So sánh sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và hiện đại. Điều kiện quan trọng nhất để bảo vệ và gìn giữ hạnh phúc gia đình là gì?

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI BÀI THẢO LUẬN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đề tài So sánh sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và hiện đại Điều kiện quan trọng nhất để bảo vệ và gìn giữ hạnh phúc gia đình là gì? Giáo viên hướng dẫn Nguyễn Thị Thu Hà Nhóm thực hiện Nhóm 10 Mã lớp HP 2154HCMI0121 2021 Thành viên STT Họ và tên Mã SV Lớp HC 91 Nguyễn Thị Thảo 20D140280 K56I5 92 Vũ Thị Phương Thảo 20D140161 K56I3 93 Vũ Thị Thanh Thảo 20D140221 K56I4 94 Đinh Xuân Thể 20D14028.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

BÀI THẢO LUẬN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề tài: So sánh sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và hiện đại Điều kiện quan trọng nhất để bảo vệ và gìn giữ hạnh phúc gia đình là gì?

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Thu Hà

Nhóm thực hiện: Nhóm 10

Mã lớp HP: 2154HCMI0121

Thành viên

92 Vũ Thị Phương Thảo 20D140161 K56I3

93 Vũ Thị Thanh Thảo 20D140221 K56I4

98 Nguyễn Thị Thương 20D140284 K56I5

101 Nguyễn Thị Thanh Thủy 20D140223 K56I4

Hà Nam, tháng 4 năm 2021

Lời mở đầu

Trong những thập niên qua, gia đình Việt Nam đã trải qua những biến chuyển quan trọng, từgia đình truyền thống sang gia đình với những đặc điểm mới, hiện đại và tự do hơn Quá trình hộinhập quốc tế, trong đó có hội nhập và giao lưu văn hóa làm xuất hiện những quan điểm cởi mởhơn về hôn nhân và gia đình Việt Nam

Sự thay đổi nào cũng có quy luật riêng của mình Nó thực sự có ý nghĩa khi đem đến mộthơi thở mới, một luồng gió mới mang lại những giá trị văn hóa tích cực Nhưng nó cũng thực sự

là vấn đề nguy hiểm khi đánh mất đi chính mình, đánh mất những giá trị văn hóa truyền thống tốtđẹp mà bao năm qua chúng ta đã gây dựng Văn hóa gia đình có những thay đổi mang lại nhiều ýnghĩa nhưng cũng có nhiều điều cần phải suy ngẫm Làm thế nào để gạn đục khơi trong, hạn chếnhững hạt sạn nhức nhối, khơi dậy những giá trị văn hóa tốt đẹp trong gia đình không chỉ lànhiệm vụ của xã hội, mà nó còn là nhiệm vụ của mỗi con người, mỗi thành viên trong tổ ấm củamình

Vì vậy, nhóm chúng em chọn đề tài “So sánh sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyềnthống và hiện đại Điều kiện quan trọng nhất để bảo vệ và gìn giữ hạnh phúc gia đình là gì?” Trong quá trình nghiên cứu đề tài chắc chắn còn nhiều thiếu sót, chúng em kính mong được

sự góp ý chân thành của thầy cô và các bạn để đề tài nghiên cứu được hoàn thiện hơn

Mục lục

Chương 1: Cơ sở lí thuyết 3

1.Khái niệm gia đình 3

1.1 Gia đình truyền thống 3

1.2 Gia đình hiện đại 3

2 Vị trí của gia đình trong xã hội 3

2.1 Gia đình là tế bào của xã hội 3

2.2 Gia đình là tổ ấm mang lại giá trị hạnh phúc, sự hài hoà trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên 4

2.3 Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hội 4

3.Chức năng của gia đình 4

3.1 Chức năng tái sản xuất ra con người 4

3.2 Chức năng nuôi dưỡng giáo dục 5

3.3 Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng 5

3.4 Chức năng thoả mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình 6

Chương 2: So sánh sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và hiện đại 6

Chương 3: Nguyên nhân của sự thay đổi, ưu nhược điểm của hai mô hình gia đình, đề xuất giải pháp khắc phục 14

1 Nguyên nhân của sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và hiện đại 14

2 Ưu, nhược điểm của gia đình Việt Nam truyền thống và hiện đại 15

3 Đề xuất giải pháp khắc phục những hạn chế của mô hình Việt Nam hiện đại 16

Chương 4: Điều kiện quan trọng nhất để bảo vệ và gìn giữ hạnh phúc gia đình 18

Kết luận 19

Chương 1: Cơ sở lí thuyết

1.Khái niệm gia đình

1.1 Gia đình truyền thống

Theo C Mác và Ph Ăngghen: “Quan hệ thứ ba tham dự ngay từ đầu vào quá trình phát triểnlịch sử: hằng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ra những người

khác, sinh sôi nảy nở - đó là quan hệ giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái, đó là gia đình”.

Gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì và củng cố chủyếu dựa trên cơ sở hôn nhân, quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng, cùng với những quyđịnh về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình

1.2 Gia đình hiện đại

Theo khoản 1, điều 3 luật Hôn nhân và Gia đình 2014 thì gia đình được định nghĩa như sau:

“Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan

hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này”

2 Vị trí của gia đình trong xã hội

2.1 Gia đình là tế bào của xã hội

Gia đình có vai trò quyết định đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của xã hội Theo Ph.Ăngghen: “Theo quan điểm duy vật thì nhân tố quyết định trong lịch sử quy cho đến cùng là sảnxuất và tái sản xuất ra đời sống trực tiếp Nhưng bản thân sự sản xuất đó lại có hai loại Một mặt

là sản xuất ra tư liệu sinh hoạt: thực phẩm, quần áo, những công cụ sản xuất ra thứ đó, mặt khác

là sự sản xuất ra bản thân con người, là truyền nòi giống Những trật tự xã hội, trong đó nhữngcon người của một thời đại lịch sử nhất định và của một nước nhất định đang sống, là do hai loạisản xuất quyết định: một mặt là do trình độ phát triển của lao động và mặt khác là do trình độphát triển của gia đình”

Gia đình như một tế bào tự nhiên, là một đơn vị cơ sở để tạo nên cơ thể-xã hội Không có giađình để tái tạo ra con người thì xã hội không thể tồn tại và phát triển được Vì vậy muốn có một

xã hội phát triển lành mạnh thì phải quan tâm xây dựng tế bào gia đình tốt

Trong mỗi giai đoạn lịch sử, tác động của gia đình đến xã hội không hoàn toàn giống nhau

2.2 Gia đình là tổ ấm mang lại giá trị hạnh phúc, sự hài hoà trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên

Từ lúc còn nằm trong bụng mẹ, đến lúc lọt lòng và suốt cả cuộc đời, mỗi cá nhân đều gắn bóchặt chẽ với gia đình Gia đình là môi trường tốt nhất để mỗi cá nhân được yêu thương, nuôidưỡng, chăm sóc, trưởng thành và phát triển Sự yên ổn và hạnh phúc của mỗi gia đình là tiền đềđiều kiện quan trọng cho sự hình thành, phát triển nhân cách, thể lực, trí lực để trở thành côngdân tốt cho xã hội Chỉ trong môi trường yên ấm của gia đình, cá nhân mới cảm thấy bình yên,hạnh phúc, có động lực để phấn đấu trở thành con người xã hội tốt

2.3 Gia đình là cầu nối giữa cá nhân và xã hội

Mỗi cá nhân không chỉ sống trong quan hệ tình cảm gia đình mà còn có quan hệ xã hội, quan

hệ với những người khác, ngoài các thành viên trong gia đình Không có cá nhân nào bên ngoàigia đình, cũng không có cá nhân nào bên ngoài xã hội Gia đình là cộng đồng xã hội đầu tiên đápứng các nhu cầu quan hệ xã hội của mỗi cá nhân Gia đình cũng chính là môi trường đâu tiên mà

cá nhân học được và thực hiện quan hệ xã hội

Gia đình cũng là một cộng đồng xã hội tác động đến cá nhân Nhiều thông tin hiện tượng của

xã hội qua lăng kính gia đình mà tác động tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển của mỗi cánhân về tư tưởng đạo đức lối sống, nhân cách Xã hội nhận thức đầy đủ hơn về mỗi cá nhân khixem xét họ trong các quan hệ xã hội và quan hệ gia đình Có những vấn đề quản lí xã hội phảithông qua hoạt động của gia đình để quản lí cá nhân

3.Chức năng của gia đình

3.1 Chức năng tái sản xuất ra con người

Đây là chức năng đặc thù của gia đình, không một cộng đồng nào có thể thay thế Chức năngnày không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm, sinh lý tự nhiên của con người, đáp ứng nhu cầu duy trì nòigiống của gia đình, dòng họ mà còn đáp ứng nhu cầu về sức lao động và duy trì sự trường tồn của

xã hội

Việc thực hiện chức năng tái sản xuất ra con người diễn ra trong từng gia đình nhưng khôngchỉ là việc riêng của gia đình mà là vấn đề xã hội Bởi vì, thực hiện chức năng này quyết định đếnmật độ dân cư, nguồn lực lao động, một yếu tố cấu thành của tồn tại xã hội Vì vậy, tùy theo từngnơi, phụ thuộc vào nhu cầu của xã hội, chức năng này được thực hiện theo xu hướng hạn chế haykhuyến khích

3.2 Chức năng nuôi dưỡng giáo dục

Thực hiện chức năng này, gia đình có ý nghĩa cực kì quan trọng đối với sự hình thành nhâncách đạo đức lối sống của mỗi người

Chức năng nuôi dưỡng giáo dục có ảnh hưởng lâu dài và toàn diện đến cuộc đời của mỗithành viên Mỗi thành viên trong gia đình đều có vị trí vai trò nhất định, vừa là chủ thể vừa làkhách thể trong việc nuôi dưỡng giáo dục của gia đình Đây là chức năng hết sức quan trọng mặc

dù có nhiều cộng đồng thực hiện chức năng này nhưng không thể thay thế chức năng giáo dụccủa gia đình Gia đình góp phần to lớn trong việc đào tạo thế hệ trẻ, thế hệ tương lai của xã hội,giáo dục gia đình phải gắn liền với giáo dục xã hội, không được hạ thấp cái nào

Để thực hiện tốt chức năng này, đòi hỏi những người làm cha làm mẹ phải có kiến thức cơbản tương đối toàn diện về mọi mặt, văn hóa, học vấn, đặc biệt là phương pháp giáo dục

3.3 Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng

Gia đình tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất và tái sản xuất tư liệu tiêu dùng, tuy nhiênđặc thù của gia đình là đơn vị duy nhất tham gia vào quá trình sản xuất và tái sản xuất sức laođộng

Gia đình còn là một đơn vị tiêu dùng trong xã hội Gia đình thực hiện chức năng tổ chức tiêudùng hàng hoá để duy trì đời sống của gia đình về lao động sản xuất cũng như sinh hoạt của giađình Đó là việc sử dụng hợp lí các khoản thu nhập của các thành viên trong gia đình vào việcđảm bảo đời sống vật chất tinh thần của mỗi thành viên cùng với việc sử dụng quỹ thời gian nhànrỗi để tạo ra một môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhằm nâng cao sức khỏe, đồngthời để duy trì sở thích, sắc thái riêng của mỗi người

Cùng với sự phát triển của xã hội, ở các hình thức gia đình khác nhau và ngay cả cùng 1 hìnhthức gia đình, nhưng tuỳ theo từng giai đoạn phát triển, chức năng kinh tế của gia đình lại có sựkhác nhau, về quy mô sản xuất, sở hữu tư liệu sản xuất và cách thức tổ chức sản xuất và phânphối Vị trí, vai trò của kinh tế gia đình và mối quan hệ của kinh tế gia đình với các đơn vị kinh tếkhác trong xã hội cũng không hoàn toàn giống nhau

Thưc hiện chức năng này, gia đình đảm bảo nguồn sinh sống, đáp ứng nhu cầu vật chất, tinhthần của các thành viên trong gia đình Đồng thời, gia đình đóng góp vào sản xuất và tái sản xuất

ra của cải, sự giàu có của xã hội

3.4 Chức năng thoả mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình

Đây là chức năng thường xuyên của gia đình, bao gồm việc thoả mãn nhu cầu tình cảm, vănhoa, tinh thần của các thành viên, đảm bảo sự cân bằng tâm lí, bảo vệ chăm sóc sức khỏe người

ốm, người già, trẻ em Sự quan tâm, chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình vừa lànhu cầu tình cảm vừa là trách nhiệm, đạo lý lương tâm của mỗi con người,

Gia đình còn là chỗ dựa tinh thần, tình cảm cho mỗi cá nhân, là nơi nương tựa về tinh thầnchứ không chỉ là nơi nương tựa về vật chất của con người

Ngoài ra thì gia đình còn có chức năng văn hoá, chính trị,…Với chức năng văn hóa gia đình

là nơi lưu giữ truyền thống văn hóa của dân tộc cũng như tộc người Những phong tục, tập quánsinh hoạt văn hóa của cộng đồng được thực hiện trong gia đình Gia đình không chỉ là nơi lưu giữ

mà còn là nơi sáng tạo và thụ hưởng những giá trị văn hóa của xã hội Với chức năng chính trị,gia đình là một tổ chức chính trị của xã hội, là nơi tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật củanhà nước và quy chế của làng xã và hưởng lợi từ hệ thống pháp luật, chính sách và quy chế đó.Gia đình là cầu nối của mối quan hệ giữa nhà nước với công dân,

Chương 2: So sánh sự khác nhau giữa gia đình Việt Nam truyền thống và hiện đại Tiếp cận theo lý thuyết - chức năng, ta xem xét gia đình trong mối quan hệ với xã hội vàxem xét thành phần của gia đình truyền thống và hiện đại khác nhau như thế nào khi các thành

viên trong gia đình thay đổi Mọi cấu trúc trong gia đình đã được chuẩn hóa sẽ có những chứcnăng phù hợp.

 So sánh dựa trên cơ cấu gia đình

Nội dung Gia đình truyền thống Gia đình hiện đại

Quy mô gia đình

-Năm 1979 quy mô gia đình ViệtNam là 5,22 người/hộ

- Quy mô gia đình giảm dần.Các gia đình chỉ có hai thế hệchung sống là chủ yếu: bố mẹ-con cái hay có đến thế hệ thứ 3

- Rất hiếm thấy gia đình có 4-5thế hệ cùng chung sống mặc

dù tuổi thọ ngày nay cao hơntrước rất nhiều

-Năm 2019 quy mô gia đìnhViệt Nam là 3,6 người/hộ

Loại hình gia đình -Gia đình mở rộng: Có nhiều thế

hệ chung sống theo quan hệhuyết thống và thường bị chiphối bởi chế độ “gia trưởng”

- Người đàn ông được lấy nhiều

vợ, tùy thuộc vào việc người đànông đó có đủ kinh tế hay không

- Hôn nhân không do pháp luậtquy định

- Gia đình hạt nhân - loại giađình tiên tiến phù hợp với xãhội hiện đại: chỉ có thế hệ bốmẹ-con cái sống trong cùnggia đình

- Năm 2019 mô hình gia đìnhhai thế hệ chiếm 64,5%

- Mô đình gia đình quy mô nhỏ

có xu hướng phổ biến ở thànhthị hơn nông thôn và ở nhóm

hộ giàu hơn hộ nghèo

- Hôn nhân một vợ một chồng-Hôn nhân được sự đồng ý củacha mẹ, sự công nhận của pháp

luật, và được tổ chức theo nghithức đời sống mới

 So sánh dựa trên chức năng của gia đình

Nội dung Gia đình truyền thống Gia đình hiện đại

Chức năng sinh sản - Đây là chức năng riêng có của gia đình, nhằm duy trì nòi giống,

cung cấp sức lao động cho xã hội, cung cấp công dân mới, ngườilao động mới, thế hệ mới đảm bảo sự phát triển liên tục và trườngtồn của xã hội loài người

- Chức năng này đáp ứng nhu cầu của xã hội và nhu cầu tự nhiêncủa con người Nhưng khi thực hiện chức năng này cần dựa vàotrình độ phát triển kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia và sự gia tăngdân số để có chính sách phát triển nhân lực cho phù hợp Đối vớinước ta, chức năng sinh đẻ của gia đình đang được thực hiện theo

xu hướng hạn chế, vì trình độ phát triển kinh tế nước ta còn thấp,dân số đông

- Gia đình truyền thống coi trọngchức năng này Gia đình truyềnthống trước kia hầu hết đều sinhrất nhiều con Mọi người coisinh đẻ, coi số con càng đông thìgia đình ấy lại càng có phúc

Quan niệm "gia đình nhất thiếtphải có con trai" được bộ phậnđáng kể người dân ủng hộ Lí do

để giải thích vì sao phải có contrai chủ yếu là "để có người nốidõi tông đường", " để có người

- Gia đình hiện đại vẫn chútrọng chức năng này nhưng giađình hiện đại chỉ sinh 1-2 con

là chủ yếu (nhất là những giađình ở thành thị) Nhiều hộ giađình cho rằng không nhất thiếtphải có con trai, cho thấy bộphận người dân đã tự nhận thứcđược giá trị con cái trong cuộcsống gia đình nói chung

nương tựa lúc về già","để cóngười làm việc nặng"

Chức năng giáo dục - Nội dung của giáo dục gia đình bao gồm cả tri thức, kinh nghiệm,

đạo đức, lối sống, nhân cách, thẩm mỹ … phương pháp giáo dụcgia đình cũng đa dạng, song chủ yếu bằng phương pháp nêugương, thuyết phục về lối sống, gia phong của gia đình truyềnthống

- Chủ thể giáo dục gia đình chủ yếu là cha mẹ, ông bà đối với concháu, cho nên giáo dục gia dình con bao hàm cả tự giáo dục

- Giáo dục gia đình là một bộ phận và sự quan hệ hỗ trợ, bổ sungcho giáo dục nhà và xã hội, trong đó giáo dục gia đình đóng vai tròquan trọng được coi là thành tố của nền giáo dục xã hội nói chung

Dù giáo dục xã hội đóng vai trò ngày càng quan trọng, nhưng cónhững nội dung và phương pháp giáo dục gia đình mang lại hiệuquả lớn không thể thay thế được

- Gia đình truyền thống thì concái sẽ có được sự chỉ bảo, dạy dỗcủa ông bà, chú bác, bố mẹnhiều hơn gia đình hiện đại Concháu chịu ảnh hưởng từ họ hàng,giáo dục chủ yếu theo tư tưởngNho giáo, theo những lễ nghi

Giáo dục con cái bằng nhữngkinh nghiệm được truyền từ đờinày sang đời khác Chỉ có contrai mới được đi học, con gáiđược giáo dục để làm việc nhà

- Giáo dục ngày càng được coitrọng hơn Nhưng gia đình lạichú ý đến việc học hành củacon cái trong trường như thếnào Quá trình xã hội hóa củađứa trẻ được diễn ra nhanhhơn, được gia đình cho tiếp xúcvới xã hội, với các nhóm xã hộinhiều hơn: nhà trẻ, nhà trường.Hiện tượng gia đình hạt nhânlàm chặn đứng cơ hội truyềnthụ những hiểu biết về việcnuôi dạy con cái từ thế hệ ông

bà cho đến thế hệ bố mẹ Thế

hệ trẻ mới lập gia đình cho dù