BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI _________ BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM Đề tài: Đề 1 Trong Chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng Chính phủ ngày 24 tháng 04 năm

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

 _

BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

MÔN LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM

Đề tài: Đề 1

Trong Chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng Chính phủ ngày 24 tháng 04 năm

2020 về tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19 trong tình hình mới có quy định:“c) Tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở kinh doanh dịch vụ không thiết yếu (khu vui chơi, giải trí, cơ sở làm đẹp, karaoke, mát-xa, quán bar,

vũ trường ) và các cơ sở kinh doanh dịch vụ khác theo quyết định hoặc chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương” Hãy cho biết việc áp dụng biện pháp nêu trên có thể hạn chế những quyền nào của

con người, công dân và đưa ra quan điểm cá nhân về vấn đề này.

Tên sinh viên : Trần Thị Thu Trang

Hà Nội, tháng 3 năm 2022

MỤC LỤC

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ QUYỀN CON NGƯỜI VÀ QUYỀN CÔNG DÂN 4

1.1 Quyền con người 4 1.2 Quyền công dân _4 1.3 Mối liên hệ giữa quyền con người và quyền công dân _5

CHƯƠNG II: QUYỀN CON NGƯỜI, CÔNG DÂN BỊ XÂM PHẠM TRONG ĐIỂM C KHOẢN 2 CHỈ THỊ 19/CT-TTg CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ _5

2.1 Nguyên nhân dẫn đến chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 24/04/2020 được ban hành. _5 2.2 Các quyền con người, công dân bị hạn chế tại điểm c mục 2 trong chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng chính phủ ngày 24/04/2020 _6 2.2.1 Chỉ thị hạn chế quyền tự do kinh doanh của mọi người 6 2.2.2 Chỉ thị hạn chế quyền làm việc của công dân _7 2.2.3 Chỉ thị hạn chế quyền được giải trí của con người 7 2

CHƯƠNG III: QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN 8

MỞ ĐẦU

“Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” 1 Đây là lời bất hủ về quyền con người

được Chủ tịch Hồ Chí Minh trích từ bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước

Mỹ đưa vào bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1945 Từ đó, thấy được tầm quan trọng của quyền con người cũng như quyền công dân Sự nghiệp bảo vệ quyền con người đã trở thành ý chí thống nhất của toàn Đảng, toàn dân Trong tình hình dịch bệnh Covid-19 hiện nay, nhà nước

đã đưa ra các chỉ thị nhằm giãn cách xã hội, tạm dừng hoạt động không thiết yếu để đảm bảo an toàn dân sinh Nhưng cũng chính từ những chỉ thị đó mà một số quyền con người, quyền công dân bị xâm phạm Do tính cấp thiết và thời sự của vấn đề này nên tôi đã lựa chọn nghiên cứu về những quyền bị hạn chế và đưa ra quan điểm của mình trước Chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng chính phủ ngày 24 tháng 04 năm 2020 trước việc tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19

trong tình hình mới có quy định: “c) Tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở kinh doanh

dịch vụ không thiết yếu (khu vui chơi, giải trí, cơ sở làm đẹp, karaoke, mát-xa, quán bar, vũ trường ) và các cơ sở kinh doanh dịch vụ khác theo quyết định hoặc chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương”.

NỘI DUNG

1 Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tuyên ngôn Độc lập năm 1945

3

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ QUYỀN CON NGƯỜI VÀ QUYỀN

CÔNG DÂN

Trong lịch sử phát triển loài người, quyền con người và quyền công dân là những vấn đề có lịch sử lâu đời cả về phương diện thực tiễn lẫn lý luận Vấn đề đó luôn là mối quan tâm hàng đầu của nhân loại ở mỗi thời kỳ phát triển Mỗi bước phát triển của xã hội loài người đều gắn liền với việc mở rộng các quyền của con người, công dân và đó là thành quả của đấu tranh giai cấp, cách mạng xã hội, phản ánh quá trình nhân loại tự giải phóng mình

Tại Việt Nam quyền con người, công dân được ghi nhận tại các bản Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992 và 2013 Qua mỗi bản Hiến pháp lại có một số những thay đổi nhất định, từ đó thể hiện bản chất dân chủ ngày càng tiến bộ

1.1 Quyền con người

Quyền con người (Human rights, Droits de L’Homme) là toàn bộ các quyền,

tự do và đặc quyền được công nhận dành cho con người do tính chất nhân bản của

nó, sinh ra từ bản chất con người chứ không phải được tạo ra bởi pháp luật hiện hành 2 Đây là những quyền tự nhiên thiêng liêng và bất khả xâm phạm do đấng tạo hóa ban cho con người như quyền sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc, những quyền tối thiểu của con người mà bất kì chính phủ nào cũng phải bảo vệ 3 Quyền

của con người không chỉ là những quyền tự nhiên vốn có mà nó còn được nhà nước

công nhận dựa trên các quan điểm liên quan đến pháp lý Theo đó “quyền con

người được hiểu là những đảm bảo pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và sự tự do cơ bản của con người”

Quyền con người được chia thành 2 nhóm: các quyền dân sự, chính trị và các quyền kinh tế, văn hoá, xã hội

1.2 Quyền công dân

2 Charles Debbash, Jacques Bourdon, Jean Marie Pontier, Jean Claude Rissi Từ điển thuật ngữ chính trị (Lexique

de polotique), Nxb Dalloz, 2001 (Bản dịch tiếng Việt của Nxb Thế giới, Hà Nội, 2005, tr.193)

3 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật hiến pháp Việt Nam, Nxb Tư Pháp, 2021, tr.198-199.

4

Để hiểu được khái niệm quyền công dân trước hết cần phải hiểu khái niệm công dân Công dân là sự xác định một thể nhân về mặt pháp lý thuộc về một nhà nước nhất định Nhờ sự xác định này mà được hưởng chủ quyền của nhà nước và được nhà nước bảo hộ khi ở trong nước hay nước ngoài; đồng thời cũng phải thực hiện một số nghĩa vụ đối với nhà nước Quyền công dân thể hiện sự tiến bộ giữa mối quan hệ nhà nước – xã hội – cá nhân cũng như bản chất dân chủ của nhà nước

đó Nó được ghi nhận và bảo đảm bằng Hiến pháp trên lĩnh vực dân sự, chính trị, kinh tế,

Quyền công dân được chia làm 3 nhóm: quyền dân sự, chính trị; quyền kinh

tế, văn hoá, xã hội và các nghĩa vụ cơ bản của công dân

1.3 Mối liên hệ giữa quyền con người và quyền công dân

Quyền con người và quyền công dân đều xoay quanh một chủ thể chung đó

là con người và một chủ thể chung khác là nhà nước Thêm vào đó, quyền con người và quyền công dân về bản chất đều là những gì mà một cá nhân được phép làm và được tôn trọng, bảo vệ bởi các chủ thể khác Các quyền con người, công dân được pháp điển hóa vào Hiến pháp của các nước theo những cách thức nhất định Tuy là hai phạm trù khác nhau nhưng quyền con người và quyền công dân hầu như không mâu thuẫn mà ngược lại có sự thống nhất, bổ sung, hỗ trợ lẫn nhau Dẫu vậy vẫn không thể phủ nhận, quyền con người có phạm vi rộng hơn quyền công dân

CHƯƠNG II: QUYỀN CON NGƯỜI, CÔNG DÂN BỊ XÂM PHẠM TRONG ĐIỂM C KHOẢN 2 CHỈ THỊ 19/CT-TTg CỦA THỦ TƯỚNG

CHÍNH PHỦ 2.1 Nguyên nhân dẫn đến chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 24/04/2020 được ban hành

Vào cuối tháng 12/2019, tại Vũ Hán- Trung Quốc, người ta lần đầu phát hiện

ra virut SARS-CoV-2 Virut này gây ra các triệu chứng về đường hô hấp, nó không chỉ tấn công phổi mà còn ở hệ miễn dịch của người nhiễm có thể dẫn đến tử vong

5

Do tính chất lây lan nhanh chóng của chúng nên đã tạo ra đại dịch Covid-19 trên phạm vi toàn cầu Số người mắc covid tại thời điểm đó lên đến hàng triệu người, số

ca tử vong khoảng hàng trăm ngàn ca, ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động kinh

tế - xã hội Chính vì vậy, bên cạnh việc đốc thúc sản xuất ra vaccine phòng chống bệnh, tuyên truyền người dân đeo khẩu trang, sát khuẩn thì các nhà lãnh đạo ở các nước đã ra chỉ thị giãn cách xã hội tạm thời nhằm hạn chế ca mắc mới

Cùng hứng chịu đại dịch Covid 19 với thế giới, nhà nước đã kịp thời ban hành chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 31 tháng 3 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ, theo đó người dân phải thực hiện cách ly toàn xã hội để đảm bảo an toàn cho bản thân cũng như gia đình và xã hội Sau 3 tuần thực hiện chỉ thị cùng quyết tâm đập tan đại dịch, nước ta đã kiểm soát được tình hình dịch bệnh, nhận ra cần phải đổi mới để vừa chống dịch song vẫn tiếp tục phát triển kinh tế thích nghi với tình hình mới nên nhà nước đã tiếp tục ban hành chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng chính phủ ngày 24/04/2020

2.2 Các quyền con người, công dân bị hạn chế tại điểm c mục 2 trong chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng chính phủ ngày 24/04/2020.

Theo điểm c mục 2 của chỉ thị quy định: “Tạm đình chỉ hoạt động các cơ sở

kinh doanh dịch vụ không thiết yếu (khu vui chơi, giải trí, cơ sở làm đẹp, karaoke, mát-xa, quán bar, vũ trường ) và các cơ sở kinh doanh dịch vụ khác theo quyết định hoặc chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.” Là một trong số các biện pháp để bảo vệ sức khỏe người dân trước đại dịch

nhưng cũng hạn chế quyền của con người, công dân cụ thể như sau:

2.2.1 Hạn chế quyền tự do kinh doanh của mọi người

Việc tạm thời đình chỉ các cơ sở dịch vụ như khu vui chơi, giải trí, cơ sở làm đẹp, karaoke, mát-xa, quán bar, vũ trường và các cơ sở kinh doanh dịch vụ khác theo quyết định hoặc chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mà đã xâm phạm vào quyền tự do kinh doanh của công dân theo

6

điều 33 Hiến pháp 2013: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những

ngành nghề mà pháp luật không cấm” Trước khi dịch covid diễn ra, các cơ sở kinh

doanh trên đều là những cơ sở kinh doanh hợp pháp, được cho phép hoạt động tự

do, trên cơ sở tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi, người lao động được nhà nước khuyến khích phát triển nhiều loại hình kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đều được bình đẳng trước pháp luật Thậm chí so với Hiến pháp năm 1992, thì với Hiến pháp năm 2013 quyền tự do kinh doanh không còn là quyền của mỗi công dân nữa mà còn là quyền của con người Nhưng khi đại dịch diễn ra, Chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng chính phủ đã hạn chế quyền này của một thành phần công dân là chủ các cơ sở kinh doanh không thiết yếu Điều đó kéo theo hệ luỵ tổn thất kinh tế, không đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần cho thành phần công dân đó

2.2.2 Hạn chế quyền làm việc của công dân

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 35 Hiến pháp 2013 quy định: “1 Công dân

có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc; 2 Người làm công ăn lương được bảo đảm các điều kiện làm việc công bằng, an toàn; được hưởng lương, chế đô ̣ nghỉ ngơi.” Tức là công dân có quyền được tự do lựa chọn

việc làm, làm việc ở bất kỳ nơi nào mà pháp luật không cấm.Thế nhưng trong khoản c mục 2 của chỉ thị này nhà nước đã hạn chế quyền làm việc của những công dân đang làm việc tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ không thiết yếu khi không cho phép mở cửa các cơ sở đó Việc không được mở cửa đồng nghĩa với việc công dân không có việc làm Có cả sự không công bằng khi mà các công dân làm tại cơ sở kinh doanh thiết yếu vẫn được đi làm và có thu nhập ổn định, đảm bảo đời sống trong mùa dịch thì thành phần công dân làm tại cơ sở kinh doanh không thiết yếu lại phải chật vật lo kinh tế nuôi gia đình, bản thân Sự hạn chế quyền làm việc đó cũng kéo theo vô vàn những nỗi lo, áp lực cho người bị hạn chế

2.2.3 Hạn chế quyền được giải trí của con người

7

Tại điều 24 Tuyên ngôn Quốc tế nhân quyền (UDHR) của Liên Hợp quốc đã

chỉ rõ: “Ai cũng có quyền nghỉ ngơi và giải trí, được hưởng sự hạn định hợp lý số

giờ làm việc và những ngày nghỉ định kỳ có trả lương” Điều luật này mang tính

nhân quyền sâu sắc bởi lẽ con người không phải là máy móc nên không thể làm việc 24/24 được, để đảm bảo cả về sức khỏe bản thân cũng như sức khỏe về tinh thần thì con người cần phải được nghỉ ngơi, giải trí thư giãn đầu óc Bằng nhiều cách như vui chơi, giải trí, nghỉ ngơi, sẽ giúp con người giải tỏa căng thẳng, âu lo của bản thân cũng như hồi phục được những chức năng của cơ thể, theo đó họ được giải trí, nghỉ ngơi theo ý thích của mình Nhưng khi chỉ thị này được ban hành các

cơ sở kinh doanh giải trí như khu vui chơi, quán karaoke, spa,… bị đóng cửa khiến cho các sự lựa chọn cách thức giải trí nghỉ ngơi của con người bị hạn chế, thay vì được đi chơi, thư giãn tại những nơi ấy thì họ phải gò bó trong nhà và không được thư giãn theo ý thích của bản thân Từ đó kéo theo sự sa sút về mặt tinh thần, gây nên làm việc không hiệu quả và từ những nguyên nhân đó gây ra hậu quả khôn lường ảnh hưởng tới cá nhân, tổ chức hoặc thậm chí là quốc gia

CHƯƠNG III: QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN

Nhìn lại thực tế, ta thấy rằng mỗi công dân nói riêng hay Việt Nam nói chung đều phải hứng chịu những hậu quả nặng nề do Covid19 gây ra Vì bệnh dịch mà đã

có rất nhiều cơ sở kinh doanh phải đóng cửa hay bị phá sản do không cầm cự nổi

Và từ những sự biến động đó nền kinh tế nước ta cũng dịch chuyển tụt giảm theo Tuy nhiên, việc biến động tụt lùi ấy là điều cả nhân loại phải đối mặt chứ không riêng Việt Nam Điều quan trọng nhất trong lúc này đó chính là bảo vệ tính mạng cho con người trước loại virut nguy hiểm ấy Vậy cho nên tôi hoàn toàn đồng tình với quy định tại điểm c mục 2 trong Chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng chính phủ ngày 24 tháng 04 năm 2020 Đó là một trong những biện pháp hợp lý, kịp thời thích nghi với trạng thái mới để vừa phát triển kinh tế vừa chống dịch

8

Tại điều 19 Hiến pháp năm 2013 của nước ta đã nêu: “Mọi người có quyền

sống Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ Không ai bị tươꄁc đoạt tính mạng trái luật”, ta thấy tất cả phương án mà nhà nước đề ra đều nhằm bảo vệ sức

khỏe cũng như tính mạng của con người, của nhân dân Hiến pháp 2013 cũng chỉ

rõ “Ở nươꄁc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công

dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo

vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật” 4 Bên cạnh đó tại khoản 2 điều 14 cũng

chỉ ra các trường hợp mà người dân buộc phải chịu hạn chế các quyền con người,

công dân như sau: “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo

quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng” Trong tình hình

hiện này chính là trường hợp khẩn cấp vì sức khỏe cộng đồng, những cơ sở không thiết yếu nêu ra trong điểm c mục 2 chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng chính phủ đều là những nơi tập trung đông người và có khả năng lây nhiễm rất cao Không chỉ vậy hầu hết đều không phải các dịch vụ cần thiết như y tế, lương thực thực phẩm, giáo dục,… Những cơ sở này cung cấp các dịch vụ không thiết yếu trong hoàn cảnh lúc ấy nên cần tạm đình chỉ để bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng Đảng và Nhà nước ta đã nhất quán quan điểm “Chống dịch như chống giặc”, “không để ai bị bỏ lại phía sau”, chỉ đạo các bộ ngành, địa phương nhanh chóng đưa ra các chính sách đồng bộ, quyết liệt, ưu tiên hàng đầu là kiểm soát dịch bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe

và tính mạng của người dân Từ đó, khẳng định vị thế quan trọng của Đảng và Nhà nước, luôn quan tâm tới sức khỏe, an toàn cộng đồng Vào thời điểm chỉ thị này ra đời, Việt Nam được đánh giá là đã có công tác chỉ đạo tốt nhất trong khu vực, vừa kiểm soát được dịch bệnh, vừa tăng trưởng kinh tế

Bên cạnh những ưu điểm trên thì ta còn thấy một vài nhược điểm đáng nhắc đến Đầu tiên là việc tạm dừng hoạt động của các cơ sở kinh doanh không thiết yếu

4 Quốc Hội, Hiến pháp nươꄁc CHXHCN Việt Nam năm 2013, Khoản 1 điều 14

9

sẽ gây ra sự chênh lệch trong mức độ phát triển giữa các ngành kinh doanh Không những vậy, việc đó còn kéo theo sự suy giảm chất lượng sống cho một thành phần người dân làm việc tại cơ sở kinh doanh không thiết yếu bởi họ không có việc làm thì cũng không có thu nhập để trang trải cuộc sống

Để khắc phục ta có thể đưa ra các biện pháp như cần có những khoản hỗ trợ cho các doanh nghiệp, chủ sở hữu cơ sở kinh doanh, cũng như người lao động bị ảnh hưởng do dịch bệnh; Tuyên truyền nhân dân hiểu rõ hơn về tình trạng khẩn cấp của dịch bệnh để họ thông cảm cho tính chất bắt buộc và cấp thiết của chỉ thị; Kêu gọi nhân dân chung tay góp sức để cùng nhà nước đoàn kết vượt qua đại dịch này

KẾT LUẬN

Như vậy, tuy điểm c khoản 2 chỉ thị 19/CT-TTg của Thủ Tướng chính phủ ngày 24/04/2020 đã hạn chế một số quyền của con người và công dân nhưng cũng

là một trong những biện pháp hiệu quả để giảm thiểu tình trạng tăng lên khó kiểm soát của các ca bệnh và đây cũng chỉ là tạm thời đình chỉ không phải đóng cửa hoàn toàn do đó có hạn chế quyền cá nhân trong khoảng thời gian nhất định nhưng giữ cho các cá nhân và cộng đồng được an toàn về sức khỏe, tính mạng thì đó là kết quả vô giá

10