thông tin chuyên đề trên chuyên san hồ sơ sự kiện

Vấn đề nghiên cứu, đánh giá thực trạng của việc tổ chức thông tin chuyên đề trên Hồ sơ sự kiện trong thời đại toàn cầu hóa, trong tình thế báo in ngày càng đứng trước những thử thách to

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, việc công chúng tiếp nhậnthông tin gì, bằng cách nào luôn làm “đau đầu” các cơ quan báo chí Ngoàiviệc thông tin kịp thời, nhanh nhạy, dễ hiểu , các cơ quan báo chí còn phải tổchức, tiến hành thông tin, tuyên truyền một cách toàn diện, sâu sắc, mang tínhđịnh hướng cao…, phù hợp với nhiều loại hình đối tượng khác nhau

Thời gian gần đây, báo chí Việt Nam đã có những bước phát triển thần kỳ

cả về hình thức, nội dung, đội ngũ những người làm báo và số lượng cơ quanbáo chí, ấn phẩm báo chí Tính đến tháng 5-2011, trong lĩnh vực báo in, cả nước

có 745 cơ quan báo chí với 1.003 ấn phẩm Phát thanh, truyền hình có 3 đàiTrung ương và các đài phát thanh - truyền hình địa phương với 200 kênh chươngtrình trong nước và 67 kênh nước ngoài Cả nước có 46 báo mạng điện tử và tạpchí điện tử, 287 trang tin điện tử của các cơ quan báo chí và hàng ngàn trang tinđiện tử của các cơ quan của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, các đoàn thể, hội,hiệp hội Bên cạnh những loại hình báo chí truyền thống và hiện đại như báo in,báo phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử; sự phát triển, tích hợp và hội tụ

về công nghệ thông tin và truyền thông đang thúc đẩy sự ra đời của một số loạihình và sản phẩm truyền thông mới… Cũng tính đến tháng 5-2011, cả nước cógần 17.000 nhà báo được cấp thẻ hành nghề Phần lớn đội ngũ làm báo được đàotạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ cả ở trong và ngoài nước

Có thể khẳng định rằng, sự phát triển mạnh mẽ, thần kỳ ấy đã mangđến một diện mạo thông tin, một kỷ nguyên thông tin mới, được tạo dựng từnền tảng, cơ sở của truyền thông truyền thống, nhưng có những khác biệt rõràng Trong thế giới ngồn ngộn thông tin đa dạng, nhiều chiều ấy, truyềnthông đại chúng nói chung và báo chí nói riêng đã chịu sự ảnh hưởng, tácđộng vô cùng mạnh mẽ Với sự trợ giúp của những thành tựu khoa học kỹ

thuật, truyền thông đại chúng dần chiếm lĩnh, chi phối được quá trình tiếpnhận thông tin của cộng đồng Trong mỗi bước đi của cả nền báo chí cũngnhư mỗi cơ quan báo chí, đều có sự ứng phó sao cho linh hoạt, phù hợp vớithực tiễn xã hội, với từng đối tượng công chúng tiếp nhận khác nhau, ở nhữngthời điểm khác nhau Thông tin không còn là một chiều đơn lẻ nữa, và ngườitiếp nhận có thừa quyền lực để lựa chọn hay gạt bỏ những luồng thông tin mà

họ cảm thấy vô bổ, không thiết thực, chính xác

Tại Việt Nam, khi nhắc đến Tạp chí Cộng sản - cơ quan lý luận và

chính trị của Trung ương Đảng - người đọc thường coi đó là những thông tin

lý luận chính thống, mang quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước nên độ

tin cậy là rất cao Thông tin trên Tạp chí Cộng sản thường được lấy làm chuẩn

mực, làm tài liệu nghiên cứu, tham khảo, sử dụng rất phổ biến Tuy nhiên,trong bối cảnh toàn cầu hoá, hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay, thông tin

của Tạp chí Cộng sản đã chịu sự tác động rất lớn và cần phải có những mô

thức thông tin, những sản phẩm báo chí mới cả về nội dung lẫn hình thứcnhằm đáp ứng được nhu cầu tiếp nhận ngày càng cao, đa dạng, nhiều chiềucủa các đối tượng khác nhau trong xã hội Đặc biệt, mảng thông tin quốc tếkhổng lồ hiện nay rất cần được chắt lọc, chuyển tải nhằm đưa đến cho ngườiđọc những thông tin khách quan, chân thực, góp phần định hướng dư luận kịp

thời Những năm gần đây, Tạp chí Cộng sản đã có nhiều thay đổi và cải tiến

cả về hình thức lẫn nội dung để phù hợp với tình hình thực tế, đáp ứng đượcđòi hỏi ngày càng cao của các đối tượng độc giả Để đáp ứng kịp thời nhu cầuthông tin thời sự, đa dạng, chuyên sâu, nhưng lại chứa đựng nhiều chất giải

trí, mềm hóa, gần gũi với thực tiễn đời sống, Tạp chí Cộng sản đã lần lượt cho ra đời các sản phẩm mới, đó là Tạp chí Cộng sản điện tử, Tạp chí Cộng

sản - chuyên đề cơ sở và chuyên san Hồ sơ sự kiện.

Qua gần 5 năm hình thành và phát triển, chuyên san Hồ sơ sự kiện với

mô thức thông tin chuyên đề khá khác lạ đối với báo chí Việt Nam, chất lượngcao, trình bày hiện đại, in giấy đẹp đã tạo được chỗ đứng nhất định trong làng

báo Việt Nam, cũng như trong tâm trí công chúng tiếp nhận thuộc nhiều trình

độ, lứa tuổi, thành phần khác nhau, ở các môi trường, điều kiện sống khácnhau Nhưng cũng vì “tuổi đời” còn trẻ, nên chưa có nhiều công trình nghiêncứu chuyên sâu, mang tính sơ kết, có cái nhìn khái quát về cách thức tổ chức

thông tin chuyên đề trên Hồ sơ sự kiện và sự tiếp nhận của công chúng Vì vậy, Tạp chí Cộng sản cũng như những người làm Hồ sơ sự kiện chưa có

được đánh giá đầy đủ, thấu đáo về ấn phẩm làm cơ sở đưa ra những giải pháp,chiến lược điều chỉnh hợp lý, thích ứng để chuyên san luôn có được chỗ đứngtrong sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường báo chí hiện nay

Vấn đề nghiên cứu, đánh giá thực trạng của việc tổ chức thông tin

chuyên đề trên Hồ sơ sự kiện trong thời đại toàn cầu hóa, trong tình thế báo in

ngày càng đứng trước những thử thách to lớn sẽ giúp nắm bắt được nhữngthay đổi của công chúng tiếp nhận với trình độ ngày một cao hơn, nhằm giúp

đội ngũ những người trực tiếp làm Hồ sơ sự kiện cũng như lãnh đạo Tạp chí

Cộng sản kịp thời nắm bắt được nhu cầu của độc giả, theo sát với sự phát

triển như vũ bão của truyền thông trong kỷ nguyên số

Xuất phát từ đòi hỏi đó, luận văn lựa chọn nghiên cứu đề tài “Thông tin chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện” với mục tiêu tìm ra được

nguyên nhân lý giải tại sao mô thức thức thông tin chuyên đề lại có thể giúpmột ấn phẩm báo in, dù “sinh sau đẻ muộn” vẫn có được chỗ đứng trên thịtrường trong thời buổi báo in ngày càng bị mất lợi thế của mình Từ nhữngthành công, hạn chế của việc nghiên cứu về mô thức thông tin chuyên đề, sự

hoạt động của chuyên san Hồ sơ sự kiện, làm cơ sở đề ra một số giải pháp

nhằm phát triển hơn nữa chuyên san Hồ sơ sự kiện trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đề tài

Có thể khái quát rằng, các đề tài nghiên cứu liên quan đến thông tinchuyên đề trong lịch sử báo chí thế giới còn chưa nhiều, không thật tập trung.Theo tìm hiểu của tác giả luận văn, đến nay, chưa có công trình nghiên cứukhoa học chuyên sâu, riêng biệt; chưa có cuốn sách lý luận báo chí nào về vấn

đề thông tin chuyên đề được phát hành một cách rộng rãi, được nhiều ngườibiết tới Các sách liên quan đến lĩnh vực báo chí đã xuất bản ở Việt Nam, kể

cả của các tác giả trong nước và nước ngoài cũng không nói nhiều đến môthức thông tin chuyên đề một cách sâu đậm, riêng biệt

Trong khi đó, nhiều thập kỷ qua, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu vềcác vấn đề của báo chí Việt Nam thuộc các loại hình khác nhau; sự tác độngcủa toàn cầu hóa đến các phương tiện truyền thông đại chúng; những xuhướng phát triển của báo chí hiện đại; cách tổ chức thông tin, trình bày báochí Các nghiên cứu, các bài viết, bài nghiên cứu đăng tải trên các phươngtiện truyền thông đại chúng thường chỉ mổ xẻ một khía cạnh, bộ phận nào đóhoặc gián tiếp có liên quan đến vấn đề thông tin chuyên đề, đến báo chí hiệnđại, hay sự phát triển của báo in Đáng chú ý, trong số này có luận văn thạc

sĩ truyền thông (bảo vệ năm 2008) của tác giả Nguyễn Thị Thanh Hương với

chủ đề: “Mô thức thông tin trên chuyên san Hồ sơ sự kiện” (Khảo sát từ

tháng 1-2007 đến hết tháng 6-2008) do PGS.TS Tạ Ngọc Tấn hướng dẫn và

khóa luận tốt nghiệp (bảo vệ năm 2011) của tác giả Lê Thị Ngọc với chủ đề:

“Tổ chức thông tin trên chuyên san Hồ sơ sự kiện của Tạp chí Cộng sản”

(khảo sát năm 2009 và 2010) do tác giả luận văn này hướng dẫn Tuy nhiên,

cả luận văn và khóa luận còn chưa thật đề cập một cách sâu sắc, toàn diện về

bộ máy tổ chức của Ban Hồ sơ sự kiện, cách thức thông tin chuyên đề, sự vận hành của chuyên san Hồ sơ sự kiện để từ đó có thể đưa ra được những kiến

nghị, giải pháp căn cơ về vấn đề tổ chức nội dung, trình bày và các vấn đề

liên quan khác, như quảng cáo, phát hành, nhân sự nhằm góp phần giúp Hồ

sơ sự kiện có những bước đổi mới, phát triển toàn diện trong thời gian tới.

Vì vậy, việc tìm hiểu về thông tin chuyên đề, trên cơ sở nghiên cứu,tiếp thu, tham khảo có chọn lọc các công trình, đề tài khoa học, các bài báoliên quan đến phạm vi đề tài là công việc quan trọng Do đó, có thể khẳngđịnh rằng, đề tài của luận văn là thiết thực và mang tính thực tiễn cao

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu nội dung, hình thức, chất lượng và hiệu quả của

việc tổ chức thông tin chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện, hoạt động của Ban Hồ sơ sự kiện - bộ phận chính chịu trách nhiệm tổ chức nội dungình thức chuyên san Hồ sơ sự kiện; đánh giá những thành tựu và hạn chế, từ đó đưa ra một số kiến nghị, giải pháp nhằm giúp những người làm Hồ sơ sự kiện cũng như lãnh đạo Tạp chí Cộng sản nắm rõ để có những điều chỉnh kịp thời, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chuyên san Hồ sơ sự kiện

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa các khái niệm, nội dung cơ bản về thông tin, chuyên đề,chuyên san, chuyên mục, thông tin chuyên đề trong báo in;

- Khảo sát nội dung và hình thức chuyên san Hồ sơ sự kiện từ năm

2006 đến hết tháng 3-2011

- Phân tích, đánh giá chất lượng và hiệu quả của việc tổ chức thông tin

chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện, trên cơ sở khảo sát về nội dung, hình thức tổ chức thông tin chuyên đề của chuyên san Hồ sơ sự kiện

- Khảo sát, phân tích, đánh giá về công tác nhân sự, phát hành, quảng

cáo, các hoạt động khác của chuyên san Hồ sơ sự kiện.

- Trên cơ sở thực trạng và yêu cầu đặt ra cho công tác thông tin chuyên

đề cũng như hoạt động của chuyên san Hồ sơ sự kiện, đưa ra một số kiến

nghị, giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của

chuyên san Hồ sơ sự kiện trong thời gian tới; phục vụ đắc lực hơn nữa công tác thông tin tuyên truyền của Đảng và Nhà nước, của Tạp chí Cộng sản.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Việc tổ chức thông tin chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện Cụ

thể, đó là sự tác động của các yếu tố thuộc báo in hiện đại như con người,

nguồn thông tin, quy mô, hình thức, phương thức thông tin chuyên đề…; ảnhhưởng của các yếu tố trong nước và trên thế giới như nhu cầu thông tin, đốitượng tiếp nhận, điều kiện kinh tế, kỹ thuật… đối với loại hình báo in cũng

như chuyên san Hồ sơ sự kiện.

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi khảo sát: Nội dung, hình thức trình bày, vấn đề phát hành,

quảng cáo, việc tổ chức hoạt động của Ban Hồ sơ sự kiện - đơn vị chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức, xuất bản chuyên san Hồ sơ sự kiện

- Thời gian khảo sát: Từ năm 2006 đến hết tháng 3-2011

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Xuất phát từ cơ sở lý luận thực tiễn là những tác động của các xuhướng phát triển của báo chí hiện đại đối với các loại hình báo chí trong thờigian qua; cũng như những yêu cầu của Đảng và Nhà nước đối với việc tổ

chức thông tin của Tạp chí Cộng sản Luận văn có sử dụng một số lý thuyết

về báo chí - truyền thông để làm cơ sở chung cho nghiên cứu Luận văn cũng

sử dụng một số kết quả nghiên cứu về mô thức thông tin chuyên đề, tác độngcủa toàn cầu hóa đến chính trị, văn hóa và đời sống

5.2 Phương pháp nghiên cứu chung

Dựa trên cơ sở có tính nguyên tắc của lôgíc biện chứng, luận văn sửdụng một số phương pháp nghiên cứu chung như: Phân tích - tổng hợp, quynạp - diễn dịch, mô hình hóa - khái quát hóa Luận văn cũng sử dụng lý luậnMác-Lê nin - phương pháp luận của Triết học duy vật biện chứng và duy vậtlịch sử làm nền tảng xuyên suốt quá trình nghiên cứu

5.3 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

- Luận văn sử dụng phương pháp riêng, cụ thể, chủ yếu là phương phápphân tích tài liệu (cả định tính và định lượng) Đó là các phương pháp sau:

+ Nghiên cứu, phân tích tài liệu;

+ Thống kê, so sánh;

+ Phỏng vấn;

+ Phân tích, tổng hợp các luận điểm…

6 Đóng góp mới về khoa học của đề tài

+ Góp phần hệ thống hóa những nhận thức lý luận về tác động củabáo chí hiện đại đối với việc tổ chức thông tin và thông tin chuyên đề, đónggóp vào việc phát triển lý luận về mô hình thông tin của một tạp chí chuyên

đề trên cơ sở bài học thực tế của chuyên san Hồ sơ sự kiện Từ đó, tổng kết

kinh nghiệm, tìm kiếm giải pháp nhằm góp phần nâng cao hơn nữa chất

lượng, hiệu quả của việc thông tin chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự

kiện trong bối cảnh toàn cầu hóa truyền thông đại chúng hiện nay, phù hợp

với các xu hướng phát triển của báo chí hiện đại Vì vậy, luận văn nàykhông chỉ có ý nghĩa khoa học, mà còn có ý nghĩa chính trị, tư tưởng,mang tính thực tiễn cao

+ Đề tài bước đầu đóng góp nghiên cứu khoa học về việc tổ chức thông

tin chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện, từ đó đi vào nhận diện, tìm hiểu vấn đề, giúp những người làm Hồ sơ sự kiện và lãnh đạo Tạp chí Cộng sản có những điều chỉnh, nâng cao chất lượng chuyên san Hồ sơ sự kiện, đáp ứng

nhu cầu thông tin ngày càng cao, đa dạng của độc giả, góp phần phục vụ tốthơn nữa công tác thông tin tuyên truyền của Đảng và Nhà nước

+ Đề tài bước đầu đóng góp nghiên cứu khoa học về tổ chức hoạt động

của bộ máy thực hiện chuyên san Hồ sơ sự kiện, công tác phát hành, quảng cáo; đề ra những thành tựu cũng như hạn chế để giúp những người làm Hồ sơ

sự kiện và lãnh đạo Tạp chí Cộng sản có cơ sở đề ra phương án hoạt động

hiệu quả hơn nữa đối với ấn phẩm Hồ sơ sự kiện

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Nếu đề tài “Thông tin chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện”

được thực hiện thành công, kết quả nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa như sau:

+ Về mặt thực tiễn, luận văn đề cập một cách cơ bản và hệ thống về tácđộng của toàn cầu hóa truyền thông đại chúng đối với báo in hiện đại, của

thông tin chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện Do đó, luận văn có ý nghĩa tích cực, góp phần tổng kết, đánh giá chất lượng chuyên san Hồ sơ sự

kiện, vì vậy có thể là tài liệu tham khảo cho Bộ biên tập Tạp chí Cộng sản, Ban Hồ sơ sự kiện trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo tuyên truyền đối với

chuyên san Hồ sơ sự kiện nói riêng và Tạp chí Cộng sản nói chung.

+ Luận văn khảo sát một cách tổng quan về công tác phát hành, quảng

cáo, cũng như một số đường hướng phát triển của chuyên san Hồ sơ sự kiện,

có thể là tài liệu tham khảo cho Bộ biên tập Tạp chí Cộng sản trong việc định hướng hoạt động của chuyên san Hồ sơ sự kiện trong thời gian tới.

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nộidung chính của luận văn được kết cấu gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về thông tin chuyên đề

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ HIỆN NAY

1.1 MỘT SỐ QUAN NIỆM

1.1.1 Quan niệm về thông tin

Theo Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Từ điển Bách Khoa 2010, thông

tin là “truyền tin cho nhau để biết” (động từ), “điều được truyền đi cho biết,

tin truyền đi (nói khái quát)” (danh từ) [27, tr.1220].

Theo Bách khoa toàn thư mở tiếng Việt (http://vi.wikipedia.org),

“Thông tin (information) là sự phản ánh sự vật, sự việc, hiện tượng của thế giới khách quan và các hoạt động của con người trong đời sống xã hội Điều

cơ bản là con người thông qua việc cảm nhận thông tin làm tăng hiểu biết cho mình và tiến hành những hoạt động có ích cho cộng đồng”.

Hai tác giả Philippe Breton, Serge Proulx, trong cuốn “Bùng nổ truyền

thông: Sự ra đời một ý thức hệ mới” giải thích rằng:

Từ Latin informatio, gốc của từ hiện đại “information” (thông tin),

có hai hướng nghĩa Một, nó chỉ hành động rất cụ thể là tạo ra một hình dạng (forme) Hai, tùy theo trạng huống, nó có nghĩa sự truyền đạt hoặc một ý tưởng, khái niệm hay biểu tượng Sự cùng chung sống của hai hướng nghĩa ấy, một nhằm vào sự tạo lập cụ thể, một vào sự tạo lập kiến thức và truyền đạt, có vẻ tiêu biểu cho sự phát minh của tiếng Latin [28, tr.38-39].

Xã hội ngày càng phát triển, những khái niệm về thông tin cũng ngàymột phong phú, đa dạng, cập nhật hơn Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, thuậtngữ thông tin cũng có thể được hiểu theo những cách khác nhau Nếu phânchia theo chức năng xã hội, các loại hình thông tin được phân thành hai loại:

Thông tin đại chúng và thông tin chuyên ngành Trong đó, “thông tin đại

chúng là thông tin rộng rãi bằng các phương tiện media (báo chí, tivi, radio )” [27, tr.1220].

Như vậy, có thể khái quát về quan niệm thông tin như sau: Thông tin là

khối lượng tri thức được sử dụng để tuyên truyền, phổ biến qua các phương tiện kỹ thuật, các loại hình chuyển tải nhằm tác động đến những hành vi của công chúng trong xã hội, định hướng dư luận xã hội, thực hiện chức năng giám sát, quản lý để góp phần hoàn thiện, phát triển xã hội.

1.1.2 Quan niệm về chuyên đề

Theo Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Từ điển Bách Khoa 2010,

“chuyên đề là vấn đề chuyên môn có giới hạn, được nghiên cứu riêng” (danh từ) [27, tr.251].

Trong khi đó, theo http://tudien.xalo.vn khái niệm chuyên đề được hiểu

là vấn đề về chuyên môn

Như vậy, thuật ngữ chuyên đề gồm chuyên và đề Chuyên có thể hiểu là chuyên sâu, chuyên biệt, chuyên về Còn với từ đề trong phạm vi nghiên cứu

này, có nghĩa là vấn đề, đề tài, chủ đề…

Như vậy, chuyên đề có thể được hiểu là vấn đề chuyên môn, chuyên

sâu, chuyên biệt về một chủ đề, vấn đề, đề tài nào đó, được biểu hiện thông qua nhiều góc độ, lăng kính khác nhau, nhằm làm rõ bản chất của sự việc, hiện tượng đã được nêu ra, tùy theo mục đích của nghiên cứu.

1.1.3 Quan niệm về chuyên san, chuyên mục

+ Quan niệm về chuyên san: Theo Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản

Từ điển Bách Khoa 2010, chuyên san là “tạp chí chuyên đăng những bài

nghiên cứu về một lĩnh vực chuyên môn hẹp” [27, tr.251].

Có thể hiểu rằng, chuyên san là một ấn phẩm định kỳ có nội dungchuyên sâu vào một vấn đề, lĩnh vực trong đời sống xã hội, khoa học, kỹthuật Chuyên san thường là những sản phẩm phụ của các tờ báo, tạp chí,được xuất bản nhằm mở rộng đối tượng độc giả, bù đắp những thông tin mà

tờ báo, tạp chí chính không chuyển tải hết và kịp thời Nó cũng là ấn phẩmdành cho những đối tượng độc giả được khu biệt, hẹp hơn, với các thông tinchuyên môn chuyên sâu hơn về một lĩnh vực cố định… nhằm cung cấp chođộc giả sự hiểu biết sâu, rộng về lĩnh vực đó Chuyên san cũng là ấn phẩmchuyên đăng tải những thông tin dạng nghiên cứu khoa học, bó hẹp trongphạm vi, lĩnh vực của ngành, nghề nào đó Vì thế, đối tượng của chuyên san

có sự chọn lọc, hẹp hơn so với các ấn phẩm của nhật báo, các báo thưa kỳ

+ Quan niệm về chuyên mục: Theo Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản

Từ điển Bách Khoa 2010, chuyên mục là “mục thường kỳ trên báo, trên đài

phát thanh dành riêng cho một vấn đề” [27, tr.251].

Qua thực tiễn báo chí, có thể thấy rằng, chuyên mục thường là những

“đặc sản” của các cơ quan báo chí, thậm chí có những chuyên mục “đóngđinh” với tờ báo, tạp chí mà khi nhắc đến tên chuyên mục, độc giả sẽ biếtngay cơ quan báo chí đó Việc xuất hiện các chuyên mục, đặc biệt khi chúngđược đặt cố định ở những vị trí nào đó của tờ báo, tạp chí với những dấu hiệu

dễ nhận biết, như đóng khung, in nghiêng, lót trame màu… giúp độc giả dễtìm kiếm và tiếp nhận thông tin, cũng như dễ dàng phân biệt các ấn phẩm để

có thể lựa chọn

1.1.4 Quan niệm về thông tin chuyên đề

Từ những quan niệm thông tin, chuyên đề, chuyên san, chuyên mục đãnêu ở trên, có thể hiểu rằng thông tin chuyên đề là thông tin chuyên sâu,chuyên biệt về một chủ đề, vấn đề, đề tài chuyên môn nào đó, trong các lĩnhvực khác nhau của đời sống xã hội loài người, dưới các góc độ, cách thức,phương pháp, phương tiện kỹ thuật tiếp cận khác nhau, nhằm cung cấp mộtkhối lượng thông tin nhất định về một chủ đề, vấn đề, đề tài nào đó cho nhữngđối tượng tiếp nhận

Thực tế, có không ít cách tiếp cận về thông tin chuyên đề đối với từnglĩnh vực khác nhau, tùy theo chức năng, nhiệm vụ, mục đích của chủ thể

truyền phát thông tin Ví dụ, trong các thông tin chuyên đề về dịch bệnh, hỏahoạn, động đất, tai nạn hầm mỏ, đổi mới giáo dục… thì chỉ bao gồm nhữngthông tin liên quan đến các chủ đề, vấn đề, đề tài đã được xác định, bằng cáchình thức, phương thức thông tin khác nhau, như qua văn bản, tham luận,phim ảnh, báo cáo, phát biểu… nhằm chuyển tải được một cách hiệu quả nộidung thông tin cần thiết đến đối tượng công chúng tiếp nhận.

Có thể quan niệm một cách khái quát rằng: Thông tin chuyên đề là

những thông tin chuyên sâu, đa dạng, nhiều chiều về một vấn đề, chủ đề, đề tài cụ thể, xác định nào đó

1.2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ TRÊN BÁO CHÍ VÀ

SỰ CẦN THIẾT PHẢI THAY ĐỔI MÔ THỨC THÔNG TIN TRÊN BÁO IN

1.2.1 Thông tin chuyên đề trên báo chí

Lịch sử báo chí ghi nhận rằng, trong quá trình hình thành, phát triển củabáo chí thế giới, riêng với lĩnh vực báo in, đã xuất hiện không ít ấn phẩm vớicác hình thức thông tin chuyên đề khác nhau, chủ yếu là thông tin chuyên vềlĩnh vực, bộ môn chuyên ngành nhằm phục vụ những nhóm đối tượng có nhucầu được thông tin về vấn đề đó

Theo một nghiên cứu khoa học trên trang mạng http://www.inpublishing.co.uk, được công bố ngày 1-3-2005 tại địa chỉ http://www.inpublishing.co.uk/kb/articles/specialist_magazines_do_they_have_a_newstrade_future.aspx, nhìn một cách tổng thể, các tạp chí chuyên đề đều mang tầmquan trọng rất lớn đối với ngành công nghiệp báo chí Song nhìn một cách cụthể, phần lớn các tạp chí này đều ở quy mô nhỏ Thực tế, rất khó để có thểđịnh nghĩa thế nào là “tạp chí chuyên đề” Theo truyền thống, có hai loại địnhnghĩa Đầu tiên là loại chú trọng vào biên tập: Những tạp chí tập trung vào

“một vấn đề cụ thể hoặc một lĩnh vực quan tâm cụ thể” Những định nghĩa

khác “chủ yếu dựa vào kích thước của ấn phẩm” Các tạp chí chuyên đề

thường cung cấp cho người đọc cơ hội được tìm hiểu về bất cứ chủ đề nào mà

họ quan tâm, nhưng là những nhóm đối tượng độc giả có chọn lựa, chứ khôngphải người đọc nói chung Các tạp chí chuyên đề thường được xây dựng đểđáp ứng sự quan tâm cụ thể của các đối tượng cụ thể, chẳng hạn như ngànhcông nghiệp chăm sóc sức khỏe, du lịch, công nghệ thông tin, bảo dưỡng ôtô… Vì vậy, danh sách các ấn phẩm của tạp chí chuyên đề có thể bao trùmmọi lĩnh vực của đời sống và không bao giờ cạn kiệt.

Các tạp chí chuyên đề thường nhằm vào những đối tượng khách hàng

cụ thể, đưa ra rất nhiều thông tin giới thiệu, cũng như cách để có thể thực hiệnnhững công việc, những lĩnh vực mà họ đề cập Do các bài báo trong nhữngtạp chí chuyên đề thường nhằm vào một lĩnh vực thông tin cụ thể, hoặc mộtđối tượng cụ thể, nên người đọc thường sẽ được tiếp cận với những bài viếtmang chất lượng cao hơn và được trình bày sắc nét hơn Các bài viết này cóthể do các chuyên gia từng nghiên cứu hàng chục năm trong lĩnh vực đó cungcấp hoặc các nhà báo có thâm niên theo dõi về lĩnh vực đó và có sự am hiểusâu sắc, chuyển tải vừa có kiến thức, vừa dễ giúp độc giả tiếp thu, làm theo

Một điều dễ nhận thấy là phần lớn các tạp chí chuyên đề đều không phổbiến tại các quầy báo, hay các địa điểm bán báo công cộng như sân bay, tàuđiện Phần lớn doanh số bán ra của các tạp chí chuyên đề đều thông qua danhsách đặt mua dài hạn qua bưu điện Lý do là bởi phần lớn người đọc các tạpchí này đều muốn được phát báo tại nhà, được hưởng những khoản giảm giá

có thể Thêm vào đó, đối tượng bạn đọc của tạp chí chuyên đề đều có sự lựachọn rõ ràng và sự quan tâm nhất định

1.2.2 Sự tất yếu phải thay đổi phương thức thông tin trên báo in

Lịch sử phát triển xã hội loài người luôn có những cột mốc đánh dấu sựthay đổi, những bước ngoặt của sự phát triển không ngừng nghỉ Đi kèm vớinhững bước ngoặt ấy, luôn là những nguyên nhân, điều kiện chủ quan vàkhách quan buộc phải tiến hành những sự thay đổi như là điều tất yếu Riêngtrong lĩnh vực truyền thông đại chúng, từ khi hình thành và trong suốt quá

trình phát triển đến nay, cũng đã có những chặng đường, những bước ngoặtlàm thay đổi diện mạo, bộ mặt nền báo chí Báo chí ngày càng phát triển,càng đóng vai trò to lớn trong đời sống xã hội Trong bối cảnh toàn cầu hóacác phương tiện thông tin đại chúng, các loại hình báo chí mới ra đời hay báochí truyền thống đều phải tìm cho mình những lối đi riêng, để tồn tại và pháttriển Báo in cũng không là ngoại lệ Dưới đây, là một số nguyên nhân tất yếubuộc báo in phải thay đổi phương thức thông tin để tồn tại, tiếp tục nhữngbước phát triển mới

1.2.2.1 Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật hiện đại bùng nổ

Khi mà cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật hiện đại khởi nguồn từnhững năm 40 của thế kỷ trước ngày càng bùng nổ, với những phát minhtrong khoa học - kỹ thuật ngày càng “san phẳng” thế giới, với sự ra đời củamáy tính điện tử thế hệ mới được sử dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực của đờisống xã hội thì thế giới cũng trở nên chật chội hơn Hầu hết các hoạt độngkinh tế, văn hóa, xã hội… bị thay đổi, biến dạng Riêng trong lĩnh vực truyềnthông, sự phát triển không ngừng nghỉ của máy tính, tin học đã tác động sâurộng đến mọi ngõ ngách của các cơ quan báo chí, truyền thông cũng như việctiếp nhận thông tin của công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ tuổi Trong

cuốn “Thế giới phẳng”, tác giả Thomas L.Friedman có viết:

Việc phổ biến máy tính cá nhân, máy fax, hệ điều hành Windows, và các modem sử dụng đường truyền điện thoại được kết nối với mạng điện thoại toàn cầu đã xuất hiện cùng lúc vào cuối những năm 80

và đầu những năm 90 và tạo ra một nền tảng cơ bản khởi đầu cuộc cách mạng thông tin toàn cầu [29, tr.89]

Tuy nhiên, phải đến khi mạng Internet - với những giao thức có khảnăng truyền tải kỳ diệu - xuất hiện, bước đột phá mạnh mẽ của cuộc cáchmạng thông tin toàn cầu mới thực sự bùng nổ Cùng với nó, khi mà máy tính

có thể làm đến vài tỉ phép tính chỉ trong một giây, những ứng dụng của nó

trong mọi mặt của đời sống xã hội ngày càng có sức công phá lớn, làm thayđổi hẳn diện mạo, bản chất của con người, trong từng lĩnh vực khác nhau Tácgiả Thomas L.Friedman khẳng định:

Vào năm 1991, mạng toàn cầu bắt đầu đi vào hoạt động và ngay lập tức tạo ra trật tự và sự rõ ràng thay thế cho sự hỗn loạn của không gian ảo giữa các máy tính được kết nối Từ thời điểm này, web và Internet phát triển đồng nhất với tốc độ chóng mặt Trong vòng 5 năm, số lượng người sử dụng Internet tăng vọt từ 600.000 lên 40 triệu Có những giai đoạn, số lượng người sử dụng liên tục tăng gấp đôi chỉ sau 53 ngày [15, tr.97]

Việc áp dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật mới vừa giúp báo chíphát triển, vừa làm biến dạng môi trường báo chí, truyền thông khi các loạihình báo chí hiện đại xuất hiện, phát triển mạnh mẽ Chính các loại hình báochí mới, nhờ công nghệ tiên tiến có thể xem, nghe, đọc mọi lúc, mọi nơi đãkhiến “miếng bánh” báo chí bị chia nhỏ hơn Điều này buộc các cơ quan báochí phải thay đổi phương pháp, cách thức thông tin cho phù hợp với từng loạiđối tượng độc giả để tồn tại và tiếp tục phát triển

1.2.2.2 Tác động của toàn cầu hóa

Đã từ lâu, khái niệm toàn cầu hóa không còn xa lạ đối với loài người.Toàn cầu hóa đã thu hẹp đáng kể khoảng cách về không gian, thời gian Ở bất

cứ đâu, con người cũng có thể giao tiếp, trao đổi được với nhau, nhờ các sảnphẩm công nghệ ngày một thông minh hơn Nhìn một cách khách quan, toàncầu hoá truyền thông đại chúng đã gia tăng khả năng giao lưu mọi mặt, tạo cơhội cho các quốc gia, dân tộc trên thế giới xích lại gần nhau hơn Trong môitrường truyền thông toàn cầu, tầm nhìn, phạm vi tiếp nhận thông tin của mỗicon người được mở rộng, khả năng hiểu biết và dung lượng kiến thức đượctăng lên Xét ở khía cạnh vĩ mô, nhờ những thông tin đa dạng, nhiều chiều,cập nhật liên tục được cung cấp nhờ quá trình toàn cầu hóa các phương tiện

thông tin đại chúng, các quốc gia có thêm cơ sở, thông tin để làm tiền đề choviệc hoạch định các chính sách, chiến lược phát triển phù hợp với yêu cầu, bốicảnh thời đại Theo Tổng Giám đốc UNESCO, ngài Koichiro Matsuura:

Toàn cầu hóa, hiểu theo nghĩa rộng, đã mang lại nhiều lợi ích cho nhân loại - thông qua tác động kinh tế của nó, đặc biệt về mặt tăng cường thương mại và đầu tư, thông qua ảnh hưởng công nghệ của

nó, đặc biệt theo con đường cho phép lấp những sự ngăn cách lớn

về thời gian và về không gian; và thông qua tác động xã hội và chính trị của nó, đặc biệt là việc nó bộc lộ quan hệ toàn cầu phụ thuộc lẫn nhau của chúng ta và mở ra nhiều cơ hội mới cho sự tham gia, giao quyền và truyền thông [37, tr.82-83].

Sự tác động của toàn cầu hóa đến lĩnh vực truyền thông, hay nói cáchkhác, toàn cầu hóa các phương tiện truyền thông đại chúng là việc tất yếu, với

sự bùng nổ và phát triển của các cơ quan truyền thông Tất nhiên, những lợiích của toàn cầu hóa các phương tiện truyền thông đại chúng không phải lúcnào cũng được phân phối một cách công bằng, hoặc ở bên trong xã hội, hoặcgiữa các xã hội với nhau Các tập đoàn truyền thông lớn của thế giới vớinhững ưu thế vượt trội về nhân tài, vật lực đã không ngừng bành trướng ra thếgiới, phủ bóng đến lĩnh vực truyền thông ở hầu khắp các quốc gia trên toàncầu Chính sự bành trướng này đã làm tăng thêm những mặt trái của toàn cầuhóa truyền thông PGS, TS Tạ Ngọc Tấn cho rằng:

Toàn cầu hoá truyền thông đại chúng là một hiện tượng khách quan, nằm trong xu thế vận động chung cũng như sự tác động lẫn nhau của nhiều lĩnh vực như kinh tế, môi trường, khoa học và công nghệ… Đó chính là quá trình quy chuẩn và mở rộng qui mô ra toàn cầu về phạm vi ảnh hưởng, nguồn tin, công chúng, phương tiện kỹ thuật, cách thức thông tin và tiếp nhận thông tin cuả các loại hình hoạt động truyền thông đại chúng [21, tr.214].

Tác động của toàn cầu hóa đã buộc các phương tiện truyền thông đạichúng cũng phải có những đổi thay mạnh mẽ về kỹ thuật, cách thức thôngtin… nhằm đáp ứng, thỏa mãn tối đa nhu cầu ngày càng cao của công chúng.Chính vì lý do đó, các loại hình báo chí truyền thống, đặc biệt là báo in ở hầuhết các quốc gia trên thế giới, buộc phải tìm cho mình những giải pháp

“chung sống với toàn cầu hóa” để tránh kết cục bi thảm là phải đóng cửa vìthua lỗ Một trong những giải pháp, đó là phải giảm thiểu các tờ báo tổng hợp,

na ná nhau về thông tin, sự kiện và đi sâu phát triển các sản phẩm báo in mớiphục vụ những nhu cầu riêng của từng đối tượng công chúng khác nhau

1.2.2.3 Tác động của suy thoái kinh tế thế giới

Từ năm 2008, khủng hoảng kinh tế thế giới diễn ra nghiêm trọng đã tácđộng tới nhiều mặt của đời sống chính trị, xã hội… trên thế giới Trong bốicảnh suy thoái kinh tế thế giới diễn ra trên diện rộng, không ít tờ báo lớn buộcphải cắt giảm nhân viên, nhiều tờ báo chậm trả lương phóng viên, biên tậpviên Thậm chí, có không ít tờ báo phải xin ngừng hoạt động vì không đủ kinhphí để duy trì hoạt động thường xuyên Trong điều kiện kinh tế khó khăn, phải

“thắt lưng buộc bụng” trong chi tiêu, không ít tổ chức, cá nhân buộc phải lựachọn, thay đổi “văn hóa đọc”, lựa chọn tiếp nhận thông tin phù hợp

Lịch sử báo chí thế giới từng đặt ra vấn đề, báo phát thanh sẽ “chết” khitruyền hình ra đời và nhanh chóng chiếm lĩnh vị trí thống lĩnh của làng báo.Tuy nhiên, cho đến nay, báo phát thanh vẫn “sống”, thậm chí có ưu thế vượttrội ở những vấn đề, sự kiện nhất định, với những phương thức chuyển tảithông tin hữu ích, tiện dụng, đặc biệt là trong các sự kiện liên quan đến thiêntai, thảm họa, hay trong các lĩnh vực như giao thông, âm nhạc Điều này là

cơ sở để tin rằng, dù cho báo mạng điện tử có phát triển đến đâu đi nữa, báo

in cũng không thể “chết”, bởi mỗi loại hình báo chí đều có phân khúc thịtrường, có những đối tượng, thế hệ độc giả riêng, khó thay thế cho nhau đượchoàn toàn Tất nhiên, trong điều kiện bùng nổ truyền thông, nhằm duy trì

được lượng độc giả nhất định, đảm bảo được nguồn kinh phí để duy trì hoạtđộng ổn định, phát triển mới, báo in cũng buộc phải thay đổi cách thức đưa tincủa mình, cả về nội dung lẫn hình thức

1.2.2.4 Thay đổi để thích ứng với sự phát triển của báo chí hiện đại

Trong những năm 1990-2000, lượng độc giả của báo in bị sụt giảm thêthảm, khi lớp đối tượng độc giả trẻ ngày càng ít đọc báo giấy, chỉ “lướt web”tìm tin tức cập nhật, thời sự; trực tiếp tham gia các chức năng tương tác trựctuyến trên mạng trong khi chi phí bỏ ra lại không hề đắt

Vấn đề đáng lưu tâm khác, dù chỉ được coi là báo chí công dân (citizenjournalism hay civic journalism), nhà báo vỉa hè (street journalism) và nhữngngười chia sẻ thông tin trên các mạng xã hội (blogger)…, nhưng các loại hìnhthông tin hiện đại này đã có được “chỗ đứng” nhất định trong lòng côngchúng Tất nhiên, trong mớ thông tin ngồn ngộn và hỗn độn ấy, người đọc thậtkhó để phân biệt được đâu là đúng, đâu là sai Mặt khác, với sự hiện đạinhưng cũng phức tạp, đắt tiền của các thiết bị công nghệ số ấy, không phải aicũng đủ tiền để mua, đủ trình độ hiểu biết, kỹ năng để sử dụng thành thạo.Thêm nữa, không phải ở đâu, lúc nào…, công chúng cũng có thể sử dụngđược các thiết bị hiện đại… Điều quan trọng là, báo in vẫn có những lợi thếnhất định mà các loại hình báo chí khác không thể có được Nhưng trước sựthay đổi, phát triển chóng mặt của truyền thông hiện đại, báo in vẫn buộc phải

có những thay đổi nhất định về hình thức truyền tải, phong cách làm báo…

1.2.2.5 Nhu cầu thông tin có chọn lọc, định hướng của công chúng

Trong thời buổi thông tin được cập nhật thường xuyên, liên tục, ồ ạt,

đa dạng hiện nay, các phương tiện thông tin đại chúng không thiếu nguồntin để chuyển tải tới công chúng Nhưng điều đó cũng khiến công chúngphần nào bị “bội thực” thông tin, không dễ dàng phân biệt được đâu làthông tin khách quan, chính xác, đâu là thông tin thiếu căn cứ, chưa đượckiểm chứng, thậm chí còn là những luồng thông tin xuyên tạc, bịa đặt một

cách trắng trợn mang tính chống đối, phá hoại Mặt khác, chính việc khôngthể chạy đua về tính thời sự với các loại hình báo chí khác, bởi tính định kỳcủa báo in, đặc biệt là các tạp chí, tuần báo nên các cơ quan báo chí cũngbuộc phải thay đổi phương thức tuyên truyền, bằng các bài phân tích, bìnhluận chuyên sâu sau sự kiện, nhằm giúp độc giả có được kênh thông tinđáng tin cậy để tham khảo, định hướng cho suy nghĩ, hành động một cáchkhách quan, chính xác

Chính vì vậy, thông tin chọn lọc, có tính định hướng, thông tin chuyên

đề có vai trò rất quan trọng trong hệ thống các phương tiện truyền thông đạichúng Bằng chứng là rất nhiều tờ báo trên thế giới đã thường xuyên làmnhững chuyên đề chuyên sâu, khai thác những sự kiện, vấn đề từ nhiều gócnhìn, khía cạnh, quan điểm khác nhau, giúp công chúng có cái nhìn toàn diện

về vấn đề được nêu ra Đó cũng chính là sự đáp ứng nhu cầu của các “thượngđế” trong việc cần được cung cấp thông tin chọn lọc một cách khách quan,trung thực, chính xác, chuyên sâu và có chất lượng cao, về những vấn đề củađời sống mà họ đang sống, làm việc, tồn tại

1.2.3 Báo chí Việt Nam và một số mô thức thông tin chuyên đề

1.2.3.1 Đa dạng các loại thông tin chuyên đề

Tính ở thời điểm tháng 5-2011, trong số 745 cơ quan báo chí, với 1.003

ấn phẩm, rất nhiều cơ quan có tới 6-7 ấn phẩm Ngoài các tờ báo chính trị - xãhội đề cập đến tất cả những lĩnh vực của đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế,văn hóa đến thể thao, giải trí; cũng tồn tại các sản phẩm báo chí chuyên đề,chuyên sâu về từng lĩnh vực, ngành nghề phục vụ những đối tượng có nhu cầutìm hiểu thông tin chuyên biệt đó Có thể phân chia thành các loại hình báochí chuyên đề về ngành nghề, lĩnh vực như sau:

+ Mảng báo chí chuyên về kinh tế: Thời báo Kinh tế Việt Nam, Thời

báo Kinh tế Sài Gòn, Đầu tư, Kinh tế Hợp tác Việt Nam, Doanh nhân Việt Nam, Diễn đàn doanh nghiệp, Nghiên cứu kinh tế, Kinh tế & dự báo…

+ Mảng báo chí chuyên về thể thao: Thể thao hàng ngày, Thể thao

ngày nay, Thể thao 24h, Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh; Sài Gòn giải phóng thể thao, Bóng đá, Tạp chí Tennis, Tạp chí Golf…

+ Mảng báo chí chuyên về văn hóa - văn nghệ - giải trí: Văn nghệ,

Văn nghệ trẻ, Văn hóa, Văn nghệ quân đội, Văn nghệ công an nhân dân, Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Mốt, Văn học nước ngoài…

+ Mảng báo chí chuyên về khoa học - kỹ thuật: Khoa học & Đời

sống, Thế giới vi tính, Tạp chí EChip, Tri thức & công nghệ, Xã hội thông tin, Hoạt động khoa học, Tri thức trẻ, Kiến thức ngày nay, Thuốc & sức khỏe…

+ Mảng báo chí chuyên về giới, lứa tuổi: Phụ nữ Việt Nam, Phụ nữ

Thủ đô, Đàn ông, Gia đình trẻ, Sinh viên, Hoa học trò, Nhi đồng, Họa mi…

Đặc điểm chung của hầu hết các sản phẩm báo chí chuyên về lĩnh vực,ngành nghề, bộ môn vừa liệt kể ở trên gần như đều có các thông tin chuyên vềlĩnh vực, ngành nghề, bộ môn nào đó, với thông tin đa dạng, nhiều chiều vềcác vấn đề thời sự, hậu trường, bên lề, thông tin mang tính dịch vụ, giải trí…Những thông tin đó được thể hiện dưới các thể loại khác nhau của báo chínhư: Chính luận, thông tấn, tin tức, thông tin dịch vụ, định hướng, hướngdẫn… nhằm cung cấp cho độc giả những thông tin thiết thực, hữu ích, cập

nhật… về ngành nghề, lĩnh vực, bộ môn nào đó Ví dụ, Thời báo Kinh tế Việt

Nam bao gồm hầu hết các thông tin liên quan đến lĩnh vực kinh tế ở trong và

ngoài nước; báo Bóng đá gồm hầu hết các thông tin về bộ môn thể thao “Vua”

ở trong nước và trên thế giới… Cũng có sản phẩm báo chí chuyên đề ngoàiphần lớn thông tin thời sự về đối tượng mà báo phục vụ, cũng có các thông tin

chính trị, xã hội, kinh tế quan trọng, cập nhật khác; đó là: Phụ nữ Việt Nam,

Phụ nữ Thủ đô, Khoa học & Đời sống, Diễn đàn doanh nghiệp…

Các sản phẩm báo chí chuyên đề có hình thức trình bày đa dạng, sửdụng tốt kênh đồ họa, phù hợp với xu hướng phát triển của báo chí hiện đạingày càng có nhiều người coi trọng thú “xem” khá cân bằng với “đọc”

1.2.3.2 Các dạng thông tin chuyên đề khác

Sự đa dạng của hình thức thông tin chuyên đề trên báo in Việt Namkhông chỉ dừng lại ở các cơ quan báo chí chuyên đề một cách khá rõ ràng, vớinhiệm vụ phục vụ đối tượng độc giả chính là chủ yếu; còn có các ấn phẩmphụ, phụ trương, phụ san, bản tin chuyên thông tin về lĩnh vực nào đó mànhiều người quan tâm, ví như chứng khoán, bất động sản, mua sắm, du lịch…

Không dừng lại ở đó, để góp phần “giữ chân” độc giả truyền thống,tăng cường số lượng độc giả mới, các tờ báo chính trị - xã hội cũng dànhnhững chuyên trang, phần “đất” nhất định để tuyên truyền tập trung về cácchuyên đề, tùy theo diễn biến sự kiện đang xảy ra, hoặc các vấn đề được đôngđảo bạn đọc quan tâm Mô thức thông tin của các dạng thông tin chuyên đềnày thường là: Bài chính (bài chủ), một số bài phụ trong nước và thế giới cóliên quan đến sự kiện, các con số thống kê, tư liệu, ý kiến của những người cóliên quan, quan tâm đến vấn đề, sự kiện đó Chúng ta có thể dễ dàng tìm thấy

những chuyên đề kiểu này trên các báo: Tuổi trẻ chủ nhật, Lao Động cuối

tuần, Việt Nam & Thế giới, Thời báo Kinh tế, Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh, Gia đình & Xã hội, Tiền phong…

Một dạng thông tin chuyên đề khác là việc xuất bản các trang thông tinchuyên phản ánh về lĩnh vực, địa bàn nào đó Các trang thông tin này thườngxuất bản để tặng miễn phí độc giả Nguồn thu để bù đắp vào việc xuất bản cáctrang chuyên đề này là từ quảng cáo, tài trợ

Có thể khẳng định rằng, tùy theo mục đích, nhiệm vụ của cơ quan báochí mà có những cách hiểu khác nhau về thông tin chuyên đề Tuy nhiên,trong chính những cơ quan báo chí chuyên về lĩnh vực nào đó cũng không chỉđưa thông tin chuyên về vấn đề, chủ đề hẹp mà họ chỉ dành những dunglượng nhất định để thông tin về chủ đề đó, còn lại dành đất để phản ánh kịpthời các sự kiện thời sự diễn ra trên nhiều lĩnh vực khác nhau Cũng tùy loạihình cơ quan báo chí, từng đối tượng độc giả mà cơ quan báo chí hướng đến

mà cách tổ chức thông tin chuyên đề cũng có những sự khác biệt nhất định…

1.2.3.3 Sự biến tướng của một số cách làm chuyên đề

Trong cuốn “Dọc đường tác nghiệp”, có in loạt bài 3 kỳ của các nhà báo Ngọc Hà - Hoàng Mạnh Hà, đăng trên báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí

Minh (ra các ngày 3,5 và 7-5-2006) với tựa đề “Tôi đi làm phóng viên chuyên

đề”, phản ánh thực tế đáng buồn về cái gọi là phóng viên chuyên đề của một

bộ phận nhỏ “phóng viên” ở một số cơ quan báo chí Bài báo viết:

Chuyên đề thực chất là cách làm của một vài người lợi dụng danh nghĩa tờ báo, tạp chí chỉ để tìm hợp đồng quảng cáo Để thực hiện 1

“chuyên đề”, nhân viên quảng cáo của những tờ báo, tạp chí trên thường lấy danh nghĩa phóng viên rồi xin công văn giới thiệu của tỉnh Sau đó, họ dùng giấy giới thiệu này như một lá bùa để đi đến các doanh nghiệp ép quảng cáo [7, tr.116]

Ở đây, cái gọi là chuyên đề thực chất chỉ là những loạt bài phỏng vấnlãnh đạo các cấp, nói về thành tích của doanh nghiệp, địa phương nhân sựkiện nào đó Hầu hết các thông tin chỉ là một chiều, biểu dương, khen ngợi…nhằm lấy được quảng cáo, tài trợ Đó thực sự chỉ là những bài báo quảng cáomột chiều, thiếu khách quan, là những chiêu thức kiếm tiền một cách biến

tướng, một kiểu “làm ăn chụp giật, lợi dụng danh nghĩa báo chí để đi hù dọa,

ép doanh nghiệp làm quảng cáo” [7, tr.136]

Thực ra, việc này cũng dễ hiểu, vì trong cuốn “Truyền thông đại chúng

- từ thông tin đến quảng cáo” của tác giả Jacques Locquin cũng có viết về

thông tin chuyên đề rằng, đó là:

Các ấn phẩm chuyên môn, rất phong phú về thông tin hữu ích, được xây dựng trên thủ thuật đề cao cái mới lạ “nhất” (tác phẩm mới nhất, phát minh mới nhất) đã ra sức đáp ứng yêu cầu của loại khách hàng đó, với sự hỗ trợ của quảng cáo Thực ra các ấn phẩm

đó là đất làm ăn béo bở của quảng cáo, của các chuyên gia quảng cáo [34, tr.171].

Tuy không phải là tạp chí chuyên đề đúng nghĩa, nhưng việc biến tướngcách thông tin chuyên đề để làm nhiều chuyên trang về địa phương, ngành…

mà đăng tải những thông tin vô bổ, không mới… đã mang tiếng xấu cho hìnhthức thông tin chuyên đề vốn bản chất không tai tiếng như thế Việc làmchuyên đề kiểu này, thực chất là những “con sâu” làm rầu “nồi canh” Đó làdạng chuyên đề rất phản cảm, cần lên án một cách mạnh mẽ

1.3 THỰC TRẠNG THÔNG TIN CỦA TẠP CHÍ CỘNG SẢN

1.3.1 Sơ lược về sự hình thành và phát triển của Tạp chí Cộng sản

Cách đây hơn 81 năm, Hội nghị thành lập Đảng họp từ ngày 3 đến ngày7-2-1930, dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, đã quyết định xuấtbản một tạp chí lý luận chung cho toàn Đảng và ba tờ báo tuyên truyền ở ba

xứ Thực hiện quyết định đó, Tạp chí Đỏ, mà người sáng lập là đồng chí

Nguyễn Ái Quốc, ra số 1 ngày 5-8-1930

Từ đó đến nay, qua các giai đoạn cách mạng, các tạp chí Đảng đã nối

tiếp nhau ra mắt bạn đọc Từ năm 1930 đến năm 1945, sau Tạp chí Đỏ là Tạp

chí Cộng sản (năm 1931), Tạp chí Bônsơvic, rồi đến Tạp chí Cộng sản (năm

1941) và Tạp chí Cộng sản (năm 1943) Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, tạp chí có tên là Sinh hoạt nội bộ và Tạp chí Cộng sản (năm 1950) Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Tạp chí Học tập ra đời tháng 12-

1955 và xuất bản đều kỳ hằng tháng Từ ngày 5-1-1977, Tạp chí Học tập được đổi tên là Tạp chí Cộng sản, và tiếp tục ra đều kỳ hằng tháng Ở miền

Nam, trong công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Trung ương cục

miền Nam đã xuất bản Tạp chí Nghiên cứu và trong những năm chống Mỹ, cứu nước đã xuất bản Tạp chí Tiền phong Từ tháng 7-1995, Tạp chí Cộng

sản ra mỗi tháng 2 kỳ, và từ tháng 1-2002 đến tháng 12-2003 ra mỗi tháng 3

kỳ Thực hiện Chỉ thị của Bộ Chính trị Trung ương Đảng khóa VIII về công

tác của Tạp chí Cộng sản trong giai đoạn mới, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản

đã phát hành thử nghiệm Tạp chí Cộng sản điện tử trên mạng Internet và phát

hành chính thức ngày 3-2-2003 Từ ngày 1-1-2007 đến nay, hằng tháng Tạp

chí Cộng sản xuất bản 3 ấn phẩm in: Tạp chí Cộng sản số truyền thống ra

ngày mùng 1; Tạp chí Cộng sản - chuyên đề cơ sở ra ngày 15; Chuyên san Hồ

sơ sự kiện xuất bản hằng tuần vào thứ Sáu.

Từ khi xuất bản tạp chí đến nay đã gần 81 năm, trong đó có 55 năm tạpchí Đảng được xuất bản liên tục đều kỳ Tuy tên gọi của Tạp chí có lúc khác

nhau, trong đó tên Tạp chí Cộng sản được dùng đến 5 lần, nhưng xét về mặt

nội dung, Tạp chí luôn là tạp chí lý luận và chính trị của Đảng

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Tạp chí Cộng sản

+ Chức năng, nhiệm vụ của Tạp chí Cộng sản: Theo Quyết định số

108-QĐ/TW ngày 21-11-2007 của Bộ Chính trị về chức năng, nhiệm vụ, tổchức bộ máy của Tạp chí Cộng sản như sau:

- Tuyên truyền, giáo dục về quan điểm, đường lối, chủ trương củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đời sống sinh hoạt của Đảng, củađất nước và của xã hội; những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tưtưởng Hồ Chí Minh; những vấn đề trọng tâm của công tác xây dựng Đảng;những vấn đề quốc tế

- Nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, phát triển những nhân tốmới, những kinh nghiệm của các điển hình tiên tiến, rút ra những vấn đề lýluận để làm công tác tuyên truyền, giáo dục Cùng các cơ quan lý luận củaĐảng đi tiên phong trong công tác lý luận, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác -Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần bổ sung, hoàn thiện đường lối, chínhsách của Đảng và Nhà nước; hướng dẫn lý luận và hoạt động thực tiễn chocán bộ, đảng viên, động viên phong trào quần chúng hành động cách mạng,thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Đấu tranh kịp thời, sắc bén chống những quan điểm sai trái, nhữngluận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng, đườnglối, quan điểm và các chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà

nước, bảo vệ chủ nghĩa xã hội Đồng thời, đấu tranh kiên quyết chống tiêucực, tham nhũng, lãng phí, quan liêu và các tệ nạn xã hội khác.

- Tham gia nghiên cứu các chương trình quốc gia, đề tài khoa học xãhội cấp nhà nước, đề tài nghiên cứu thuộc các ban Đảng; góp phần làm sáng

tỏ hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và về con đường

đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

- Xây dựng mối quan hệ hữu nghị và hợp tác với các cơ quan lý luậnchính trị, các cơ sở nghiên cứu khoa học của các đảng cộng sản và công nhân,các đảng cầm quyền và các tổ chức tiến bộ trên thế giới, nhằm góp phần nângcao chất lượng công tác lý luận chính trị của Đảng

+ Cơ cấu tổ chức của Tạp chí Cộng sản: Theo Quyết định số

108-QĐ/TW, ngày 21-11-2007 của Bộ Chính trị về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức

bộ máy của Tạp chí Cộng sản, cơ cấu tổ chức của Tạp chí Cộng sản gồm 15

đầu mối, là các ban chuyên môn, các vụ và đơn vị trực thuộc Ban Biên tập sauđây: Ban Kinh tế, Ban Chính trị, Ban Xây dựng Đảng, Ban Văn hóa - Xã hội,Ban Quốc tế, Ban Thông tin - Tư liệu, Ban Thư ký - Bạn đọc, Ban Chuyênsan Hồ sơ sự kiện, Ban Chuyên đề cơ sở, Ban Tạp chí Cộng sản Điện tử, Cơquan Thường trực tại miền Nam (đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh), Cơ quanThường trực tại miền Trung - Tây Nguyên (đặt tại thành phố Đà Nẵng), Vụ

đầu tiên của Đảng (5-8-1930 - 5-8-2003), Tạp chí Cộng sản vinh dự được

Chủ tịch Nước tặng thưởng Huân chương Sao Vàng - Huân chương cao quýnhất của Đảng và Nhà nước ta “vì đã có công lao to lớn đóng góp vào sựnghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc” Năm 2010, nhân kỷ niệm 80 năm

ngày tạp chí Đảng ra số đầu (5-8-1930 - 5-8-2010), Tạp chí Cộng sản lại có

vinh dự lớn được đón nhận Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới…

1.3.3 Nhiệm vụ của Tạp chí Cộng sản trong việc mở rộng thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của độc giả

1.3.3.1 Những kết quả đạt được

Trong suốt quá trình cách mạng của Đảng, Tạp chí Cộng sản luôn bám

sát các nhiệm vụ cách mạng, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, làm tốt chứcnăng là cơ quan lý luận và chính trị của Đảng, là ngọn cờ tiên phong trongcông tác tuyên truyền, giác ngộ cán bộ, đảng viên và nhân dân về chủ nghĩaMác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh Trong công cuộc đổi mới đất nước, Tạpchí đã tập trung tuyên truyền kịp thời và có hiệu quả đường lối đúng đắn củaĐảng; những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ ChíMinh, việc vận dụng và phát triển sáng tạo trong thực tiễn công cuộc đổi mới.Tích cực tham gia tổng kết thực tiễn, giới thiệu các nhân tố mới, kinh nghiệmcủa các điển hình tiên tiến, góp phần bổ sung, hoàn thiện đường lối, chủtrương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Đấu tranh với nhữngquan điểm sai trái, bảo vệ sự trong sáng và tính đúng đắn, khoa học của họcthuyết Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm củaĐảng ta Chú trọng đi sâu vào những vấn đề lý luận và thực tiễn của cuộcsống đặt ra; những định hướng trong công tác tư tưởng, lý luận của Đảng Các

ấn phẩm của Tạp chí Cộng sản luôn giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa,

đảm bảo tính Đảng, tính khoa học và tính nhân văn, góp phần quan trọngtrong việc định hướng, điều chỉnh hành vi xã hội của đông đảo quần chúng vàmọi tầng lớp nhân dân

Chính vì vậy, kể từ đầu năm 1993, số lượng phát hành của Tạp chí

Cộng sản ngày càng tăng dần lên

Đến tháng 9-1994, số lượng phát hành đạt 45.856 bản, tháng

12-1994 gần 47.000 bản Từ năm 1995 đến năm 1998, bình quân mỗi

số 50.000 bản Từ năm 1999 đến 2001, bình quân 53.000 bản mỗi

số Từ đầu năm 2002, đạt khoảng 57.320 bản Từ đầu năm 2004 đến hết năm 2006, có lúc đạt mức 65.000 bản mỗi kỳ [46, tr.226].

Đánh giá về hoạt động của Tạp chí Cộng sản, Chỉ thị 60 CT/TW, ngày 12-12-2000 của Bộ Chính trị về công tác của Tạp chí Cộng sản trong thời kỳ mới, đã khẳng định: Trong công cuộc đổi mới, Tạp chí Cộng sản đã có nhiều

cố gắng trong công tác lý luận, đưa đường lối, quan điểm của Đảng vào cuộc sống, tham gia tổng kết thực tiễn, góp phần thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong bối cảnh chủ nghĩa xã hội trên thế giới tạm thời lâm vào thoái trào, tình hình thế giới đã có nhiều biến động phức tạp, Tạp chí đã kiên định đấu tranh chống các quan điểm sai trái và các luận điểm thù địch, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm của Đảng

Tuy nhiên, Tạp chí còn bộc lộ một số nhược điểm cần khắc phục Từyêu cầu đòi hỏi của thực tiễn cách mạng và tình hình thực hiện nhiệm vụ

chính trị của Tạp chí Cộng sản nói riêng và công tác tuyên truyền báo chí nói chung, Tạp chí Cộng sản cần phải phấn đấu toàn diện, liên tục và đổi mới

mạnh mẽ, có hiệu quả, nhằm nâng cao chất lượng của các ấn phẩm

1.3.3.2 Một số nhược điểm cần khắc phục

Nhìn một cách khái quát, Tạp chí Cộng sản còn bộc lộ một số nhược

điểm, nhất là chất lượng lý luận của nhiều bài viết chưa sâu, tính chiến đấuchưa cao; việc phân tích và tổng hợp những vấn đề mới, phức tạp do thực tiễncách mạng trong nước và thế giới đặt ra còn chưa kịp thời và sắc bén; việctổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm và giải đáp các vấn đề lý luận chưathường xuyên, kịp thời; một số bài vở còn nặng về kinh viện, thiếu tính hấpdẫn Hình thức Tạp chí chậm được đổi mới, hiện đại hóa Mặt khác, nội dung

của Tạp chí Cộng sản và Tạp chí Cộng sản điện tử chỉ chủ yếu phục vụ cho

đối tượng cán bộ lãnh đạo quản lý của Đảng, Nhà nước và chính quyền các

cấp Hệ thống cán bộ cơ sở, đảng viên khu vực nông thôn, miền núi có vai tròrất quan trọng trong tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhànước lại thiếu thông tin phù hợp, đơn giản hóa về lý luận, đường lối và nhữnghướng dẫn kinh nghiệm cụ thể Đặc biệt, nhu cầu thông tin để nâng cao nhậnthức về chính trị tư tưởng của đội ngũ cán bộ này đối với các sự kiện, vấn đềthời sự lớn xảy ra trong nước và trên thế giới chưa được đáp ứng đầy đủ.

Trong tình hình chính trị quốc tế diễn biến rất nhanh chóng và phức tạptrên nhiều lĩnh vực, đặt ra những vấn đề mới hết sức căng thẳng trong đờisống kinh tế và an ninh thế giới, tác động không nhỏ đến các mặt tư tưởng, anninh và kinh tế ở nước ta Quá trình mở rộng hội nhập và hợp tác quốc tế, cáctrào lưu tư tưởng bên ngoài, nhất là tư sản, xã hội - dân chủ xâm nhập bằngnhiều con đường vào nước ta Các thế lực thù địch lợi dụng giao lưu kinh

tế, văn hóa, hoạt động của các phần tử cơ hội chính trị và chống đối trongnước để tiến hành chiến lược “diễn biến hòa bình” nhằm mục tiêu xóa bỏvai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và chế độ xã hội chủ nghĩa ởViệt Nam Tình hình đó làm cho cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lýluận càng phức tạp và gay gắt, đòi hỏi phải nâng cao hơn nữa tính chiếnđấu, sức thuyết phục và tính chủ động của công tác chính trị tư tưởng trongtoàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta Nhiệm vụ to lớn đặt ra cho báo chí

cách mạng nói chung, Tạp chí Cộng sản nói riêng là phải đi tiên phong

trong việc kết hợp chặt chẽ công tác lý luận với tổng kết thực tiễn; chủđộng, tích cực đấu tranh phê phán những luận điểm sai trái, phản độngnhằm bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ ChíMinh, đường lối của Đảng và sự nghiệp đổi mới, giữ vững định hướng chínhtrị, tôn chỉ, mục đích của mình

Chính vì vậy, nhiệm vụ của Tạp chí Cộng sản trong thời kỳ cách mạng

mới là cần thiết phải mở rộng thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao, đadạng của độc giả về các vấn đề trong nước và quốc tế Xuất phát từ đòi hỏi

của thực tiễn cách mạng, đời sống, Tạp chí Cộng sản cần phải xuất bản các ấn

phẩm mới thì mới từng bước nâng cao chất lượng, uy tín và vai trò của mình

1.3.4 Sự ra đời và phát triển của chuyên san Hồ sơ sự kiện

Tháng 8-2006, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản có đề án xuất bản số chuyên đề, số chuyên san, nhằm nâng cao chất lượng và vai trò của Tạp chí

Cộng sản trong thời kỳ mới Trong đó, chuyên san Hồ sơ sự kiện có mục đích:

Sử dụng những thông tin khách quan, nhất là những thông tin từ chính phíathù địch để vạch trần những sai trái, đấu tranh trực diện trên mặt trận tưtưởng, lý luận, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” củacác thế lực thù địch; nâng cao nhận thức chính trị và tinh thần cảnh giác chocán bộ, đảng viên và nhân dân trong sự nghiệp cách mạng của đất nước Nội

dung của chuyên san Hồ sơ sự kiện sẽ nêu bật chủ đề của mỗi số, đề cập

những sự kiện, vấn đề nổi bật; chủ yếu là những vấn đề sự kiện quốc tế, chútrọng khai thác những thông tin từ phía địch nhằm chủ động đấu tranh trựcdiện chống “diễn biến hòa bình” và các âm mưu, quan điểm, tư tưởng sai trái

Chuyên san Hồ sơ sự kiện là ấn phẩm mang tính lý luận, nhưng cách

chuyển tải phải nhẹ nhàng, hấp dẫn Các quan điểm của Đảng, Nhà nước vàChính phủ phải được trình bày dễ hiểu, dễ đọc Việc thông tin, giáo lục lýluận chính trị có thể đi bằng nhiều con đường khác nhau, và con đường của

Hồ sơ sự kiện là nói xa để liên tưởng gần, nói bản chất của vấn đề thế giới để

liên hệ, định hướng với trong nước; đề cập sâu, rộng các vấn đề sự kiện nổibật của thế giới nhằm cung cấp thông tin một cách đa chiều, khách quan, chânthực nhằm giúp độc giả hiểu rõ bản chất sự kiện, hiện tượng Phương pháp tậphợp, hệ thống hóa, phân tích, bình luận để thấy rõ bản chất sự kiện, nhằmnâng cao nhận thức và định hướng hành động thực tiễn

Về mặt hình thức, khuôn khổ 19X27cm (khổ A4 như tạp chí chính),trình bày đẹp, hiện đại, in trên giấy chất lượng cao, nhằm mang lại một diệnmạo hoàn toàn mới mẻ, hiện đại cho một ấn phẩm của tạp chí

Được sự đồng ý của Bộ Chính trị, tháng 11-2006, số chuyên san Hồ sơ

sự kiện đầu tiên đã được xuất bản, với chủ đề “Khủng bố và chống khủng bố quốc tế” Tháng 12-2006, tạp chí ra số thứ 2 với chủ đề “Việt Nam gia nhập WTO” Sau 2 số thử nghiệm, bắt đầu từ tháng 1-2007, chuyên san Hồ sơ sự kiện xuất bản đều đặn mỗi tháng 2 kỳ, vào các ngày mùng 10 và 25 hằng

tháng Chủ đề đầu tiên của số bán chuyên san, số 3, ra ngày 10-1-2007 là:

“2006 - năm của Việt Nam” Sau khi đón nhận được những thông tin phản hồi

tích cực từ phía độc giả, đồng nghiệp, các cấp lãnh đạo cũng như nhận được

sự đặt mua dài hạn của nhiều độc giả; kể từ tháng 4-2009, chuyên san Hồ sơ

sự kiện phát hành đều đặn mỗi tuần 1 kỳ, vào thứ sáu hằng tuần Dấu mốc

đánh dấu bước phát triển này là vào số 57, ra ngày 3-4-2009 với chủ đề: “Nội

các của Tổng thống B.Obama” Tính đến hết tháng 3-2011, chuyên san Hồ sơ

sự kiện đã xuất bản được 155 số (trong đó có 5 số gộp 2 số là các số vào

những dịp Tết, tổng cộng là 160 số báo), với 155 chủ đề khác nhau [xem thêmphụ lục 1: Các chủ đề đăng trên chuyên san Hồ sơ sự kiện từ năm 2006 đếnhết tháng 3-2011, tr.97] về các vấn đề, sự kiện… chính trị, kinh tế, xã hội lớntrong nước và trên thế giới, có ý nghĩa quan trọng, tác động mạnh đến dư luận

xã hội, với mục đích nâng cao nhận thức chính trị, tinh thần cảnh giác cho cán

bộ, đảng viên và nhân dân trước những quan điểm sai trái, thù địch

Tiểu kết chương 1

Có thể khẳng định rằng, trong thời đại toàn cầu hóa truyền thông đạichúng với sự bùng nổ của các nguồn thông tin, các cách thức truyền tải thôngtin, của sự ra đời và phát triển các loại hình báo chí mới; thông tin đã thực sựchi phối rất mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống, ở hầu hết các quốc gia trênthế giới Kể từ khi Internet xuất hiện vào năm 1988, truyền thông đại chúngthế giới đã bị tác động một cách vô cùng mạnh mẽ, làm thay đổi khá căn bản

bộ mặt báo chí thế giới Bên cạnh những thuận lợi cho sự phát triển, cũng là

những khó khăn, thách thức vô cùng lớn đối với báo chí thế giới, đặc biệt làcác loại hình báo chí truyền thống như báo in, báo phát thanh Điều đó buộccác cơ quan báo chí phải cơ cấu lại thông tin của mình, tìm ra những giải phápbiến đổi phù hợp với xu thế phát triển của thời đại.

Chính thức xuất hiện từ cuối năm 1997, đến nay Internet tại Việt Nam

đã có những bước phát triển mạnh mẽ với gần 27 triệu người sử dụng, chiếmtrên 30% dân số (tính đến cuối năm 2010) Không đứng ngoài dòng chảy củathời đại, Internet cũng đã tác động rất lớn đến bộ mặt báo chí nước nhà Báochí Việt Nam đã phải thay đổi khá nhiều để theo kịp sự phát triển của khoahọc kỹ thuật, của sự đòi hỏi ngày càng cao của độc giả, của báo chí hiện đại

Riêng với Tạp chí Cộng sản, việc ra đời các ấn phẩm mới, đặc biệt là chuyên san Hồ sơ sự kiện cũng là những bước đi mang tính chiến lược, đáp ứng được

ngày càng tốt hơn nhu cầu của nhiều đối tượng độc giả Kể từ khi ra đời đến

nay, Hồ sơ sự kiện đã thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền bằng mô thức thông

tin chuyên đề mới lạ, độc đáo, cách thức trình bày hiện đại như thế nào; manglại hiệu quả ra sao? Những vấn đề này sẽ được làm sáng tỏ trong chương 2trên cơ sở vận dụng lý luận khoa học để khảo sát, phân tích và đánh giá thực

trạng hoạt động tuyên truyền của chuyên san Hồ sơ sự kiện.

Chương 2 THỰC TRẠNG THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ

TRÊN CHUYÊN SAN HỒ SƠ SỰ KIỆN

2.1 NỘI DUNG THÔNG TIN CHUYÊN ĐỀ TRÊN CHUYÊN SAN HỒ SƠ

SỰ KIỆN

2.1.1 Mô thức thông tin mới lạ

Như đã phân tích ở chương 1, thông tin chuyên đề đã xuất hiện trên báochí từ lâu Chính vì vậy, việc tìm ra một mô thức thông tin chuyên đề riêng,mới lạ trong bối cảnh báo in đang đánh mất dần vị thế cũng như thị phần của

mình là không dễ dàng Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản xác định, nếu không có

được một ấn phẩm với những dấu ấn riêng, độc đáo, mới lạ… thì sẽ rất khótồn tại, phát triển trong điều kiện bùng nổ truyền thông hiện nay Sau thời giannghiên cứu, tìm hiểu thực tiễn đời sống báo chí trong và ngoài nước, nghiên

cứu nhu cầu của độc giả…, Tạp chí Cộng sản đã quyết định xây dựng một mô

thức thông tin có thể nói là khác lạ trong làng báo Việt Nam cho chuyên san

Hồ sơ sự kiện Theo đó, mỗi số của Hồ sơ sự kiện sẽ là một chủ đề cụ thể,

được phản ánh dưới nhiều lăng kính, góc độ, khía cạnh khác nhau, nhằm cungcấp những thông tin cơ bản, chuyên sâu, bên lề… về chủ đề đó, giúp bạn đọcvừa có được những kiến thức cơ bản, những thông tin thú vị, bổ ích, giải trílại vừa có được những thông tin chính luận, mang tính phân tích, bình luậnsắc sảo, thấu đáo Thông qua một số báo, bạn đọc có thể tiếp nhận được cácnguồn thông tin đa dạng, nhiều chiều, dễ hiểu Mục tiêu của ấn phẩm có thể

gói gọn trong slogan là: “Mỗi chuyên san, một cẩm nang”.

Trong lời giới thiệu cùng bạn đọc trên số chuyên san Hồ sơ sự kiện đầu tiên, ngày 25-11-2006, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản Tạ Ngọc Tấn đã viết:

Không thể nói điều dễ dàng để làm nên sự khác biệt trong

điều kiện phát triển mạnh mẽ và vô cùng phong phú của báo chí

hiện nay, nhưng Hồ sơ sự kiện mong muốn sẽ mang đến những thông tin không lặp lại những gì đã có trên các ấn phẩm định kỳ khác, và hơn nữa sẽ là những thông tin mới mẻ, có ích đối với người đọc Nội dung thông tin chính mà Hồ sơ sự kiện hướng tới, đúng như tên gọi của chuyên san này là: Hồ sơ về những sự kiện, vấn đề lớn trong đời sống của đất nước và thế giới hiện đại, có ý nghĩa quan trọng, có ảnh hưởng mạnh đến dư luận xã hội, được nhiều người quan tâm Để giúp người đọc có sự hiểu biết tương đối toàn diện, tiếp cận được những khía cạnh sâu sắc, phức tạp và tế nhị, có cái nhìn hợp lý về các sự kiện, vấn đề đó,

Hồ sơ sự kiện sẽ cung cấp những thông tin chính yếu, cần thiết

về lịch sử, diễn biến, nội dung của sự kiện; phân tích, bình luận cũng như phản ánh những ý kiến khách quan từ nhiều nguồn khác nhau.

Để góp phần làm nên sự khác biệt, không bị trộn lẫn, vùi lấp trong

ngồn ngộn các ấn phẩm báo in hiện đại, ngay từ số đầu tiên, Hồ sơ sự kiện đã

chia rõ mô thức thông tin chuyên đề thành 3 mảng riêng biệt, với các phần:

Hồ sơ, Vấn đề và bình luận và Bên lề sự kiện Trong đó, phần Hồ sơ có nhiệm

vụ cung cấp thông tin nền một cách toàn diện, từ lịch sử đến hiện tại, giảithích các thuật ngữ, khái niệm khoa học… giúp bạn đọc có được những thôngtin cơ bản, dễ hiểu, khái quát nhất về chủ đề của số chuyên san Trung bình,

phần này dao động trong khoảng 14 trang Phần Vấn đề và bình luận góp

phần nâng tầm hiểu biết của độc giả, với các bài bình luận chuyên sâu, mangtính căn nguyên, bản chất, mang tính dự báo về chủ đề, thể hiện quan điểm,định hướng của tòa soạn Phần này thường gồm 10 trang Trong khi đó, phần

Bên lề sự kiện là các thông tin bên lề, cung cấp những thông tin thú vị, vui lạ

quanh chủ đề, giúp người đọc có thể giải trí, thư giãn, sau khi khá “căng

thẳng” tìm hiểu rộng, sâu qua các phần Hồ sơ và Vấn đề và bình luận Phần

này thường gồm khoảng 12 trang

Như vậy, với một chủ đề, người đọc vừa có được cái nhìn tổng quan,vừa có cái nhìn cụ thể, chi tiết với quan điểm, phong cách riêng, dễ hiểu, dễtheo dõi; giúp người đọc hiểu đúng, đủ, sâu sắc về một vấn đề cụ thể nào đó.Kết cấu này khá hợp lý, ổn định, không chỉ giúp độc giả nhìn “cái cốc” ra rõhình hài “cái cốc”, chất liệu của nó mà còn đưa đến cái nhìn so sánh “cái cốc”khác “các ca”, “cái bát” như thế nào; sự biến đổi của “cái cốc” trong tươnglai; những chuyện lạ, vui xung quanh “cái cốc” Không chỉ thế, thông tin

trên Hồ sơ sự kiện còn có tác dụng lưu trữ, tham khảo và “tái sử dụng” như

những tư liệu đáng tin cậy, có giá trị trong các đề tài, chuyên đề nghiên cứukhoa học phù hợp với lĩnh vực, chủ đề mà chuyên san đề cập đến

Bản thân việc sắp xếp trình tự từ Hồ sơ đến Vấn đề và bình luận rồi kết lại bằng Bên lề sự kiện là việc tổ chức thông tin một cách hợp lý, logic, giúp

người đọc không chỉ hiểu biết và chủ đề mà còn có thể xâu chuỗi sự kiện mộtcách hợp lý, khoa học đồng thời có được những thông tin bổ trợ nhẹ nhàng,thú vị mà không hề lên gân hay “đao to búa lớn” Việc bố trí các chuyên mụctheo trình tự như vậy giúp bạn đọc thuận lợi trong việc tìm kiếm thông tin Để

bạn đọc dễ dàng phát hiện ra chuyên mục dù chưa lật ấn phẩm ra, Hồ sơ sự

kiện còn “đánh dấu” từng phần bằng những gam màu khác nhau ở trên đầu

trang, đầu chuyên mục Đó là màu vàng ở phần Hồ sơ, màu vàng đất ở phần

Vấn đề và bình luận, màu vàng ở phần Bên lề sự kiện, màu xanh rêu ở phần Kinh tế và hội nhập, màu xanh nõn chuối ở phần Cửa sổ nhìn ra thế giới, màu

da cam ở phần Văn hóa - xã hội, màu đỏ đun ở phần Văn học - nghệ thuật…

Bên cạnh phần thông tin chuyên đề, thường chiếm hơn 1/2 dung lượngcủa số báo (từ 34-40 trên tổng số 60 trang) nhằm cung cấp thêm cho bạn đọcnhững “món ăn” hợp “khẩu vị”, đáp ứng nhu cầu riêng có, đồng thời đỡ “căng

thẳng” vì chỉ có một chủ đề xuyên suốt, Hồ sơ sự kiện còn đăng tải những bài

viết thời sự, chuyên sâu về các lĩnh vực: Kinh tế và hội nhập, Văn học - nghệ

thuật, Văn hóa - xã hội, Cửa sổ nhìn ra thế giới Từ khi xuất bản số 1 đến hết

tháng 3-2011 là 155 số chuyên san, Hồ sơ sự kiện vẫn giữ nguyên các chuyên

mục kể trên Trong những giai đoạn phát triển khác nhau, nhằm phục vụ bạnđọc tốt hơn, cung cấp thêm những thông tin bổ ích, phong phú, hấp dẫn hơn,

Hồ sơ sự kiện đã bổ sung các chuyên mục như: 2 tuần trong 5 phút (bắt đầu từ

số 2, ngày 25-12-2006), Tuần trong 5 phút (từ số 57, ngày 3-4-2009), Nhân

vật với lịch sử (từ số 54, ngày 25-2-2009), Tư liệu - giải mật (từ số 135, ngày

1-10-2010) Việc bổ sung các chuyên mục khác khiến phần thông tin chuyên

đề bị giảm đi, trung bình còn khoảng 35/60 trang, chiếm khoảng 60% dunglượng của số báo Cơ cấu thông tin chuyên đề như vậy là phù hợp, thậm chí

có thể giảm còn 32 trang (khoảng 53% dung lượng của ấn phẩm), để dành đấtphản ánh các sự kiện thời sự lớn trên thế giới, mở thêm những chuyên mụchấp dẫn khác nhằm góp phần “giữ chân” độc giả, thu hút quảng cáo

Tuy nhiên, ở luận văn này, tác giả chỉ tập trung phân tích, làm rõ mô

thức thông tin chuyên đề, bao gồm 3 phần là: Hồ sơ, Vấn đề và bình luận và

Bên lề sự kiện nhằm tìm ra bản chất, sự khác biệt của mô thức thông tin mới

lạ, độc đáo mà Hồ sơ sự kiện tổ chức thực hiện và đã mang lại những thành công nhất định; những hạn chế cần khắc phục để góp phần giúp Hồ sơ sự kiện

nói riêng, cũng như báo in Việt Nam nói chung tìm ra được một hướng đi mớitrong “thế giới phẳng” mà cuộc cách mạng truyền thông bùng nổ, vận độngkhông ngừng nghỉ, rất khó đoán định diễn biến

2.1.2 Chất lượng thông tin - vấn đề cốt tử

2.1.2.1 Cơ cấu thông tin ổn định, hợp lý

Qua khảo sát từ tháng 11-2006 đến hết tháng 3-2011, chuyên san Hồ sơ

sự kiện đã xuất bản được 155 số, trong đó có 5 số gộp Điều dễ nhận thấy là

cơ cấu thông tin của Hồ sơ sự kiện rất ổn định, có chăng chỉ là việc số lượng

bài ở các chuyên mục có sự thay đổi mà thôi Kết quả khảo sát cho thấy, trong

năm 2006, số lượng bài trung bình của chuyên mục Hồ sơ là 3 bài/số, Vấn đề

và bình luận là 5 bài/số, Bên lề sự kiện là 4,5 bài/số Các năm tiếp theo, tỉ lệ

trung bình này lần lượt là: 5,3 - 6,3 - 7,3 (năm 2007); 5,1 - 5,2 - 6,3 (năm2008); 5,2 - 4,8 - 4,9 (năm 2009); 5 - 4,5 - 5,3 (năm 2010), 5 - 5,25 - 5,5 (3tháng đầu năm 2011) Nếu tính trong phạm vi không gian khảo sát từ khi rađời đến hết tháng 3-2011 gồm 155 chủ đề, tổng cộng 160 số, ta có phần thông

tin chuyên đề là 2.450 bài, trong đó Hồ sơ là 794 bài, Vấn đề và bình luận là

781 bài và Bên lề sự kiện là 875 bài [xem thêm phụ lục 2: Tổng hợp các bài chuyên đề của Hồ sơ sự kiện từ năm 2006 đến hết tháng 3-2011] Như vậy, số lượng trung bình của các bài đăng trên các chuyên mục, từ Hồ sơ, Vấn đề và

bình luận, Bên lề sự kiện lần lượt là: 5 - 4,9 - 5,5 Tỷ lệ này có thể nói là khá

cân đối, hợp lý

TT Tên chuyên mục Tổng số bài

viết Tỷ lệ (%)

Số bài trung bình/số

2 Vấn đề và bình luận 781 31,9 4,9

Bảng 2.1: Cơ cấu các chuyên mục trong thông tin chuyên đề

Biểu thị bảng 2.1 ra biểu đồ tỷ lệ các chuyên mục trong phần thông tin

chuyên đề trên chuyên san Hồ sơ sự kiện, ta có biểu đồ sau:

Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ các chuyên mục trong thông tin chuyên đề

Qua số liệu trên, có thể thấy rằng, phần Hồ sơ được dành lượng đất khá

ổn định (trừ 2 số thử nghiệm trong năm 2006), với khoảng 5 bài, đăng trong

khoảng 14 trang Từ số 69 (ngày 26-6-2009), phần Hồ sơ bắt đầu có tít chung,

được chia thành các phần khác nhau, thường là 5 phần, đánh dấu bằng chữ số

La Mã, có tít riêng, dung lượng cũng khoảng 14 trang Tít chung của phần Hồ

sơ cũng là chủ đề chính của số Ở số 69 với chủ đề KGB: Ủy ban An ninh quốc gia Liên Xô, phần Hồ sơ được chia thành 5 phần nhỏ, cụ thể là: I Lịch

sử hình thành KGB, II Những điệp viên nổi tiếng của KGB, III Những phi vụ nổi tiếng của KGB, IV Phương thức chiêu mộ và huấn luyện điệp viên của Liên Xô, V Các cơ quan tình báo Nga.

Kể từ đó đến nay, việc phân bổ thông tin như vậy được giữ nguyên, và

đa số thông tin về hồ sơ của sự kiện, vấn đề đều được chia thành 5 phần nhỏ

Ở số 160, ngày 25-3-2011 với chủ đề “Động đất - thảm họa kinh hoàng”, chuyên mục Hồ sơ được chia thành 5 phần là: I Sự hình thành động đất, II.

Nguyên nhân gây động đất, III Đánh giá thiệt hại sau động đất, IV Các trận động đất kinh hoàng trong lịch sử, V Điều gì xảy ra sau thảm họa động đất?

Như trên đã nói, Hồ sơ sự kiện dù có chênh lệch về dung lượng giữa

các chuyên mục trong phần thông tin chuyên đề, nhưng vẫn luôn giữ cơ cấuthông tin, cách tổ chức thông tin xuyên suốt trong quá trình hình thành và

phát triển Đó là phần Hồ sơ cung cấp thông tin nền, giải thích những khái

niệm, thuật ngữ khoa học, lịch sử hình thành và phát triển của vấn đề, sự kiện;những vụ việc nổi bật liên quan đến chủ đề của số Trong khi đó, phần đất

dành cho chuyên mục Bên lề sự kiện luôn nhiều hơn Vấn đề và bình luận.

Điều này là có chủ đích, bởi các thông tin bên lề thường nhẹ nhàng, dễ đọc,mang tính thư giãn, giải trí cao Ví dụ ở số 160, ngày 25-3-2011 với chủ đề

“Động đất - thảm họa kinh hoàng”, phần Bên lề sự kiện có 6 bài, gồm: Thoát chết hy hữu sau động đất, sóng thần; Tăng cơ hội sống sót sau thảm họa;

Ngăn ngừa hỏa hoạn sau động đất; Công nghệ chống động đất: Cuộc đối đầu căng thẳng với thiên nhiên; Nhật Bản với công nghệ kháng chấn và Gượng dậy sau thảm họa Đó là những thông tin bên lề cung cấp cho bạn đọc những

thông tin hữu ích, những hình ảnh ấn tượng, sâu đậm mà không nặng nề

Trong khi đó, ở phần Vấn đề bình luận là 5 bài: Khủng hoảng cả một ngành

công nghiệp; Thảm họa kép tại Nhật Bản: Khi công nghệ vào cuộc; Việt Nam: Theo dõi hoạt động động đất được thực hiện liên tục; Từ tận dụng đến lợi dụng và “Vùng đất của dải mây trắng” vượt qua những cơn địa chấn Đó

là những bài phân tích, bình luận về thảm họa, về công tác phòng chống thảmhọa, vấn đề nảy sinh trong và sau thảm họa

Kể từ khi xuất hiện các chuyên mục mới, lần lượt là Nhân vật với

lịch sử (từ số 54, ngày 25-2-2009), Tư liệu - giải mật (từ số 135, ngày

1-10-2010), cơ cấu thông tin của Hồ sơ sự kiện cũng được phân bổ lại hợp lý

hơn Phần thông tin chuyên đề đã được rút ngắn xuống, nhưng vẫn đảm bảokhoảng 35 trang, chiếm hơn 1/2 dung lượng “đất” của số báo Điều này là

tương đối phù hợp với mô thức thông tin chuyên đề mà Hồ sơ sự kiện đã

xác định theo đuổi ngay từ khi ra đời Trong khi đó, việc đăng ít bài hơn ở

các phần Kinh tế và hội nhập, Văn hóa - xã hội, Văn học - nghệ thuật là

hợp lý, bởi thông tin về các lĩnh vực này được chắt lọc, thiết thực hơn,đồng thời cung cấp thêm thông tin cần thiết khác cho bạn đọc, ở các lĩnhvực mà đối tượng người quan tâm nhiều hơn, bởi đó là các bài viết liên

quan đến các nhân vật nổi tiếng trong lịch sử (Nhân vật với lịch sử); những

vụ bê bối, những tư liệu mật trong lịch sử mà không phải ai cũng có thể

tiếp cận được (Tư liệu - giải mật)

Theo kết quả khảo sát (50 phiếu, 48 phiếu hồi đáp) của tác giả Lê Thị

Ngọc, “có đến 34% độc giả đánh giá cách thức tổ chức thông tin trên chuyên

san là hay, hấp dẫn; 44% độc giả đánh giá là khá tốt và 22% đánh giá là bình thường Không có độc giả nào cho là tổ chức thông tin không hấp dẫn”

[15, tr.33] Cũng theo kết quả khảo sát của tác giả Lê Thị Ngọc, có 89% sốngười được hỏi cho rằng việc tổ chức số báo theo chuyên đề là tiện hơn choviệc tiếp cận thông tin, trong khi 11% còn lại cho rằng không.

Qua khảo sát 155 số chuyên san đã phát hành, có thể khẳng định rằng,

mô thức thông tin chuyên đề mà Hồ sơ sự kiện thực hiện luôn đảm bảo tính

xuyên suốt, hợp lý ở tất cả các chủ đề đã thực hiện Mô thức thông tin chuyên

đề đã hệ thống một cách khoa học nội dung chủ đề đã chọn, có bình luận sâusắc, thông tin bên lề hấp dẫn,

cung cấp cho bạn đọc cái nhìn tương đối toàn diện, hệ thống và sâu sắc về những sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa lớn trên thế giới và trong nước, góp phần nâng cao nhận thức chính trị cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, đấu tranh trực diện trên mặt trận tư tưởng, chống âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch [46, tr.193].

Trong khi đó, nhà báo Đoàn Ngọc Thu, Phó Tổng Biên tập Báo điện tửVietnam Plus, Thông tấn xã Việt Nam có nhận xét:

Là người trong nghề, tôi ấn tượng bởi sự bố cục của Hồ sơ sự kiện,

nó được kết cấu theo kiểu xâu chuỗi, tập trung nhưng không nhàm chán, đầy ắp nhưng rất chọn lọc, không dư thừa, lan man về những vấn đề thời sự Tính cập nhật cũng cao, dù đó là tuần báo Nói là

“Hồ sơ”, nhưng đi liền những sự kiện “nóng” đang diễn ra, đang được quan tâm, vì thế, Tạp chí cung cấp thêm một góc nhìn, một sự tổng thể hơn trong đánh giá, nhận định vấn đề cho bạn đọc, đem lại nguồn thông tin đa dạng và phong phú Với văn phong không cứng nhắc, không lên gân mà gần gũi, dễ đọc, dễ ngấm, các phân tích dẫn dắt người đọc hào hứng đi theo các tuyến dữ kiện, đạt đến một hiệu quả thông tin cao (Hồ sơ sự kiện, số 127, ngày 6-8-2010)

Dựa trên số lượng phát hành tương đối ổn định, dù giá bán tăng, tìnhtrạng suy thoái kinh tế ảnh hưởng không nhỏ đến việc phân bổ ngân sách đặt

báo Đảng, trong khi Hồ sơ sự kiện là ấn phẩm bạn đọc tự nguyện đặt mua, có thể cho rằng, cơ cấu thông tin của Hồ sơ sự kiện là tương đối ổn định, hợp lý.

Điều này có thể nghiên cứu, triển khai tiếp tục để phát hiện xem có là hướng

đi mới của báo in hiện đại hay không Đó là tín hiệu đáng mừng với chuyên

san Hồ sơ sự kiện cũng như Tạp chí Cộng sản, trong việc chuyển tải những

thông tin trong nước và thế giới, góp phần quan trọng đấu tranh chống lại các

tư tưởng sai trái, thù địch; cung cấp thông tin một cách khách quan, chính xácgóp phần định hướng dư luận xã hội đồng thời bổ sung kịp thời những thôngtin mang tính giải trí, hữu ích và gần gũi với đời sống xã hội Việc thành công

trong tổ chức thông tin chuyên đề của Hồ sơ sự kiện đã chứng minh được

phần nào là xu thế phát triển của truyền thông chuyên biệt là hợp lý, phù hợpvới xu hướng phát triển của truyền thông hiện đại

2.1.2.2 Đa dạng các chủ đề

Trong thời đại bùng nổ thông tin, việc lựa chọn chủ đề, sự kiện đóngvai trò sống còn đối với mỗi cơ quan báo chí Với mô thức thông tin chuyên

đề như Hồ sơ sự kiện, yếu tố thời sự đóng vai trò quan trọng, nhưng không

hẳn là quyết định Theo tác giả Nguyễn Thị Thanh Hương, có 5 tiêu chí lựa

chọn chủ đề của Hồ sơ sự kiện, bao gồm: [16, tr.48-49]

+ Tác động: Là những thông tin có mức độ quan tâm của công chúng

cao Có nhiều người trong xã hội đang cần có những thông tin về sự kiện, vấn

đề có tác dụng đóng góp vào sự hình thành nhận thức đúng đắn và kịp thời

+ Danh tiếng: Những chủ đề về những nhân vật, tổ chức có ảnh hưởng

ở tầm quốc gia, khu vực, thế giới sẽ thu hút sự chú ý của công chúng hơn

+ Xung đột: Những cuộc xung đột được nhiều người quan tâm

+ Gần gũi: Là những vấn đề gần gũi với đời sống con người, trực tiếp

ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật của nhiều người dân