Tôi rất hân hạnh dược giới thiệu đến cúc độc giá quyển sách “Hướng dẫn thiết kể lấp đạt điện” này, trong đó các tác giả dã bổ sung và cụ thể hoá những tiêu chuẩn do Uy ban kỹ thuật G4 du
Trang 2SCHNEIDER ELECTRIC S A
THIẾT KẾ LẮP ĐẶT ĐIỆN
Theo tiêu chuẩn quốc tế IEC
1n lần thứ 7 có cập nhật và bỗ sung
(Phan Thị Thanh Binh, Phan Quốc Dũng, Phạm Quang Vinh, Phan Thị Thu Văn
Phan Kế Phúc, Nguyễn Văn Nhờ, Dương Lan Hương, Bùi Ngọc Thư
'Tô Hữu Phúc, Nguyễn Bá Ban, Ngô Hải Thanh
tƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGI"ỆP TPHCM
A Mas Yn MEN
NHÀ XUẤT BAN KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT
HÀ NỘI - 2009
Trang 3
Loi tua
Bjorn Foleker, Chủ tich UX ban tư vớit về an toàn (ACOS - Advisory Commitee on Safety) của Hội đẳng Kỹ thuật điện Quốc tế (EC - international Electrotechnical Commission)
Hội đồng Kỹ thuật điện Quố% tế đã soạn thảo ký lưỡng các tiêu chuẩn nhằm sử dụng điện an toàn Cúc tiều chuŸn này được công nhận và ấp dụng ngày cing rộng tãi Lai nhiều quốc gia trên thể giới Khuynh hướng đó tỏ ra rất hữu ích trong các trao đổi thương mai quốc tế và diều tụ đã dược khẳng định gắn dây trong Hiệp định thuế quan toàn cầu (GATT) của Tổ chức Mậu dịch thé gidi (WTO - World Trade Organisation), Higp dinh my di công nhận các tiêu chuẩn nói trên như là cư sở chung cho các trao cối thương mại quốc tế ft
Uỷ bạn kỹ thuật 64 của IEC, phụ trích các vấn để lấp đãađiện trong các công trình xây dựng, đã hoàn thành nhiệm vụ của mình bằng cách dưa ra loạt tiều chuẩn IEC 364 cung cấp các quy định cẩn thiết để đảm bảo an toàn trong lắp dạt điện hạ thế (dưới
1000 V)
Tôi rất hân hạnh dược giới thiệu đến cúc độc giá quyển sách
“Hướng dẫn thiết kể lấp đạt điện” này, trong đó các tác giả dã bổ sung và cụ thể hoá những tiêu chuẩn do Uy ban kỹ thuật G4 dua Các thông tin và dữ kiện thực tiễn đề cập Irone quyển sách này hữu ích trong việc thiết kế hoặc lấp đặt điện phù hợp với các yêu cấu vẻ an loàn của IEC và tiêu chuẩn của sản phẩm Kinh nghiệm trên bình diện quốc gia đã cho tháy những tài liệu hướng dẫn như
3
Trang 4quyển sách này là công cụ hữu ích giúp ứng dựng dễ dàng hơn các
uy định của [EC 364 trong thực tế,
Do tim quan trọng công việc của Uy bạn Kỹ thuật 64, ACOS
đã chỉ định nhiệm vụ chú đạo vẻ an toàn của Uỷ ban này là "Bảo vệ chống điện giật", Điều này hàm nghĩa là các quy tắc cơ bản vẻ bảo
vệ chống điện giật do Uỷ bạn 64 dể ra sẽ phải dược các Uy ban kỹ thuật khác của IEC xem xét đến khi soạn thảo các tiêu chuẩn có
liên quan đến vấn để này, ví dụ như các tiêu chuẩn của các loại
thiết bị điện
+ Bjom I Folcker (Thuy Điển), M %, (E1 Eng.), từng là Phó chủ tịch Uỷ ban Điện lực Thuy Điến (Semkea Elokuida Kommissionen - SEK), là Uỷ ban quốc gia Thuy Điển cũu [EC và
'CENELEC Ông dã công tác hơn 30 năm tại Viện kiểm định thiết
bị điện Thuy Điển (SEMKO - Swedish - Institute for Testing and Approval of Electric Equipment) Twong thi gian này, ông đã tham gia ích cực vào vige soạn thảo cúc tiêu chuẩn quốc tế về un toàn cho các thiết bị điện Hiện nay, ong là tư văn của SEK
Bjom L Foleker là chủ tịch ACOS từ 1987, đồng thời cũng là chủ tịch một số uỷ ban khác của IEC trong lĩnh vực an toàn
Trang 5
Lôi giới thiện
Tôi hán hạnh dược giới thiệu với đóng đảo bạm đọc quyển xách “Hướng dẫu thiết kể lấp đặt diện” theo tiêu chuẩn quất Kế IEC của Tập đoàn SCHNEIDER, ban dich etia cdc thấy có giáo đã và dang giảng dụy tại trường Đại lọc thuật (Irteác đây là Đại học Bách khoa) thành phố TIõ CÍ
mi
Nội dùng của sách này để cập đổn nhiều vấn dé rất rộng lớn trong lình vực lắp đặt trang thiết bị diện: từ giới thiệu các liêu chuẩn quy: trình quy phạm để thông xổ và tính năng máy sóc, dụng cụ trang tối bị điện, phương pháp tỉnh toán, thiết kế các xơ đổ cấp? diện chim bảo yên cẩu vể tim cậy bản về chởng bị điện giải vu Ivio về chồng các li hong (6 the
ủy rự đổi vất những phẩu tử khuic' nhan wong lưới điện, đặt biệt là lưới điện hụ áp và trong các công trình châm dụ
Tiểu biết về lắp đặt trane thiết bị điệu là mắng kiển thức gan trọng trong quá trình hoạt động của nhưững người lắm nghệ điện từ thiết kế, xây lấp, qwám xát thì công đến vin lành, vữa chữu thiết bị diện xao cho phù hep với các tiêu chuẩn quốc gáa và quốc tế: đảm báo các thông xở kỹ thuật và
di toủn Cho người và thiểi bị
TY rọng các bạn đục có thẻ tìm thấy nh Ông tin cẩn
hiết cả về lệ thuyêi lần thụ hành trong quyển xách nất bỏ
wh nay
1ù tội, ngày VỆ thắng Š nấm 2000
VS GS TSKUT
va Sy
in Dinh Long
Trang 6On behalf of Schneider
Eleetie S- Asy-1 confirm that the
Vietnamese transluion of the
Elcetrical Installation Guide has
been done with the authorisation
of Schneider Electric S.A
France I would like also to thank
the teachers of the Electrical
Supply and Blectrification
Department of Ho Chi Minh City
University of Technology for the
valuable work that has been
necessary 10 realise this,
translation, Lam convieed that
this document will be a great
support for Vietnamese students
CHAN Yew-Wai
Chief Executive of Schneider
Electric S A Resident Repre-
semutive Office in Vietwnam,
bee
Thay mat Schneider Electric
As tôi xác nhận bản dịch sang ống Việt cia tap sich Electrical Installati:m Guide ndy d đượ: sit đồng ý của Schneider Electric S
A France
Tôi trần trọng cảm ơn các vị giảng viên Bộ môn Cung cấp điện
và Điện khí hoá, khoa Điện - Điện từ Trường Đại học Kỹ thuật
TP Hồ Chí Minh đã dồng góp công sức quỹ báu đẻ hoàn thành bản dịch này Tôi tin sing quyén rách này sẽ là một sự hỗ trự lớn đổi với sinh viên ngành điện tại Việt Nam
CHAN Yew - Wui Trưởng Đại diện Văn phòng Đại diệu thường trả Schneider Electric S.A tai
ớt Nam
Trang 7
chương đấu tiên, chương (B), trình bày tóm tất nội dung quyển sách và mỗi chương tiếp theo sẽ lần lượt trình Pay timy mye trong tổng số Ñ mục được khảo sát Hai chương cuối cũng được đành cho việc khảo sát các nguồn, tải và vị trí đặc biệt, cũng như các phụ lục cuag cấp các thông tin phụ Cẩn lưu ý đạc biệt đến phụ lục
vẻ Tương hợp diện từ (EMC - Electromagnetic Compatibility), duye viết dựa trên các kinh nghiệm thực tiễn và rộng rãi về vấn đẻ này,
Chúng tôi mong quý độc giả sẽ thấy rằng quyển sách nầy thực sự hữu ích
‘Schneider Electric S A.
Trang 8Tài cảm ta
Quyển sách này do một tập thể gồm các chuyên gia que tể giàu kinh nghiệm soạn thảo, dựa trên bản i" lần thứ ba của quyển "GGuide de Viustalation élecerique® do Công ty Merlin Gerin ấn hà
để mới nhất trong lĩnh v
Không thể kể hết tên những người đã đóng gúp vào
šn sách này nhưng chúng tòi đậc “biệt cảm ơn ong
người
nh viên IEE người vict vd dich chink, vA Ong Alain CHAROY Ban chấp hành AEMC, viết phụ lục vẻ tương hợp diện từ, dưới sự chỉ đạo của Michel MEGRE im đốc về tiêu chuẩn, Sehneider Electie S.A Chúng tôi cũng đậc
em ông Bjor FOLCKER, Chủ tịch IEC/ACOS dã
viết lời lựa cho quyển sách này =
yến x¡
Trang 9
| MYC LUC
Lời tựa
Lời giới thiệu
Cảm tụ
Mục lục
CHUONG B
‘TONG QUAN - CONG SUAT DAT
Phương pháp luận
'Các qui tắc và qui định
“Xác định cấp diện áp
Các qui định
'Các tiêu chuẩn
“Chất lượng và tính an toàu của mạng cung cấp điện
Kiểm tra ban đầu của một mạng điện
Kiểm tra định kỳ mạng điện
Sự phù hợp (với các tiêu chuẩn và 4:
thiết bị được sử dụng trong mạng điện
Động cơ, phụ tãi nhiệt và chiếu sáng,
:2ˆ Động cơ một chiều
Các thiết bị nhiệt kiểu điện trở và đèn nung sáng (loại
halogen hoặc thông dụng)
L4 Đèn huỳnh quang và các thiết bị liên quan
5 Đèn phóng điện
'Công suất tải của lưới
Cong suai dau (kW)
tiểm kỹ thuật) của
BI
BL
BS
BS B7
BT p10 BIL BI2 BIS BIS B16 BIS B23 B25 B27 B29 B30
Trang 104.2 Công suất đặt biểu kiến (kVA) BI 4.3 Tính toán công suất yêu cầu thực B3
4.5 HỆ số không đồng thời
4.6 Chọn lựa công suất máy biến áp
4.7 Chon lựa nguồn cung cấp điện
CHUONG C
CAC TRAM BIEN AP PHAN PHOITRUNG/ IIA
1 Nguồn trung ấp
1.1 Đặc tính cung cấp của lưới phân phối trung áp
1.2 Sơ đồ kết lưới phía trung áp
1.3 Một vài khía cạnu vận hành lưới phân phổi trung áp
2 Trạm khách hàng
2.1 Các trình tự thiết lập một trạm điện mới
3 Các sơ đồ bảo vệ trạm
3.1 Bảo vệ chống điện giật và quá điện áp
3.2 Bảo vệ điện
3.3 Bảo vệ chống ảnh hưởng của quể nhiệt độ
3⁄41 Liên động và các điều khiển có điều kiện
4 Trạm biến áp khách hàng với phần đo lường phía hạ áp
4.1 Tổng quan
4.2 Chọn tủ, bằng
4.3 Chọn lựa panel dong cất trung áp cho mạch máy biến áp
4.4 Lựa chọn biến áp trung /hạ
5 Trạm biến áp khách hàng với phần do lường phía trung áp
5.1 Tổng quan
5.2 Chọn các bing điện
5.3 Vận hành song song các máy biến áp
6 _ Cách thiết lập các trạm biến áp phân phối trung / hạ áp
6.1 Các kiểu trạm khác nhau
6.2 Trạm trong nhà với các thiết bị đóng cất kiểu hợp bộ có vỏ
ML2
Trang 111
ee
13
14
La
ed
13
l4
l5
L6
ub
12
Mt
l3
bọc bằng kim loại
CHUONG D
CÁC KIỂU NOI MẠNG HẠ ÁP
Lưới hạ áp công cộng
Hộ tiêu thụ điện áp thấp
Lưới phân phối hạ áp
Kết lưới khách hằng
Chất lượng điện áp
Giá điện và do lường ñ
CẢI THIỆN HỆ SỐ CÔNG SUẤT VA LOC SONG HAL
Cải thiện hệ số công suất
Bin chất của năng lượng phản kháng,
Các máy điện và thiết bị tiêu thụ công suất phản kháng,
Hg số công suất
Be
Đo hệ số công suất
“Các giá trị thực tế của hệ số công suất,
“Tại sao cần cải thiện hệ số công suất
Giảm giá thành điện
Tối ưu hoá kinh tế - kỹ thuật
Cải thiện hệ số công suất
'Các thiết bị bù công suất
Lựa chọn phương án bù nền (cố định ) hoặc bù điều khiển
tự động
Vj tri Ip dat ty
Ba tap trung
3ˆ Bù nhóm (lừng phân đoạn )
Đủ riêng
DỊ
"DI DIL DI6 D20 E2
EL
El E1 E3 E5 E8 E8
£9 Ell
BH E12 El4 El4 El6 El9
E20
E20 E2I
Trang 12
93
9á
10
Mức độ bù tổi ưu
Phương pháp chung
Phương pháp tính đơn giản
Phương pháp tính dựa vào điều kiện không đóng tiền phạt
"Phương pháp tính dựa theo điều kiện giảm bớt công suất
biểu kiến cực đại đăng ký
Bù tại các trạm đặt máy biến áp
BO nding cao khả năng tải công suất
BO công suất phản kháng cho máy biến áp
Bù công suất tại đầu vào động cơ cảm ứng,
Vấn đề mắc bộ tụ bù và chỉnh định bảo vệ
Biện pháp tránh hiện tượng tự kích thích của động cơ cảm
ang
'Ví dụ một mạng điện trước và sau khi bù công suất
Ảnh hưởng của sóng hài đến định mức dung lượng bù
Các vấn đề do các sóng hài trong hệ thống điện gây ra
Các biện pháp giải quyết thực tế
Chọn phương án tối ưu
Các ảnh hưởng của tụ bù lên hệ thống điện
Các vấn đề bổ sung liên quan đến tụ bù
10.1 Tụ điện
10.2 Chọn mạch bảo vệ, mạch điều khiển và cáp nổi
Ll
12
pe be
CHUONG F
'PHÂN THỐI Ti:ONG MẠNG HẠ ÁP
Khai quát
Các mạch phân phối hạ áp chính
“Tủ phân phổi hạ áp chính
Chuyển tiếp từ sơ đồ TT tới sơ đồ TN
Các ngưồn cung cấp dự phòng quan trọng
‘Tinh liên tục cung cấp điện
“Chất lượng điện năng
E24 E24 E25 E28"
ED
E31
E31 E34 bạo E39
E45 B45
E46
Bae E50 ESI ESI
53
Trang 13
3
BL
32
33
34
35
4
41
42
43
'Các hệ thống điện an toàa phục vụ khi sự cố va các ngưồn
diện dự phòng
Hệ thống điện an toàn
Các nguồn phát điện dự phòng
Chọn lựa và đặc tính của các nguồn điện dự phòng
Chọn lựa và đặc tính của các ngưồn điện khác
Các máy phát tại chỗ
Sơ đồ nối đất
Nối đất
Định nghĩa các hệ thống nối đất chuẩn
Đặc tính của sơ đồ nối đất
4.4.1 Các tiêu chuẩn chọn lựa
44.2 So sánh các tiêu chuẩn
45
46
5
5I
2
33
34
6
61
62
1
T1
12
Chọn lựa cách nối đất ~ Biện pháp thực hiện
Lắp dat va đo lường điện cực nối đất
“Tủ phân phối
Các loại tủ phân phối
Các kỹ thuật lắp rấp tủ phân phối cliức năng,
Các tiêu chuẩn
Điều khiển trung tâm
Các dây phân phối
Miêu tả và cách chọn lựa
‘Ong din, dây dẫn và dây cáp
“Tác động của môi trường ngoài
Bảo vệ dùng tủ: ký hiệu IP
CHƯƠNG G
BAO VE CHONG ĐIỆN GIAT
“Tổng quan
Điện giật
‘Cham trực tiếp và chạm gián tiếp
MLS
F47
F63 F65
FT t4 F?7 FBI F8I F8I r8 POL F92 F93
GI G1
Gl G
Trang 1434
3⁄4
3⁄5
41
42
43
St
52
53
54
55
61
62
63
64
65
71
12
13
ảo vệ chống chạm điện trực tiếp
Các biện pháp bảo vệ chống chạm điện trực tiếp
Điện pháp bổ sung cho bảo vệ chống chạun điện trực tiếp
Đảo vệ chống chạm điện gián tiếp
Các biện pháp bảo vệ bằng cách tự động cắt nguồn
cung cấp
“Tự động cất nguồn đối với mạng nối đất kiểu TT
“Tự động cất ngưồn đối với mạng được nối đất kiểu TN
'Tự động cắt ngưồn khi bị chạm đất tại hai điểm trong mach
nối đất kiểu IT
'Các biện pháp bảo vệ chống chạm điện trực tiếp và gián
tiếp không cần cắt mạch
Biện pháp thực hiện sơ đồ TT
“Các biện pháp bảo vệ
Các loại RCD
Phối hợp giữa các thiết bị kảo vệ so lệch
Biện pháp thực hiện mang TN
Những điều kiên tiên quyết
Bảo vệ chống chạm điện gián tiếp
'Các thiết bị chống dòng rò có độ nhạy cao
Bảo vệ những vị trí đặc biệt có nguy cơ chấy
Khi tổng trở mạch sự cố đặc biệt lớn
Biện pháp thực hiện sơ đồ ïT
'Những điều kiện tiên quyết
Bảo vệ chống chạm điện gián tiếp
Các RCD có độ nhạy cao
Ở những nơi có mối nguy hiểm hỏa hoạn cao
'Khi tổng trở mạch vòng sự cố đặc biệt lớn
Các thiết bị bảo vệ dòng rò theo nguyên tắc so lệch (RCD)
Mota
‘Ung dung cia RCD
“Chọn các đặc tính của CB chống dòng rd
G3
Gs G7
Git Gi3
Gy G27 G35 G35 G38 G41
G5 G55 G55
G5T
G358 G59
G69
G7I
g1
Gr