1. Trang chủ
  2. » Giáo Dục - Đào Tạo

tiểu luận học phần tư duy pháp lý giải thích hiến pháp trên thế giới và việt nam hiện nay

13 4 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Tiểu luận học phần Tư duy pháp lý giải thích Hiến pháp trên thế giới và Việt Nam hiện nay
Người hướng dẫn PTS. Nguyễn Văn A
Trường học Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
Chuyên ngành Tư duy pháp lý
Thể loại Tiểu luận
Năm xuất bản 2023
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 13
Dung lượng 150,7 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Thông qua hoạt động giải thích Hiến pháp, các cơ quan và những người thi hành, áp dụng pháp luật có thể hiểu rõ tinh thần của điều luật, qua đó nâng cao hơn hiệu quả thi hành của các văn

Trang 1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ GIẢI THÍCH HIẾN PHÁP 3

1 Khái niệm giải thích Hiến pháp 3

2 Đặc điểm giải thích Hiến pháp 3

3 Phân loại giải thích Hiến pháp 4

4 Các nguyên tắc giải thích Hiến pháp 4

5 Các phương pháp giải thích Hiến pháp 5

CHƯƠNG II: GIẢI THÍCH HIẾN PHÁP TRÊN THẾ GIỚI 6

1 Hàn Quốc 6

2 Hoa Kỳ 6

CHƯƠNG III: GIẢI THÍCH HIẾN PHÁP TẠI VIỆT NAM 9

1 Hoạt động giải thích Hiến pháp tại Việt Nam 9

2 Một số bất cập 9

3 Một số đề xuất 10

KẾT LUẬN 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

1

Trang 2

MỞ ĐẦU

Hiến pháp ngày nay đóng góp một vai trò quan trọng trong các nhà nước dân chủ hiện đại, là văn bản pháp lý cao nhất, là nền tảng để xây dựng hệ thống pháp luật của các quốc gia

Vì đây là đạo luật gốc, nên chỉ khi hiểu đúng, hiểu rõ về nội dung mà Hiến pháp quy định thì các văn bản quy phạm pháp luật khác được ban hành trên cơ sở Hiến pháp mới được thi hành một cách tốt nhất và phù hợp với đời sống Tuy nhiên, các quy phạm được chứa đựng trong Hiến pháp thường mang tính nguyên tắc chung, khó đoán định do cuộc sống liên tục thay đổi nên nhu cầu giải thích Hiếp pháp là rất cần thiết Thông qua hoạt động giải thích Hiến pháp, các cơ quan và những người thi hành, áp dụng pháp luật có thể hiểu rõ tinh thần của điều luật, qua đó nâng cao hơn hiệu quả thi hành của các văn bản quy phạm pháp luật trong những tình hình mới

Xuất phát từ những cơ sở nêu trên, sinh viên chọn đề tài “Giải thích Hiến pháp trên thế giới và Việt Nam hiện nay” làm đề tài cho tiểu luận kết thúc học phần Tư duy pháp lý Đây là

đề tài có ý nghĩa thiết thực đối với Việt Nam, góp phần trực tiếp vào hoạt động giải thích Hiếp pháp tại Việt Nam Song do hạn chế về mặt kiến thức cũng như giới hạn bài viết nên bài tiểu luận chỉ tập chung vào những vấn đề cơ bản nhất của đề tài

Mục đích nghiên cứu của bài tiểu luận là làm sáng tỏ hoạt động giải thích Hiến pháp của một số nước trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam Trên cơ sở đó, đánh giá hoạt động giải thích của Việt Nam hiện nay

Để thực hiện được mục đích này, bài tiểu luận đã trả lời những câu hỏi:

- Giải thích Hiến pháp là gì?

- Hoạt động giải thích Hiến pháp trên thế giới diễn ra như thế nào?

- Hoạt động giải thích Hiến pháp tại Việt Nam diễn ra như thế nào?

Bải tiểu luận được thực hiện chủ yếu dựa trên phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh dựa trên các tư liệu liên quan đến nội dung nghiên cứu và dựa trên nền tảng cơ sở luận của phép duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Bài tiểu luận gồm 3 chương:

Chương I: Những vấn đề cơ bản về giải thích Hiến pháp

Chương II: Giải thích Hiến pháp trên thế giới

Chương III: Giải thích Hiến pháp tại Việt Nam

2

Trang 3

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ GIẢI THÍCH HIẾN PHÁP

1 Khái niệm giải thích Hiến pháp

Hiến pháp là một hình thức của văn bản quy phạm pháp luật, vì vậy giải thích Hiến pháp

là một hình thức giải thích pháp luật1 Hiện nay, trên thế giới chưa có một khái niệm thống nhất

về giải thích pháp luật, có nhiều quan điểm, học thuyết được các học giả tiếp cận từ các góc độ khác nhau Có quan điểm cho rằng giải thích pháp luật là hoạt động trí tuệ với mục đích là đem đến ngữ nghĩa cho các văn bản pháp lý, cũng có quan điểm đưa ra khái niệm bằng cách phân tích hoạt động của cơ quan tiến hành giải thích Dù tiếp cận từ góc độ nào thì về bản chất giải thích pháp luật theo quan điểm chung là hoạt động nhận thức để làm sáng tỏ bản chất, nội dung, ý nghĩa của các quy phạm pháp luật được giải thích, nhằm đảm bảm cho sự nhận thức, thực hiện, áp dụng đúng đắn, thống nhất pháp luật2

Giải thích Hiến pháp là một hình thức giải thích pháp luật nhưng vẫn có những yêu cầu đặc thù so với giải thích các văn bản pháp luật thông thường Bởi lẽ, Hiến pháp là đạo luật gốc,

là nền tảng cho sự tồn tại của cả hệ thống chính trị - pháp luật của mỗi quốc gia nên giải thích Hiến pháp là hoạt động nhận thức làm sáng tỏ nội dung, tư tưởng quy phạm mang tính bắt buộc chung, mang quyền lực Nhà nước Giải thích Hiến pháp làm rõ ý định của nhà lập hiến và các quy định để từ đó bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp trên thực tế

2 Đặc điểm giải thích Hiến pháp

Thứ nhất, giải thích Hiến pháp là nhu cầu tất yếu Những quy phạm được chứa đựng

trong Hiến pháp thường ngắn gọn và mang tính khái quát cao Tuy nhiên, khi muốn áp dụng pháp luật vào đời sống thì nhà hành pháp phải cụ thể hóa được những điều khái quát để việc thi hành những văn bản quy phạm pháp luật không mâu thuẫn với đạo luật gốc Vì vậy để nhận thức được đúng thì việc giải thích Hiến pháp là cần thiết, đặc biệt là đối với các Hiến pháp cổ điển

Thứ hai, giải thích Hiếp pháp là một hoạt động do chủ thể giải thích thực hiện những

công việc khác nhau để làm rõ nội dung các quy phạm Đây cũng là một quy trình vì hoạt động giải thích phải tuân theo một cách thức chặt chẽ để hướng tới mục đích là làm sáng tỏ nội dung

3

Trang 4

có trong Hiến pháp Hoạt động này còn là kết quả vì sau khi được giải thích chính thức và ban hành văn bản giải thích thì những điều khoản trong Hiến pháp cấu thành nên các văn bản quy phạm pháp luật khác có giá trị áp dụng

Thứ ba, giải thích Hiến pháp có mối quan hệ chặt chẽ với xây dựng và áp dụng Hiến

pháp Chỉ khi có hoạt động giải thích thì việc xây dựng và áp dụng pháp luật mới thống nhất với nhau, việc tuân thủ của các chủ thể cũng trở nên nhất quán, hạn chế việc xung đột trong đời sống

Thứ tư, giải thích Hiến pháp được thực hiện theo một quy trình nhất định Để đảm bảo

kết quả giải thích khách quan, hợp pháp và được đưa vào thực tiễn một cách chặt chẽ thì hoạt động giải thích cũng phải đảm bảo tuân theo một quy trình

Thứ năm, hoạt động giải thích Hiến pháp là hoạt động mang tính sáng tạo Chủ thể giải

thích không chỉ dựa vào mặt ngữ nghĩa của quy phạm mà còn cần có tư duy sáng tạo để nghiên cứu, phân tích, từ đó giúp những cơ quan hành pháp cũng phải hiểu đúng được dụng ý chứa đựng trong Hiến pháp để việc thực thi được đảm bảo

3 Phân loại giải thích Hiến pháp

Dựa vào các tiêu chí khác nhau thì có các cách phân loại giải thích Hiến pháp khác nhau khác nhau Tuy nhiên, nếu phân loại dựa vào tính chất, giá trị pháp lý của nội dung giải thích

thì có giải thích chính thức và giải thích không chính thức Giải thích không chính thức là hình

thức giải thích mà nội dung giải thích không có giá trị về mặt pháp lý, không có tính chất bắt buộc thực hiện đối với các chủ thể pháp luật Chủ thể thực hiện giải thích là mọi cá nhân, tổ chức Tuy không có giá trị pháp lý bắt buộc nhưng giải thích không chính thức vẫn có ý nghĩa

quan trọng đối với việc thực hiện và áp dụng pháp luật Giải thích chính thức là hình thức giải

thích tiến hành bởi các chủ thể được nhà nước trao quyền, là sự giải thích có hiệu lực pháp lý bắt buộc và được ghi nhận trong văn bản giải thích pháp luật Tất cả chủ thể pháp luật phải thực hiện đúng với nội dung có trong văn bản giải thích pháp luật chính thức

4 Các nguyên tắc giải thích Hiến pháp

Các quốc gia trên thế giới đều có những nguyên tắc giải thích của riêng mình Tuy nhiên, nhìn chung, vẫn các nguyên tắc giải thích pháp luật cơ bản được áp dụng rộng rãi:

Một là, nguyên tắc tôn trọng sự trong sáng của ngôn ngữ pháp luật Đây là nguyên tắc

cơ bản nhất đối với hoạt động giải thích Bởi lẽ khi các chủ thể bắt đầu thực hiện việc giải thích

4

Trang 5

thì công việc đầu tiên là phải dựa vào ngữ nghĩa có trong quy phạm Trong trường hợp ngôn ngữ đã rõ ràng thì chủ thể giải thích phải tôn trọng và tuân theo thuật ngữ đó Nếu thuật ngữ có

sự mơ hồ thì việc giải thich vẫn phải ở trong một giới hạn nhất định, không được làm thay đổi nội dung mà phải dựa vào cách hiểu thông dụng của thuật ngữ đó tại hoàn cảnh điều luật đó được ban hành

Hai là, nguyên tắc vàng (“the golden rule”) Nguyên tắc này có thể coi là ngoại lệ của

nguyên tắc tôn trọng sự trong sáng của ngôn ngữ pháp luật Nguyên tắc này bắt nguồn từ một

án lệ ở Anh, theo đó nguyên tắc này cho phép chủ thể thực hiện việc giải thích sửa ngữ nghĩa văn phạm của ngôn từ khi việc giải thích theo cách hiểu thông dụng dẫn đến sự bất hợp lý

Ba là, nguyên tắc tôn trọng tính hệ thống Nguyên tắc này được hiểu rằng khi giải thích

pháp luật, chủ thể giải thích phải đặt quy phạm càn giải thích trong mối quan hệ với các quy phạm khác trong cùng văn bản, như vậy việc áp dụng văn bản giải thích sẽ được thống nhất

5 Các phương pháp giải thích Hiến pháp

Có nhiều cách tiếp cận phương pháp khác nhau để hoạt động giải thích được hiệu quả

Về cơ bản có những phương pháp sau:

Phương pháp giải thích văn phạm Phương pháp này được hiểu là phương pháp làm

sáng tỏ nội dung, tư tưởng của Hiến pháp thông qua phân tích thuật ngữ và cấu trúc của điều luật tại thời điểm văn bản được làm ra

Phương pháp giải thích xã hội học Phương pháp này được hiểu là việc chủ thể giải

thích dựa trên lợi ích và nhu cầu của xã hội Bởi lẽ không ai có thể dự tính trước được những tình huống có thể xảy ra, đối với một số bản Hiến pháp cổ điển không phù hợp với cuộc sống

về sau thì chủ thể giải thích phải dựa vào giai đoạn hiện tại để đưa ra những văn bản phù hợp nhất với nhu cầu và đời sống xã hội

Phương pháp giải thích chính trị - lịch sử Đây là phương pháp tìm hiểu tư tưởng của

quy định thông qua việc làm sáng tỏ điều kiện chính trị - lịch sử Thông qua đó, đánh giá, đối chiếu để việc giải thích phù hợp với tình hình của đất nước

Phương pháp giải thích hệ thống Các điều luật, quy phạm luôn tồn tại thống nhất vì vậy

nguyên tắc này làm rõ tư tưởng, nội dung của quy phạm trong Hiến pháp bằng cách đối chiếu, xác định vị trí của nó với quy định khác, từ đó tìm ra ý nghĩa rõ ràng nhất

5

Trang 6

Phương pháp giải thích theo mục đích Phương pháp này sử dụng khi việc giải thích

vượt qua ngoài ngữ nghĩa hay mục tiêu ban đầu của quy phạm Chủ thể giải thích phải nhìn bao quát được mục đích chung của điều luật để giảm thiểu những thiếu sót

CHƯƠNG II: GIẢI THÍCH HIẾN PHÁP TRÊN THẾ GIỚI

1 Hàn Quốc

Hàn Quốc là một trong những nước theo thể chế pháp quyền, mọi hoạt động của cơ quan Nhà nước được thực hiện trong khuôn khổ quy định của luật pháp, quyền công dân cũng được công nhận và bảo vệ Nhà nước pháp quyền dựa trên nguyên tắc dân chủ nên để nguyên tắc này được thực hiện hiệu quả thì việc hiểu rõ pháp luật là cần thiết, hoạt động giải thích pháp luật là nhu cầu tất yếu Mô hình giải thích tại Hàn Quốc là mô hình mà cả ba cơ quan quyền lực đều

có thẩm quyền giải thích pháp luật Chủ thể giải thích có thể là Tòa án, Chính phủ, Tổng thống, các cơ quan hành chính và lập pháp3 Song, đối với các cơ quan lập pháp và hành pháp, hoạt động giải thích thường bị giới hạn, chỉ trong phạm vi mà thẩm quyền cho phép hoặc được cơ quan cấp trên ủy quyền Hoạt động giải thích của cơ quan hành chính thể hiện qua các văn bản

mà cơ quan ban hành như chỉ thị, hướng dẫn, và một số văn bản khác Tuy cả ba nhánh quyền lực đều có thẩm quyền giải thích pháp luật nhưng việc giải thích này sẽ được Tòa án xem xét lại về tính hợp pháp Chính vì vậy Tòa án tại Hàn Quốc ngày càng có vai trò quan trọng Hiến pháp Cộng hòa Hàn Quốc (1987) quy định về Tòa án Hiến pháp tại Điều 111, theo đó Tòa án Hiến pháp là cơ quan xét xử Hiến pháp và có thẩm quyền quyết định về: Tính bất hợp hiến của luật; Luận tội viên chức cấp cao; Giải thể một chính đảng; Các tranh chấp về thẩm quyền giữa các cơ quan; Các vụ việc liên quan đến Hiến pháp do luật định

Về cơ bản, việc giải thích Hiến pháp tại Hàn quốc cũng tuân theo hai trường phái là giải thích theo nghĩa gốc và không theo nghĩa gốc Tuy nhiên, trong thực tiễn việc gải thích kết hợp

sử dụng cả hai trường phái thì đem lại hiệu quả cao hơn Ví dụ, trong một trường hợp giải quyết tại Hàn Quốc năm 2004 về việc đăng ký lại hộ khẩu gia đình đối với người chuyển giới,

đa số đều đồng ý với sẽ đổi lại được giới tính Bởi lẽ các ý kiến đồng tình ủng hộ đa số bằng cách tán thành quan điểm giải thích theo luật định của hiến pháp rằng họ vẫn là công dân và có quyền được được mưu cầu hạnh phúc, được đáp ứng quyền cơ bản của mình, đồng thời Tòa

3 Sđd, tr 66.

6

Trang 7

cũng xem xét đánh giá dựa trên thực tế rằng giới tính sau khi chuyển đổi của cô đều đã được mọi người xung quanh là xã hội công nhận

Hệ thống pháp luật tại Hoa kỳ là điển hình cho hệ thống pháp luật Common Law Là một nước theo học thuyết “Tam quyền phân lập” nên quyền tư pháp của Hoa Kỳ được trao cho Tòa án tối cao và các Tòa án cấp dưới Việc trao quyền giải thích Hiến pháp cho Tòa án đã gắn liền với quá trình hình thành cơ chế tài phán hiến pháp tại Hoa Kỳ Từ năm 1985 đến 1992 những vụ án đưa ra xét xử tại Tòa án tối cao tại Hoa Kỳ thì hầu như đều đòi hỏi phải giải thích pháp luật4 Bên cạnh đó, hiến pháp của Hoa Kỳ là một bản hiến pháp tồn tại lâu đời và chứa đựng những thuật ngữ khái quát cao nên hoạt động giải thích Hiến pháp của Tòa án tối cao là cần thiết Quyền giải thích của Tòa án Hoa Kỳ không ghi nhận trong Hiến pháp nhưng được xác định thông qua các tập quán hoặc án lệ hiến pháp Một số án lệ có thể kể đến như án lệ Mabury kiện Madison (1803), án lệ Brown v Board of Education (1954) và một số án lệ, tu chính án khác Trong án lệ Brown v Board of Education, khi con gái của Brown bị từ chối đăng ký tại trường tiểu học dành cho học sinh da trắng, ông đã kiện Hội đồng giáo dục Tòa án tối cao Hoa Kỳ đã thực hiện thẩm quyền giải thích của mình bằng cách chỉ ra rằng việc phân tách này là trái với Tu chính án thứ 14 và nguyên tắc “chia tách nhưng bình đẳng” trong phán quyết trước đó của Plessy v Ferguson cũng không có cơ sở để áp dụng5

Từ những án lệ trên có thể thấy Tòa án tối cao Hoa Kỳ đi theo hai trường phái giải thích Hiến pháp chính Đó là giải thích theo nghĩa gốc (originalists) và giải thích không theo nghĩa gốc (non – orginalists) Với trường phái giải thích theo nghĩa gốc, một số học giả cho rằng khi giải thích Hiến pháp nên xem xét mục đích ban đầu của những người soạn thảo Hiến pháp để xác định những gì những người đó muốn truyền đạt qua văn bản Mục đích ban đầu của nhà lập hiến có thể được tìm thấy trong các nguồn bên ngoài văn bản, chẳng hạn như các cuộc tranh luận trong Công ước Hiến pháp hoặc Các tài liệu của Liên bang6 Với trường phái giải thích không theo nghĩa gốc thì việc giải thích Hiến pháp có thể được linh hoạt và phù hợp với bối cảnh thực tế

4 Phạm Thị Duyên Thảo; Giải thích pháp luật ở Việt Nam hiện nay, tr 58

6 Brandon J Murril; Modes of Constitutional Interpretation), p7

7

Trang 8

Mô hình giải thích Hiến pháp tại Hàn Quốc và Hoa Kỳ đã đại diện cho hai mô hình giải thích khác nhau trên thế giới là mô hình Tòa án gải thích và môn hình cơ quan lập pháp giải thích Nhìn chung, hoạt động giải thích Hiến pháp tại hai nước này đều đạt được những hiệu quả nhất định Tại Hoa Kỳ việc áp dụng nguyên tắc phân chia quyền lực cho ba nhánh hành pháp, tư pháp, lập pháp tạo sự cân bằng để cùng thực hiện được cơ chế chung là bảo vệ Hiến pháp, đưa việc giải thích để áp dụng vào thực tiễn Tuy nhiên thẩm quyền giải thích vẫn còn gây nhiều tranh cãi vì một số quyết định Tòa đưa ra được cho là vượt khỏi phạm vi ngôn từ nêu trong bản Hiến pháp Đối với Hàn Quốc, tuy hoạt động giải thích được thực hiện chặt chẽ

và vấn đề lạm dụng quyền lực bị hạn chế bởi các văn bản vẫn chịu sự giám sát cuối cùng của Tòa án nhưng sẽ mất thời gian để Tòa xem xét và thừa nhận hiệu lực của các văn bản giải thích này

8

Trang 9

CHƯƠNG III: GIẢI THÍCH HIẾN PHÁP TẠI VIỆT NAM

1 Hoạt động giải thích Hiến pháp tại Việt Nam

Mô hình giải thích Hiến pháp hiện nay tại Việt Nam là mô hình cơ quan lập pháp, chủ

thể thực hiện việc giải thích là Ủy ban thường vụ Quốc hội Trước năm 1945, hoạt động giải thích chưa được ghi nhận một cách chính thức, tuy nhiên vào thời điểm đó do hệ thống pháp luật còn hạn chế và hiểu biết của người dân về luật pháp không nhiều nên trong quá làm nhiệm

vụ của mình các cơ quan nhà nước cũng đã thực hiện hoạt động giải thích Thẩm quyền giải thích của Ủy ban thường vụ Quốc hội đã được ghi nhận chính thức trong Hiến pháp từ những năm 1959 đến nay Theo Khoản 2 Điều 74 Hiến pháp 2013 quy định: Ủy ban thường vụ Quốc hội có nhiệm vụ giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh Bên cạnh đó, Hội đồng Dân tộc, Văn phòng Quốc hội, Ban công tác lập pháp là các cơ quan giúp đỡ Ủy ban thường vụ thực hiện nhiệm vụ giải thích Hình thức thể hiện của văn bản giải thích không được quy định cụ thể nhưng thực tế Ủy ban thường vụ Quốc hội thường giải thích bằng việc ban hành pháp lệnh hoặc Nghị quyết

Quy trình, thủ tục trong hoạt động giải thích Hiến pháp được quy định tại Điều 160 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Quy chế hoạt động của Ủy ban thường vụ Quốc hội Theo đó, quy trình bao gồm: Đề nghị giải thích Hiến pháp; Xây dựng dự thảo nghị quyết giải thích Hiến pháp; Thẩm tra dự thảo nghị quyết giải thích; Thảo luận và xem xét thông qua dự thảo nghị quyết giải thích

2 Một số bất cập

Nhìn chung, việc quy định hoạt động, thẩm quyền giải thích Hiến pháp trong các văn bản quy phạm pháp luật quan trọng là một bước tiến lớn để hoàn thiện hệ thống pháp luật ở nước ta Tuy nhiên, thực tế cho thấy các quy định và việc thực thi giải thích Hiến pháp vẫn còn tồn tại một số bất cập

Thứ nhất, hoạt động giải thích Hiến pháp của Ủy ban thường vụ Quốc hội chưa đạt được

hiệu quả Cho đến thời điểm hiện tại, Ủy ban thường vụ Quốc hội mới tiến hành giải thích 5 lần, lần gần nhất là vào 10/11/20067 Hai lần giải thích đầu tiên, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã giải thích về Điều 241 Luật Thương mại năm 1997 và Điều 19 Luật Kiểm toán Nhà nước năm

7 Trần Ngọc Đường; Thực trạng và nhu cầu giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh ở Việt Nam, tr4; Ngiên cứu lập pháp số

14(318) T7/2016

9

Trang 10

2005, ba lần sau ngoài giải thích thì còn được bổ sung thêm một số quy định kèm theo Như vậy, UBTVQH đã thực hiện thẩm quyển được quy định trong Hiến pháp, tuy nhiên mới chỉ dừng lại ở hoạt động giải thích luật, còn hoạt động giải thích Hiến pháp vẫn chưa được thực hiện Ngay cả trong ba hoạt động giải thích sau, có nhiều ý kiến cho rằng, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã đi theo hướng “lập pháp bổ sung” mà chỉ có cơ quan xây dựng pháp luật mới làm, tức là Ủy ban thường vụ Quốc hội cũng chưa thực hiện thẩm quyền giải thích pháp luật trong

ba trường hợp nêu trên Có thể thấy, hoạt động giải thích Hiến pháp của Ủy ban thường vụ Quốc hội chưa đem lại hiệu quả thực tế, chưa rạch ròi giữa thẩm quyền giải thích và xây dựng pháp luật

Thứ hai, chưa có một cơ chế tách biệt hoạt động giải thích Hiến pháp với hoạt động giải

thích luật Nhìn chung, hoạt động giải thích Hiến pháp được thực hiện giống như hoạt động giải thích luật Các thủ tục giải thích Hiến pháp chưa được quy định cụ thể như việc tiếp nhận và xử

lý đề nghị giải thích diễn ra thế nào hoặc nếu Ủy ban thường vụ Quốc hội tự mình giải thích luật mà không thông qua đề nghị của bất kì chủ thể nào thì có khác biệt nào trong quá trình xử

lý hay không

Thứ ba, một số văn bản giải thích khi đưa vào thực tiễn chưa thực sự phù hợp Bất cập

này còn tồn tại bởi lẽ Ủy ban thường vụ Quốc hội không phải chủ thể quan trọng của sự áp dụng pháp luật nên sẽ không nhận thấy rõ ràng những bất cập ở các văn bản giải thích sau khi thi hành Khi đưa những văn bản giải thích vào thực tiễn mà xuất hiện mâu thuẫn trong việc thi hành thì Tòa án hoặc các chủ thể hành pháp khác sẽ thực hiện việc giải thích trong thẩm quyền của mình Tuy nhiên, chưa có một quy định trực tiếp nào trao thẩm quyền giải thích cho các nhánh quyền lực này nên các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành nhưng không có hiệu lực trực tiếp, dẫn đến việc trì trệ thi hành, áp dụng pháp luật vào cuộc sống lại càng phức tạp hơn

3 Một số đề xuất

Thứ nhất, thẩm quyền của Hội đồng Dân tộc, Văn phòng Quốc hội, Ban công tác lập pháp và các cơ quan hành pháp khác cần được quy định cụ thể Một số ý kiến cho rằng nên trao thẩm quyền giải thích Hiến pháp cho Tòa án, vì trọng hoạt động xét xử thì Tòa án thực hiện hoạt động giải thích nhiều nhất Tuy nhiên, điều này chỉ phù hợp khi trao cho Tòa án thẩm quyền giải thích luật, còn đối với Hiến pháp là một văn bản pháp lý quan trọng thì nếu Tòa án

10

Ngày đăng: 14/07/2022, 05:29

Nguồn tham khảo

Tài liệu tham khảo Loại Chi tiết
1. Hoàng Thị Kim Quế. (2018). Giáo trình Lý luận Nhà nước và pháp luật. Hà Nội: Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Giáo trình Lý luận Nhà nước và pháp luật
Tác giả: Hoàng Thị Kim Quế
Nhà XB: NxbĐại học Quốc gia Hà Nội
Năm: 2018
2. Nguyễn Đăng Dung. (2017). Giải thích Hiến pháp và luật. Tạp chí nghề luật, 3-9 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Tạp chí nghề luật
Tác giả: Nguyễn Đăng Dung
Năm: 2017
4. Jae Hyung Kim. (2019). Formulating the Korean supreme court’s stature and roles:with a focus on the relationship between legislation and precedents. Penn Law Sách, tạp chí
Tiêu đề: Formulating the Korean supreme court’s stature and roles:"with a focus on the relationship between legislation and precedents
Tác giả: Jae Hyung Kim
Năm: 2019
5. Murrill, B. J. (2018). Modes of Constitutional Interpretation. Congression Research Service Informing the Legislative debate since 2014. CRS Report Sách, tạp chí
Tiêu đề: Modes of Constitutional Interpretation
Tác giả: Murrill, B. J
Năm: 2018
6. Nguyễn Đăng Dung, Đặng Minh Tuấn, Vũ Công Giao. (2018). Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam. Hà Nội: Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Giáo trình Luật Hiếnpháp Việt Nam
Tác giả: Nguyễn Đăng Dung, Đặng Minh Tuấn, Vũ Công Giao
Nhà XB: Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội
Năm: 2018
7. Nguyễn Minh Tuấn, Lê Minh Thúy. (2021). Án lệ, áp dụng án lệ trên thế giới và gợi mở cho Việt Nam. Tạp chí nghiên cứu lập pháp. Retrieved from http://lapphap.vn/Pages/tintuc/tinchitiet.aspx?tintucid=210764 Sách, tạp chí
Tiêu đề: Tạp chí nghiên cứu lập pháp
Tác giả: Nguyễn Minh Tuấn, Lê Minh Thúy
Năm: 2021
8. Nguyễn Minh Tuấn, Nguyễn Hoàng Anh. (2020). Giáo trình Tư duy pháp lý. Hà Nội:Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Giáo trình Tư duy pháp lý
Tác giả: Nguyễn Minh Tuấn, Nguyễn Hoàng Anh
Nhà XB: Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội
Năm: 2020
11. Phạm Thị Thanh Bình. (2014). Vai trò của Tòa án trong giải thích pháp luật. Hà Nội Sách, tạp chí
Tiêu đề: Vai trò của Tòa án trong giải thích pháp luật
Tác giả: Phạm Thị Thanh Bình
Năm: 2014
3. Đỗ Tiến Dũng. (2006). Hoạt động giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh trong giao đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay . Luận văn Thạc sĩ Luật học Khác
9. Nguyễn Văn Cương. (2016). Vài nét về giải thích Hiến pháp tại Hoa Kỳ. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp điện tử Khác
10. Phạm Thị Duyên Thảo . (2012). Giải thích pháp luật ở Việt NAm hiện nay. Luận án tiễn sĩ Luật học Khác
12. Trần Ngọc Đường. (2016). Thực trạng và nhu cầu giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh ở Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp Khác

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w