BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM

Chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam là bảo vệ, thúc đẩy quyền con người được thể hiện xuyên suốt trong Hiến pháp, pháp luật và các chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT

NAM

HỌ VÀ TÊN: Nguyễn Ngọc Hương Giang MSSV: 462417

Hà nội,2022

1

ĐỀ BÀI:

Trong Chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 24 tháng 04 năm 2020 về tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19 trong tình hình mới

có quy định: “c) Tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở kinh doanh dịch vụ không thiết

yếu (khu vui chơi, giải trí, cơ sở làm đẹp, karaoke, mát-xa, quán bar, vũ trường )

và các cơ sở kinh doanh dịch vụ khác theo quyết định hoặc chỉ đạo của Chủ tịch

Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương”.

Em hãy cho biết việc áp dụng biện pháp nêu trên có thể hạn chế những quyền nào của con người, công dân và đưa ra quan điểm của em về vấn đề này

2

MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU

NỘI DUNG

I Khái quát về quyền con người, quyền công dân 4

1 Khái niệm về quyền con người, quyền công dân 4

2 Mối liên hệ giữa quyền con người với quyền công dân 6

II Những quyền con người, công dân bị hạn chế trong chỉ thị 19/CT0-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 24 tháng 04 năm 2020 6

1 Quyền con người, công dân bị giới hạn tại Khoản 2 Điều 14 Hiến pháp 2013 6 2 Quyền tự do đi lại (Điều 23 Hiến pháp 2013) 7

3 Quyền tự do kinh doanh ( Điều 33 Hiến pháp 2013) 7

4 Quyền được giải trí (Khoản 2 Điều 37 Hiến pháp 2013) 8

5 Quyền hưởng thụ, tiếp cận các giá trị văn hóa, tham gia vào đời sống văn hóa, sử dụng các cơ sở văn hóa (Điều 41 Hiến pháp 2013) 8

III Quan điểm đồng tình với việc áp dụng các biện pháp hạn chế quyền con người trong việc thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch Covid 9

1 Ưu điểm 9

2 Hạn chế 9

3 Giải pháp 9

KẾT LUẬN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

3

LỜI NÓI ĐẦU

Đại dịch Covid-19 hay dịch virus Corona Vũ Hán là một đại dịch truyền nhiễm gây ra bởi SARS-CoV-2 Ngày 11/3/2020, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức tuyên bố dịch Covid-19 là đại dịch toàn cầu Tại Việt Nam ngày

01/4/2020, Thủ tướng Chính phủ công bố dịch COVID-19 bệnh truyền nhiễm nhóm A trên phạm vi cả nước Thời gian xảy ra dịch bệnh từ ngày 23/01/2020, khi

có ca mắc đầu tiên tại Việt Nam Chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam là bảo vệ, thúc đẩy quyền con người được thể hiện xuyên suốt trong Hiến pháp, pháp luật và các chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh Covid diễn biến hết sức phức tạp, gây ra bao nhiêu tổn thất cho đất nước, cho xã hội Giải pháp phòng, chống dịch bệnh được Chính phủ quan tâm hàng đầu chính là vừa kiểm soát được đại dịch, vừa phát triển kinh tế, đồng thời đảm bảo quyền con người, quyền công dân bị hạn chế một cách tối thiểu Trong Chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 24 tháng 04 năm 2020 về tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19 trong tình hình mới có

quy định: “c) Tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở kinh doanh dịch vụ không thiết

yếu (khu vui chơi, giải trí, cơ sở làm đẹp, karaoke, mát-xa, quán bar, vũ trường )

và các cơ sở kinh doanh dịch vụ khác theo quyết định hoặc chỉ đạo của Chủ tịch

Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương” Quyết định của Thủ

tướng chính phủ tuy có hạn chế một số quyền con người, quyền công dân nhưng lại có tác dụng và ý nghĩa quan trọng đối với việc kiểm soát đại dịch

NỘI DUNG

I Khái quát về quyền con người, quyền công dân

1 Khái niệm về quyền con người, quyền công dân

Vấn đề quyền con người, quyền công dân từ xưa đến nay luôn luôn là trung tâm của mọi cuộc Cách mạng và tiến bộ xã hội Văn kiện Đại hội lần thứ XIII của

Đảng đã khẳng định: “…tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công

dân…” Như vậy, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ

những quyền của con người, quyền của công dân

4

Quyền con người là một phạm trù đa diện, do đó có nhiều định nghĩa khác nhau Theo một tài liệu của Liên Hợp Quốc, từ trước đến nay có đến gần 50 định nghĩa về quyền con người được công bố nhưng không định nghĩa nào bao hàm được tất cả các thuộc tính của quyền con người Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu nhân quyền trên thế giới và Việt Nam đều thừa nhận quan niệm của Jacques

Mourgron về nhân quyền là quan niệm chứa đựng nhiều yếu tố hợp lí và phù hợp

với những tiêu chí chung của nhân loại Theo giáo sư người Pháp này, “Quyền con

người là toàn bộ các quyền, tự do và đặc quyền được công nhận dành cho con người do tính chất nhân bản của nó, sinh ra từ bản chất con người chứ không phải được tạo ra bởi pháp luật hiện hành” 1 Quan niệm này chủ yếu đề cập đến nhân quyền ở khía cạnh tự nhiên

Bên cạnh quan điểm tự nhiên, quyền con người còn được nhìn nhận theo quan điểm pháp lí Vì con người là thực thể của xã hội, có mối quan hệ phổ biến với xã hội nên quyền con người luôn gắn liền với đấu tranh giai cấp, đấu tranh chống áp bức, bóc lột, đấu tranh chống bạo lực, chống bất công trong xã hội, nên các quyền con người không phải tự nhiên đã có mà nó phải được thừa nhận và luật

hóa Theo đó “quyền con người được hiểu là những đảm bảo pháp lí toàn cầu có

tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và sự tự do cơ bản của con người” 2

Nhìn chung ở góc độ nào thì quyền con người cũng được xác định như là những chuẩn mực được cộng đồng quốc tế thừa nhận và tuân thủ Nhờ có những chuẩn mực này, mọi thành viên trong gia đình nhân loại mới được bảo vệ nhân phẩm và mới có điều kiện phát triển đầy đủ các năng lực của cá nhân với tư cách là một con người

Quyền công dân là hình thức pháp lý, biểu hiện cụ thể của quyền con người được pháp luật của quốc gia ghi nhận Mối quan hệ giữa Nhà nước và cá nhân hình

1 Chales Debbash, Jacques Bourdon, Jean Marie Pontier, Jean Claude Rissi, Từ điển thuật ngữ chính trị (Lexique de

politique), Nxb Dalloz, 2001 (Bản dịch tiếng Việt của Nxb Thế giới, Hà Nội, 2005, tr.193).

2 United Nation, UNHCHR, Freequently Asked Questions on a Human Rights – based Aproach to Development

Cooperation, New York and Geneva, 2006, p.8.

5

thành từ khi Nhà nước ra đời và phát triển qua các giai đoạn phát triển của Nhà nước Từ khái niệm về cá nhân trong mối quan hệ của cá nhân với Nhà nước, khoa

học pháp lý hình thành nên khái niệm công dân: “Công dân là khái niệm để chỉ cá

nhân trong mối quan hệ cơ bản, chủ yếu và quan trọng nhất với một Nhà nước nhất định thể hiện trong Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước đó” 3

Gắn liền với danh hiệu công dân là các quyền và nghĩa vụ pháp lý do Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước quy định Trong đó, quyền là khả năng xử sự của

chủ thể theo một cách thức nhất định được pháp luật cho phép Quyền công dân là

khả năng của mỗi công dân được tự do lựa chọn hành động Khả năng đó được

Nhà nước ghi nhận trong Hiến pháp và bảo đảm thực hiện bằng quyền lực Nhà nước

Bảo đảm các quyền con người, quyền công dân là việc tạo ra các tiền đề, điều kiện về chính trị, kinh tế, xã hội, pháp lý, tổ chức để cá nhân, công dân, các tổ chức của công dân thực hiện được các quyền, tự do, lợi ích chính đáng của họ đã được pháp luật ghi nhận

2 Mối liên hệ giữa quyền con người với quyền công dân

Quyền con người và quyền công dân có mối quan hệ mật thiết với nhau, song chúng không là những khái niệm đồng nhất xét về phương diện chủ thể lẫn nội dung:

- Về phương diện chủ thể: Quyền con người và quyền công dân đều xoay quanh một chủ thể chung là con người, và một chủ thể chung khách là các cộng đồng nhân loại mà thể chế chính trị - pháp lí trung tâm của nó là Nhà nước

- Về phương diện nội dung: Khoa học pháp lý chia quyền con người, quyền công dân thành các nhóm chính:

 Các quyền và tự do dân chủ về chính trị

 Các quyền dân sự

3 Phimmasone Monolin (2016), Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân dưới góc độ so sánh giữa Hiến pháp Lào

năm 2003 và Hiến pháp Việt Nam năm 2013, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.

6

 Các quyền về kinh tế - xã hội

Ngày nay, việc ghi nhận và bảo đảm quyền con người, quyền công dân đã

có sự phối hợp rộng rãi giữa các quốc gia và cộng đồng quốc tế Việc ghi nhận và đảm bảo quyền con người, quyền công dân trong hệ thống pháp luật trong nước của mỗi quốc gia chính là thể hiện việc ghi nhận và bảo vệ quyền con người

II Những quyền con người, công dân bị hạn chế trong chỉ thị 19/CT0-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 24 tháng 04 năm 2020

1 Quyền con người, công dân bị giới hạn tại Khoản 2 Điều 14 Hiến pháp 2013

“Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lí do quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”.

Cơ sở, căn cứ để giới hạn quyền là chỉ “trong trường hợp cần thiết” Đại dịch Covid 19 bùng phát và tràn lan ở Việt Nam thực sự là vấn đề cấp bách cần giải quyết và là thử thách đặt ra cho Chính phủ Dịch bệnh làm cho nền kinh tế - xã hội của đất nước bị ảnh hưởng nặng nề, tác động mạnh đến đời sống kinh tế - xã hội, sức khỏe cũng như tính mạng của nhân dân Vì thế quy định về hạn chế quyền chính là điều kiện để bảo đảm tính hiện thực của quyền con người, quyền công dân, đảm bảo sự cân bằng, lành mạnh giữa các lợi ích trong mối quan hệ giữa Nhà nước với con người, công dân Trong bối cảnh đại dịch Covid 19 đang lây lan một cách chóng mặt và những tác động nặng nề của nó đối với Việt Nam, việc hạn chế một số quyền con người, quyền công dân trong các chỉ thị được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo là thực sự cần thiết và được sự đồng tình, chấp thuận của người dân

2 Quyền tự do đi lại (Điều 23 Hiến pháp 2013)

“Công dân có quyền tự do đi lại và cư trú ở trong nước, có quyền ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước Việc thực hiện các quyền do pháp luật quy định”.

Quyền tự do đi lại có ý nghĩa quan trọng vì nó tạo tiền đề để một cá nhân hưởng thụ các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa khác Quyền tự

do đi lại của cá nhân là điều kiện để thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của các quốc gia Trong đại dịch Covid-19, dù gặp nhiều khó khăn nhưng Đảng và Nhà

7

nước đã, đang và sẽ nỗ lực hết mình đảm bảo quyền tự do đi lại của người dân Khi đại dịch chưa được kiểm soát, quyết định giãn cách xã hội, và tạm dừng các cơ sở kinh doanh dịch vụ không thiết yếu là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết, phù hợp với luật pháp Việt Nam Việc đưa ra các chỉ thị giãn cách xã hội của Nhà nước chỉ có một mục tiêu duy nhất là hạn chế người dân tiếp xúc với nhau và lây lan dịch bệnh một cách nhanh chóng, dẫn đến việc không thể kiểm soát được

3 Quyền tự do kinh doanh ( Điều 33 Hiến pháp 2013)

“Mọi người có quyền tự do kinh doang trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”.

Tự do kinh doanh là thuộc tính cơ bản của nền kinh tế thị trường, nền kinh

tế thị trường càng phát triển thì quyền tự do kinh doanh càng được đề cao và có điều kiện thực hiện Có thể nói tự do kinh doanh vừa là điều kiện, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế đất nước Dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp làm cho quyền tự do kinh doanh bị hạn chế đáng kể Trong bối cảnh sự lan rộng của virus Corona, Thủ tướng Chính phủ buộc ra đưa ra chỉ thị tạm dừng các cơ sở kinh doanh dịch vụ không thiết yếu để hạn chế tối đa sự tràn lan và nguy cơ lây nhiễm, đảm bảo an toàn cho người dân và việc nhanh chóng kiểm soát được dịch bệnh

4 Quyền được giải trí (Khoản 2 Điều 37 Hiến pháp 2013)

“Thanh niên được Nhà nước, gia đình và xã hội tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ…”.

Nhu cầu giải trí là những đòi hỏi của con người được nghỉ ngơi, thư giãn, giúp họ thoát khỏi sự mệt mỏi căng thẳng, giải tỏa tâm lý, những ức chế, khó chịu, buồn bực, đem đến sự thảnh thơi cả về thể xác lẫn tinh thần Khi kiểm soát đại dịch vẫn đang là thách thức, Chính phủ phải có biện pháp kịp thời là tạm dừng các cơ

sở dịch vụ mang tính giải trí như khu vui chơi, giải trí, cơ sở làm đẹp, karaoke…

để từng bước khống chế được phạm vi tác động của dịch bệnh

8

5 Quyền hưởng thụ, tiếp cận các giá trị văn hóa, tham gia vào đời sống văn hóa, sử dụng các cơ sở văn hóa (Điều 41 Hiến pháp 2013)

“Mọi người có quyền hưởng thụ và tiếp cận các giá trị văn hóa, tham gia vào đời sống văn hóa, sử dụng các cơ sở văn hóa”.

Được quyền hưởng thụ và tiếp cận các giá trị văn hóa chính là một trong những yếu tố cơ bản để góp phần không ngừng xây dựng, bồi đắp, hoàn thiện những phẩm chất nhân cách cao đẹp cho con người, góp phần làm phong phú đời sống tinh thân cho mỗi cá nhân và toàn xã hội, làm cho con người ngày càng nhân văn, tiến bộ hơn Tuy nhiên, vì dịch bệnh Covid với tốc độ lây lan chóng mặt, ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe, tính mạng của nhân dân, việc Thủ tướng Chính phủ đưa ra quyết định hạn chế quyền được hưởng thụ và tiếp cận các giá trị văn hóa, tham gia vào đời sống văn hóa, sử dụng các cơ sở văn hóa là hoàn toàn đúng đắn

và kịp thời với bối cảnh đất nước ta hiện giờ

III Quan điểm đồng tình với việc áp dụng các biện pháp hạn chế quyền con người trong việc thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch Covid

1 Ưu điểm

Nhờ việc tạm dừng hoạt động các cơ sở kinh doanh dịch vụ không thiết yếu, Chính phủ đã giữ vững được sự ổn định kinh tế, đồng thời từng bước kiểm soát tốt dịch bệnh Bởi việc hạn chế sự tiếp xúc giữa người dân và giãn cách xã hội

đã giảm bớt được sự lây lan nhanh và nguy hiểm của virus Từ khi xuất hiện dịch bệnh với những biến chủng mới, cả hệ thống chính trị và toàn dân đã phải căng mình chống dịch Trên tinh thần và phương châm “Chống dịch như chống giặc”, Chính phủ với sự chỉ đạo quyết liệt và kịp thời bằng những giải pháp sát tình hình thực tiễn, cũng với sự hợp tác và đồng lòng của người dân, nước ta đã vượt qua khỏi tình trạng suy sụp nền kinh tế, giảm bớt sự ảnh hưởng của đại dịch lên nền kinh tế - xã hội cũng như đời sống của người dân

2 Hạn chế

Quyền con người, công dân bị hạn chế cũng đồng thời là nhược điểm trong chỉ đạo của Chính phủ Khi dịch bệnh tràn lan ảnh hưởng đến kinh tế thị trường đã đặt áp lực nặng nề lên các trụ cột kinh tế của mỗi gia đình, bởi vậy việc tìm đến

9

các hoạt động giải trí để nghỉ ngơi thư giãn là thiết yếu nhưng lại không thể thực hiện do chỉ thị tạm dừng các cơ sở dịch vụ kinh doanh không thiết yếu của Thủ tướng Chính phủ Đây cũng chính là nhược điểm lớn nhất trong biện pháp phòng, chống dịch của Chính phủ Việt Nam

3 Giải pháp

Đối mặt với những thách thức của đại dịch Covid 19, hơn bao giờ hết, việc đưa ra các quyết định để kiểm soát dịch bệnh là vô cùng cần thiết, nhưng không thể vì thế mà xem nhẹ quyền con người, quyền công dân Việt Nam luôn tự hào là quốc gia đã nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc bảo đảm quyền con người

Hạn chế tối thiểu quyền con người chỉ trong tình huống cần thiết là điều được Nhà nước ta coi trọng, bởi vậy bên cạnh việc đưa ra các chỉ thị kịp thời và thiết yếu nhưng lại hạn chế một số quyền con người, quyền công dân, Chính phủ cùng Bộ Y tế đã có những giải pháp khác để kiểm soát dịch bệnh:

- Đưa ra chiến lược truyền thông “Tiêm vắc xin – Vững niềm tin” do Bộ y tế phối hợp với Tập đoàn Meta tổ chức

- Thường xuyên rửa tay đúng cách bằng xà phòng dưới vòi nước hoặc bằng dung dịch sát khuẩn có cồn

- Đeo khẩu trang dến nơi công cộng, trên phương tiện giao thông công cộng và đến cơ sở y tế

- Tăng cường vận động, rèn luyện thể lực, dinh dưỡng hợp lý, xây dựng lối sống lành mạnh

Trong diễn biến cực kỳ phức tạp của đại dịch, không có giải pháp hoàn hảo, chỉ có thể chọn giải pháp tối ưu nhất, phù hợp với điều kiện đảm bảo trong từng thời điểm, do đó, chúng ta cần có nhìn nhận khách quan, đầy đủ và tránh phiến diện về các biện pháp và kết quả phòng, chống dịch

10