Đề cương ôn tập chi tiết môn TỘI PHẠM HỌC

CHƯƠNG I KHÁI NIỆM VÀ VỊ TRÍ TỘI PHẠM HỌC I Khái niệm và đối tượng nghiên cứu TPH Tội phạm học là một ngành khoa học độc lập Tội phạm học là khoa học xã hội pháp lý nghiên cứu về tình hình tội phạm, nguyên nhân và điều kiện THTP, nhân thân người phạm tội và các biện pháp phòng ngừa tội phạm (4 đối tượng nghiên cứu cơ bản của THPT Ngoài ra, TPH còn nghiên cứu những vấn đề liên quan khác như Lịch sử hình thành và phát triển TPH, Nạn nhân học, TPH nước ngoài, Hợp tác quốc tế trong PNTP, ) Nhận định.

CHƯƠNG I: KHÁI NIỆM VÀ VỊ TRÍ TỘI PHẠM HỌC

I Khái niệm và đối tượng nghiên cứu TPH

 Tội phạm học là một ngành khoa học độc lập

 Tội phạm học là khoa học xã hội - pháp lý nghiên cứu về tình hình tội phạm,

nguyên nhân và điều kiện THTP, nhân thân người phạm tội và các biện phápphòng ngừa tội phạm (4 đối tượng nghiên cứu cơ bản của THPT Ngoài ra, TPHcòn nghiên cứu những vấn đề liên quan khác như: Lịch sử hình thành và phát triểnTPH, Nạn nhân học, TPH nước ngoài, Hợp tác quốc tế trong PNTP, )

Nhận định: TPH chỉ có 4 đối tượng nghiên cứu => SAI vì đây chỉ là những đối tượng cơ

bản, ngoài ra TPH còn có các đối tượng nghiên cứu khác

II Phương pháp luận của phương pháp nghiên cứu của TPH

2.1 Phương pháp luận của TPH

 Là hệ thống các khái niệm, nguyên tắc, phạm trù nhận thức cho phép chủ thểnghiên cứu tiếp cận, lý giải, đánh giá về những vấn đề mà TPH nghiên cứu

 TPH Việt Nam sử dụng hệ thống các khái niệm, nguyên tắc, quy luật, phạm trùcủa chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử làm phương phápluận

=> Có vai trò định hướng toàn bộ quá trình nghiên cứu

2.2 Phương pháp nghiên cứu của TPH

 Phương pháp nghiên cứu của TPH Việt Nam là hệ thống cách thức, biện phápnghiên cứu cụ thể được sử dụng để thu thập, phân tích và xử lí thông tin về nhữngvấn đề cần nghiên cứu

=> Có vai trò quan trọng trong việc thu thập, phân tích và xử lý thông tin để đưa racác kết quả nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu cũng có mối liên hệ với phương pháp luận.“Nếu như phương pháp nghiên cứu của tội phạm học là cách thức áp dụng các biện pháp để tìm ra những thông số nhằm chứng minh cho một vấn đề, một luận điểm liên quan đến tội phạm, thì cơ

sở nghiên cứu (phương pháp luận) là chỗ dựa, là nền tảng cho việc áp dụng các phương pháp để tìm ra các thông số đó.”

2.2.1 Phương pháp thống kê hình sự

 Thống kê là phương pháp nghiên cứu quan trọng được nhiều ngành khoa học sử dụng, trong đó có các khoa học xã hội như xã hội học, kinh tế học,

 Nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản:

 Mô tả THTP bằng con số thống kê

 Giải thích về THTP

 Dự báo tội phạm

 Đánh giá hiệu quả phòng ngừa tội phạm và tổ chức hoạt động PNTP

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu chọn lọc (điều tra điển hình)

 Là phương pháp nghiên cứu toàn bộ hiện tượng thông qua một bộ phận điển hình của nó Kết quả nghiên cứu bộ phận được sử dụng để đánh giá chung cho toàn bộ hiện tượng cần nghiên cứu

 Ưu điểm là tiết kiệm thời gian, công sức nghiên cứu và có thể phản ánh gần đúng

sự thật

 Nhược điểm là khả năng sai đó do chỉ nghiên cứu một bộ phận của toàn thể đối tượng cần nghiên cứu Mẫu nghiên cứu với con số lớn và tình điển hình cao sẽ chosai số thấp và ngược lại

2.2.3 Các phương pháp nghiên cứu xã hội học

 Phương pháp phiếu điều tra: thường được TPH sử dụng

 Ưu điểm: Thu thập được nhiều thông tin khó thu thập bằng PP thống kế như ý thức PL, lý do phạm tội, tình trạng và lý do ẩn của tội phạm, dư luận

xã hội về THTP và hiệu quả PNTP,

 Nhược điểm: người hỏi không kiểm soát được thái độ của người trả lời phiếu điều tra (không hiểu vấn đề, không nhiệt tình hoặc trả lời thiếu trách nhiệm, )

 Phiếu điều tra là một dạng phương pháp nghiên cứu chọn lọc, do đó số lượng mẫu điều tra càng lớn thì xác suất đúng càng cao

 Phương pháp phỏng vấn (đối thoại): là phương pháp thu thập thông tin bằng cách hỏi - đáp trực tiếp

 Ưu điểm: người nghiên cứu kiểm soát được thái độ của người trả lời

 Cần chuẩn bị trước nội dung các câu hỏi

 Phương pháp quan sát: là phương pháp thu thập thông tin qua quan sát bằng mắt

Có thể thu thập thông tin về ngoài của đối tượng cần quan sát, từ đó đoán đượcdiễn biến tâm lý bên trong

 Nhiệm vụ: nghiên cứu tình trạng sức khỏa, hình thái, tâm lý, thái độ củangười phạm tội

 Các loại quan sát: quan sát tự nhiên, quan sát trong môi trường nhân tạo,tham gia vào hoạt động giám sát

 Phương pháp thực nghiệm: nghiên cứu bằng cách tạo ra hoặc thay đổi các điều kiện để kiểm tra kết quả nghiên cứu

 Nhiệm vụ: kiểm tra các nguyên nhân và điều kiện phạm tôi liên quan đến hoàn cảnh giáo dục, khả năng phát hiện tội phạm, hiệu quả áp dụng các biện pháp cải tạo để PNTP

 Không được làm xấu hơn tình trạng của đối tượng thực nghiệm

 Phương pháp chuyên gia: tham khảo ý kiến các chuyên gia có kinh nghiệm trong nghiên cứu và hoạt động thực tiễn về lĩnh vực cần nghiên cứu

 Ưu điểm: làm sáng tỏ mặt định tính của THTP một cách sâu sắc

 Hình thức thực hiện: có thể tố chức cho các chuyên gia làm việc cá nhân hoặc làm việc tập thể (hội thảo, tạo đàm, )

 Phương pháp so sánh các nguồn tài liệu: là phương pháp so sánh các nguồn tài liệu

ở các lĩnh vực có liên quan đến THTP để tìm mối quan hệ và ự phụ thuộc giữa THTP với các hiện tượng xã hội khác

III Chức năng của TPH

Có 3 chức năng cơ bản: (1) mô tả, (2) giải thích, (3) dự báo và PNTP

 Chức năng mô tả: làm sáng tỏ các đặc điểm về lượng - chất của THTP, qua đó thấy được bức tranh THTP đã và đang xảy ra trên thực tế

 Chức năng giải thích của TPH: làm sáng tỏ quy luật hình thành, thay đổi, phát triển của THTP nói chung quy luật về sự hình thành các đặc điểm nhân thân ngườiphạm tội cũng như vai trò của chúng trong cơ chế tâm lý xã hội của hành vi phạm tội,

 Chức năng dự báo và phòng ngừa tội phạm của TPH: trên cơ sở kết qua mô tả về THTP, giải thích quy luật của THTP, TPH có khả năng dự báo xu hướng phát triểncủa THTP trong tương lai Cần được tiến hành thường xuyên để định hướng công tác phòng ngừa tội phạm

=> Các chức năng của TPH có môi quan hệ mật thiết với nhau

 Tiến hành dự báo tội phạm và lập kế hoạch phòng chống tội phạm nhằm đáp ứng yêu cầu phòng chống tội phạm phù hợp với thực tiễn ở VN => Nhiệm vụ cấp bách của TPH ở VN hiện nay

 Nghiên cứu những loại tội phạm đang xảy ra phổ biến và nguy hiểm cao cho xã hội, đồng thời đề xuất những biện pháp làm giảm tỉ trọng các loại tội phạm này

 Đưa ra các kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật nói chung và PLHS nói riêng

từ việc nghiên cứu TPH => Phát hiện những yếu kém của hệ thống PL, đưa ra kiến nghị góp phần phòng ngừa tội phạm

IV Vị trí của TPH trong hệ thống các khoa học

CÂU HỎI ÔN TẬP:

=> TPH là học về TP => Khái niệm “TP” là gì? (không chỉ dựa vào Đ.8 BLHS 2015 sđ,

bs 2017 -> Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội trái PLHS, được quy định trong

BLHS => TP trong khoa học TPH là gì?

Ví dụ: A: cướp ts => A là tội phạm theo TPH.

A có quyết định của Tòa = bản án => A: người phạm tội: BLHS, LHS

hiện tượng xã hội nguy hiểm, tiêu cực, trái pháp luật hình sự = THTP - tình hình tộiphạm

=> TPH là ngành khoa học độc lập vì TPH nghiên cứu không những về hành vi mà cònnghiên cứu về con người phạm tội (các đặc điểm tâm lý)

Vì sao TPH là ngành khoa học? vì TPH nghiên cứu chuyên sâu về tội phạm và là tiền

đề cho các ngành khoa học pháp lý khác

 Vì có đối tượng nghiên cứu

 Có phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp luận là lý luận về phương pháp, kim chỉ nam

 Phương pháp nghiên cứu là dụng cụ -> sáng rõ mục đích nghiên cứu là gì?

Note: đề từng ra thi phân biệt phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu nhưng sv lại

đi ss phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của TPH => Sai đề

 Phương pháp luận của TPH: sử dụng hệ thống lý luận của chủ nghĩa duy vật biệnchứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử là kim chỉ nam để định hướng trong quá trìnhnghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu của TPH: phương pháp thống kê, điều tra, điều tra xã hộihọc, phương pháp chuyên gia…

 Nội dung nghiên cứu

2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể có vai trò định hướng cách tiếp cận những vấn đề mà TPH nghiên cứu.

Phương pháp luận kim chỉ nam - định hướng cách tiếp cận

Phương pháp nghiên cứu công cụ để phục vụ làm sáng rõ kim chỉ nam

3 Phương pháp nghiên cứu của TPH có vai trò thu thập thông tin, số liệu về THTP.

 Nhận định: SAI (ĐÚNG vì chỉ nêu ra một trong các phương pháp nghiên cứu cụthể chứ không khẳng định là chỉ có một vai trò vai trò thu thập thông tin, số liệu vềTHTP)

 Giải thích: Vì Phương pháp nghiên cứu của TPH không chỉ có vai trò thu thậpthông tin, số liệu về THTP mà còn có các vai trò khác như: phát hiện và xử lýthông tin.

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu có vai trò khác nhau trong nghiên cứu TPH.

Câu 1: Trình bày đối tượng nghiên cứu của TPH Nêu sự khác nhau trong nghiên cứu tội phạm giữa TPH với KH LHS.

Khái niệm

Nội dung: Đặc điểm, nội dung, ý nghĩa

Sự khác nhau trong nghiên cứu TP giữa TPH với KH LHS là gì ? (không kẻ bảng mà viếtthành từng phần)

TÓM TẮT:

1 TỘI PHẠM HỌC = HỌC VỀ TỘI PHẠM

2 Khái niệm TỘI PHẠM HỌC: 3

 Ngành khoa học độc lập

 1 xã hội - 2 pháp lý -> KHXH, KHPL -> Đối tượng nghiên cứu

 đối tượng nghiên cứu: 4 đối tượng cơ bản

3 Phương pháp: luận - luận về phương pháp - kim chỉ nam và nghiên cứu - dụng cụlàm sáng rõ vấn đề cần nghiên cứu => phương pháp luận = sử dụng hệ thống lýluận của 2 chủ nghĩa duy vật và phương pháp nghiên cứu của TPH

THTP được hiểu là sự tăng/giảm (sự biến động, sự thay đổi) tình trạng phạm tội(tình hình khác tình trạng, rộng hơn tình trạng và bao gồm cả tình trạng)gây tác động xấuđến xã hội trong một khoảng thời gian nhất định tại một không gian nhất định

1 Thuộc tính, Đặc điểm của tình hình tội phạm (7 đặc điểm):

1.1 THTP là một hiện tượng xã hội (tính xã hội) - thuộc tính cơ bản nhất => giúp phân biệt được THTP với các hiện tượng tự nhiên khác: siêu nhiên, thần linh, thần bí,

 Nguồn gốc: THTP do con người trong xã hội tạo ra dưới sự tác động của nhữngđiều kiện xã hội nhất định

 TPH mang bản chất xã hội - pháp lý mà THTP là một trong những nội dung của

TPH nên THTP cũng mang bản chất xã hội - pháp lý của TPH => giải thích luôn cho ý 1.2 ở dưới

 THTP có nguồn gốc xã hội và xuất phát từ xã hội vì TP trong xã hội là do conngười tạo ra, gây ra mà con người chính là một sản phẩm xã hội => Do đó, THTP

có nguồn gốc xã hội; Không phải là hiện tượng bất biến ổn định mà hiện tượngnày luôn thay đổi, cùng với sự thay đổi của xã hội

 THTP hình thành, thay đổi và phát triển theo sự thay đổi và phát triển của xã hội

=> Vai trò:

 Đặt THTP trong mối quan hệ với các điều kiện xã hội

 Hoạt động đấu tranh phòng chống TP => chú trọng biện pháp xã hội

1.2 THTP là một hiện tượng trái pháp luật hình sự - đặc trưng nhất => thuộc tính giúp phân biệt THTP với các hiện tượng xã hội khác: VPPL, tệ nạn xã hội, hiện tượng xã hội nguy hiểm khác không được quy định trong BLHS.

Nhận định: Tình hình tội phạm là tệ nạn xã hội

Tình hình tội phạm + tình hình chưa là tội phạm = các vấn đề tệ nạn xã hội + các vấn đềkhông là tệ nạn xã hội

=> NĐ Sai Vì không trong mọi trường hợp THTP đều là tệ nạn xã hội

 Nguồn gốc: Tính trái PLHS của THTP xuất phát từ tính trái PLHS của tội phạm cụthể

 Những hành vi xã hội trái PLHS được quy định trong PLHS mới trở thành tộiphạm, mới có THTP

 Sử mở rộng hay thu hẹp phạm v điều chỉnh của PLHS => sự thay đổi của THTP

 Sử dụng kết quả nghiên cứu của PLHS để xác định hành vi phạm tội

 Tội phạm được quy định trong BLHS -> những hành vi xã hội phát sinh trái PLHS

là tội phạm

=> Ý nghĩa:

 Phân biệt với các hiện tượng XH khác

 Khi so sánh THTP phải đặt trong mối quan hệ với PLHS và phải có sự tươngđồng

 Sự hiện diện của PLHS cùng với hệ thống các biện pháp TNHS có tác dụng PNTP(chỉnh sửa BLHS cho chặt chẽ hơn) => hoàn thiện PLHS cũng là một biện pháptăng cường hiệu quả của PNTP

1.3 THTP là hiện tượng mang tính giai cấp

 Nguồn gốc: Xã hội nguyên thủy chưa có giai cấp nên chưa có tội phạm

 Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự xuất hiện tội phạm là mâu thuẫn lợi ích giai cấp,

=> Ý nghĩa:

 Xác định nguồn gốc sâu xa của THTP

 Mâu thuẫn giai cấp càng cao thì THTP càng gia tăng, phát triển

 Loại trừ nguyên nhân sâu xa của THTP (đấu tranh tội phạm + giai cấp => xóa mâuthuẫn gia cấp)

 Ý nghĩa trong đấu tranh phòng chống tội phạm

Nhận định: tình hình tội phạm có thể mất đi hay không?

Về nguyên tắc tình hình tội phạm chỉ xuất hiện khi xã hội phân chia giai cấp: Cho nên khikhông còn giai cấp trong XH thì không còn THTP

1.4 THTP là hiện tượng thay đổi theo quá trình lịch sử -> 1.1.1

 THTP là sản phẩm của xã hội trong từng giai đoạn, từng thời kỳ lịch sử Mà yếu tố

xã hội luôn thay đổi => THTP luôn thay đổi về mặt lịch sử

 Sự thay đổi này thể hiện ở sự thay đổi của các hành vi bị coi là tội phạm dẫn đến

sự thay đổi lượng, chất:

 Lượng: số lượng hành vi bị coi là tội phạm

 Chất: Tính chống đối => THTP luôn có sự thay đổi từ thô sơ đến hiện đại(công cụ, phương tiện, thủ đoạn => thiệt hại)

 Sự thay đổi này diễn ra ở 2 nguyên nhân chính:

 Sự thay thế giữa các hình thái kinh tế xã hội trong lịch sử

 Sự thay đổi về cơ cấu kinh tế, cơ cấu giai cấp, cơ cấu xã hội,

 Sự phát triển kinh tế, xã hội của mối quốc gia

1.5 THTP là hiện tượng tiêu cực và nguy hiểm cao trong xã hội -> 1.1.2

 Tính tiêu cực: có xu hướng chống lại lợi ích chung, lợi ích tập thể và lợi ích cánhân Nó cản trở sự phát triển xã hội

 Tính nguy hiểm cao: gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội

ở mức độ đáng kể (thuộc tính của TP cụ thể => THTP nguy hiểm cao)

=> Ý nghĩa:

 Tăng cường quan tâm đặc biệt đến công tác đấu tranh phòng chống tội phạm (đềuđặn, lâu dài)

 Tiêu chí đánh giá hiệu quả PNTP

1.6 THTP là hiện tượng được hình thành từ một thể thống nhất các tội phạm cụ thể

=> Ý nghĩa:

 Có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn

 Đấu tranh phòng chống tội phạm phải được tiến hành ở 3 cấp dộ:

 Phòng chống THTP nói chung

 Phòng chống nhóm tội phạm

 Phòng chống tội phạm cụ thể

1.7 THTP được xác định trong một không gian, thời gian cụ thể

 THTP được xác định trong địa bàn, lĩnh vực mà THTP tồn tại và nó mang csc đặcđiểm riêng gắn với địa bàn đó

 THTP cũng mang đặc điểm thuộc tính riêng của thời gian làm phát sinh tội phạm

=> Ý nghĩa:

 THTP được cụ thể, không còn chung chung

 Đặc tính không gian và thời gian và mối liên hệ không tách rời giữa chúng

 Kế hoạch đấu tranh phòng chống tội phạm

Không phải mội trường hợp thống kê đều là tội phạm (không có tội và đình chỉtheo khoản 157 - BLTTHS 2015)

b Tội phạm ẩn là tội phạm đã xảy ra nhưng chưa bị cơ quan chức năng phát hiện, xử lý và không tồn tại trong thống kê tội phạm.

 Tội phạm ẩn tự nhiên (khách quan): cơ quan chức năng không có thông tin về tộiphạm

 Tội phạm ẩn nhân tạo (chủ quan): đã bị cơ quan chức năng phát hiện nhưng không

bị xử lý do có sự che đầy từ tội phạm ẩn tự nhiên khác (hối lộ, làm sai lệch hồ sơ

vụ án, )

 Tội phạm ẩn thống kê: đã bị cơ quan chức năng phát hiện, xử lý nhưng lại khôngđưa vào thống kê hình sự (do sai sót trong quá trình thống kê hoặc do thành tích)Hoặc:

 Tỷ lệ ẩn: là tỷ lệ, mối tương quan so sánh giữa tội phạm rõ và tội phạm ẩn về sốlượng tội phạm đã xảy ra

 Độ ẩn của tội phạm: là mức độ tồn tại trong trạng thái ẩn, khả năng không bộc lộ

ra bên ngoài của từng tội phạm cụ thể Có 4 cấp độ ẩn

 Vùng ẩn của tội phạm: là các lĩnh vực đời sống xã hội hàm chứa những điều kiệnthuận lợi cho sự tồn tại của tội phạm ẩn như các hoạt động quản lý, phân côngcông việc, trách nhiệm của cán bộ công chức trong các cơ quan nhà nước hoạtđộng quản lý tiền tệ, tài sản

Phương pháp được sử dụng để xác định tội phạm ẩn:

 Phương pháp điều tra xã hội học: phát phiếu điều tra, phỏng vấn

 Phương pháp chuyên gia

 Phương pháp đối chiếu kết quả khảo sát trên thực tiễn

Ý nghĩa việc xác định thực trạng của THTP:

 Mô tả bức tranh THTP trên thực tế

 Là cơ sở để phòng ngừa các tội phạm phổ biến

 Căn cứ để đánh giá hiệu quả của hoạt động PNTP (thông qua việc tăng, giảm sốtội phạm, số người phạm tội)

Ý nghĩa nghiên cứu tội phạm rõ - ẩn:

 Cái nhìn toàn diện về THTP

 TP rõ và TP ẩn cùng chung 1 chỉnh thể => phần rõ tăng => phần ẩn giảm

 Định hướng đấu tranh phòng chống tội phạm (tập trung tội phạm có độ ẩn cao)

 Đánh giá kết quả đấu tranh phòng chống tội phạm

2.2 Cơ cấu của THTP

 Là thành phần, tỷ trọng và sự tương quan giữa các tội phạm, loại tội phạm trongmột chỉnh thể THTP

 Tiêu chí xác định cơ cấu của THTP cụ thể, căn cứ vào:

 Tính nghiêm trọng của tội phạm

 Động thái về cơ cấu là sự thay đổi về thành phần, tỷ trọng các tội, nhóm tội trongtổng THTP tại một địa bàn trong một khoảng thời gian xác định so với điểm thờigian làm mốc.

=> Ý nghĩa:

 Theo dõi sự thay đổi của THTP trong từng thời kỳ

 Xác định những nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi về thực trạng, cơ cấu

 Có biện pháp đấu tranh với tội phạm trong hiện tại và PNTP trong tương lai

CHƯƠNG IV: NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

I Khái niệm nguyên nhân và điều kiện của THTP

1 Khái niệm

 Nguyên nhân và điều kiện của THTP là những hiện tượng và quá trình xã hội cótrước THTP về mặt thời gian và chúng là những hiện tượng có khả năng làm phátsinh THTP trong thực tế

Nguyên nhân:

 Nguyên nhân của THTP là những nhân tố trực tiếp làm phát sinh THTP trong xãhội => thể hiện những mâu thuẫn nhiều mặt trong đời sống xã hội => sự xung độtnày là khách quan và tất yếu trong mọi sự vận động đi lên của đời sống xã hội

 Nguyên nhân của THTP là những nhân tố luôn tồn tại một cách bền vững và ổnđịnh về thời gian

Điều kiện:

 Điều kiện của THTP lại là những nhân tố không có khả năng trực tiếp làm phátsinh THTP, điều kiện chỉ đóng vai trò tạo ra môi trường thuận lợi để THTP có thểphát sinh, phát triển

 Không chứa đựng những mâu thuẫn của các mặt trong đời sống xã hội

 Điều kiện tồn tại kém bền vững, kém ổn định hơn so với nguyên nhân của THTP

Nó dễ bị phá vỡ, dễ bị tác động của các yếu tố khác trong xã hội

=> Phải có đồng thời cả 2 nhân tố là nguyên nhân và điều kiện thì mới làm phát sinhTHTP trong xã hội => loại bỏ 1 trong 2 => Loại bỏ THTP

Bản thân THTP cũng có thể trở thành nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh chính nótrong xã hội

=> Nguyên nhân và điều kiện THTP là tổng hợp những hiện tượng quá trình xã hội xácđịnh THTP là hậu quả của chúng, đó là toàn bộ những hiện tượng, quá trình xã hội có khảnăng làm phát sinh, tồn tại THTP

2 Các đặc điểm chung của nguyên nhân và điều kiện THTP

2.1 Nguyên nhân và điều kiện THTP là những hiện tượng và quá trình xã hội.

 Tính xã hội của nguyên nhân và điều kiện THTP được biểu hiện ở nguồn gốc hìnhthành, ở nội dung cũng như ở sự tồn tại và thay đổi của nó trong lịch sử

 Sự tồn tại và thay đổi: THTP thay đổi (mới, phát triển của cách thức, phương tiệnthực hiện TP) => (khi) nguyên nhân và điều kiện thay đổi => (khi) Mâu thuẫn xãhội thay đổi

=> Ý nghĩa: