Nghiên cứu sử dụng các hợp chất hóa học tự nhiên nhằm hạn chế quá trình xâm hại của côn trùng, bảo quản nông sản sau thu hoạch Nguyễn Văn Sơn Chi cục BVTV Thanh Hóa Hầu hết các sản p
Trang 1Nghiên cứu sử dụng các hợp chất hóa học tự nhiên nhằm hạn chế quá trình xâm hại của côn trùng,
bảo quản nông sản sau thu hoạch
Nguyễn Văn Sơn
Chi cục BVTV Thanh Hóa
Hầu hết các sản phẩm sau thu
hoạch của ngành trồng trọt như
lúa, gạo, ngô, khoai tây, sắn lát,
bột mỳ, mầm đại mạch, thức ăn
gia súc đều tiếp tục bị hư hỏng
ở những mức độ khác nhau tùy
theo điều kiện bảo quản chúng
Có nhiều nguyên nhân nhưng
chủ yếu trong số đó là do bệnh
và các loại côn trùng gây nên
Theo Bộ NN &
PTNT, tỉ lệ hư hại của nông sản sau thu hoạch ở nước ta là cao nhất châu á Số liệu điều tra của
khoảng thời gian 10 năm gần đây, hao hụt bình quân của nhóm các mặt hàng lương thực tại
Thanh Hóa khoảng 7- 8,5%
Cũng không hiếm thấy những lô
nông sản như ngô, khoai tây, lạc
nhân, sắn lát, đậu đỗ, hoa quả tươi có tỉ lệ hư hỏng đến 50- 60% sau quá trình lưu giữ, bảo quản Hiện vẫn có nhiều giải pháp nhằm hạn chế quá trình xâm hại của côn trùng, bảo quản các loại nông sản sau thu
hoạch và việc nghiên cứu ứng
dụng các hợp chất hóa học tự nhiên là một trong số đó
Nghiên cứu tập tính tìm kiếm thức ăn của côn trùng và đặc điểm hóa- sinh của một số loại thực vật, chúng ta thấy có những loại cây rất dễ bị côn trùng tấn công, lại có những loại cây rất ít
bị và ngược lại, có những loại cây gần như “tương kị” với nhiều loại côn trùng… Chi cục bảo vệ thực vật Thanh Hóa đã tiến hành nghiên cứu, tổ hợp dịch chiết của một số loại thực vật và đang thử nghiệm 02 trong số đó, bao gồm:
%
%
Tinh dầu Bạc hà
(95%)
Trang 254
Dung môi và các phụ gia: Chất hòa
tan C2H5(OH); Chất bảo quản
Chất giữ ẩm C3H5(OH)3 với những
nồng độ thích hợp
Cùng với Phosfine (PH3), các hợp
chất này hợp thành qui trình xử lý
xông hơi- tồn lưu đã và đang được thử
nghiệm từ 2005 đến nay tại các Tổng
kho Dự trữ quốc gia khu vực Thanh
Hóa, công ty Bia, Công ty thuốc lá
Thanh Hóa với qui mô hàng chục
ngàn tấn (M3) hàng hóa mỗi năm
thông qua các hợp đồng kinh tế- kỹ
thuật Kết quả bước đầu cho thấy:
- Trước hết các hợp chất này là hoàn
toàn vô hại với người, vật nuôi, môi
sinh và nguồn nước
- Không làm nhiễm bẩn nông sản
- Hiệu quả làm chậm lại quá trình
xâm thực của côn trùng rất có ý nghĩa:
Các hợp chất này tuy không trực tiếp
tiêu diệt côn trùng nhưng đã có tác dụng làm chậm lại quá trình xâm hại của nhiều loại côn trùng vào khối nông sản cần bảo quản so với đối chứng không được xử lý cách biệt trung bình 1- 1,5 tháng, thậm chí tới 2,5 tháng Năm 2008; theo đề nghị của Sở NN& PTNT, Sở KH-CN Thanh Hóa đã tổ chức Hội đồng khoa học chuyên ngành cấp tỉnh để thẩm định và trình UBND tỉnh quyết định cấp kinh phí từ ngân sách để tiếp tục nghiên cứu- phát triển và hoàn thiện đề tài này trong chương trình
KH-CN của tỉnh năm 2008- 2009
Đề tài với hy vọng sẽ thu được ý nghĩa nhiều mặt trong công tác BVTV nói chung và kỹ thuật kiểm soát côn trùng hại nông sản sau thu hoạch nói riêng ở Việt Nam Công trình dự kiến
sẽ tổng kết và nghiệm thu vào cuối tháng 12 năm 2009./
Mốc hồng, mốc đỏ bắp ngô
Hỏi: Bắp ngô ở trên cây sắp thu
hoạch có mầu hồng, đỏ nhạt trông như
bị mốc Đó là vì lý do gì và có thể thu
hoạch phơi khô để sử dụng cho gia súc
được không?
La Văn Ngò (Chiềng Di - Mộc Châu
- Sơn La)
Trả lời: Hiện tượng mô tả nói trên
khá phổ biến ở các vùng trồng ngô
trước và sau thu hoạch, bảo quản
Trên bắp ngô ở đầu bắp hoặc trên
các hàng hạt ngô bị bao phủ một lớp
mốc mỏng mầu hồng hoặc mầu đỏ
nhạt là do bắp đó đã bị bệnh gây ra bởi
một trong hai loài nấm Fusarium
Fusarium graminearum (mốc đỏ)
Những loài nấm bệnh này gây hại ở bắp ngô (hạt) và lõi nhưng cũng gây hại
ở rễ, gốc, thân cây làm cây ngô bị héo chết Nấm bệnh là loài nấm độc, sinh ra
ở trong cây và bắp hạt bị bệnh nhiều độc tố Tùy theo trường hợp bị bệnh do
nấm Fusarium verticillioides (mốc
hồng) sinh ra độc tố Fumonisin như độc
tố Fumonisin B1 có thể gây bệnh viêm
phế quản, khối u Nấm Fusarium
graminearum (mốc đỏ) sinh ra độc tố
Nivalenol, vomitoxin gây nôn mửa v.v
Trang 3Những bắp ngô mốc hồng hay mốc
đỏ (kể cả các loại mốc đen, mốc xám
khác) phải hủy bỏ, không thể thu
hoạch phơi khô, không được sử dụng
làm thức ăn cho người và chăn nuôi gia súc
Lê Lương Tề