BÀI TIỂU LUẬN môn học công nghệ xẻ thiết kế xây dựng bản gỗ xẻ cho cây gỗ tròn có đường kính đầu ngọn 52 cm và độ thon 1,2 cmm, cây gỗ có chiều dài 12m

Cây gỗ cắt thành 3 khúc đều nhau, áp dụng các kiến thức đã học để xác định...6 1.1 Xác định bề rộng của những sản phẩm phụ thu được lớn nhất của khúc giữa ...6 1.2 Xác định chiều dày và

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LÂM NGHIỆP

BÀI TIỂU LUẬN Môn học: Công Nghệ Xẻ Mã học phần : 205541

Giáo viên hướng dẫn:PGS TS Phạm Ngọc Nam

Lớp: DH20CB MSSV: 20115275

–TP.Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2022–

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LÂM NGHIỆP

BÀI TIỂU LUẬN Môn học: Công nghệ xẻ Mã học phần : 205541

Giáo viên hướng dẫn: PGS TS Phạm Ngọc

Nam

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Ngọc Bảo Trâm

Lớp: DH20CB MSSV: 20115275

–TP.Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2022–

LỜI NÓI ĐẦU

Trong lịch sử phát triển của loài người, chúng ta biết rằng gỗ là một

trong những người bạn đời gần gũi nhất, quá trình gia công gỗ vốn có từ khi con người biết sử dụng đồ bằng gỗ Trong quá trình gia công chế biến sử

dụng nguyên liệu gỗ thì cộng nghệ xẻ gỗ là khâu đầu tiên, đơn giản nhất

song có vai trò quan trọng nhất, bởi nó quyết định đến chất lượng sản phẩm cũng như hiệu quả kinh tế Nhiệm vụ của môn học là công nghệ xẻ là nhằm mục đích làm tăng tỷ lệ thành khí khi xẻ gỗ tròn, tăng chất lượng gỗ xẻ cũng như hiệu xuất lao động, làm giảm cường độ lao động của người công nhân, làm cải thiện môi trường lao động, lợi dụng hợp lý nguồn tài nguyên rừng, tăng

thêm giá trị của sản phẩm, đạt đợc lợi ích lớn nhất về kinh tế, đồng thời

thúc đẩy sự tiến bộ về kỹ thuật xẻ, thực hiện quy trình quản lý khoa học Nhầm nâng cao mức độ tối u hoá cho các xí nghiệp xẻ

Sau khi tiếp thu kiến thức lý thuyết trên lớp và được sự hướng dẫn của thầy

PGS TS Phạm Ngọc Nam, em đã hoàn thành được bài của mình.

LỜI CẢM ƠN

L i đ u tiên, em xin g i l i c m n chân thành nh t đ n ời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ảm ơn chân thành nhất đến ơn chân thành nhất đến ất đến ến thầy PGS TS Phạm Ngọc Nam - GVHD môn công ngh x đã truy n đ t v n ki n th c cho emệ xẻ đã truyền đạt vốn kiến thức cho em ẻ đã truyền đạt vốn kiến thức cho em ền đạt vốn kiến thức cho em ạt vốn kiến thức cho em ốn kiến thức cho em ến ức cho em trong su t th i gian h c môn Nh có nh ng l i h ng d n, d y b o c a th yốn kiến thức cho em ời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ọc môn Nhờ có những lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy ời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ững lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy ời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ướng dẫn, dạy bảo của thầy ẫn, dạy bảo của thầy ạt vốn kiến thức cho em ảm ơn chân thành nhất đến ủa thầy ầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến nên đã giúp em hoàn thi n bài lu n m t cách t t nh t.ệ xẻ đã truyền đạt vốn kiến thức cho em ận một cách tốt nhất ột cách tốt nhất ốn kiến thức cho em ất đến

Trong quá trình h c t p , c ng nh là trong quá trình làm bài, khó tránh kh i nh ngọc môn Nhờ có những lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy ận một cách tốt nhất ũng như là trong quá trình làm bài, khó tránh khỏi những ư ỏi những ững lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy sai sót,do v n ki n th c và kh n ng ti p thu th c t còn nhi u h n ch tr cốn kiến thức cho em ến ức cho em ảm ơn chân thành nhất đến ăng tiếp thu thực tế còn nhiều hạn chế trước ến ực tế còn nhiều hạn chế trước ến ền đạt vốn kiến thức cho em ạt vốn kiến thức cho em ến ướng dẫn, dạy bảo của thầy

bi n r ng tri th c và quan đi m c a môn h c.ển rộng tri thức và quan điểm của môn học ột cách tốt nhất ức cho em ển rộng tri thức và quan điểm của môn học ủa thầy ọc môn Nhờ có những lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy M c dù em đã c g ng h t s cặc dù em đã cố gắng hết sức ốn kiến thức cho em ắng hết sức ến ức cho em

nh ng ch c ch n bài ti u lu n khó có th tránh kh i nh ng thi u sót và nhi u chư ắng hết sức ắng hết sức ển rộng tri thức và quan điểm của môn học ận một cách tốt nhất ển rộng tri thức và quan điểm của môn học ỏi những ững lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy ến ền đạt vốn kiến thức cho em ỗ còn ch a chính xác, kính mong th y xem xét và góp ý đ bài ti u lu n c a em đ cư ầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến ển rộng tri thức và quan điểm của môn học ển rộng tri thức và quan điểm của môn học ận một cách tốt nhất ủa thầy ược hoàn thi n h n.ệ xẻ đã truyền đạt vốn kiến thức cho em ơn chân thành nhất đến

Em xin chân thành cảm ơn

Mục Lục

(1) Thiết kế xây dựng bản gỗ xẻ cho cây gỗ tròn có đường kính đầu ngọn 52 cm

và độ thon 1,2 cm/m, cây gỗ có chiều dài 12m Cây gỗ cắt thành 3 khúc đều

nhau, áp dụng các kiến thức đã học để xác định 6

1.1 Xác định bề rộng của những sản phẩm phụ thu được lớn nhất của khúc giữa .6

1.2 Xác định chiều dày và chiều rộng của sản phẩm phụ thu gốc 6

1.3 Tính tỷ lệ thành khí cho từng khúc gỗ và toàn cây gỗ theo phương pháp xẻ hộp kể cả sản phẩm phụ ? Nhận xét kết quả 6

(2) Phân tích ưu nhược điểm của các phương pháp xẻ gỗ hiên nay mà thực tế đang áp dụng? Có vẻ hình minh họa 8

2.1 Phương pháp xẻ đơn 8

2.2 Phương pháp theo nhóm 8

2.3 Phương pháp xẻ 4 mặt 9

2.4 Phương pháp xẻ 3 mặt 10

2.5 Phương pháp xẻ hộp 2 mặt 11

2.6 Phương pháp xẻ suốt 12

2.7 Phương pháp xẻ đối với các loại gỗ xẻ chuyên dụng 12

2.7.1 Phương pháp xẻ ván xuyên tâm 13

2.7.2 Phương pháp xẻ ván tiếp tuyến 14

2.7.3 Phương pháp xẻ gỗ dán 15

2.7.4 Phương pháp xẻ hình múi quýt 15

2.7.5 Phương pháp xẻ gỗ hình than 16

(3) Trình bày phương pháp nhận biết gỗ xẻ Xuyên Tâm và gỗ xẻ Tiếp tuyến ? Các ứng dụng của gỗ xẻ xuyên tâm và gỗ xẻ tiếp tuyến trong thực tế 17

3.1 Phương pháp xẻ xuyên tâm 17

2.2 Phương pháp xẻ ván tiếp tuyến 17

(1) Thiết kế xây dựng bản gỗ xẻ cho cây gỗ tròn có đường kính đầu ngọn 52

cm và độ thon 1,2 cm/m, cây gỗ có chiều dài 12m Cây gỗ cắt thành 3 khúc đều nhau, áp dụng các kiến thức đã học để xác định.

Độ thon S= 1,2 cm/m

d= 52 cm ( đầu ngọn )

L = 12 m

 Cắt cây gỗ thành 3p = nhau → L1 = L2 = L3 = 4 m

L

d D

12

52 2

.









cm L

S d

cm L

S D

d

d

8 56 4

* 2 1 52

6 61 4

* 2 1 4 66

2

1





















1.1

Xác định bề rộng lớn nhất của những sản phẩm phụ thu được ở khúc giữa

Ván hộp có bề rộng lớn nhất = 0,71 * d2 = 0.71 * 0.568 = 0.40328 m

1.2

Xác định chiều dày và chiều rộng sản phẩm phụ khúc gốc

Ván sản phẩm phụ :

b=0.43*d1=0.26488 m

T=0.1*d1=0.0616 m

1.3

 Tỷ lệ thành khí khúc gốc

- Thể tích sản phẩm chính

Vc = L x Smax =

- Thể tích sản phẩm phụ

Vp = 4 x L x Smax =

- Thể tích khúc gỗ gốc

Q *D *L 4



- Tỷ lệ thành khí khúc gốc

P1 =

 Tỷ lệ thành khí khúc giữa

- Thể tích sản phẩm chính

Vc = L x S =

- Thể tích sản phẩm phụ

Vp = 4 x L x S =

- Thể tích khúc gỗ

Q =

- Tỷ lệ thành khí khúc giữa

P2 =

 Tỷ lệ thành khí khúc ngọn

- Thể tích sản phẩm chính

Vc = L x S =

- Thể tích sản phẩm phụ

Vp = 4 x L x S =

- Thể tích khúc gỗ ngọn

Q =

- Tỷ lệ thành khí khúc ngọn

P3 =

 Tỷ lệ thành khí toàn cây gỗ

- Thể tích sản phẩm chính

Vc = L x S =

- Thể tích sản phẩm phụ

Vp = 4 x L x S =

- Thể tích toàn cây gỗ

Q =

- Tỷ lệ thành khí khúc

P =

(2) Phân tích ưu nhược điểm của các phương pháp xẻ gỗ hiên nay mà thực tế đang áp dụng? Có vẻ hình minh họa

2.1 Phương pháp xẻ đơn :

 Ưu điểm :

 Gỗ tròn có thể xoay lật để xẻ, có thể quan sát được gỗ xẻ, có thể tập trung để loại bỏ khuyết tật của gỗ, từ đó nâng cao được chất lượng của

gỗ xẻ

 Thích hợp gia công đối với những loại gỗ tròn có nhiều khuyết tật, gỗ tròn có đường kính lớn, những loại gỗ quý hiếm và những loại gỗ xẻ có tính năng sử dụng đặc thù

 Có khả năng xẻ ra được các loại gỗ xẻ có quy cách khác nhau

 Nhược điểm :

 Kích thước và chất lượng của gỗ xẻ kém, đòi hòi người công nhân phài

có trình độ kỹ thuật cao, năng suất sản xuất thấp hơn so với sử dụng máy xẻ liên hợp hoặc máy xẻ nhóm

2.2 Phương pháp theo nhóm :

 Ưu điểm:

 Quy cách của gỗ xẻ tốt, sai số về kích thước nhỏ

 Kích thước gỗ xẻ của mỗi lần gia công không nhiều, do đó làm đơn giản hoá cho công tác phân loại gỗ xẻ

 Phương pháp này có nguyên liệu được nạp vào liên tục, do đó mà năng suất cao hơn so với phương pháp xẻ đơn

 Nhược điểm :

 Gỗ tròn trong quá trình xẻ không thể xoay lật, không thể quan sát được quá trình gỗ được xẻ ra, do vậy mà có thể ảnh hưởng đến chất lượng của gỗ xẻ nếu gỗ tròn có mang theo khuvết tật

o Yêu cầu đối với chất lượng của gỗ tròn cao, thích hợp để gia công đối với những loại gỗ tròn có đường kính nhỏ, trung bình và ít khuyết tật

o Tỷ lệ thành khí thường thấp hơn một chút so với phương pháp xẻ đơn

2.3 Phương pháp xẻ 4 mặt :

Phương pháp xẻ 4 mặt là một trong những phương pháp xẻ có xoay lật Thứ tự mạch cưa và góc xoay lật là:

Chủng loại gỗ xẻ được tạo ra có:”ván xẻ đã rọc cạnh, gỗ hộp đã rọc cạnh,

…

 Ưu điểm:

 Lượng ván xẻ đã rọc cạnh được tạo ra nhiều, nó sẽ làm giảm bớt khối lượng công việc của khâu rọc cạnh phía sau

 Có thể lợi dụng triệt để được phần cạnh của gỗ tròn để sản xuất ra các loại ván có chiều dài, chiều rộng và chất lượng tốt khác

 Có thể làm giảm tỷ lệ ván bìa dạng tam giác tạo ra, có lợi cho việc nâng cao tỷ lệ thành khí

 Nhược điểm:

 Gỗ tròn bị xoay lật nhiều lần, gây ảnh hưởng đến hiệu suất sản xuất của cưa

 Phương pháp xẻ 4 mặt cũng được gọi là phương pháp xẻ gỗ hộp chưa rọc cạnh, tức là sử dụng cưa vòng lớn để tiến hành xẻ hai cạnh bên của

gỗ tròn, tạo thành hộp gỗ có hai cạnh chưa được gia công, sau đó phần

gỗ hộp này được đưa tới máy cưa vòng cỡ nhỏ để tiếp tục xẻ thành ván hoặc thành gỗ hộp hoàn chỉnh, hoặc đối với gỗ tròn có đường kính tương đối lớn, thì phần gỗ hộp chưa được rọc cạnh đó lại do chính cưa vòng lớn đó xẻ dọc ra vài đường rồi sau đó mới đưa chúng tới cưa vòng nhỏ để tiếp tục gia công xẻ thành ván

2.4 Phương pháp xẻ 3 mặt :

- Phương pháp xẻ 3 mặt cũng là một trong những phương pháp xẻ có xoay lật gỗ, thứ tự xẻ của phương pháp này là đầu tiên sẽ được gia công ở một cạnh

bên của khúc gỗ tròn, để tạo ra một tấm ván bìa, sau đó lật gỗ đi một góc 90°, để gia công

- Gỗ tròn được xẻ bằng phương pháp xẻ 3 mặt, thì tổng cộng gỗ sẽ phải lật chuyển 2 lần trên xe nạp liệu, khi đó thứ tự của mạch xẻ và góc xoay lật sẽ là:

- Với những loại ván xẻ hoặc gỗ hộp tạo ra còn có một mặt chưa được rọc

canh, thì khi cần thiết nó lại được qua tiếp một máy cưa khác

 Ưu điểm:

 Số lần phải lật gỗ ít hơn phương pháp xẻ 4 mặt, do đó sẽ nâng cao được năng suất cho cưa vòng lớn

 Do bộ phận ván cạnh lớn, nên khi sản xuất các sản phẩm ván xẻ có kích thước nhỏ thì có thể lợi dụng được phần ván cạnh đó để tạo thành các sản phẩm chính, từ đó làm tăng tỷ lệ thành khí của gỗ xẻ

 Khi xẻ bằng cưa vòng nhỏ sẽ có lợi cho việc quan sát được gỗ xẻ ra, từ

đó loại bỏ được khuyết tật của gỗ, nâng cao chất lượng của gỗ xẻ

 Nhược điểm:

 Nếu so với phương pháp xẻ 4 mặt thì : phần bìa dạng tam giác tạo ra tương đối nhiều, do vậy mà có thể làm giảm tỷ lệ thành khí khi xẻ

2.5 Phương pháp xẻ hộp 2 mặt :

 Ưu điểm:

 Phương pháp xẻ này chuyên dùng để cung cấp nguyên liệu gỗ xẻ cho sản xuất các loại thùng, hộp gỗ, công nghệ được đơn giản hoá, không cần thiết phải phối hợp với nhiều máy cưa vòng nhỏ, thậm chí chỉ cần

sử dụng 2 máy cưa vòng lớn phối hợp với 1 máy cưa vòng nhỏ là có thể

tổ thành được một dây chuyền sản xuất, như vậy nó sẽ giảm được rất

nhiều về chiều dài nhà xưởng, tránh được hiện tượng các lao động chồng chéo lên nhau, từ đó nâng cao được năng suất lao động

 Có thể sử dụng máy cưa vòng lớn để xẻ ra các tấm ván xẻ chưa rọc cạnh có cùng chiều dày với nhau, làm đơn giản hoá về mặt công nghệ, nâng cao được mức độ cơ giới hoá và tự động hoá cho máy cưa vòng lớn

 Là các phương pháp mà các sản phẩm thu được đa số đã rạch rìa, cạnh, phương pháp này áp dụng để xẻ ván, xẻ hộp

 Nó phù hợp với quy mô 10 xưởng vừa và lớn, để cơ giới hoá và tự động hoá quy cách sản phẩm đảm bảo chính xác

 Có khả năng nâng cao năng suất lao động và tỷ lệ thành khí và tỷ lệ lợi dụng gỗ

 Nhược điểm:

 Gỗ tròn trong quá trình gia công không thể tiến hành loại bỏ những khuyết tật được, nó sẽ làm ảnh hưởng chất lượng của sản phẩm

 Nhưng phương pháp này kém linh động, với những loại gỗ có hình dạng phức tạp, không ổn định

 Trong quá trình xẻ khó loại bỏ được khuyết tật ra khỏi sản phẩm, khả năng tận dụng gỗ cao

2.6 Phương pháp xẻ suốt

Phương pháp này được áp dụng để xẻ ván vì vậy khi xẻ xog ta sẽ thu được tất

cả số sản phẩm là ván chưa sạch rìa Trong xưởng, nếu lấy phương pháp xẻ không sạch rìa là chủ đạo thì việc bố trí dây chuyền công nghệ có thể đơn giản hơn rất nhiều Trong nhà máy, nếu xưởng xẻ không phải là độc lập thì việc xẻ suốt là tương đối thuận lợi cho việc nâng cao tỉ lệ lợi dụng chất lượng sản phẩm của nhà máy nói chung

 Ưu điểm:

 Khả năng tận dụng gỗ lớn , có thể đáp ứng được nhiều chủng loại sản phẩm trong đó có ván ghép thanh

 Quá trình xẻ tiến hành đơn giản, gỗ rất dễ cố định phù hợp với các xí nghiệp loại vừa và nhỏ

 Là phương pháp xẻ mà sản phẩm thu được tất cả đều là ván chưa sạch bìa, xẻ theo phương pháp này rất linh động trong sản xuất, nhất là nguyên liệu có nhiều bệnh tật, có điều kiện nâng cao tỷ lệ thành khí và

tỷ lệ lợi dụng gỗ

 Nhược điểm:

 Chi phí để rọc rìa các tấm ván tương đối lớn

 Quy cách kích thước chiều rộng ván không thống nhất nên gây khó khăn cho khâu cơ giới hoá và tự động hoá

 Tất cả các sản phẩm đều là ván chưa sạch rìa nên khối lượng phải rọc rìa rất lớn mới tạo thành ván chính

2.7 Phương pháp xẻ đối với các loại gỗ xẻ chuyên dụng :

Gỗ xẻ chuyên dụng là chỉ những loại gỗ xẻ chuyên dùng trong các ngành như: hàng không, sản xuất tàu thuyền, thùng xe, dụng cụ âm nhạc,… mà chúng

có chất lượng khá cao và được gia công tương đối kỹ Loại gỗ này do chúng có những quy định nhất định về vị trí phân bố của đường vòng năm hay mức độ hoa văn ờ trên mặt ván, mà từ đó lựa chọn các phương pháp xẻ cũng khác nhau.Phương pháp xẻ đối với các loại gỗ xẻ chuyên dụng, có thể căn cứ vào vị trí phân bổ của đường vòng năm ở trên bề mặt của ván xẻ mà được phân thành phương pháp xẻ gỗ xuyên tâm, phương pháp xẻ gỗ tiếp tuyến và phương pháp xẻ

gỗ dán

2.7.1 Phương pháp xẻ ván xuyên tâm :

- Đường tiếp tuyến của vòng năm trên mặt đầu của tấm ván xẻ làm với bề mặt theo chiều rộng của ván một góc lớn hơn 45° thì được gọi là ván xẻ xuyên tâm, (như hình vẽ 2-20a)

- Ván xẻ xuyên tâm là thông qua phần tâm khúc gỗ, theo hướng đường kính hoặc bán kính của mặt đầu khúc gỗ để tiến hành xè thành ván

- Ván xẻ xuyên tâm do mức độ ro rút theo chiều rộng của ván là tương đối nhỏ, đường thớ gỗ hoàn chỉnh, đồng thời có giá trị lợi dụng tương đối cao Gỗ để

sản xuất toa xe, gỗ sản xuất dụng cụ âm nhạc hay những loại dụng cụ quý hiếm khác, phần lớn là sử dụng loại ván xẻ xuyên tâm, cũng có một số kiến trúc về gỗ quan trọng thì cũng cần phải sử dụng ván xẻ xuyên tâm

- Phương pháp xẻ hình quạt, đầu tiên là dựa theo hướng đường kính của mặt đầu khúc gỗ để xẻ khúc gỗ thành hai phần, sau đó lại dựa theo đường kính hoặc bán kính của mặt đầu khúc gỗ để tiến hành xẻ tiếp thành ván

- Cách xẻ hình quạt: Đây là cách xẻ được thực hiện trên 1/4 tiết của cây

gỗ Phương pháp này có khả năng thu được lượng gỗ xuyên tâm cao nhưng nhược điểm lớn nhất là khó cố định gỗ, cần có công cụ chuyên dùng đặc biệt trong quá trình xẻ vì vậy đây cũng là một phương pháp xẻ cho những loại sản phẩm có yêu cầu đặc biệt

- Cách xẻ hình cung: Bằng cách xẻ hình cung chúng ta cũng thu được ván

xuyên tâm, phương pháp này cũng được thực hiện trên nửa tiết diện hình tròn của cây gỗ

 Ưu điểm:

 Gỗ xẻ xuyên tâm thường được dùng nhiều trong các nhạc cụ và làm báng súng…bởi vì nó có những tính chất đặc biệt: âm thanh kêu rất vang và ấm khi sử dụng làm các nhạc cụ

 Ván xẻ xuyên tâm do mức độ ro rút theo chiều rộng của ván là tương đối nhỏ, đường thớ gỗ hoàn chỉnh, đồng thời có giá trị lợi dụng tương đối cao

 Phương pháp này có khả năng thu được lượng gỗ xuyên tâm cao

 Tấm gỗ xẻ ra có vân thẳng nhiều và đạt sự ổn định độ ẩm cân bằng, do loại bỏ phần vỏ ngoài và chỉ giữ lại phần tốt bên trong

 Nhược điểm:

 Xẻ xuyên tâm theo phương pháp quạt khó cố định gỗ, cần có công cụ chuyên dùng đặc biệt trong quá trình xẻ