Tài liệu Ảnh hưởng của một số thuốc trừ nhện đỏ hại bông đến loài nhện nhỏ bắt mồi Neoseiulus longispinosus Evans (Mesostigmata: Phytoseiidae) pot

Ảnh hưởng của một số thuốc trừ nhện đỏ hại bông đến loài nhện nhỏ bắt mồi Neoseiulus longispinosus Evans Mesostigmata: Phytoseiidae Side effect of some pesticides for controlling the re

Ảnh hưởng của một số thuốc trừ nhện đỏ hại bông đến loài nhện nhỏ bắt mồi Neoseiulus longispinosus Evans (Mesostigmata:

Phytoseiidae) Side effect of some pesticides for controlling the red

spider mite on the predator mite, Neoseiulus longispinosus Evans (Mesostigmata:

Phytoseiidae)

Mai Văn Hào (1) , Hoàng Thị Mỹ Lệ (1)

Nguyễn Viết Tựng (2)

Abstract

The study was carried out at the Research Institute for Cotton and Agricultural Development of Vietnam Eight pesticides (Petis 24,5EC, VINEEM 1500EC, PolytrinP 440EC, Pegasus 500SC, Comite 73EC, Bifentox 30ND, Secure 10EC, Sokupi 0.36AS) were evaluated their side effect on the predator

mite, Neoseiulus longispinosus Evans

The result show that Sokupi 0.36AS (Matrine), Vineem 1500EC (Azadirachtin), Comite 73EC (Propargite), Petis 24EC (Abamectin + Petroleum oil), Bifentox 30ND (Dimethoate + fenvalerate) harmless to the predator mite,

N longispinosus These chemicals are expected to be promising pesticides on

IPM for cotton in Vietnam, where N longispinosus is major natural enemy of

red spider mite Besides, Pegasus 500SC (Diafenthiuron), Secure 10EC (Chlorfenapyr) and PolytrinP 440EC (Profenofos+Cypermethrin) are harmful to

N longispinosus

Key words: Neoseiulus longispinosus Evans, predator mite, Phytoseiidae,

pesticide, cotton

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Các loài nhện nhỏ bắt mồi thuộc họ

Phytoseiidae là những kẻ thù tự nhiên

chủ yếu của nhện nhỏ hại thực vật Rất

nhiều loài thuộc họ này được nhân

nuôi hàng loạt và ứng dụng như tác

nhân sinh học quan trọng trong phũng chống nhện nhỏ hại thực vật (Nguyễn Văn Đĩnh, 2004) Loài nhện nhỏ bắt

mồi Neoseiulus longispinosus Evans

được xem là loài thiên địch quan trọng

của nhện đỏ Tetranychus urticae

Koch tại Thỏi Lan, Úc, Trung Quốc,

Ai Cập, Ấn Độ, Malaysia, Triều

Kongchuensin và Akio Takafuji,

(1)

Viện Nghiờn cứu Bụng và Phỏt triển

Nụng nghiệp Nha Hố

(2)

Trường Đại học Nông nghiệp I Hà

2006; Eberhard Schicha, 1987) Loài

N longispinosus cũng là loài bắt mồi

quan trọng của nhện đỏ T urticae hại

bông ở Việt Nam (Mai Văn Hào và

cộng sự, 2006)

Tại Việt Nam, để phũng chống nhện

đỏ hại bông hiện vẫn dựa vào thuốc

hóa học là chủ yếu Việc phun thuốc

trừ nhện đỏ không những diệt trừ được

nhện đỏ mà cũn cú thể ảnh hưởng đến

các loài thiên địch, trong đó có loài

nhện nhỏ bắt mồi N longispinosus Để

có cơ sở khuyến cáo sử dụng thuốc trừ

nhện đỏ hại bông hợp lý nhằm giảm

đến mức thấp nhất việc ảnh hưởng của

thuốc đến loài nhện nhỏ bắt mồi N

Longispinosus, chúng tôi đánh giá ảnh

hưởng của một số loại thuốc trừ nhện

đến loài nhện nhỏ bắt mồi Neoseiulus

longispinosus

II VẬT LIỆU

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Vật liệu nghiờn cứu

longispinosus được thu thập trên cây

bông và nhân nuôi tại Viện Nghiên

cứu bông và Phát triển Nông nghiệp

Nha Hố, giống bụng lai VN15

(Profenofos+Cypermethrin), Pegasus

500SC (Diafenthiuron), Comite 73EC

(Dimethoate + fenvalerate), Secure

0.36AS (Matrine) và một số vật liệu chuyờn dụng khỏc

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được thực hiện theo phương pháp của FAO (1984),

(2006), có điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tế

Nhện nhỏ bắt mồi trưởng thành của

loài N longispinosus được thu ngoài

đồng về cho đẻ trứng và nuôi trong phũng thớ nghiệm Khi cú pha trưởng thành xuất hiện, cho ghép đôi rồi sau

đó 2-3 ngày tiến hành khảo nghiệm

trưởng thành cái hoặc trứng của nhện

nhỏ bắt mồi (NNBM) N longispinosus

được nhúng vào dung dịch thuốc trong thời gian 5 giây Mỗi đĩa lá có 10 trứng (các trứng từ 8 giờ – 1 ngày tuổi) hoặc 10 cá thể cái trưởng thành (2-3

ngày tuổi) của loài NNBM N

longispinosus Sau khi nhỳng mẫu lá

vào dung dịch nước thuốc, dùng panh nhấc đĩa lá đặt lên giấy thấm trong thời gian 15 phút để bay hết hơi nước rồi đếm tổng số nhện hoặc trứng nhện cũn trờn đĩa lá Sau đó chuyển lên đĩa petri có bông ẩm Sau 24, 48 giờ đếm

số nhện nhỏ bắt mồi trưởng thành sống và sau 24, 48, 72 giờ đếm số trứng nở Các thao tác đếm nhện được thực hiện dưới kính lúp Những cá thể NNBM không phản ứng khi dùng bút lông chạm vào cả 2 chân được coi là chết Thí nghiệm gồm 9 công thức với

3 lần lặp lại Tính độ hữu hiệu của

thuốc theo cụng thức của Abbott

(1925)

Đánh giá ảnh hưởng độc của mỗi

longispinosus theo bảng phân hạng độ

độc của IOBC (Hassan, 1994) gồm 4

cấp: cấp 1, không độc (tỷ lệ nhện

trưởng thành cái chết <30%); cấp 2,

độc nhẹ (tỷ lệ nhện trưởng thành cái

chết từ 30% đến 79%); cấp 3, độc vừa

(tỷ lệ nhện trưởng thành cái chết từ 80

đến 99%); cấp 4: độc cao (tỷ lệ nhện

trưởng thành cái chết >99%)

III KẾT QUẢ NGHIấN CỨU

VÀ THẢO LUẬN Kết quả thớ nghiệm cho thấy trong

8 loại thuốc trừ nhện đỏ hại bông

PolytrinP 440EC, Pegasus 500SC, Comite 73EC, Bifentox 30ND, Secure 10EC và Sokupi 0.36AS) có hai loại thuốc PolytrinP 440EC và Secure 10EC gây ảnh hưởng lớn đến pha trứng của loài nhện nhỏ bắt mồi N longispinosus (bảng 1)

Bảng 1 Ảnh hưởng của thuốc trừ nhện đỏ hại bông đến trứng nhện nhỏ bắt mồi

Neoseiulus longispinosus Evans trong phũng thớ nghiệm (Nha Hố - Ninh

Thuận, 2006)

Nồng

độ (‰)

Độ hữu hiệu của thuốc sau khi

xử lý (%)

Tỷ lệ trứng nở sau 72 giờ (%)

Đối chiếu với kết quả nghiên cứu

của (Nguyễn Thị Hai, Mai Văn Hào và

ctv, 2005), chúng tôi thấy, mặt dù

PolytrinP 440EC là loại thuốc ít độc

đối với trứng nhện đỏ nhưng lại rất

độc đối với trứng NNBM loài N

longispinosus Thuốc Secure 10EC có

khả năng tiêu diệt trứng nhện đỏ cao, đồng thời đây cũng là loại thuốc rất

độc hại cho trứng NNBM loài N

longispinosus Hai loại thuốc

PolytrinP 440EC và Secure 10EC làm

cho tỷ lệ nở của trứng NNBM loài N

longispinosus giảm tương ứng đến

31,11% và 29,07% sau khi xử lý thuốc

72 giờ Đặc biệt, các quan sát cũn cho

thấy thuốc PolytrinP 40EC khụng

những tỏc động làm cho trứng không

nở mà cũn làm cho 20,69% số trứng

khụ teo hẳn đi Kết quả thí nghiệm cũn

cho thấy thuốc Petis 24,5EC và

Pegasus 500SC cũng có ảnh hưởng

đến tỷ lệ nở của trứng NNBM loài N

longispinosus Bốn loại thuốc cũn lại

là Sokupi 0.36AS, Vineem 1500EC,

Comite 73EC và Bifentox 30ND ít ảnh

hưởng đến trứng của NNBM loài N

longispinosus Trứng của NNBM loài

N longispinosus nở đạt 100% sau 3

ngày xử lý cỏc loại thuốc này Từ kết quả thớ nghiệm cú thể sắp xếp độ độc của các loại thuốc đến trứng nhện nhỏ

bắt mồi N longispinosus theo thứ tự

tăng dần như sau Sokupi 0.36AS,

Bifentox 30ND, Pegasus 500SC, Petis

440EC

Kết quả thí nghiệm ảnh hưởng của 8 loại thuốc trừ nhện đỏ đến nhện trưởng

thành cái của loài nhện nhỏ bắt mồi N

longispinosus cho thấy tất cả 8 loại

thuốc đều có độ độc cao Đặc biệt, ba loại thuốc PolytrinP 440EC, Pegasus 500SC và Secure 10EC đó gõy chết 100% nhện trưởng thành cái chỉ 24 giờ sau khi xử lý thuốc (bảng 2)

Bảng 2 Ảnh hưởng của thuốc trừ nhện đỏ hại bông đến nhện cái trưởng thành Neoseiulus longispinosus Evans trong phũng thớ nghiệm (Nha Hố - Ninh Thuận,

2006)

Nồng

độ (‰)

Độ hữu hiệu của thuốc sau khi xử lý (%)

Tỷ lệ nhện chết sau 48 giờ (%)

Phõn hạng IOBC

CV(%) 6,55 5,46 4,31

Vineem 1500EC là loại thuốc ít gây

độc nhất trong 8 loại thuốc được

nghiên cứu đối với nhện trưởng thành

cái loài N longispinosus Tỷ lệ nhện

sống sút sau 48 giờ là 50% Cỏc thuốc

Comite 73EC và Sokupi 0.36AS gây

độc cho loài N longispinosus cao hơn

so với thuốc Vineem 1500EC, nhưng

vẫn ít gây độc hơn cho nhện N

longispinosus so với thuốc Petis

24,5EC và Bifentox 30ND Tỷ lệ sống

sút trung bỡnh của nhện trưởng thành

cái sau 48 giờ tương ứng ở cỏc cụng

thức này là 46,29% và 40,65% so với

23,15% và 24,81%

Theo phân hạng của IOBC, 3 loại

500SC và Secure 10EC thuộc nhóm

thuốc gây độc cao (cấp 4) cho trưởng

thành cái loài N longispinosus; 5 loại

thuốc cũn lại gồm Vineem 1500EC,

Comite 73EC, Sokupi 0.36AS, Petis

24,5EC và Bifentox 30ND thuộc nhóm

độc nhẹ (cấp 2) cho trưởng thành cái

loài N longispinosus

Tóm lại, kết quả đánh giá ảnh

hưởng của các loại thuốc đến loài nhện

nhỏ bắt mồi Neoseiulus longispinosus

Evans cho thấy năm loại thuốc

(Vineem 1500EC, Comite 73EC,

Sokupi 0.36AS, Petis 24,5EC và

Bifentox 30ND) ít độc đối với NNBM

loài N longispinosus Năm loại thuốc

này cũng là những loại thuốc có hiệu

lực trừ nhện đỏ T urticae Koch khỏ

cao ngoại trừ thuốc Comite 73EC (Mai Văn Hào và ctv, 2006) Mặt dù thuốc PolytrinP 440EC hiệu lực trừ nhện đỏ hại bông có cao hơn so với Comite 73EC nhưng lại là loại thuốc độc hại

cho loài N longispinosus Riêng 2 loại

thuốc Pegasus 500SC, Secure 10EC có hiệu lực cao đối với cả trứng và trưởng

thành cái của nhện đỏ T urticae hại

bông nhưng lại khá độc đối với loài

nhện nhỏ bắt mồi N longispinosus Vỡ

vậy, khụng nờn sử dụng 3 loại thuốc PolytrinP 440EC, Pegasus 500SC và Secure 10EC để trừ nhện đỏ hại bông khi có sự tồn tại của nhện nhỏ bắt mồi

N longispinosus

IV KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

Kết luận

440EC, Secure 10EC là những loại thuốc rất độc đối với trứng và nhện trưởng thành cái của loài nhện nhỏ bắt

mồi N longispinosus trờn cõy bụng

trứng nhưng lại rất độc đối với nhện trưởng thành cái của loài nhện nhỏ bắt

mồi N longispinosus trờn cõy bụng

nhện nhỏ bắt mồi N longispinosus tồn

tại trờn cõy bụng là Vineem 1500EC, Comite 73EC, Sokupi 0.36AS, Petis 24,5EC và Bifentox 30ND

Đề nghị

Pegasus 500SC, Secure 10EC và

PolytrinP 440EC để trừ nhện hại bông

và các loài sâu chích hút khi trên đồng

có sự tồn tại của loài nhện nhỏ bắt mồi

N longispinosus

bông, nên sử dụng loại thuốc Sokupi

0.36AS, Vineem 1500EC, Petis 24EC

và Bifentox 30ND nhằm hạn chế ảnh

hưởng đến loài nhện nhỏ bắt mồi N

longispinosus

TÀI LIệU THAM KHảO

1 Nguyễn Văn Đĩnh, 2004 Giỏo

trỡnh nhện nhỏ hại cõy trồng, Nxb

Nụng nghiệp

Phytoseiidae of Australia and

neighboring areas Indira publishing

house

agricultural pests to pesticides –

Method for phytoseiid predatory

mites FAO Plant Protection Bulletin,

32(1), p 25-27

4 Nguyễn Thị Hai, Mai Văn Hào,

Phan Công Kiên và ctv, 2005 Bỏo cỏo

kết quả đề tài KHCN cấp Bộ "Nghiờn cứu phũng trừ sõu chớch hỳt và bệnh cõy bụng con trồng vụ Đông xuân" Viện

Nghiờn cứu và Phỏt triển Cõy bụng

5 Mai Văn Hào, Phan Công Kiên,

Nguyễn Văn Chính và ctv, 2006 Bỏo cỏo

kết quả đề tài KHCN cấp Bộ “Nghiên cứu nhện hại bông và biện pháp phũng chống” Viện Nghiờn cứu và Phỏt triển

Cõy bụng

6 Hassan, 1994 Activities of the

Beneficial Organisms, (ed Vogt H.),

IOBC/WPRS Bulletin, 17, p.1-5

Takafuji, 2006 Effects of some pesticides on the predatory mite,

Neoseiulus longispinosus (Evans)

(Gamasina: Phytoseiidae) Journal of

the Acarological Society of Japan,

15(1), p 17-27

Toxicological methods Spider mite, 1(B) (eds., Helle, W and M W

Amsterdam