CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT SẠCH HƠN (CLEANER PRODUCTION) CBGD: TS Võ Lê Phú Khoa Môi Trường, ĐHBK TP HCM Email: phulevo@gmail.com volephu@hcmut.edu.vn 26/02/2013 NỘI DUNG MÔN HỌC       CHƯƠNG 1: Giới Thiệu SXSH CHƯƠNG 2: Thực Hiện SXSH CHƯƠNG 3: Thu Lời Từ SXSH CHƯƠNG 4: Đánh Giá Vòng Đời sản Phẩm CHƯƠNG 5: Thiết Kế Hướng Tới Phát Triển Bền Vững CHƯƠNG 6: Áp Dụng SXSH- Case Studies 26/02/2013 YÊU CẦU CỦA MÔN HỌC    Lý thuyết: 90% Bài tập: 100%, cá nhân (Tiểu luận) Tài liệu học (sẽ cung cấp):    Bài giảng Sách tham khảo môn học Báo cáo nghiên cứu, tạp chí 26/02/2013 ĐÁNH GIÁ MƠN HỌC  Bài Tập-Tiểu luận     : 30% Thi viết, sử dụng tài liệu Thi cuối kỳ  Nộp tiểu luận vào cuối tuần thứ 7; Chọn đề tài (hoặc giáo viên gợi ý) Thi kỳ  : 20% : 50% Hình thức thi: trắc nghiệm, không sử dụng tài liệu 26/02/2013 Yêu Cầu Bài Tiểu Luận    Không 3.000 từ, không kể bảng biểu, hình vẽ; In giấy A4, khoảng trang A4 (mỗi trang A4 chuẩn: 400 từ; Ghi rõ nguồn Tài Liệu Tham Khảo:   Trong nôi dung viết; Danh mục TLTK cuối viết 26/02/2013 CHƯƠNG 1 6 Khái Qt Các Vấn đề Ơ Nhiễm Mơi Trường Trên Thế Giới Bảo Vệ Môi Trường & Phát Triển Kinh Tế Phân Biệt Các Khái Niệm Cơ Bản/ Một Số Thuật Ngữ Chất Thải Công Nghiệp Nhu Cầu Về SXSH Cơng Nghiệp Định nghĩa SXSH 26/02/2013 Khái Qt Về Ơ Nhiễm MT  Từ q trình cơng nghiệp hóa bắt đầu 1800s:      Khai thác tài nguyên nhiều hơn; Lãng phí thải bỏ chất thải; Tăng áp lực đến sức chịu tải mơi trường Di chuyển tập đồn đa quốc gia Tồn cầu hóa 26/02/2013 Bảo Vệ Mơi Trường & PTBV   Sự cố môi trường & ô nhiễm nhiều Nhu cầu phát triển kinh tế Báo cáo Brundtlund 1987 Phát Triển Bền Vững: “đáp ứng nhu cầu mà không làm ảnh hưởng đến nhu cầu hệ tương lai” 26/02/2013 Các Trụ Cột PTBV Xã Hội (sức khỏe, nghèo đói) Kinh Tế (hiệu quả, tăng trưởng, ổn định, thu nhập, việc làm, …) Môi Trường (tài nguyên, ô nhiễm, đa dạng sinh học,…) 26/02/2013 Các Trụ Cột PTBV Kinh Tế Mơi Trường Xã Hội Hình 1.1 Cách tiếp cận phát triển bền vững 10 26/02/2013 Định nghĩa SẢN XUẤT SẠCH HƠN Định nghĩa UNEP (1989)   30 … the implementation of changes in product design, manufacturing processes and management techniques to increase efficiency, prevent pollution, reduce and prevent waste; …a framework that provides industry with the incentive, information and capacity to improve its environmental performance in the design, production and delivery of goods and services; 26/02/2013 SẢN XUẤT SẠCH HƠN   31 …the continuous application of an integrated preventative environmental strategy for processes, products and services to increase efficiency and reduce risks to human and the environment; Là trình áp dụng liên tục chiến lược phịng ngừa tổng hợp mơi trường q trình cơng nghệ, sản phẩm & dịch vụ nhằm nâng cao hiệu kinh tế & giảm rủi ro đ/v người & MT 26/02/2013 Các giai đoạn tiến hóa SXSH       32 Cho đến kỷ 20: Khơng có hành động kểim sốt nhiễm; 1960s: Khuếch tán pha lỗng chất nhiễm; 1970s: Xử lý cuối đường ống; 1980s: Tái chế & tái sử dụng lượng; 1990s: Các biện pháp phòng ngừa/SXSH; Tương lai: Sinh thái công nghiệp??? 26/02/2013 Các mốc thời gian trình tiếp cận SXSH     33 1972: Hội nghị LHQ Môi Trường & Con Người (Stockholm, Thụy Điển); 1987: Hội nghị LHQ Môi Trường & Phát Triển Bền Vững báo cáo Brundtland “Tương lai chung chúng ta”; 1989: UNEP khởi xướng chương trình SXSH; 1992: Hội nghị LHQ Môi Trường & Phát Triển Agenda 21 26/02/2013 Các mốc thời gian trình tiếp cận SXSH   34 1994: thành lập UNIDO đẩy mạnh chương trình xây dựng Trung Tâm SXSH quốc gia (NCPC programs) 1998: UNEP thông qua tuyên ngôn quốc tế SXSH; 26/02/2013 BỐI CẢNH THỰC HIỆN SXSH TRÊN THẾ GIỚI   35 1998, tun ngơn quốc tế SXSH với 200 phái đồn tham gia: quan phủ, cơng ty, hiệp hội cong nghiệp, quan nghiên cứu (Trường ĐH, Viện nghiên cứu), tổ chức phi phủ; Tính đến 2000, có 19 trung tâm SXSH quốc gia thành lập hổ trợ UNEP 26/02/2013 BỐI CẢNH THỰC HIỆN SXSH TRÊN THẾ GIỚI    36 Vào năm 2000, có khoảng 300 tổ chức tồn cầu liên quan đến hoạt động SXSH; Sự đời Hội nghị bàn tròn SXSH (CP Round Tables) cấp khu vực: Châu Á-Thái Bình Dương, Châu Âu, Châu Phi, Châu Mỹ; Tính đến 10/2000, UNEP thực Hội Thảo SXSH (2 năm tổ chức lần) 26/02/2013 BỐI CẢNH THỰC HIỆN SXSH TRÊN THẾ GIỚI    37 Có cam kết hổ trợ mạnh mẽ tài từ tổ chức ngân hàng: World Bank, ADB,…; Thực nhiều dự án trình diễn & tổng kết nhiều kinh nghiệm & hội thực SXSH; Khoảng hàng trăm chuyên gia SXSH huấn luyện cấp quốc gia & vùng 26/02/2013 MỘT SỐ QUỐC GIA TIÊN PHONG TIẾP CẬN SXSH Hà Lan:      38 Đầu 1990s, lồng ghép chiến lược SXSH vào Kế Hoạch Môi Trường Quốc Gia (Dutch National Environmental Policy Plan-NEPP); Năm 1989, NEPP xây dựng hệ số phát thải từ 4-10 đ/v cơng nghiệp hóa chất & trì mức phát thải CO2; 75% nguyên vật liệu tái chế NEPP (1993); NEPP (1998); 2000, NEPP đời 26/02/2013 MỘT SỐ QUỐC GIA TIÊN PHONG TIẾP CẬN SXSH Australia:   39 12/1998, Chính phủ Australia xây dựng Chiến lược Quốc gia SXSH; Ấn phẩm “Towards Sustainability-Achieving Cleaner Production in Australia” (www.environment.gov.au/epg/environet/eecp/pu blications.html); 26/02/2013 MỘT SỐ QUỐC GIA TIÊN PHONG TIẾP CẬN SXSH Nam Phi:    40 Kế hoạch Hành động giảm thiểu chất thải (Action Plan for Waste Minimization); Là phần Chiến lược Quản lý Chất thải Quốc gia (National Waste Management Stratgey); Tạo khung pháp lý nhằm thúc đẩy xây dựng lực giảm thiểu chất thải & thực SXSH: www.environment.gov.za/waste_management/ind ex.html) 26/02/2013 MỘT SỐ QUỐC GIA TIÊN PHONG TIẾP CẬN SXSH Chính quyền bang Andhra Pradesh, Ấn Độ:   Thực dự án trình diễn SXSH phổ biến kết thông qua hội thảo ngành; Lồng ghép chiến lược thực SXSH vào qui định bắt buộc:    41 Xét cấp giấy phép hoạt động Các biện pháp khuyến khích tài Khen thưởng doanh nghiệp đạt thành tựu thực SXSH 26/02/2013 MỘT SỐ QUỐC GIA TIÊN PHONG TIẾP CẬN SXSH Chi Lê (www.corfo.cl):  Đầu 2000, Bộ Kinh Tế áp dụng “Chính sách quốc gia khuyến khích thực SXSH”:      42 Lồng ghép SXSH; Phát triển chế hổ trợ tài chính; Khuyến khích thực SXSH dựa đối tác Nhà nước-Tư nhân (Public-Private Partnership); Củng cố lực quốc gia thông tin kỹ thuật SXSH; Xây dựng lực phối hợp tổ chức môi trường & ngành công nghiệp 26/02/2013 MỘT SỐ QUỐC GIA TIÊN PHONG TIẾP CẬN SXSH Việt Nam:      43 TT SXSH đời cuối 1990s (VIE/96/063); Phổ biến kiến thức SXSH; Thực dự án trình diễn & tư vấn giải pháp SXSH; Nhân rộng kết áp dụng SXSH cho ngành chuyên biệt; Huấn luyện & đào tạo chuyên gia, chuyên viên thực SXSH 26/02/2013 MỘT SỐ WEBSITES HỮU ÍCH  www.unido.org  www.vncpc.org.vn  www.unep.org/ www.unep.fr.org  www.wbcsd.org  www.biothinking.com  www.ecodesignarc.info  ww.pre.nl/life_cycle_assessment/default.htm 44 26/02/2013 ...   CHƯƠNG 1: Giới Thiệu SXSH CHƯƠNG 2: Thực Hiện SXSH CHƯƠNG 3: Thu Lời Từ SXSH CHƯƠNG 4: Đánh Giá Vòng Đời sản Phẩm CHƯƠNG 5: Thiết Kế Hướng Tới Phát Triển Bền Vững CHƯƠNG 6: Áp Dụng SXSH- Case... Clean-up Technology- Kỹ thuật /Công nghệ Xử lý cuối đường ống (End-of-Pipe Approach): Giảm tác hại môi trường cách điều chỉnh áp dụng giải pháp xử lý cuối đường ống đ/v nhà máy qui trình sản xuất. .. 26/02/2 013 Mối quan hệ xử lý hiệu cải thiện môi trường 26/02/2 013 15 Sự khác cách tiếp cận SXSH & kỹ thuật xử lý cuối đường ống 26/02/2 013 16 Lợi ích tiềm SXSH Xử lý cuối đường ống CHI PHÍ Sản Xuất Sạch