Điều dưỡng sản Bài 13 CHĂM SÓC THAI PHỤ TRƯỚC VÀ SAU MỔ LẤY THAI Mục tiêu bài học Sau khi học xong bài này, sinh viên có khả năng 1 Trình bày được cách chuẩn và chăm sóc thai phụ trước mổ lấy thai 2 Trình bày được cách chuẩn và chăm sóc thai phụ sau mổ lấy thai 1 Chăm sóc thai phụ trước mổ lấy thai 1 1 Nhận định Trình bày được cách chuẩn và chăm sóc thai phụ trước mổ lấy thai Về tinh thần,tâm lý thai phụ trước mổ lấy thai Chế độ ăn uống tạo điều kiện thuận lợi trong khi gây mê và mổ,để tránh nhữ.
Trang 1Bài 13 CHĂM SÓC THAI PHỤ TRƯỚC VÀ SAU MỔ LẤY THAI Mục tiêu bài học
Sau khi học xong bài này, sinh viên có khả năng:
1.Trình bày được cách chuẩn và chăm sóc thai phụ trước mổ lấy thai
2 Trình bày được cách chuẩn và chăm sóc thai phụ sau mổ lấy thai
1.Chăm sóc thai phụ trước mổ lấy thai.
1.1.Nhận định.
Trình bày được cách chuẩn và chăm sóc thai phụ trước mổ lấy thai
Về tinh thần,tâm lý thai phụ trước mổ lấy thai
Chế độ ăn uống tạo điều kiện thuận lợi trong khi gây mê và mổ,để tránh những tai biến có thể xảy
ra gây nguy hiểm cho thai phụ
Về nguyên nhân và hoàn cảnh mà thai phụ phải chịu đựng để mổ lấy thai
Toàn trạng thai phụ: màu sắc da,niêm mạc,DHS
Vệ sinh thân thể,đặc biệt là vùng mổ để tránh nhiễm trùng vùng mổ
Hoàn chỉnh các yêu cầu xét nghiệm theo y lệnh trong hồ sơ bệnh án,thực hiện y lệnh và hoàn thành thủ tục mổ
1.2.Chẩn đoán điều dưỡng.
Lo lắng do phải mổ lấy thai
Nguy cơ trào ngược thức ăn vào đường hô hấp khi gây mê do thai phụ ăn trước khi mổ
1.3.Lập kế hoạch chăm sóc.
Trình bày được cách chuẩn và chăm sóc thai phụ trước mổ lấy thai
Về tinh thần,tâm lý,chế độ ăn,uống
Vệ sinh toàn thân và vùng mổ
Đo dấu hiệu sống
Khám đánh giá tình trạng thai
Thực hiện thủ tục hành chính: cho các thai phụ làm xét nghiệm theo y lệnh bác sĩ trước khi chuyển thai phụ lên bàn mổ.Bàn giao tài sản tư trang,hoàn thành giấy cam đoan trước mổ
Thực hiện y lệnh
Báo cáo phòng mổ và chuyển thai phụ lên phòng mổ,kế hoạch chuẩn bị đón trẻ sơ sinh
1.4.Thực hiện kế hoạch chăm sóc.
Giải thích cho thai phụ hiểu việc mổ lấy thai là để cứu mẹ,cứu con hoặc cứu cả mẹ lẫn con.Giải thích dựa trên cơ sở chỉ định của bác sĩ,động viên trấn an thai phụ
Trang 2Kiểm tra xem thai phụ đã nhịn ăn trước mổ hay chưa,nếu thai phụ đã ăn thì phải báo bác sĩ để hút dịch dạ dày tránh tai biến trào ngược thức ăn vào đường hô hấp
Thụt tháo phân,làm vệ sinh vùng mổ,chú ý vùng bụng dưới rốn,làm vệ sinh bộ phận sinh dục ngoài bằng xà phòng và nước chin,sau đó sát trùng bằng cồn iode 1%,cạo lông nếu chưa cạo.Phủ
ga sạch để che người cho thai phụ
Đo cơn co tử cung,độ lọt của ngôi thai,nghe tim thai và xem có ra máu âm đạo hay không rồi ghi vào hồ sơ bệnh án
Quan sát màu sắc da niêm mạc,đo DHS,đếm nhịp thở,cân thai phụ,ghi vào phiếu theo dõi,nếu có bất thường phải báo ngay cho bác sĩ để xử trí kịp thời
Lấy các bệnh phẩm xét nghiệm khi có chỉ định như máu,nước tiểu,hoặc đưa thai phụ đi siêu âm,khi có kết quả phải báo ngay cho bác sĩ trước khi tiến hành gây mê để mổ
Đưa giấy cam đoan cho thai phụ và người nhà đọc và kí.Nhắc thai phụ đưa cho người nhà tiền và
tư trang trước khi mổ,nếu không có người nhà phải lập biên bản cất giữ đúng qui định của bệnh viện
Thu thập hồ sơ giấy tờ bệnh án: sắp xếp các loại giấy tờ,dán theo thứ tự qui định của bệnh viện,kiểm tra xem các xét nghiệm đã đủ chưa,nếu thiếu phải báo cáo ngay để bổ sung kịp thời đặc biệt là xét nghiệm nhóm máu,hoặc chuẩn bị sẵn máu tươi để truyền khi cần thiết
Thực hiện y lệnh tiêm thuốc trước khi mổ
Báo phòng mổ và đưa thai phụ đi mổ: cho thai phụ nằm trên giường có cán hoặc bánh xe,vận chuyển thai phụ nhẹ nhàng,khi đưa thai phụ lên phòng mổ phải bàn giao kĩ càng hồ sơ bệnh án và tình trạng thai phụ,tình trạng thai cho nhân viên phòng mổ
Chuẩn bị đón trẻ sơ sinh như một cuộc đẻ thường,nếu mổ vì thai suy phải mời bác sĩ sơ sinh chờ sẵn để hồi sức sơ sinh,đồng thời chuẩn bị sẵn dụng cụ ,phương tiện hồi sức sau sinh
1.5.Đánh giá kết quả chăm sóc.
Kết quả chăm sóc tốt khi: thai phụ hết lo lắng,các thủ tục trước mổ được chuẩn bị đầy đủ
Kết quả chăm sóc chưa tốt khi: thai phụ còn lo lắng,các thủ tục trước mổ không được chuẩn bị đầy đủ
2.Chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai.
2.1.Nhận định.
Toàn trạng qua màu sắc da,niêm mạc,DHS
Tiếng thở của sản phụ
Sự cử động của sản phụ: thấy sản phụ cử động tức là sản phu đã tỉnh hẳn và đang có nhu cầu gì
đó như muốn trở mình,hay muốn khạc đờm…
Tình trạng vết mổ,tình trạng ống sonde tiểu
Những nhận định hậu sản như một hậu sản thường
2.2.Chẩn đoán điều dưỡng.
Nguy cơ nhiễm trùng vết mổ do quá trình phẫu thuật và chăm sóc kém
Nguy cơ tắc ruột do dính sau mổ
Nguy cơ nhiễm trùng hậu sản do bế sản dịch,vệ sinh kém
2.3.Lập kế hoạch chăm sóc.
Theo dõi toàn trạng: màu sắc da,niêm mạc,DHS
Theo dõi tình trạng chảy máu vết mổ,chảy máu qua âm đạo
Theo dõi ống sonde tiểu
Trang 3Theo dõi sự co hồi tử cung,sản dịch.
Chế độ ăn uống vận động,vệ sinh vú và vùng sinh dục
Thực hiện y lệnh
Hướng dẫn nuôi con bằng sữa mẹ,tư vấn kế hoạch háo gia đình
2.4.Thực hiện kế hoạch chăm sóc.
Sau khi nhận sản phụ từ phòng mổ để chăm sóc,phải quan sát toàn trạng qua màu sắc da,niêm mạc,DHS,ghi vào bảng hồi sức của sản phụ.Theo dõi toàn trạng,DHS đặc biệt trong 24 giờ đầu:
15 phút/lần trong 1 giờ đầu,30 phút/lần trong giờ thứ hai,sau đó thưa dần và nhưngx ngày sau theo dõi theo thường qui
Hiện nay ché độ chăm sóc sau mổ lấy thai có thay đổi,vì không mổ đường tiêu hóa nên sau mổ từ 12-24 giờ người điều dưỡng có vai trò quan trọng:
Cho sản phụ sau mổ ăn uống sớm không chờ trung tiện
Cho uống hoặc ăn nhẹ: nước cháo hoặc uống Oresol ngày đầu sau mổ để đảm bảo dinh dưỡng,điện giải và cung cấp nước
Ngày thứ hai sau khi trung tiện cho ăn cơm,uống nước bình thường,lượng nước uống phải đủ cho nhu cầu mẹ để tạo sữa cung cấp đủ cho trẻ
Thực hiện y lệnh:
Thuốc tiêm hoặc thuốc uống dự phòng chống nhiễm trùng sau mổ,thuốc giảm đau sau mổ phải đúng thuốc,đúng liều,đúng giờ y lệnh
Chỉ thay băng vết mổ thành bụng khi bông thấm máu,vì thế chỉ thay băng ngày đầu và ngày cuỗi khi cắt chỉ
Cắt chỉ trước khi ra viện,thường cắt chỉ ngày thứ 7 sau mổ
Vệ sinh vú sớm,phòng các bệnh về vú thường gặp trong thời gian nuôi con bắng sữa mẹ
Vệ sinh vùng sinh dục ngoài thường xuyên hơn bằng dung dịch sát trùng nhẹ như Lactacid,chống bội nhiễm
Theo dõi số lượng màu sắc máu chảy qua vết mổ thành bụng,qua âm đạo
Theo dõi sự co hồi tử cung,số lượng,màu sắc.mùi sản dịch hằng ngày
Theo dõi số lượng dịch truyền để phục hồi khối lượng thể tích tuần hoàn theo y lệnh
Theo dõi số lượng màu sắc nước tiểu qua ống sonde tiểu.Số lượng nước tiểu phải theo dõi hằng giờ và báo cáo cho phẫu thuật viên đặc biệt là trong giờ đầu,ngày đầu để đánh giá lượng dịch truyền và tai biến phẫu thuật thắt hay chạm và niệu quản,bàng quang
Hướng dẫn sản phụ ngồi dậy sớm đi lại để thông sản dịch,chống bế sản dịch,chống tắc ruột do dính sau mổ
Hướng dẫn sản phụ cho con bú ở tư thế nằm hoặc ngồi trên giường,cho bú sớm vừa có tác dụng kích thích tiết sữa vừa có tác dụng co hồi tử cung,vừa tống sản dịch ra sau mổ,vừa cung cấp miến dịch cho trẻ sơ sinh trong những tháng đầu của cuộc sống
Khuyên sản phụ không nên có thai lại trong vòng 2 năm,hướng dẫn lựa chọn các biện pháp tránh thai phù hợp
2.5.Đánh giá kết quả chăm sóc.
Kết quả chăm sóc tốt khi: không nhiễm trùng vết mổ,không tắc ruột do dính,không có dấu hiệu nhiễm trùng hậu sản
Kết quả chăm sóc không tốt khi: có dấu hiệu nhiễm trùng vết mổ,có dấu hiệu nhiễm trùng hậu sản,có biểu hiện tắc ruột
LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI
Trang 4Anh (chị) hãy chọn và khoanh tròn vào câu trả lời đúng nhất.
Câu 1 Chọn câu không đúng khi nói về chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai:
A Khuyên sản phụ không nên có thai lại trong vòng 2 năm
B Cho sản phụ sau mổ ăn uống sớm không chờ trung tiện
C Theo dõi sự co hồi tử cung, số lượng sản dịch
D Thay băng vết mổ hằng ngay để chống nhiễm trùng
Câu 2 Chọn câu đúng khi nói về chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai:
A Khuyên sản phụ không nên có thai lại trong vòng 1 năm
B Cho sản phụ sau mổ ăn uống sớm sau khi trung tiện
C Theo dõi sự co hồi tử cung, số lượng sản dịch
D Thay băng vết mổ hằng ngay để chống nhiễm trùng
Câu 3 Chọn câu đúng khi nói về chăm sóc sản phụ trước mổ lấy thai:
A Khuyên sản phụ không nên có thai lại trong vòng 2 năm
B Cho sản phụ sau mổ ăn uống sớm sau khi trung tiện
C Theo dõi cơn co tử cung,độ lọt của ngôi thai
D Thay băng vết mổ hằng ngay để chống nhiễm trùng
Câu 4 Chọn câu không đúng khi nói về chăm sóc sản phụ trước mổ lấy thai:
A Khuyên sản phụ nhịn ăn trước khi mổ 8 tiếng
B Cho sản phụ hoặc người nhà đọc và kí vào giấy cam đoan
C Theo dõi cơn co tử cung, độ lọt của ngôi thai
D Thay băng vết mổ hằng ngay để chống nhiễm trùng
Câu 5.Chọn câu đúng khi nói về chăm sóc sản phụ trước mổ lấy thai:
A Khuyên sản phụ không nên có thai lại trong vòng 2 năm
B Cho sản phụ sau mổ ăn uống sớm không chờ trung tiện
C Thụt tháo phân, làm vệ sinh trước mổ, cạo lông nếu chưa cạo
D Thay băng vết mổ hằng ngay để chống nhiễm trùng
Câu 6 Lập kế hoạch chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai ngoại trừ:
A Theo dõi tình trạng chảy máu vết mổ, chảy máu qua âm đạo
B Chế độ ăn uống, vệ sinh, vận động
C Theo dõi ống sonde tiểu, sự co hồi tử cung, sản dịch
D Vệ sinh toàn thân và vùng mổ
Câu 7 Lập kế hoạch chăm sóc sản phụ trước mổ lấy thai bao gồm:
A Theo dõi tình trạng chảy máu vết mổ,chảy máu qua âm đạo
B Chế độ ăn uống, vệ sinh, vận động
C Vệ sinh toàn thân và vùng mổ
D Theo dõi ống sonde tiểu, sự co hồi tử cung, sản dịch
Đáp án: 1.D 2.C 3.C 4.D 5.C 6.D 7.D