Mặc dù Nhà nước đã ban hành bổ sung rất nhiều các bộ luật, văn bản để hiện thực hóa, làm rõ các quy định các vấn đề trong Hiến pháp nhằm thực hiện quyền được tiếp nhận, được đọc, được ng
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ
TIỂU LUẬN ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC MÔN HỌC
Đề tài: Pháp luật về quyền tiếp cận thông tin của công dân ở Việt Nam
HỌ VÀ TÊN: PHẠM DUY HẢI MSSV: 20020292
MÃ HỌC PHẦN: 2122II_INT3514_20
Hà Nội, ngày 30 tháng 05 năm 2022
Trang 2Mục lục
A Các vấn đề liên quan đến quyền tiếp cận và cung cấp thông tin 4
I Các biện pháp tạo điều kiện thuận lợi để người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thực hiện quyền tiếp cận thông tin 4
II Các biện pháp tạo điều kiện thuận lợi để người khuyết tật thực hiện quyền tiếp cận thông tin 5
III Nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin 6
IV Chủ thể thực hiện quyền tiếp cận thông tin 7
V Thông tin công dân không được tiếp cận 7
VI Thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện 8
VII Quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc tiếp cận thông tin 8
VIII Cách thức cung cấp thông tin 9
IX Trách nhiệm của đơn vị đầu mối cung cấp thông tin 10
B Các vấn đề liên quan đến thông tin cá nhân 11
I Nhận diện cơ bản về thông tin cá nhân và hành vi xâm phạm thông tin cá nhân 11
II Về hành vi xâm phạm thông tin cá nhân 13
Trang 3Ở Việt Nam, Hiến pháp năm 1992 đã xác định được quyền thông tin chính là một trong những quyền cơ bản của công dân Mặc dù Nhà nước đã ban hành bổ sung rất nhiều các bộ luật, văn bản để hiện thực hóa, làm rõ các quy định các vấn đề trong Hiến pháp nhằm thực hiện quyền được tiếp nhận, được đọc, được nghe thông tin từ các phương tiện truyền thông, nhưng trên thực tế việc tiếp cận thông tin của công dân còn hạn chế, việc công khai và cung cấp thông tin của cơ quan nhà nước mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu của người dân, chưa tạo điều kiện cho người dân tiếp cận thông tin một cách chủ động, nhanh chóng và thuận tiện Phạm vi, hình thức tuyên truyền cách thức công khai thông tin cũng như cách thủ tục, quy trình tiếp nhận và xử lý các yêu cầu và cung cấp các thông tin cần thiết chưa được công khai minh bạch chưa được thống nhất trên cả nước, cách thức xử lý còn phụ thuộc vào quyết định của mỗi cơ quan và chuyên viên xử lý hồ sơ
Để khắc phục những điểm chưa tốt, điểm còn hạn chế, việc ban hành 1 bộ luật chung là rất cần thiết và khẩn trương và đó là lý do Luật Tiếp cận thông tin ra đời Luật Tiếp cận thông tin là rất cần thiết đóng một vai trò quan trọng góp phần bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin với tư cách là quyền cơ bản của công dân, góp phần bổ sung và làm điều cơ bản để phát triền thêm và làm tiền đề cho các quy định được ban hành trong Hiến pháp 2013 Luật Tiếp cận thông tin gồm 5 chương 37 điều chỉ rõ cách nhân dân có thể tiếp cận thông tin, phạm vi thoogn tin có thể tiếp nhận, các hành vi được phép và không được phép trong cung cấp và tiếp nhận thông tin, các bước để công khai thông tin với xã hội Để đảm bảo thực hiện quyền được tiếp thu và nhận thức thông tin của công dân , Luật đã ban hành những quy chế và quy định trách nhiệm của từng cơ quan trong việc xác định các đơn vị các cá nhân đủ tin tưởng,
đủ uy tín để cung cấp thông tin Các thông tin cần phải được công khai, duy trì được cập nhật liên tục, và đảm bảo thông tin có hệ thống đầy đủ, toàn diện, kịp thời, dễ dàng tra cứu; rà soát, phân loại, kiểm tra
và bảo đảm tính bí mật của thông tin trước khi cung cấp.
Hơn nữa, Đảng và Nhà nước đã đưa ra những phương pháp và cải cách để giúp công dân bị khuyết tật hay công dân sống ở vùng hải đảo, vùng sâu vùng xa tiếp cận thông tin một cách dễ dàng Các vấn đề liên quan đến quyền tiếp cận và cung cấp thông tin
Các biện pháp tạo điều kiện thuận lợi để người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thực hiện quyền tiếp cận thông tin
Việc cung cấp, quảng bá, truyền thông tin được thực hiện bằng nhiều phương pháp, hình thức khác nhau để có thể phù hợp với trình độ trí thức, hoàn cảnh, địa hình của từng người dân, từng khu vực
Trang 4- Xây dựng hệ thống chuyên in ấn tờ rơi, ấn phẩm, trong trường hợp cần thiết, đặc biệt quan trọng thì có thể sử dụng ngôn ngữ địa phương, ngôn ngữ dân tộc
- Tổ chức các buổi họp mặt, sinh hoạt thường xuyên định kỳ theo tuần hoặc theo tháng để dễ dàng và nhanh hóng trao đổi thông tin với mọi người không thể đọc hoặc viết
Tăng thời lượng truyền, phát bản tin đối với loại thông tin liên quan đến cơ chế, chính sách của người dân sinh sống tại khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Căn cứ vào loại thông tin, đối tượng cần cung cấp thông tin, cơ quan nhà nước trên địa bàn quyết định lựa chọn một hoặc các hình thức cung cấp thông tin công khai rộng rãi hoặc các hình thức khác phù hợp với khả năng tiếp cận thông tin của công dân
- Cơ quan nhà nước tạo điều kiện và khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân nghiên cứu, áp dụng tiến bộ khoa học, công nghệ vào việc xây dựng hệ thống thông tin để giúp nhân dân ở các khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn có thể tiếp nhận thông tin một cách nhanh chóng, thuận tiện và chính xác nhất
Trang 5Các biện pháp tạo điều kiện thuận lợi để người khuyết tật thực hiện quyền tiếp cận thông tin
Các loại thông tin liên quan mật thiết đến đời sống, sinh hoạt sản xuất của người khuyết tật phải được th-ông báo trực tiếp hoặc qua các phương tiện truyền thông đại chúng một cách nhanh và chính xác nhất, thuận lợi cho người khuyết tật có thể tiếp thu và sửa đổi.
Cung cấp hoặc mở những buổi chia sẻ, hướng dẫn nghề nghiệp để người khuyết tật có thể tiếp cận, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông.
Bố trí thiết bị nghe, nhìn và các thiết bị phụ trợ phù hợp với dạng và mức độ khuyết tật của người yêu cầu cung cấp thông tin và phù hợp với điều kiện thực tiễn của cơ quan mình
Tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất như cung câp các thiết bị như trợ thính, xe lăn, các thiết bị phụ trợ và các phương tiện kỹ thuật khác của cá nhân để tiếp cận thông tin theo yêu cầu.
Cơ quan cung cấp thông tin bố trí cán bộ, công chức hướng dẫn, giải thích và giúp đỡ người khuyết tật gặp khó khăn
Ngoài những kiến thức chuyên môn thì cần phả lồng ghép những thông tin bài học , kinh nghiệm đối với người khuyết tật trong các chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ, nâng cao trình độ chuyên môn cho bộ phận đầu mối và cán bộ, công chức đầu mối cung cấp thông tin của cơ quan.
Ngoài ra, công dân còn có nghĩa vụ :
Tuân thủ quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin
- - Không làm sai lệch nội dung thông tin đã được cung cấp
- Không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc của người khác khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin
Luật Tiếp cận thông tin được Đảng và Nhà Nước chấp nhận thông qua từ 6/4/2016, và sẽ đưa vào hoạt động từ ngày 01/07/2018 Luật ra đời là bước chuyển mạnh
mẽ trong minh bạch hóa thông tin, góp phần xây dựng một xã hội cởi mở về thông tin, một Chính phủ công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình cao trong hoạt động quản lý, điều hành đất nước, tiếp tục đưa chủ trương “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” đi vào cuộc sống
Sau đây là một số nội dung quy định trong Luật Tiếp cận thông tin:
Trang 61. Thông tin là tin, dữ liệu được chứa đựng trong các văn bản, hồ sơ, tài liệu ở dạng văn bản hoặc tranh ảnh, băng đĩa, bang ghi hình
2. Thông tin do nhà nước tạo ra là tin , dữ liệu được tạo ra trong quá trình các cơ quan có thẳm quyền được Nhà Nước cho phép trong quá trình nghiên cứu tiếp nhận và xác minh được Ngoài ra, cần phải có chữ ký, đóng dấu hoặc được xác nhận bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền
3. Tiếp cận thông tin là người dân có thể đọc, xem, tìm hiều , áp dụng được thông tin
4. Cung cấp thông tin là đưa thông tin đến với nhân dân một cách nhanh và chính xác nhất có thể để người dân có thể tiếp cận thông tin một cách dễ dàng nhất Hơn nữa còn bao gồm việc cơ quan có thẩm quyền công khai và cung cấp thông tin theo yêu cầu của nhân dân
I Nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin
1 Mọi công dân không phân biệt màu da, dân tộc, giới tính, tuổi tác Tất cả đều bình đẳng, công bằng, không bị phân biệt trong khi thực hiện quyền tiếp nhận thông tin của bản thân
2 Thông tin được cung cấp phải chính xác, đầy đủ
3 Việc cung cấp thông tin phải nhanh chóng, kịp thời, phải được minh bạch, công khai cho toàn bộ người dân để học có thể nắm rõ, hiểu chính xác nội dung và tiếp nhận một cách dễ dàng nhất
4 Việc hạn chế quyền tiếp cận phải được các cơ quan có thảm quyền cho phép
và thông qua trong các trường hợp như: bảo vệ an ninh – quốc phòng của dân tộc, nhưng thông tin mật liên quan đến phát triển kinh tế xã hội của quốc gia, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng
5 Việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin, nhân dân phải đảm bảo không được dùng những thông tin đã được tiếp thu để xâm phạm lợi ích quốc gia, bí mật dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc của người khác
Trang 7II Chủ thể thực hiện quyền tiếp cận thông tin
1 Công dân thực hiện quyền tiếp cận thông tin theo quy định của Luật này
2 Người phạm tội liên quan đến hình sự, dân sự, người mất năng lực hành vi dân
sự thực hiện yêu cầu được tiếp cận thông tin thông qua người đại diện hoặc người bảo lãnh
3 Người khuyết tật hoặc người có khó khan về làm chủ hành vi thực hiện, có vấn đề về nhận thức sẽ được thực hiện quyền thông qua người giám hộ
4 Người dưới 18 tuổi hay người chưa đủ khả năng để chịu trách nhiệm hình sự thì sẽ được tiếp nhận hay cung cấp thông tin thông qua người bảo lãnh hoặc người giám hộ
III Thông tin công dân không được tiếp cận
1 Thông tin thuộc bí mật quốc gia liên quan đến các yếu tố như chính trị, quốc gia, quốc phòng – an ninh, có liên quan đến các vấn đề tranh cãi trên phương diện quốc tế, làm ảnh hưởng đến quyền lợi, vị thế của Đất nước trên Thế giới Ngoài ra, còn là những thông tin như đối ngoại, kinh tế, khoa học, công nghệ,
…
Trong một số trường hợp khẩn cấp hoặc cần thiết, các thông tin này được giải mật thì sẽ có những quy định, quy chế đặc biệt riêng
2 Thông tin mà nếu bị tiếp cận hoặc bị bại lô sẽ gây ra ảnh hưởng lớn đến lợi ích Quốc gia, ảnh hưởng xấu đến an ninh – quốc phòng, gây mất đoàn kết nội bộ, ảnh hưởng đến quan hệ đối ngoại, đối nội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng; gây nguy hại đến tính mạng, cuộc sống hoặc tài sản của người khác Ngoài ra những thông tin nahan dân không được quyền tiếp cận còn là nhưng thông tin thuộc bí mật công tác; thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan nhà nước; tài liệu do cơ quan nhà nước soạn thảo cho công việc nội bộ
IV Thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện
Trang 81 Thông tin liên quan đến các vấn đề kinh doanh được tiếp cận nhưng trong trường hợp được người sở hữu kinh doanh đó đồng ý và chấp thuận chia sẻ
2 Các thông tin liên quan đến các bí mật, vấn đề cuộc sống các nhân, đời tư của một người nào đó được tiếp cận khi được cá nhân sở hữu vấn đề đó đồng ý Thông tin liên quan đến tập thể thì phải được tất cả các thánh viên trong tập thể đồng ý thì mới được quyền tiếp cận
VD: Khi một công ty muốn chia sẻ thông tin cá nhân của từng thành viên thì phải có chấp thuận của các thành viên thì mới đủ cơ sở và pháp lý để chia sẻ thông tin cho bên thứ 3
V Quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc tiếp cận thông tin
1. Quyền lợi nhân dận được hưởng:
- Được cung cấp thông tin một cách đầy đủ, kịp thời , mang tính chính xác cao,
dễ dàng tiếp nhận
- Khiếu nại, khởi kiện, tố cáo các cá nhân và tập thể khi phát hiện ra vi phạm về tiếp nhận thông tin (Tiếp nhận thôn tin khi chưa được người sở hữu thông tin cho phép, gây ra những tổn thất cho các nhân đó) hay cugn cấp thông tin (Cung cấp các thông tin giả mạo, chưa được kiểm chứng, gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đến cá nhân hoặc tập thể)
2. Các nghĩa vụ mà nhân dân phải tuân thủ
- Đảm bảo tuân thủ chặt chẽ các quy định của Nhà nước đã đề ra trong việc tiếp cận thông tin hoặc cung cấp thông tin
- Nghiêm cấm chỉnh sửa, thêm bớt những yếu tố gây hoang mang cho người đọc, gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng cho xã hội
VD: Trong đại dịch Covid 19 vừa qua, rất nhiều các chủ tài khoản mạng xã hội (Facebook, …) đã lợi dụng không gian mạng để đưa những thông tin sai lệch, không đúng với thực tế để câu like, câu view đã bị đưa ra để xét sử dân
sự Ngoài ra, cũng có rất nhiều trường hợp gây ra hậu quả nghiêm trọng cho cộng đồng đã bị xét xử hình xự
Trang 9- Không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc của người khác khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin
VI Cách thức cung cấp thông tin
- Luật tiếp cận thông tin quy định, trong những trường hợp đặc biệt thì sẽ có cách giải quyết, khắc phục nhất định Các trường hợp khác nhau sẽ có cách giải quyết khác nhau chứ không dập khuôn giải quyết một cách cứng nhắc không linh hoạt
- Theo đó, trong trường hợp người dân đến các trụ sở cơ quan Nhà nước yêu cầu cung cấp thông tin:
1 Nếu là thông tin đơn giản thì cán bộ có thẩm quyền phải có nhiệm vụ và trách nhiệm cung cấp nagy cho người dân
2 Nếu là thông tin phức tạp, cần có thời gian và hỏi ý kiến cấp trên, cần tập hợp các thông tin từ các bộ ban hành khác thì chậm nhất là trong vòng 10 ngày phỉa trả lời cho người dân để họ có thể tiếp cận thông tin một cách dễ dàng và thuận lợi
- Người dân khi yêu cầu thông tin thì có quyền được trực tiếp được đọc, được nghe, được xem ,…
- Trong trường hợp người dân có nhu cầu cung cấp thông tin qua các phương tiện truyền thông đại chúng, qua mạng điện tử:
1 Đối với thông tin đơn giản, có sẵn thì cán bộ sẽ có 3 ngày để tiếp cận xác minh và thông báo lại cho người dân
2 Với thông tin phức tạp, cần tập hợp từ các bộ phận của cơ quan đó hoặc phải có ý kiến của cơ quan khác, phải mất thời gian đi xác minh, tìm hiểu thì chậm nhất là 15 ngày làm việc
3 Việc cung cấp thông tin qua mạng điện tử được thực hiện bằng các cách thức như: gửi tập tin đính kèm thư điện tử; cung cấp mã truy cập một lần (chỉ dẫn địa chỉ truy cập để tải thông tin)
Trang 10- Luật Tiếp cận thông tin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phát huy tính dân chủ theo đúng đề án mà Nhà nước cung cấp và đề ra, tạo điều kiện thúc đẩy và bảo vệ quyền và lợi ích cá nhân, góp phần đảm bảo bình đẳng, công bằng không phân biệt giàu nghèo, địa vị xã hội , cũng như sẽ đáp ứng đủ các nhu cầu ngày càng cao của các cá nhân, công ty, doanh nghiệp Và càng quan trọng hơn, Việt Nam đang trên con đường hội nhập với Quốc tế nên việc yêu cầu thông tin đóng góp một vị trí quan trọng trong việc phát tiển thương mại
và kinh tế cho Đất nước
VII Trách nhiệm của đơn vị đầu mối cung cấp thông tin
- Cơ quan chức năng phải bố trí người làm đầu mối cung cấp thông tin chính thống (Thông qua các trang báo uy tín, chương trình thuộc thảm quyền của Đài truyền hình Quốc Gia và các phương tiện truyền thông khác) để thực hiện việc cung cấp thông tin theo đúng quy định
- Tiếp nhận và xử lý các yêu cầu của người dân một cách linh hoạt, không nhất thiếp phải quá cứng nhắc Chủ trì, phối hợp với các ban ngành, đơn vị có liên quan để nhanh chóng xác minh tạo điều kiện tốt nhất cho việc xử lý yêu cầu cung cấp thông tin và thực hiện cung cấp thông tin cho công dân theo yêu cầu của từng cá nhân
- Quan tâm tiếp nhận, trả lời hoặc phối hợp với các đơn vị liên quan trả lời phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của tổ chức, công dân
- Cán bộ, công chức có trách nhiệm hướng dẫn thủ tục cách thức cho người dân một cách tự nguyện, vui vẻ để nhanh chóng hoàn thành công việc của nhân dân Ngoài ra, còn phải giải thích, giúp đỡ người không biết chữ, người khuyết tật, người gặp khó khan khác trong việc điền phiếu Trong trường hợp cụ thể như là người dân không thể tự cung cấp thông tin cá nhân, không thể tự điền các loại giấy tờ có liên quan thì cán bộ hướng dẫn có trách nhiệm điền hộ và giúp đỡ người dân