Bài giảng Pháp luật đại cương: Chương 3 - Nguyễn Minh Nhật

Bài giảng Pháp luật đại cương: Chương 3 Khái quát về luật hiến pháp và hiến pháp Việt Nam, cung cấp cho người học những kiến thức như: Khái quát về Hiến pháp; Khái quát về Hiến pháp Việt Nam; Khái quát về lịch sử lập hiến Việt Nam. Mời các bạn cùng tham khảo!

CH ƯƠ NG 3 KHÁI QUÁT V  LU T HI N PHÁP VÀ  Ề Ậ Ế

HI N PHÁP VI T NAM Ế Ệ

TR ƯỜ NG Đ I H C TÂY ĐÔ Ạ Ọ

B  MÔN LU T  Ộ Ậ

N i dung ộ

1.1 1.2 1.3

3.1. Lượ ửc s  ra đ i Hi n pháp th  gi i và Vi t Namờ ế ế ớ ệ

Hi n pháp b t thành văn  ế ấ (TK IV – III TCN)  

Hi n pháp ra đ i t  khi  ế ờ ừ

nào?

Hi n pháp thành văn  ế (TK VII – VI TCN) 

NN phong ki n ế

NN chi m h u nô l ế ữ ệ

Hi n pháp Hoa K  1787 ế ỳ

Hi n pháp Pháp 1791 ế

Hi n pháp Tây Ban Nha 1812 ế

Hi n pháp Na Uy 1814 ế

Hi n pháp Thái Lan 1832 ế

Hi n pháp Đ c 1848 ế ứ

S   ra  đ i  c a  Hi n  pháp  Vi t  ự ờ ủ ế ệ

Nam

Hi n pháp 1946 ế ­  09/11/1946 Hi n pháp 1946 đ ế ượ c thông qua

Hi n pháp 1959 ế ­ 31 /12/1959 Hi n pháp 1959 đ ế ượ c thông qua

Hi n pháp 1980 ế ­ 18/12/1980 Hi n pháp 1980 đ ế ượ c thông qua

Hi n pháp 1992  ế

(2001) ­ 15/4/1992 Hi n pháp 1992 đ ế ượ c thông qua

Hi n pháp 2013 ế ­ 28/11/2013 Hi n pháp 2013 đ ế ượ c thông qua

3.2. Khái ni m Hi n pháp ệ ế

Hi n pháp là đ o lu t c  b n do  ế ạ ậ ơ ả c  quan quy n l c NN cao  ơ ề ự

nh t ấ  ban hành quy đ nh vi c t  ch c NN, c  c u, th m quy n  ị ệ ổ ứ ơ ấ ẩ ề các  c   quan  NN  trung  ơ ươ ng  và  quy n  c   b n  c a  con  ng ề ơ ả ủ ườ i. 

M i cá nhân, c  quan và t  ch c ph i có nghĩa v  tuân th  Hi n  ọ ơ ổ ứ ả ụ ủ ế pháp. 

3.3. Các d u hi u đ c tr ng c a Hi n pháp ấ ệ ặ ư ủ ế

Hi n pháp là lu t c  b n, lu t g cế ậ ơ ả ậ ố

Hi n pháp là lu t t  ch c ế ậ ổ ứ

Hi n pháp là lu t b o v  ế ậ ả ệ

Hi n pháp là lu t có giá tr  pháp lý t i caoế ậ ị ố

3.4. Phân lo i Hi n pháp ạ ế

Theo hình th c ứ

Hi n pháp ế thành văn 

Hi n pháp ế

b t thành văn ấ

Theo th i gian ờ

Hi n pháp ế

c  đi n ổ ể

Hi n pháp ế

hi n đ iệ ạ

Theo th  t c s a ủ ụ ử

đ i ổ

Hi n pháp ế

c ng ứ

Hi n pháp ế

m mề

Là nh ng ữ

quan h  xã ệ

h iộ

3.5. Đ i t ố ượ ng đi u ch nh   ề ỉ

C  b n nh tơ ả ấ

Quan  tr ng ọ

nh tấ

Ch  đ  chính tr , ch  đ  kinh t , ế ộ ị ế ộ ế

ch   đ   an  ninh  ­  qu c  phòng, ế ộ ố chính  sách  ngo i  giao,  quy n  và ạ ề nghĩa v  c  b n c a công dân và ụ ơ ả ủ

nh ng  nguyên  t c  t   ch c,  ho t ữ ắ ổ ứ ạ

đ ng c a b  máy NN.ộ ủ ộ

3.6. Ph ươ ng pháp đi u ch nh  ề ỉ

Vd: K2 Đ7 Hi n pháp 2013: ế Đ i bi u Qu c h i, đ i bi u H i đ ng nhân  ạ ể ố ộ ạ ể ộ ồ dân b  c  tri ho c Qu c h i, H i đ ng nhân dân bãi nhi m khi không còn  ị ử ặ ố ộ ộ ồ ệ

x ng đáng v i s  tín nhi m c a Nhân dân.  ứ ớ ự ệ ủ

Vd: Đi u 25 Hi n pháp 2013: ề ế Công dân có quy n t  do ngôn lu n, t  do  ề ự ậ ự báo chí, ti p c n thông tin, h i h p, l p h i, bi u tình. Vi c th c hi n  ế ậ ộ ọ ậ ộ ể ệ ự ệ

Quy ph m lu t HP cho phép ch  th  lu t ạ ậ ủ ể ậ

HP th c hi n nh ng hành vi nh t đ nh. ự ệ ữ ấ ị

Phương  pháp  cho 

phép

3.6. Ph ươ ng pháp đi u ch nh  ề ỉ

Vd: K1 Đ4 Hi n pháp 2013: ế Đ ng C ng s n Vi t Nam ­ Đ i tiên phong  ả ộ ả ệ ộ

c a  giai  c p  công  nhân,  đ ng  th i  là  đ i  tiên  phong  c a  nhân  dân  lao  ủ ấ ồ ờ ộ ủ

đ ng và c a dân t c Vi t Nam…là l c l ộ ủ ộ ệ ự ượ ng lãnh đ o Nhà n ạ ướ c và xã 

h i ộ

Vd: Đi u 45 Hi n pháp 2013: ề ế 1. B o v  T  qu c là nghĩa v  thiêng liêng  ả ệ ổ ố ụ

và  quy n  cao  quý  c a  công  dân.  2.  Công  dân  ph i  th c  hi n  nghĩa  v   ề ủ ả ự ệ ụ quân s  và tham gia xây d ng n n qu c phòng toàn dân.  ự ự ề ố

Quy ph m lu t HP bu c ch  th  lu t HP ạ ậ ộ ủ ể ậ

th c  hi n  nh ng  hành  vi  nh t  đ nh  nào ự ệ ữ ấ ị

đó. 

Phương  pháp  b t ắ

bu c, quy n uyộ ề

3.6. Ph ươ ng pháp đi u ch nh  ề ỉ

Vd: K3 Đ30 Hi n pháp 2013:ế  Nghiêm c m vi c tr  thù ng ấ ệ ả ườ i khi u n i,  ế ạ

t  cáo ho c l i d ng quy n khi u n i, t  cáo đ  vu kh ng, vu cáo làm  ố ặ ợ ụ ề ế ạ ố ể ố

h i ng ạ ườ i khác.

Vd: K3 Đi u 26 Hi n pháp 2013: ề ế Nghiêm c m phân bi t đ i x  v  gi i ấ ệ ố ử ề ớ

Quy ph m lu t HP c m ch  th  lu t HP ạ ậ ấ ủ ể ậ

th c  hi n  nh ng  hành  vi  nh t  đ nh  nào ự ệ ữ ấ ị

đó. 

Phương  pháp 

c mấ

3.7.1. Quy ph m LHP và quan h  LHP ạ ệ

Ph n  l n  các  quy  ph m  c a  lu t  Hi n ầ ớ ạ ủ ậ ế

pháp được ghi nh n trong đ o lu t c  b nậ ạ ậ ơ ả

Nhi u  quy  ph m  hi n  pháp  mang  tính ề ạ ế

ch t  chung,  không  xác  đ nh  quy n  hay ấ ị ề

nghĩa v  ụ

Các  quy  ph m  pháp  lu t  Hi n  pháp  ch  ạ ậ ế ủ

y u ch  có ph n quy đ nh ho c gi  đ nh và ế ỉ ầ ị ặ ả ị

quy đ nh mà không có ph n ch  tàiị ầ ế

B   lu t  Dân  s ,  B   lu t ộ ậ ự ộ ậ Hình s , B  lu t Lao đ ngự ộ ậ ộ

Các  quy  đ nh  v   ch   đ  ị ề ế ộ chính  tr ,  qu c  k ,  qu c ị ố ỳ ố ca…

Do  các  lu t  chuyên  ngành ậ quy đ nh. ị

Đ c đi m quy ph m LHP ặ ể ạ

3.7.  Khái  quát  v   Lu t  Hi n  pháp  Vi t ề ậ ế ệ

Nam

Theo  phương  th c  tác  đ ng  lên  ch  ứ ộ ủ

th  ể

Phân lo i quy ph m LHP ạ ạ

Quy ph m trao quy nạ ề

Vd: K1 Đ21 HP:

M i  ng ọ ườ i  có  quy n  ề

b t  kh   xâm  ph m  v   ấ ả ạ ề

đ i  s ng  riêng  t ,  bí  ờ ố ư

m t cá nhân và bí m t  ậ ậ

Quy ph m b t bu cạ ắ ộ

 Vd: K3 Đ15 HP:

Công  dân  có  trách  nhi m  th c  hi n  ệ ự ệ nghĩa v  đ i v i Nhà  ụ ố ớ

n ướ c và xã h i ộ

Quy ph m c mạ ấ

  Vd:  K2  Đ38  HP: 

Nghiêm  c m  các  ấ hành  vi  đe  d a  ọ

cu c  s ng,  s c  ộ ố ứ

kh e  c a  ng ỏ ủ ườ i 

3.7.1. Quy ph m LHP và quan h  LHP ạ ệ

1.2.  Khái  quát  v   Lu t  Hi n  pháp  Vi t ề ậ ế ệ

Nam

Theo hướng tác đ ngộ

Phân lo i quy ph m LHP ạ ạ

Quy ph m đi u ch nhạ ề ỉ

Vd: K2 Đ22 HP:

M i ng ọ ườ i có quy n b t kh  xâm  ề ấ ả

ph m v  ch    Không ai đ ạ ề ỗ ở ượ ự c t  

ý  vào  ch     c a  ng ỗ ở ủ ườ i  khác  n u  ế

không đ ượ c ng ườ i đó đ ng ý ồ

Quy ph m b o vạ ả ệ

 Vd: K3 Đ24 HP:

Không  ai  đ ượ c  xâm  ph m  t   do  ạ ự tín  ng ưỡ ng,  tôn  giáo  ho c  l i  ặ ợ

d ng  tín  ng ụ ưỡ ng,  tôn  giáo  đ   vi  ể

ph m pháp lu t ạ ậ

3.7.1. Quy ph m LHP và quan h  LHP ạ ệ

1.2.  Khái  quát  v   Lu t  Hi n  pháp  Vi t ề ậ ế ệ

Nam

Căn c  theo tính ch tứ ấ

Quy ph m v t ch tạ ậ ấ

Vd: Đ33 HP:

M i  ng ọ ườ i  có  quy n  t   do  kinh  ề ự

doanh  trong  nh ng  ngành  ngh   ữ ề

mà pháp lu t không c m ậ ấ

Quy ph m th  t cạ ủ ụ

 Vd: Đ71 HP:

1. Nhi m k  c a m i khoá Qu c h i  ệ ỳ ủ ỗ ố ộ

là năm năm. 

2.  Sáu  m ươ i  ngày  tr ướ c  khi  Qu c  ố

Phân lo i quy ph m LHP ạ ạ

3.7.1. Quy ph m LHP và quan h  LHP ạ ệ

3.7.  Khái  quát  v   Lu t  Hi n  pháp  Vi t ề ậ ế ệ

Nam

3.7.2. Quan h  pháp lu t hi n pháp  ệ ậ ế

QHPLHP  là  nh ng  QHXH  đữ ược  các  quy  ph m  c a  ngành  lu t  HP  đi u ạ ủ ậ ề

ch nh. ỉ

V  ch  th  ề ủ ể

Nhân dân, các dân t c, c  tri, ộ ử

công dân Vi t Nam, đ i bi u ệ ạ ể

dân c , m i ngử ọ ười.  

Nhà nước CHXHCNVN, Các 

c   quan  Nhà  nơ ước,  các  t  ổ

V  khách thề ể

Nh ng  l i  ích  tinh  th n  c a  cá  nhân  nh  ữ ợ ầ ủ ư danh d , nhân ph m, s  tín ngự ẩ ự ưỡng…

Nh ng giá tr  v t ch t nh : đ t đai, r ng ữ ị ậ ấ ư ấ ừ núi,  sông,  h ,  nồ ước,  tài  nguyên  thiên  nhiên

Hành  vi  c a  con  ngủ ười  ho c  các  t   ch c ặ ổ ứ

3.7.  Khái  quát  v   Lu t  Hi n  pháp  Vi t ề ậ ế ệ

Nam

3.7.3. V  trí c a LHP  ị ủ

Lu t ậ

Hi n ế pháp 

Lu t dân sậ ự

Lu t hình sậ ự

Lu t thậ ương m iạ

Lu t lao đ ngậ ộ

trường

Lu t  hôn  nhân  gia ậ

đình

3.7.  Khái  quát  v   Lu t  Hi n  pháp  Vi t ề ậ ế ệ

Nam

3.7.2.Vai trò c a LHP  ủ

3.7.  Khái  quát  v   Lu t  Hi n  pháp  Vi t ề ậ ế ệ

Nam

Hi n pháp xác đ nh các nguyên t c c  b n c a ch  đ  chính tr , kinh ế ị ắ ơ ả ủ ế ộ ị

t , qu c phòng, an ninh qu c gia. ế ố ố

Hi n pháp xác đ nh cách th c t  ch c quy n l c nhà nế ị ứ ổ ứ ề ự ước

Hi n pháp xác đ nh nh ng nguyên t c c  b n c a quy n con ngế ị ữ ắ ơ ả ủ ề ười,  quy n công dân ề

Hi n pháp xác  nh n  vi c nhân  trao quy n  l c cho các  c  quan nhà ế ậ ệ ề ự ơ

nước 

Hi n pháp là c  s  gi i h n quy n l c c a các c  quan nhà nế ơ ở ớ ạ ề ự ủ ơ ước. 

3.7.2. Ngu n c a LHP  ồ ủ

Hi n pháp, lu t, ngh  quy t c a Qu c h iế ậ ị ế ủ ố ộ

Pháp  l nh,  ngh   quy t  c a  UBTV  Qu c ệ ị ế ủ ố

h iộ Văn  b n  c a  Chính  ph ,  Th   tả ủ ủ ủ ướng  CP  ban  hành 

Ngh  quy t c a HĐND ban hành ị ế ủ

3.7.  Khái  quát  v   Lu t  Hi n  pháp  Vi t ề ậ ế ệ

Nam