đổi nhưng vẫn luôn khẳng định lấy nguyên tắc tập trung dânchủ làm nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng

Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay diễn đạt nội dung củanguyên tắc tập trung dân chủ như sau:

1 Cơ quan lãnh đạo các cấp của Ðảng do bầu cử lập ra, thựchiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách

2 Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Ðảng là Ðại hội đại biểutoàn quốc Cơ quan lãnh đạo ở mỗi cấp là đại hội đại biểu hoặc đạihội đảng viên Giữa hai kỳ đại hội, cơ quan lãnh đạo của Ðảng làBan Chấp hành Trung ương, ở mỗi cấp là ban chấp hành đảng bộ,chi bộ (gọi tắt là cấp ủy)

3 Cấp ủy các cấp báo cáo và chịu trách nhiệm về hoạt độngcủa mình trước đại hội cùng cấp, trước cấp ủy cấp trên và cấp dưới;định kỳ thông báo tình hình hoạt động của mình đến các tổ chứcđảng trực thuộc, thực hiện tự phê bình và phê bình.

4 Tổ chức đảng và đảng viên phải chấp hành nghị quyết củaÐảng Thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên, cánhân phục tùng tổ chức, các tổ chức trong toàn Ðảng phục tùng Ðạihội đại biểu toàn quốc và Ban Chấp hành Trung ương

5 Nghị quyết của các cơ quan lãnh đạo của Ðảng chỉ có giátrị thi hành khi có hơn một nửa số thành viên trong cơ quan đó tánthành Trước khi biểu quyết, mỗi thành viên được phát biểu ý kiếncủa mình Ðảng viên có ý kiến thuộc về thiểu số được quyền bảolưu và báo cáo lên cấp ủy cấp trên cho đến Ðại hội đại biểu toànquốc, song phải chấp hành nghiêm chỉnh nghị quyết, không đượctruyền bá ý kiến trái với nghị quyết của Ðảng Cấp ủy có thẩmquyền nghiên cứu xem xét ý kiến đó; không phân biệt đối xử vớiđảng viên có ý kiến thuộc về thiểu số

6 Tổ chức đảng quyết định các vấn đề thuộc phạm vi quyềnhạn của mình, song không được trái với nguyên tắc, đường lối,chính sách của Ðảng, pháp luật của Nhà nước và nghị quyết của cấptrên [14, tr 16-19]

Nguyên tắc tập trung dân chủ còn được cụ thể hóa ở một số nội dungtrong Điều lệ như: “Cấp ủy cấp trên trực tiếp quyết định lập hoặc giải thểđảng bộ, chi bộ trực thuộc” [14, tr 19] Khi tiến hành đại hội “Đại hội chỉ hợp

lệ khi có ít nhất hai phần ba số đại biểu hoặc đảng viên được triệu tập tham dự

và có ít nhất hai phần ba số tổ chức đảng trực thuộc có đại biểu tham dự” [14,

tr 21] Việc bầu cử trong đại hội được quy định:

- Đại biểu có quyền nhận xét, chất vấn về người ứng cử vàngười được đề cử;

- Danh sách bầu cử do đại hội thảo luận và biểu quyết thông qua;

- Bầu cử bằng phiếu kín;

- Người trúng cử phải được số phiếu bầu quá một nửa so vớitổng số đại biểu được triệu tập hoặc so với tổng số đảng viên chínhthức của đảng bộ, chi bộ [14, tr 22 - 23]

“Việc bổ sung cấp ủy viên thiếu do cấp ủy đề nghị, cấp ủy cấp trêntrực tiếp quyết định” [14, tr 24]

Về bản chất, nguyên tắc tập trung dân chủ là sự kết hợp hài hòa giữa

hai mặt tập trung và dân chủ Hai mặt tập trung và dân chủ tạo thành chỉnhthể thống nhất của một nguyên tắc Dân chủ là điều kiện là tiền đề của tậptrung; cũng như tập trung là cơ sở, là cái bảo đảm cho dân chủ được thựchiện Không được nhấn mạnh một chiều tập trung hay dân chủ; càng khôngđược đối lập giữa hai mặt tập trung và dân chủ với nhau Bởi vì trong tậptrung chân chính đã chứa đựng dân chủ và trong dân chủ đúng đắn đã có tậptrung Do đó, dân chủ phải đi đôi với tập trung, với kỷ luật, kỷ cương chặtchẽ Tập trung không trên cơ sở dân chủ sẽ dẫn đến tập trung quan liêu, độcđoán, gia trưởng; dân chủ không đi đôi với tập trung sẽ dẫn đến dân chủ vôchính phủ, tự do, tùy tiện làm Đảng mất sức mạnh

* Nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ

Công tác cán bộ của Đảng là hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thựchiện của Đảng nhằm phát huy đến mức cao nhất mọi tiềm năng của toànĐảng, các cơ quan, tổ chức của hệ thống chính trị và toàn xã hội chăm lo pháttriển nguồn lực lãnh đạo, quản lý – đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của từng thời

kỳ cách mạng

Nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ có thể hiểu đó làviệc vận dụng những nội dung của nguyên tắc tập trung dân chủ vào các khâucủa công tác cán bộ Những nhận xét, kết luận về cán bộ nhất thiết phải docấp ủy có thẩm quyền quyết định sau khi đã lắng nghe đầy đủ ý kiến của các

cơ quan có liên quan, ý kiến đóng góp của nhân dân và sự tự phê bình của cán

bộ Kết hợp đúng đắn chế độ lãnh đạo tập thể với trách nhiệm cá nhân, dânchủ với tập trung; không dân chủ hình thức Huy động mọi cấp, mọi ngànhphối hợp với cơ quan tham mưu giúp cấp ủy làm công tác quản lý cán bộ.Nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ phải được thể chế hoáthành các quy chế, quy trình.

Về thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ, vănkiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng nhấn mạnh:

Quán triệt và thực hiện đúng nguyên tắc Đảng thống nhấtlãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, đồng thời đềcao trách nhiệm của các tổ chức trong hệ thống chính trị và ngườiđứng đầu tổ chức Cấp ủy, tổ chức đảng có thẩm quyền phải chủ trì

và chịu trách nhiệm về công tác tổ chức cán bộ theo đúng nguyêntắc tập trung dân chủ, tập thể quyết định; xác định rõ trách nhiệmcủa tập thể và trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm của ngườiđứng đầu trong công tác cán bộ [13, tr 293-294]

Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộtheo nguyên tắc tập trung dân chủ, đồng thời phát huy trách nhiệm của các tổchức trong hệ thống chính trị Đó là:

Đảng phải trực tiếp chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cho

cả hệ thống chính trị, trên mọi lĩnh vực Đảng đề ra đường lối, quan điểm, chủtrương, chính sách và quy chế quản lý công tác cán bộ; lãnh đạo và kiểm tracác cấp, các ngành tổ chức thực hiện; trực tiếp quản lý cán bộ lãnh đạo chủchốt trong các tổ chức của hệ thống chính trị Nghị quyết Trung ương 3 khóaVIII xác định:

Đảng thực hiện đường lối, chính sách cán bộ thông qua các

tổ chức đảng (ban cán sự đảng, đảng đoàn, đảng ủy ) và đảng viêntrong các cơ quan nhà nước và các đoàn thể nhân dân, thực hiệnđúng quy trình, thủ tục, pháp luật của Nhà nước và điều lệ của cácđoàn thể và tổ chức xã hội

Phân công, phân cấp quản lý cán bộ cho các cấp ủy và các

tổ chức đảng; đồng thời thường xuyên kiểm tra việc thực hiện côngtác cán bộ của các ngành, các cấp, coi đây là một trong những côngviệc quan trọng bậc nhất của lãnh đạo

Những vấn đề về chủ trương, chính sách, đánh giá, bố trí,

sử dụng, điều động, đề bạt, khen thưởng, xử lý kỷ luật cán bộ nhấtthiết phải do cấp ủy có thẩm quyền quyết định theo đa số

Nghiêm túc chấp hành các nghị quyết của cấp ủy về cán bộ

và công tác cán bộ; cá nhân phải chấp hành quyết định của tập thể;

tổ chức đảng cấp dưới phải chấp hành quyết định của tổ chức đảngcấp trên [9, tr 78]

* Nội dung nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng

cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý.

Giới thiệu cán bộ ứng cử là một khâu trong công tác cán bộ của Đảng

Từ những nội dung chung của nguyên tắc tập trung dân chủ trong công táccán bộ, các ban thường vụ huyện ủy ở thành phố Hồ Chí Minh đã ban hànhquy chế bổ nhiệm cán bộ và giới thiệu cán bộ ứng cử, quy chế thể hiện khá rõnhững nội dung cơ bản của nguyên tắc tập trung dân chủ trong giới thiệu cán

bộ ứng cử các chức danh diện ban thường vụ huyện ủy quản lý

- Những nội dung thể hiện mặt dân chủ:

Thứ nhất, việc lựa chọn, đề xuất cán bộ để giới thiệu ứng cử được cấp

ủy, người đứng đầu, tập thể lãnh đạo của cơ quan, đơn vị thảo luận thống nhấttrên cơ sở nguồn cán bộ quy hoạch và kết quả nhận xét, đánh giá cán bộ Nhucầu giới thiệu một người có thể đề xuất một người hoặc nhiều hơn

Người đứng đầu và tập thể lãnh đạo có trách nhiệm đề xuất, giới thiệucán bộ ứng cử nhằm phát huy vai trò, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu,đảm bảo tính công khai dân chủ, đồng thời nâng cao trách nhiệm của ngườiđứng đầu và tập thể lãnh đạo trong việc chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ vàchuẩn bị nguồn cán bộ có chất lượng để giới thiệu ứng cử

Lựa chọn cán bộ để giới thiệu ứng cử trước hết phải trong nguồn cán

bộ quy hoạch phù hợp với chức danh giới thiệu ứng cử, đồng thời phải căn cứvào kết quả nhận xét, đánh giá cán bộ nhằm đảm bảo tính kế hoạch và kháchquan, tránh được sự độc đoán, tùy tiện trong giới thiệu cán bộ ứng cử Mặtkhác yêu cầu này còn nhằm nâng cao trách nhiệm của tập thể lãnh đạo trongcông tác đánh giá cán bộ và quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ

Thực hiện đề xuất số lượng cán bộ nhiều hơn số lượng cần giới thiệuứng cử, nhằm ngày càng mở rộng dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử

Thứ hai, phải tổ chức lấy ý kiến công khai và lấy phiếu tín nhiệm bằng

phiếu kín đối với cán bộ được dự kiến giới thiệu ứng cử

Việc tổ chức lấy ý kiến công khai và lấy phiếu tín nhiệm bằng phiếukín, nhằm phát huy tính công khai, dân chủ trong giới thiệu cán bộ ứng cử,đồng thời qua đó ban thường vụ huyện ủy có thêm nhiều thông tin về cán bộ

để việc xem xét, quyết định giới thiệu ứng cử được chính xác Yêu cầu việclấy ý kiến phải dân chủ, khách quan, trung thực, phản ánh đầy đủ những mặtmạnh, mặt hạn chế và triển vọng phát triển của cán bộ

Thứ ba, tập thể ban thường vụ huyện ủy thảo luận công khai, dân chủ

về cán bộ giới thiệu ứng cử, biểu quyết bằng phiếu kín

Khi xem xét quyết định giới thiệu cán bộ ứng cử, ban thường vụhuyện ủy tiến hành thảo luận dân chủ, công khai Có thể yêu cầu cơ quantham mưu trình bày thêm những vấn đề chưa rõ; trường hợp cần thiết có thểmời đại diện cơ quan có liên quan tham dự cuộc họp của ban thường vụ đểtrình bày thêm Biểu quyết giới thiệu cán bộ ứng cử phải thực hiện bằng phiếukín để đảm bảo tính dân chủ, khách quan

Thứ tư, các cơ quan, đơn vị, đoàn thể tổ chức bầu cử theo đúng quy

định pháp luật của Nhà nước và điều lệ của tổ chức, đoàn thể

Đây là vấn đề quan trọng để đảm bảo quyền dân chủ của những ngườitham gia bầu cử; đảm bảo để kết quả bầu cử phản ánh trung thực mức độ tínnhiệm của những người tham gia bầu cử đối với cán bộ được giới thiệu ứng

cử, qua đó phản ánh được chất lượng của việc giới thiệu cán bộ ứng cử