Bằng kiến thức môn học luật hiến pháp việt nam, em hãy bình luận về câu nói trên và liên hệ thực tiễn việt nam hiện nay trong các vấn đề về quyền lực, đừng nói thêm gì về lòng tin

Khái niệm Hiến pháp là hệ thống các quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nhất quy định những vấn đề cơ bản nhất về chủ quyền quốc gia, chế độ chính trị, chính sách kinh tế, văn hoá

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

Môn Luật Hiến Pháp

BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

Đề tài:

Thomas Jefferson (vào năm 1789) đã nói rằng: “Trong các vấn đề về quyền lực, đừng nói thêm gì về lòng tin vào đức

tính tốt của con người, mà phải trói anh ta lại bằng sợi dây Hiến pháp để anh ta không còn làm được điều ác”.

Bằng kiến thức môn học Luật hiến pháp Việt Nam, em hãy bình luận về câu nói trên và liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện

nay.

Họ và tên: Phạm Thị Ngọc Anh

MSSV : 461405

MỤC LỤC

A MỞ

ĐẦU……….3

B NỘI DUNG……….3

luận……… 3

1 Khái

niệm……….3

2 Bình luận……….4

II Liên hệ thực tiến Việt Nam hiện nay……….

7

C KẾT THÚC………9

KHẢO……….11

A MỞ ĐẦU

Thomas Paine đã từng viết trong cuốn sách “Các quyền của con người”

rằng: “Hiến pháp không phải là một đạo luật của chính quyền nhưng là của

nhân dân tạo dựng nên chính quyền và một chính quyền không có Hiến pháp là quyền lực không có quyền Hiến pháp là một vấn để đứng trước chính quyền

và chính quyền chỉ là tay sai của Hiến pháp” Hiến pháp là bản văn đặt nền

móng cho một quốc gia hiện đại, là hiện thân của khế ước cơ bản giữa nhân dân

và là hình thức cao nhất của pháp luật Thông qua hiến pháp, con người chính thức đánh đổi quyền tự do tự nhiên để trở thành một công dân, chính thức đánh đổi một phần quyền tự do quyết định của mình vào tay một số người cầm quyền

để có được sự che chở của xã hội, đại diện bởi luật pháp

Ngoài ra, Thomas Jefferson – tác giả của bản Tuyên ngôn độc lập Hoa Kỳ

cũng đã nói: “Trong các vấn đề về quyền lực, đừng nói thêm gì về lòng tin vào

đức tính tốt của con người, mà phải trói anh ta lại bằng sợi dây Hiến pháp để anh ta không còn làm được điều ác” Tại Việt Nam, vào khoảng thời gian trước

tháng 11/2013 – thời điểm trước khi bản Hiến pháp mới được ban hành, câu nói này của Jefferson cũng được nhắc lại khá nhiều khi các chuyên gia tranh luận

về vấn đề xây dựng nhà nước, trao quyền và kiểm soát quyền lực nhà nước của Việt Nam để đưa vào bản Hiến pháp mới

Bài tiểu luận sau đây sẽ đi sâu vào phân tích ý nghĩa câu nói của Jefferson,

và ứng dụng nó vào phân tích đánh giá tình hình Việt Nam hiện nay

NỘI DUNG

I Khái niệm và bình luận.

1 Khái niệm

Hiến pháp là hệ thống các quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nhất quy định những vấn đề cơ bản nhất về chủ quyền quốc gia, chế độ chính trị, chính sách kinh tế, văn hoá, xã hội, tổ chức quyền lực nhà nước, địa vị pháp lí của con người và công dân Hiến pháp chứa đựng những đặc trưng cơ bản sau: Nhà chính trị học và Hiến pháp học người Pháp, Georges Burdeau đã xem xét hiến pháp trên bình diện là văn bản hạn chế quyền lực và sự tuỳ tiện của nhà nước trong việc lựa chọn người cầm quyền và tổ chức thực hiện các thể chế nhà

nước Ông đã đưa ra định nghĩa: “Hiến pháp là văn bản long trọng bắt buộc

quyền lực nhà nước tuân thủ các quy phạm hạn chế quyền tự do của nó trong việc lựa chọn những người cầm quyền, tổ chức và thể hiện các thể chế cũng như các mối quan hệ của nó với công dân.” và ông cũng định nghĩa Hiến pháp

một cách ngắn gọn là: “Hiến pháp đồng nghĩa với tổ chức quyền lực.”

2 Bình luận.

Đầu tiên, xét về khía cạnh lịch sử, vào khoảng hơn 200 năm về trước, thời điểm 12 bang nhóm họp để bàn bạc về việc soạn thảo một bản Hiến pháp chung trong đó xây dựng một chính quyền trung ương mới với nhiều thực quyền hơn thay cho bản Điều khoản Hợp bang lúc bấy giờ Tại thời điểm đó, mỗi bang có thể được coi như “một quốc gia”, họ đã có hiến pháp riêng và chính quyền riêng Các bang trước đó đã thảo ra một bản thỏa thuận ngắn nhằm liên kết họ lại thành một quốc gia – Điều khoản Hợp bang Tuy nhiên tính rang buộc pháp

lý của điều khoản này rất lỏng lẻo và tính thực quyền thấp, điều này đã khiến cho “nhà nước liên bang” bị nhiều xáo trộn, xung đột và không thể khai thác hết

tiềm năng của mình Nhận ra điều đó, chính khách các bang đã nhóm họp lại để xem xét vấn đề xây dựng một Hiến pháp mới với chính quyền mới

Tuy nhiên việc tìm cách thống nhất các bang tự trị này là không hề dễ dàng bởi ban đầu, hội nghị lập hiến định sẽ phân chia đều quyền lực cho mỗi bang theo diện tích hoặc dân số Tuy nhiên việc này gây lên khá nhiều tranh cãi bởi mỗi bang có điều kiện tự nhiên (diện tích, dân số, lợi thế kinh tế…) là khác nhau Các “bang nhỏ” lo sợ sẽ mất tiếng nói và bị đán áp bởi các “bang lớn” với diện tích và dân số lớn hơn Còn nếu phân chia quyền lực nhà nước một cách cơ học theo bình quân số bang, thì các bang lớn lại lo sợ quyền lực của mình bị san

sẻ bớt cho các bang nhỏ hơn

Jefferson khi đó đã nhận ra nguyên nhân khiến các bang còn chưa thống nhất về phương án tổ chức chính quyền mới thực ra bản chất là do chưa thống nhất về việc phân chia quyền lực giữa các bang; xa hơn đó ông còn lo sợ nếu quyền lực không được phân chia hợp lý và có sự kiểm soát hiệu quả, thì việc lạm dụng quyền lực là tất yếu sẽ xảy ra

Từ quan điểm về bản chất của loài người với nhận định:“Nếu loài người là

những thiên thần thì chẳng cần một chính phủ nào Nếu những thiên thần cầm quyền thì những kiểm soát bên trong, hay từ bên ngoài, cũng chẳng cần thiết gì” (James Madison), Jefferson và các nhà lập hiến Hoa Kỳ đã nhận định Hiến

pháp chính là công cụ quan trọng nhất để chế ước quyền lực nhà nước trong một xã hội hiện đại Quyền lực luôn đi liền với khả năng có thể bị lạm dụng và

nó xảy ra tại bất kỳ một thiết chế nào Do đó khi nhắc đến các vấn đề về quyền

lực, thì có lẽ không cần nhắc đến “lòng tin vào đức tính tốt của con người” nữa

vì điều đó gần như là vô ích Cần phải có biện pháp nào đó mạnh hơn để kiểm

soát (trói) chủ thể được trao quyền lực lại để ngăn “anh ta” lạm dụng nó và

“làm điều ác” Và theo ông, Hiến pháp là phương án (sợi dây trói) tối ưu nhất

Hiến pháp với bản chất là văn bản quy định những quyền và nghĩa vụ căn bản nhất, tính chất các điều luật cũng ôn hòa và tiên tiến nhất, hướng tới giải phóng con người, xóa bỏ bất công xã hội; sẽ là công cụ tốt nhất để kiểm soát quyền lực nhà nước trên thực tế, tránh việc quyền lực tập trung trong tay thiểu

số để đàn áp và kìm hãm sự phát triển chung của đa số

Đối với một quốc gia, lãnh thổ thì nhà nước nắm giữ quyền lực cao nhất và luôn luôn có xu hướng lạm quyền mà vi phạm đến quyền lợi của cá nhân, xã hội và nhân loại Chính vì mục đích ngăn chặn sự vi phạm này từ phía nhà nước, ngăn chặn sự “tha hoá” của nhà nước, mà phải có một văn bản quy định

về sự kiểm soát quyền lực nhà nước Đó chính là Hiến pháp Hiến pháp là một văn bản luật có nhiệm vụ kiểm soát quyền lực nhà nước

Con người có sai lầm nên không có một thể chế nào của con người thoát khỏi sự sai lầm Sự kiểm soát quyền lực nhà nước còn một nguyên nhân sâu xa nữa là bản tính hay tùy tiện của chính con người Để tránh sự tùy tiện trong việc

sử dụng quyền lực nhà nước, không còn cách nào khác hơn là phải kiểm soát quyển lực Khi soạn thảo ra bản Hiến pháp thành văn đầu tiên của thế giới, Hiến pháp Mỹ năm 1787, J Madison cũng đã từng nói về điều đó: “Chính phủ không phải là những thiên thần, nên chính phủ cũng có thể mắc sai lầm” Đây là nhận thức căn bản của ông khi đề xuất hệ thống kim chế và đối trọng cho bản Hiến pháp này Con người vốn đĩ không muốn có trách nhiệm, mà chỉ muốn có quyền: Nếu quyền hạn là những gì mà con người được hưởng, được quyền ra lệnh yêu cầu những người khác phải thực hiện, thì ngược lại trách nhiệm là những gì họ buộc phải làm và phải chịu dưới sự giám sát của những người khác Và đó chính là lý do Hiến pháp xuất hiện với nhiệm vụ là kiểm soát quyền lực Khi xã hội phát triển đến một mức nhất định, xã hội sẽ cần đến nhà nước Sự hiện diện của những quy định trong Hiến pháp nhằm mục đích kiểm

soát quyền lực của nhà nước và quy định về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước

II Liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay.

Trong mỗi con người, thường tồn tại hai thái cực: tính vị tha (vì người, vì

xã hội) và tính vị kỷ (vì bản thân mình) Do đó, bên cạnh việc bị chi phối bởi các lý tưởng, niềm tin cao đẹp, hành vi của con người còn bị chi phối bởi các toan tính cá nhân Khi con người được đặt trong một môi trường quá dễ dàng, thuận tiện, thì lòng tham có thể sẽ nổi lên, lấn át lý trí Trong hoàn cảnh đó, khả năng lạm dụng, sử dụng quyền lực công để “mưu lợi riêng” rất dễ xảy ra Mà quyền lực nhà nước bao giờ cũng được giao cho một nhóm người nắm giữ, nên

rất dễ bị các cá nhân thao túng, lạm dụng Vậy nên kiểm soát quyền lực là một

quy luật tất yếu, một yêu cầu khách quan tự thân của Nhà nước pháp quyền Việt Nam, không có kiểm soát quyền lực hoặc kiểm soát quyền lực yếu thì quyền lực tất yếu bị lạm dụng phục vụ cho lợi ích riêng, lợi ích nhóm, quyền lực bị tha hóa dẫn đến quan liêu, tiêu cực, tham nhũng; hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước, lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành sẽ thấp Vì vậy, kiểm soát quyền lực nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống chính trị, bộ máy nhà nước, cơ chế, chính sách, pháp luật và do đó về mặt pháp lý cũng như trên thực tiễn, vấn đề này luôn được quy định là một nguyên tắc cơ bản của Hiến pháp

Trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân do dân vì dân hiện nay ở nước ta, vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước đang là một vấn

đề vừa cơ bản, vừa cấp bách Khi chúng ta thừa nhận quyền lực nhà nước bắt nguồn từ nhân dân, thì hoạt động thực thi quyền lực nhà nước sẽ gồm ba yếu tố cấu thành: trao quyền, sử dụng quyền và kiểm soát quyền Dể bảo đảm quyền lực thực sự của nhân dân, không để xảy ra việc dân “ trao quyền rồi mất

quyền", thì tất yếu phải kiểm soát Mặt khác, việc kiểm soát quyền lực nhà nước hiện nay ở nước ta tuy có nhiều cố gắng và đạt được một số tiến bộ, nhưng vẫn còn rất nhiều hạn chế, cả về lý luận và thực tiễn

Ở Việt Nam, xét về bản chất, quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Việc thiết lập cơ chế kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan quyền lực nhà nước là cần thiết, nhằm ngăn chặn khả năng lạm quyền, bảo đảm quyền lực nhà nước được sử dụng đúng mục đích Trong Hiến pháp năm 2013, vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước đã được ghi nhận

Sự phân công và kiểm soát quyền lực được thể hiện ngay trong việc phân định phạm vi quyền lực đối với từng cơ quan nhà nước

Là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, do nhân dân bầu ra, Quốc hội được trao thẩm quyền kiểm soát quyền lực của Chính phủ và Tòa án nhân dân tối cao, cụ thể như sau:

 Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh quyền lực thuộc Chính phủ và Tòa án nhân dân tối cao

 Giám sát hoạt động của Chính phủ và Tòa án nhân dân tối cao

 Bãi bỏ các quyết định của Chính phủ và Tòa án nhân dân tối cao

Nhìn chung, trong cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước ở Việt Nam, trung tâm của sự kiểm soát được đặt vào Chính phủ, cụ thể là sự kiểm soát của Quốc hội đối với Chính phủ Tuy nhiên, Hiến pháp năm 2013 vẫn tiếp tục duy trì một chế định vốn đã được ghi nhận trong Hiến pháp năm 1992, đó là trao cho Chủ tịch nước quyền "phủ quyết hạn chế" đối với cơ quan lập pháp Theo đó, khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội đệ trình một pháp lệnh nào đó lên Chủ tịch nước công

bố, nếu không đồng ý, Chủ tịch nước có quyền đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét lại pháp lệnh đó trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được Ủy

ban Thường vụ Quốc hội thông qua Trong trường hợp pháp lệnh đó tiếp tục được Ủy ban Thường vụ Quốc hội biểu quyết thông qua mà Chủ tịch nước vẫn không đồng ý, Chủ tịch nước sẽ trình Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần nhất (khoản 1, Điều 88 Hiến pháp năm 2013) Tuy nhiên, quyền này của Chủ tịch nước không được áp dụng đối với các luật của Quốc hội Do đó, đây có thể coi

là quyền “phủ quyết hạn chế” của Chủ tịch nước đối với quyền lập pháp Chủ tịch nước chỉ có thể trì hoãn một pháp lệnh, chứ không thể hủy bỏ văn bản này Đối với cơ quan tư pháp, Hiến pháp không trao cho Chính phủ bất kỳ quyền kiểm soát nào đối với hoạt động của Tòa án nhân dân tối cao Quy định này có

sự tính toán, nhằm bảo đảm cho Tòa án có được vị thế độc lập, khách quan

trong hoạt động xét xử Tuy nhiên, Tòa án nhân dân tối cao cũng không có

quyền kiểm soát đối với Quốc hội và Chính phủ

Từ sự phân tích ở trên, có thể thấy, cơ chế kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước ở nước ta hiện nay đang đặt ra một số vấn đề:

 Cơ chế kiểm soát quyền lực trong bộ máy nhà nước mặc dù đã được thiết lập, nhưng chưa thể hiện được đầy đủ tinh thần được ghi nhận

trong “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã

hội” cũng như trong Hiến pháp năm 2013 là có sự “kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp”

 Ngay cả các cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước đã được xác lập, được ghi nhận trong Hiến pháp, hay được thể chế hóa trong các điều luật, trên thực tế, tính hiệu lực và hiệu quả của chúng vẫn còn khá khiêm tốn

B KẾT THÚC

Như đã nói trong bài, con người ta luôn tồn tại 2 thái cực là vị tha và vị kỷ nên bên cạnh các lý tưởng, niềm tin cao đẹp, hành vi của con người còn bị điều khiển bởi các toan tính cá nhân Khi con người gặp một môi trường quá dễ

dàng, thuận tiện, thì lòng tham có thể sẽ nổi lên, lấn át lý trí Trong hoàn cảnh

đó, khả năng lạm dụng, sử dụng quyền lực công để “mưu lợi riêng” rất dễ xảy

ra Mà quyền lực nhà nước bao giờ cũng được giao cho một nhóm người nắm giữ, nên rất dễ bị các cá nhân thao túng, lạm dụng Đó chính là lý do cho sự ra

đời của “sợi dây Hiến Pháp” Sợi dây này sẽ giúp con người ta luôn sống với bản ngã tốt đẹp và lương thiện, tránh xa khỏi những điều tàn ác Và đôi với 1 quốc gia, đất nước, sợi dây ấy chính là công cụ để kiểm soát quyền lực của nhà nước, giám sát những lực lượng cầm quyền, là người lính gác quyền lực của quốc gia và dân tộc

*DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình Luật Hiến pháp Đại học Luật Hà Nội, NXB Tư pháp.

2 Luận văn “Vai trò của Hiến pháp trong việc kiểm soát nhà nước”, Nguyễn Thị Minh Thu.

3 Một số vấn đề cơ bản của hiến pháp các nước trên thế giới, NXB Chính trị quốc gia 2012

4.http://yenbai.noichinh.vn/chi-tiet/ban-ve-co-che-kiem-soat-quyen-luc-nha-nuoc-o-viet-nam-hien-nay-4521

5 Nguyễn Cảnh Bình, Hiến pháp Mỹ được làm ra như thế nào?, NXB Thế giới 2003

6 https://baochinhphu.vn/print/ban-ve-mo-hinh-to-chuc-bao-ve-hien-phap-tai-viet-nam-102112239.htm

7 https://daibieunhandan.vn/kiem-soat-tinh-hop-hien-cua-cac-dao-luat-va-dieu-uoc-quoc-te-ma-qh-da-phe-chuan 281910

8

https://snv.bacgiang.gov.vn/chi-tiet-tin-tuc/-/asset_publisher/aRIn3er4plG A/content/hoan-thien-co-che-kiem-soat-quyen-luc-nha-nuoc