Chủ đề 3 Những ứng dụng của khoa học Tâm lý trong hoạt động truyền thông Tâm lý học truyền thông là một lĩnh vực mới trong ngành tâm lý học, về nguyên lý ứng dụng khoa học tâm lý vào truyền thông và công nghệ chúng ta ít thấy có sự liên hệ nào quá mật thiết nhưng khi mọi thứ được xác định rõ ràng và ứng dụng một cách khoa học sẽ làm tăng giá trị truyền thông Truyền thông xảy ra khi các tín hiệu mang các thông điệp mang thông tin giữa nguồn (hoặc người gửi) và đích (hoặc người nhận) Mặc dù tất cả.
Trang 1Chủ đề 3: Những ứng dụng của khoa học Tâm lý trong hoạt động truyền thông
Tâm lý học truyền thông là một lĩnh vực mới trong ngành tâm lý học, về nguyên lý ứng dụng khoa học tâm lý vào truyền thông và công nghệ chúng ta ít thấy có sự liên hệ nào quá mật thiết nhưng khi mọi thứ được xác định rõ ràng và ứng dụng một cách khoa học sẽ làm tăng giá trị truyền thông
Truyền thông xảy ra khi các tín hiệu mang các thông điệp mang thông tin giữa nguồn (hoặc người gửi) và đích (hoặc người nhận) Mặc dù tất cả các loài đều giao tiếp, nhưng giao tiếp của con người đáng chú ý vì độ chính xác và linh hoạt của nó, một hệ quả của khả năng sử dụng ngôn ngữ duy nhất của con người Ngôn ngữ cung cấp cho hệ thống giao tiếp của con người các thuộc tính về ngữ nghĩa, tính tổng hợp và chuyển vị, cho phép con người hình thành vô số thông điệp mới lạ
có ý nghĩa mà không bị ràng buộc với hiện tại Ở cấp độ cơ bản, các thông điệp bằng lời nói truyền đạt các ý nghĩa mà người nói đã mã hóa thành các từ của một lời phát biểu, nhưng người nghe đã hiểu được lời phát biểu đã vượt ra ngoài nghĩa đen của từ và nắm được ý nghĩa cụ thể mà người nói muốn hiểu chúng Để làm được như vậy, các nhà truyền thông phải đưa quan điểm của những người cùng tham gia vào quá trình xây dựng và diễn giải các thông điệp Do đó, bất kỳ cuộc trao đổi giao tiếp nào cũng mặc nhiên là một hoạt động chung hoặc tập thể, trong
đó ý nghĩa xuất hiện từ nỗ lực hợp tác của những người tham gia
Nói rộng ra, ứng dụng tâm lý học trong truyền thông sử dụng các lý thuyết, khái niệm và phương pháp của tâm lý học để nghiên cứu tác động của các phương tiện truyền thông đại chúng đối với các cá nhân, nhóm và nền văn hóa Nhưng định nghĩa này quá rộng nên rất hữu ích, và nó bỏ qua bản chất rất năng động và tương
hỗ của phương tiện truyền thông và con người hoặc người tiêu dùng Cụ thể hơn,
Trang 2tâm lý học truyền thông liên quan đến các khía cạnh tâm lý nội bộ và nội bộ cá nhân làm cơ sở cho tác động và sử dụng bất kỳ phương tiện truyền thông nào, bất
kể bản chất của chủ đề được giao tiếp Yếu tố định nghĩa quan trọng để phân định theo quan điểm này là giao tiếp giữa các cá nhân như vậy được thực hiện bằng một cách nào đó khác với giao tiếp mặt đối mặt, bằng miệng - bằng âm thanh Nói cách khác, tâm lý học truyền thông liên quan đến các thông số xã hội và tâm lý của thông tin liên lạc giữa con người (hoặc con người và các sinh vật khác) được trung gian bởi một số công nghệ hoặc ống dẫn không chỉ đơn giản là không khí
Tâm lý học về phương tiện truyền thông không quan tâm đến việc sử dụng bản in như một phương tiện liên lạc có thể che giấu hoặc che khuất một trở ngại lời nói để những người trao đổi thư qua Internet và những người có bất kỳ loại trở ngại nào về lời nói, có thể loại bỏ nó khỏi giao tiếp liên tục Nó được quan tâm nhất định đối với tâm lý truyền thông nếu ai đó sử dụng có ý thức tin nhắn văn bản, email và / hoặc trò chuyện trên Internet chính xác bởi vì những phương tiện này che khuất trở ngại lời nói của họ do đó một cách hiệu quả và có lợi cho việc thay đổi nhận thức và tự trình bày của họ
Tâm lý ứng dụng cho các tổ chức truyền thông khác nhau bao gồm các hãng phim, nhà làm phim độc lập, mạng lưới truyền hình, nhà biên kịch, nhà sản xuất và đạo diễn, về vô số khía cạnh của hành vi con người và cách thông tin đó có thể được miêu tả chính xác nhất trên các phương tiện truyền thông Tuy nhiên, lời khuyên hữu ích cho các tổ chức truyền thông đòi hỏi nhiều hơn một kiến thức về tâm lý học; nó đòi hỏi kiến thức về cách thức hoạt động của phương tiện cũng như
sự hiểu biết về nhu cầu của phương tiện để đạt được sự cân bằng giữa giá trị độ chính xác và mục đích giải trí Tóm lại, tâm lý học về phương tiện truyền thông chủ yếu quan tâm đến tất cả các hình thức truyền thông qua trung gian và các tác
Trang 3động liên quan của chúng đối với cả người gửi và người nhận Để đánh giá đầy đủ nguyên tắc, hệ thống và các mục tiêu của truyền thông
Tâm lý học truyền thông: Quan niệm, Phương tiện truyền thông, Công nghệ
và Hành vi Con người Làm thế nào để phương tiện truyền thông và thông tin mà chúng truyền tải ảnh hưởng đến cách chúng ta nghĩ, cách chúng ta liên hệ, thái độ, giá trị và niềm tin của chúng ta về thế giới? Làm thế nào để họ định hình việc chúng ta sử dụng thời gian giải trí và làm việc, giới hạn và mở rộng các cửa hàng giải trí, phác thảo ý thức về lịch sử và chính trị của chúng ta, đồng thời mở rộng và thu nhỏ thế giới của chúng ta? Tỷ lệ trải nghiệm thế giới qua trung gian và trực tiếp thay đổi như thế nào khi phụ thuộc vào công nghệ truyền thông? Đây là những câu hỏi về tâm lý học trong truyền thông
Lĩnh vực tâm lý học ứng dụng vào truyền thông bao gồm việc giảng dạy, nghiên cứu và phân tích cũng như nghiên cứu và bình luận trên các phương tiện truyền thông khác nhau khi chúng thể hiện sự hiện diện và ảnh hưởng của mình trên các lĩnh vực giải trí, truyền thông và lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT) Ngược lại, CNTT xem xét công nghệ thu thập thông tin và viễn thông hoặc truyền tải hoặc trao đổi thông tin, cũng như nội dung và hành vi bị ảnh hưởng như thế nào bởi những đổi mới trong công nghệ liên quan đến truyền thông Ví dụ, tính di động, thu nhỏ và công nghệ không dây đang thay đổi hoàn toàn cách mọi người giao tiếp, những gì họ giao tiếp, tần suất giao tiếp và lý do họ giao tiếp Đài phát thanh đeo tay của Dick Tracy hiện là một tiền thân hư cấu kỳ lạ đối với những gì
có sẵn cho người dùng điện thoại di động
Phương tiện cá nhân so với phương tiện truyền thông đại chúng? Các nhà tâm lý học truyền thông nói về một phương tiện truyền thông như truyền hình Chúng ta nói về một tập hợp các phương tiện truyền thông như một danh từ chung
Trang 4- phương tiện truyền thông Và chúng ta nói về các phương tiện thông tin đại chúng Điều gì làm cho một phương tiện truyền thông trở thành một phương tiện truyền thông đại chúng hơn là một phương tiện cá nhân? Một yếu tố xác định cho một phương tiện được chỉ định là khối lượng so với cá nhân phải là phương tiện đó tiếp cận được nhiều người hơn là chỉ một hoặc một vài người Phương tiện liên lạc được gọi là điện thoại không phải là phương tiện thông tin đại chúng (ngay cả khi
nó đang tổ chức một cuộc gọi hội nghị); điện thoại di động, ngay cả khi chúng kết nối với hệ thống phát hoặc nhận từ một phương tiện đại chúng, chẳng hạn như Internet Ví dụ: điện thoại không truyền hình ảnh kỹ thuật số, Internet thì có Khán giả đại chúng xác định một phương tiện thông tin đại chúng như TV, ảnh chuyển động, radio, báo và tạp chí và ngày càng có máy tính cá nhân với sự sẵn có ngày càng tăng của bảng thông báo, cơ sở dữ liệu, thiết bị fax và modem, và tất nhiên, Internet, là phương tiện truyền thông đại chúng rõ ràng
Tuy nhiên, trong khi điện thoại, trong tất cả các hiện thân của nó, không phải
là một phương tiện đại chúng, nó là một phương tiện liên lạc Và nó ngày càng là một thiết bị đa năng Do đó, nghiên cứu về hành vi liên quan đến điện thoại dễ dàng nằm trong tầm ngắm của tâm lý học truyền thông Ví dụ, việc thanh thiếu niên
sử dụng điện thoại di động cho nhiều mục đích khác nhau ngoài giao tiếp đơn giản, chẳng hạn như chơi game và giải trí, đã mở rộng ảnh hưởng tiềm tàng của công cụ protean này theo những cách không lường trước được Điều này chắc chắn thu hút
sự quan tâm của tâm lý học truyền thông Nó cũng khai thác các chu kỳ REM của các nhà điều hành xưởng phim
Ảnh hưởng lan tỏa của truyền thông: Truyền thông đã trở thành bộ phận không thể thiếu của nhiều thể chế xã hội như trường học, bệnh viện, hệ thống chính trị và quân sự, thậm chí cả tôn giáo, và các tổ hợp thực và ảo của chúng Các phương tiện truyền thông định hình cách thức tiến hành thu thập và truyền tải tin
Trang 5tức, quảng cáo, các tiến trình và chiến dịch chính trị, chiến tranh, ngoại giao, giáo dục, giải trí và xã hội hóa Những tác động của phương tiện truyền thông đối với các doanh nghiệp con người này là những điểm đáng quan tâm chính đáng trên phạm vi mở rộng của tâm lý học truyền thông Ví dụ:
- Nếu Hoa Kỳ có nhiều khả năng can thiệp vào một thảm họa tự nhiên hoặc nhân tạo ở một quốc gia khác chính xác bởi vì những hình ảnh truyền hình về nỗi đau khổ của con người khiến khán giả liên hệ với đại diện chính phủ của họ, thì đó
là hiệu ứng tâm lý truyền thông và đó là sự kiện tâm lý truyền thông
- Nếu truyền hình đã thay đổi cách chơi thể thao, yêu cầu luật chơi tăng tốc độ hành động trên sân để giữ cho khán giả tại nhà xem quảng cáo giữa các trận đấu, thì đó là một hiệu ứng tâm lý truyền thông và đó là một sự kiện tâm lý truyền thông
- Nếu các vận động viên trở thành người nổi tiếng có thể chỉ huy các hợp đồng trị giá hàng triệu đô la nhờ sự xuất hiện và biểu diễn của họ trên truyền hình, đó là một hiệu ứng tâm lý truyền thông và đó là một sự kiện tâm lý truyền thông Nếu chúng ta là một nền văn hóa bị ám ảnh bởi người nổi tiếng vì vô số nguồn giải trí và tin tức về giải trí và nghệ sĩ; nếu tất
cả mọi người chỉ chờ đợi cơ hội của họ để bước trước máy quay để trở thành
"ai đó" trong một thế giới mà, trừ khi hình ảnh hoặc tên của bạn xuất hiện trên các phương tiện truyền thông, bạn chỉ là "không ai cả;" nếu đây là những hiện tượng xác định đáng kể nền văn hóa đang phát triển của chúng
ta, thì đây là những vấn đề được các nhà tâm lý học truyền thông quan tâm Nếu tin tức về những người nổi tiếng xuất hiện trên các trang nhất và không nằm trong chương trình tin tức thời sự chính và mọi người biết nhiều hơn về The Apprentice’s Omorosa và American Idol’s Paula và ít hơn về Osama của Islam và Putin của Nga, thì đó là một hiệu ứng tâm lý truyền thông Do đó, không có gì
Trang 6ngạc nhiên khi tâm lý học truyền thông xem xét hiện tượng nâng tầm người nổi tiếng lên một mức độ quan trọng chưa từng có trong lịch sử, đặc biệt nếu tầm quan trọng được đo lường bằng lượng thời gian và không gian dành cho việc đưa tin về những người nổi tiếng hoặc cho các sản phẩm văn hóa đại chúng của họ Nó cũng xem xét các cách mà tin tức quốc gia và địa phương đã cải tiến chương trình của
họ để người xem ngày càng biết và hiểu ít hơn về những gì ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của họ và ngày càng nhiều hơn về những gì ít hoặc không có hậu quả đối với cuộc sống của họ
Tâm lý học truyền thông xem xét cách chỉ thị cơ bản về kinh tế mạng để làm cho tin tức giải trí hơn được biến thành chỉ thị để làm cho giải trí đáng tin hơn Đối với vấn đề người nổi tiếng, các nhà tâm lý học truyền thông cũng xem xét mặt trái đáng lo ngại và mở rộng nhanh chóng của người nổi tiếng, fandom, và niềm đam
mê mãnh liệt đối với người nổi tiếng có thể dẫn đến vòng cung con lắc từ người hâm mộ đến người cuồng tín, từ người hâm mộ ngôi sao đến kẻ theo dõi ngôi sao hoặc kẻ giết ngôi sao
Khi nội dung và công nghệ truyền thông phát triển, văn hóa cũng vậy Khi văn hóa phát triển, các phương tiện truyền thông cũng vậy và cách hiểu thực tế cũng vậy Khi văn hóa phát triển, các chương trình nghị sự về xã hội và chính trị được thiết lập, và việc tìm tòi, khám phá và năng suất cá nhân được hình thành, hình thành và biến đổi, trong một chu kỳ phát triển vô tận của đột phá công nghệ,
áp dụng xã hội, thâm nhập thị trường, trưởng thành hoặc bão hòa, suy giảm thị trường cuối cùng là sự thích ứng (xác định lại trọng tâm thị trường, ví dụ: đài phát thanh phát triển từ địa điểm biểu diễn các vở kịch và buổi hòa nhạc trực tiếp thành địa điểm biểu diễn âm nhạc và nói chuyện) trước công nghệ mới hơn và sự cạnh tranh của người tham gia để giành được đô la và sự chú ý của người tiêu dùng
Trang 7Khi một số công nghệ truyền thông (ví dụ: máy quay phim hoặc máy ảnh kỹ thuật số) trở nên rẻ tiền trên thị trường tiêu dùng, nó có xu hướng thay đổi nhận thức của chúng ta về bản thân theo thời gian Mọi người chụp ảnh tĩnh hoặc ảnh chuyển động của chính họ hoặc người thân của họ trên máy ảnh, máy ghi âm, máy quay phim, và để lại những ghi chép về cuộc đời họ, về những khoảnh khắc quý giá, dịu dàng, thân mật hoặc đau đớn, những bản ghi về sự phức tạp và liên tục, ở mức độ chưa từng được nghe đến và chưa từng có trong những thế kỷ trước
Trước sự ra đời của các bức ảnh và máy ghi âm giọng nói và hình ảnh chuyển động, các truyền thuyết đã được tạo ra và các câu chuyện được thêu dệt và thêu dệt trong việc kể lại các sự kiện từ ký ức và trong các câu chuyện được truyền
từ thế hệ này sang thế hệ khác, trong giọng nói hoặc bản in Trong quá khứ, những người có động cơ, hành vi và thành tích đáng nghi vấn đã trở thành thứ huyền thoại
và truyền thuyết Việc dệt truyền thuyết và giấc mơ như vậy có thể bị thu nhỏ, cắt giảm kích thước với công nghệ ghi hiện tại Những người như George Armstrong Custer, Billy the Kid, hay Jesse James đã từng bị coi là “huyền thoại” bởi sự phóng đại và bịa đặt bởi các nhà văn viết giấy có thành kiến chính trị hoặc vì lợi nhuận, những người thích tạo ra huyền thoại phương Tây hơn là truyền đạt sự thật của phương Tây cũ Những người được gọi là “anh hùng” như vậy, trong hiện thân đương thời của họ, có thể bị xếp xuống những vị trí nhỏ hoặc không thể bỏ qua trong việc kể lại lịch sử bởi vì các bản ghi âm và hình ảnh hiện có sẵn để “giữ cho bản ghi thẳng”
Sự hiểu biết và đánh giá đương thời về bạo lực dưới bàn tay của các đặc vụ của chính phủ hoặc những kẻ khủng bố cũng được công nghệ tưởng tượng hiện tại sửa đổi và ghi nhớ một cách đáng kể Sự sẵn có của máy quay phim dễ dàng ghi lại các sự kiện như Rodney King bị đánh đập, phiên tòa của cảnh sát và cuộc bạo động sau đó ở Los Angeles, và các sự kiện của tháng 9 năm 2001 và tiết lộ lạnh lùng của
Trang 8nó về tính dễ bị tổn thương của nước Mỹ trước các phong trào khủng bố trên toàn thế giới Những tấm băng ghi hình lịch sử đã định hình nên phản ứng của công chúng ngay cả khi chúng khiến người xem bị thương, những người phải chịu sự lặp lại vô tận của những hình ảnh về sự tàn bạo và tàn sát Đồng thời, thái độ đối với chiến tranh và hành vi của nó bị thay đổi bởi các camera truyền hình thu nhỏ trong bom và tên lửa thông minh và được các nhà báo sử dụng “nhúng” vào các đoàn xe quân sự trong “nhiệm vụ tìm kiếm và tiêu diệt”
Các phương tiện truyền thông đã lật lại trang kinh doanh về chiến tranh, hay chính xác hơn, đã bắt đầu một bộ sách hoàn toàn mới về chủ đề này Tâm lý học truyền thông và các môn học tâm lý học tích cực và các bộ môn khác đã xem xét
và tiếp tục xem xét tác động của các phương tiện truyền thông đại chúng đối với xã hội Các lĩnh vực truyền thông, văn hóa đại chúng, xã hội học và nghiên cứu phê bình có truyền thống lâu đời về việc giải quyết các vấn đề như vậy Vì vậy, tâm lý học cũng vậy, nhưng không phải là một phân khu rõ ràng của lĩnh vực lớn hơn Trên thực tế, cho đến gần đây, các nhà tâm lý học chủ yếu quan tâm đến việc nghiên cứu các hiệu ứng truyền thông đã tìm thấy nhiều ngôi nhà hàn lâm hơn trong các khoa đại học ngoài tâm lý học Quan điểm tâm lý học mang lại điều gì cho việc nghiên cứu các phương tiện thông tin đại chúng mà các ngành khác không làm được? Thực tế là nhiều lý thuyết và nghiên cứu trong các lĩnh vực khác dành cho việc nghiên cứu phương tiện truyền thông bắt nguồn trực tiếp từ lý thuyết tâm
lý và các phương pháp nghiên cứu của nó Tâm lý học lâm sàng và nhân cách thường xem xét cách các sự kiện hình thành hành vi cá nhân Tâm lý học xã hội có truyền thống xem xét cách thức mà các lực lượng xã hội tác động lên hành vi và thái độ của cá nhân Tất cả các chuyên ngành phụ này của tâm lý học cung cấp lý thuyết, nghiên cứu và phương pháp để đánh giá tác động của các lực lượng xã hội
Trang 9chính này - cá nhân và các phương tiện truyền thông đại chúng - đối với cá nhân và
do đó, đối với xã hội mà cá nhân đó sinh sống
Các quan điểm lâm sàng, nhân cách và xã hội của tâm lý học là phù hợp lý tưởng để bổ sung các khía cạnh bổ sung cho việc nghiên cứu tác động của phương tiện truyền thông đối với cuộc sống cá nhân và tập thể của chúng ta, những khía cạnh ngoài những khía cạnh được cung cấp bởi các ngành học khác Tuy nhiên, cùng với nhau, sự kết hợp của các quan điểm học thuật đa dạng, được nhìn qua lăng kính tổ chức của tâm lý học truyền thông, có khả năng đưa ra ánh sáng sự hiểu biết đầy đủ hơn về mối quan hệ tương hỗ năng động của truyền thông và xã hội Thời gian và viễn cảnh là điều bắt buộc nếu chúng ta thực sự hiểu được sự định hình kiến tạo của truyền thông đối với thế giới con người và sự kiện khi chúng tồn tại trong hiện tại và chúng sẽ tồn tại trong tương lai Chúng ta không thể đánh giá một cách đáng tin cậy tác động của bất kỳ phương tiện khối lượng nào bằng tác động của nó đối với các cá nhân hoặc thậm chí các nhóm cá nhân Chúng ta phải
cố gắng hiểu tác động đó ở góc độ thời gian dài hơn và là một hiện tượng văn hóa lớn hơn và phức tạp hơn, một hiện tượng văn hóa chắc chắn sẽ có những tác động không lường trước và hậu quả không mong muốn, ví dụ, xem truyền hình, ăn uống giải trí, béo phì và dịch bệnh tiểu đường ở trẻ em.Lấy ví dụ, về vấn đề được gọi là bạo lực do phương tiện truyền thông gây ra: mức độ và loại bạo lực qua trung gian, trong bao nhiêu năm, được xúc tác bởi loại trải nghiệm cá nhân nào, tương tác với loại cấu hình tính cách nào, được hấp thụ qua phương tiện truyền thông nào môi trường hoặc địa điểm và sự kết hợp của môi trường và địa điểm truyền thông, có cần thiết để truyền tải một nền văn hóa và con người của nó đối với bạo lực không? Đây là phương trình phức tạp phải được xây dựng để có thể thực sự nói về tác động của các phương tiện truyền thông đối với xã hội Bất kỳ kết luận nào về tác động của các màn hình bạo lực trên phương tiện truyền thông đối với bạo lực trong
Trang 10thế giới thực của người xem, hiện tại là khá sớm và không có cơ sở và chắc chắn không cung cấp cơ sở hợp lệ cho hành động lập pháp Chỉ khi hiểu được cách thức
và lý do tại sao các phương tiện truyền thông đại chúng ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta, chúng ta mới có thể đối phó tốt hơn với chúng và chỉ bằng cách đối phó với chúng, chúng ta mới có thể thay đổi chúng để chúng phục vụ chúng ta hơn
là kiểm soát chúng ta
Nói chung trong thời đại số, công nghệ và truyền thông ở khắp mọi nơi, tâm
lý học là chìa khóa để ứng dụng công nghệ một cách hiệu quả Đó là sự kết hợp về những kiến thức hiểu biết về hành vi, nhận thức và cảm xúc của con người với sự hiểu biết bình đẳng về công nghệ truyền thông Không giống như một số loại nghiên cứu truyền thông, tâm lý học truyền thông không chỉ quan tâm đến nội dung mà quan tâm đến toàn bộ hệ thống, xác định nó là một vòng lặp liên tục bao gồm nhà phát triển công nghệ, nhà sản xuất nội dung, nhận thức nội dung và phản hồi người dùng Giống như Bandura mô tả lý thuyết nhận thức xã hội là hành động qua lại giữa môi trường, hành vi và nhận thức, tâm lý học truyền thông cũng đánh giá quá trình tương tác của hệ thống
Tâm lý học truyền thông tập trung vào cách hành vi của con người tương tác với cả phương tiện truyền thông và công nghệ Nó không chỉ là phương tiện truyền thông đại chúng hay thậm chí là nội dung của phương tiện truyền thông; đó cũng là cách công nghệ hoạt động và tác động của nó, tạo ra một thiết kế và thực sự có thể chia sẻ hành vi Nó tập trung vào tiến bộ công nghệ và sử dụng phân tích phê bình, cùng với điều tra, để phát triển một mô hình nhận thức trên các phương tiện truyền thông Nó được sử dụng chung trong xã hội, hoặc thậm chí ở cấp độ cá nhân Đôi khi, nó liên quan đến việc tư vấn, thiết kế hoặc thậm chí sản xuất các phương tiện truyền thông khác nhau Trong khi đôi khi họ làm các phương tiện giới thiệu khác