Folic acid gia tăng chức vụ của màng trong mạch máu và giảm huyết áp những người hút thuốc lá: một thử nghiệm mới Kale Nguyễn Tường Khanh Lời giới thiệu Hút thuốc lá thường liên hệ vớ
Trang 1Folic acid gia tăng chức vụ của màng trong mạch máu và giảm huyết áp những người hút thuốc lá:
một thử nghiệm mới
Kale Nguyễn Tường Khanh
Lời giới thiệu
Hút thuốc lá thường liên hệ với sự gia tăng
homocysteine trong máu, màng trong mạch
máu (endothelial) không làm việc bình thường
và bị cứng động mạch Nhưng sự thay đổi này
liên hệ một phần tới sự gia tăng nguy hiểm về
tim mạch tìm thấy ở những người nghiện
thuốc Những sự quan sát trước nay cho
chúng ta thấy rằng màng nội của mạch thiếu
hoạt động bình thường tìm thấy ở đa số những
người hút thuốc Hơn nữa, nếu những người
này ngưng hút thuốc thì người ta thấy rằng
hoạt động của màng nội mạch máu trở lên
khá hơn Vì rằng sự hoạt động của màng nội
mạch máu chỉ có tính cách giới hạn và kém
hơn mức bình thường, và những người cai
được thuốc rất ít, chúng ta cần phải tìm cách
nào gia tăng sự hoạt động của màng nội
mạch máu để giảm đi những nguy hiểm về
tim mạch của những người nghiện thuốc lá
Người ta tìm thấy rằng homocysteine trong
mạch máu làm cho màng nội không hoạt
động bình thường, làm giảm sự mềm dẻo của
mạch máu và gia tăng nguy hiểm về tim
mạch, giống như tác dụng của thuốc lá Folic
acid có tác dụng hữu hiệu và an toàn giảm
lượng homocysteine trong máu Vì vậy sự sử
dụng Folic acid có thể làm giảm tai hại trên
mạch máu và giảm những nguy hại về tim
mạch ở những người nghiện hút thuốc lá
Phương pháp thử nghiệm
Đối tượng: 24 người nghiện thuốc lá (hút
hơn 10 điếu một ngày và hút hơn 5 năm) tuổi
từ 21 tới 58 được thu nhập từ một bịnh xá cho
bệnh nhân ngoại trú Những đối tượng này
chưa bao giờ có những triệu chứng hoặc lịch
sử của những bệnh về tim mạch, cao huyết
áp, tiểu đường hoặc những bệnh liên quan
đến mạch máu Những người này đều mạnh khoẻ và không có bệnh kinh niên Thử nghiệm này được thông qua bởi Hội đồng bảo
vệ nhân quyền về thử nghiệm ở địa phương (Local Research Ethics Committee) và mỗi
đối tượng ký hợp đồng (consent form) để tham gia cuộc thử nghiệm này
Phương pháp: Những đối tượng đều phải ngưng hút thuốc lá và ngừng uống rượu bắt
đầu từ buổi chiều trước khi bắt đầu thử nghiệm Mọi đối tượng phải tới bệnh xá ba lần, lần viếng thăm thứ nhất: khám bệnh toàn thể (physical exam), tâm ký điện năng (electrocardiogram), đo huyết áp (lấy trung bình của ba lần đo khác nhau sau mỗi 5 phút nghỉ ngơi), đo nhịp đập của tim, và một ống máu để thử nghiệm cholesterol, folic acid, sinh tố B12
Lần viếng thăm thứ hai: lấy một ống máu
để thử nghiệm (lúc bụng đói) homocystein, creatinine, folic acid và sinh tố B12, đồng thời
đo độ lưu thông của máu trong động mạch (foream arterial blood flow), pulse wave velocity, huyết áp
Sau đó đối tượng được trị bằng folic acid 5
mg mỗi ngày hay bằng placebo (thuốc giả) Tất cả nhân viên điều hành cuộc thử nghiệm, bác sĩ, dược sĩ đều không được biết là bệnh nhân nào dùng thuốc thật hay thuốc giả Lần viếng thăm thứ ba: những đối tượng trở lại bệnh xá sau 4 tuần lễ để lấy máu thử nghiệm như lần thăm viếng thứ hai
120 * Cộng tác viên của tạp chí Nghiên cứu Y học (bài gửi từ Hoa Kỳ về)
Trang 2Đo độ lưu thông của máu ở động mạch
của cánh tay
Phản ứng của mạch máu được đo bằng
phương pháp truyền thuốc vào mạch máu của
cánh tay (perfused foream technique) 27
gauge ống thông mạch (cannula) được đặt
vào động mạch ở cổ tay của mỗi đối tượng
Độ lưu thông trong động mạch cánh tay được
đo bằng plethysmography làm chắn tĩnh
mạch (strain - gauge venous occlusion
plethysmography D.E HOKANSON INC,
BELLEVUE, WA, USA) Số đo căn bản được
thiết lập bằng cách đo mỗi đối tượng sau khi
ngồi nghỉ 20 phút Sau đó sự phản ứng của
mạch máu được nghiên cứu bằng cách tiêm
qua động mạch một liều tăng dần 1,5, 4,5 và
5 microgram mỗi phút thuốc acetycholine
(Clinalfa, Laufelfingen, Switzeland) trong 8
phút Acetylcholine có tác dụng trên màng nội
và cũng không ảnh hưởng đến huyết áp hay
nhịp đập của tim Đó là Sodium Nitroprusside
ở 1,2 và 4 microgram mỗi phút trong 8 phút
và độ lưu thông của máu trong động mạch
cánh tay được đo như ở trên Máu chạy vào
tay được chắn riêng bởi vòng đo huyết áp của
trẻ em bơm lên đủ để ngăn chặn máu lưu
thông vào cổ tay
Độ lưu thông của sóng mạch (pulse -
wave velocity)
Người ta đo khoảng cách giữa mạch máu
cổ (carotid) và mạch máu đùi Sau đó dùng
máy Conplior đo mỗi làn sóng của máu lưu
thông, mỗi làn sóng được truyền vào
computer và tính ra được PWV Người ta đo
20 lần liên tiếp mỗi lần đối tượng đến thăm
viếng bệnh xá
Homocyteine folic acid và B12
Máu từ những đối tượng lúc đói (fasting)
được hút vào ống thử nghiệm có disodium
ethylenediaminetetracetic acid (EDTA) nhưng
không có chất hoá học chống đông máu
Homocysteine được đo bằng fluorescence
polarization immunoassay (Abbotte
Diagnostics, Maidenhead UK) Folic acid và
B12 trong máu được đo bằng Competitive
protein binding enzyme immunoassays bằng Immuno I analyser (Bayer Diagnotics, Newbury, UK) Creatinine và cholesterol đo bằng DAX 48 Analyser (Bayer Diagnostics)
Phân tích thống kê
Số đo căn bản của đối tượng dùng folic acid và đối tượng dùng placebo được so sánh bằng Student's unparied t-test
Tỷ lệ giữa đo độ lưu thông máu giữa hai độ nhanh của truyền máu nếu > 1 chứng minh
được sự giãn nở của mạch máu Tỷ lệ này so sánh giữa acetylcholine và nitroprusside được phân tích bằng phương pháp ANOVA dùng phương pháp điều chỉnh của Bonferroni Sự thay đổi về nồng độ chất sinh học trong máu
và những con số về hệ thống vận động tim mạch giữa hai nhóm placebo và folic acid bằng Mann - whiney U test Sự liên hệ giữa sự thay đổi nồng độ của folic acid và homocyteine trong máu, tác động làm dãn mạch tối đa của acetylcholine và huyết áp
được thể hiện qua phương thức Pearson's correlation coefficients Sau cùng, phương pháp phân tích dùng giảm thiểu từng độ một (backward stepwise regression analysis) được dùng để ấn định những yếu tố độc lập của độ lưu thông của máu qua động mạch cánh tay
và huyết áp (SPSS for Windows SPSS Inc Chicago, Il, USA P < 0,5 chứng tỏ kết luận
có giá trị đáng kể về thống kê)
Kết quả
Những đặc tính cơ bản của hai nhóm đối tượng chứng tỏ có sự cân bằng đồng đều về
đặc tính phân phối Độ lưu thông của máu trong động mạch cánh tay không khác biệt giữa hai nhóm trước và sau khi dùng thuốc: nhóm folic acid/ bên tay không chích thuốc: 5.7 ± 0.5 , nhóm placebo: 5.4 ± 0,5, nhóm folic acid / bên tay có chích thuốc 5.6 ± 0.7, nhóm placebo: 5.5 ± 0,5
Như đã đoán trước, folic acid làm giảm nồng độ homocysteine trong máu và tỷ lệ homocystein/ creatinine trong máu Sự gia tăng của folic acid trong máu biến đổi ngược chiều với sự giảm xuống của homocysteine
Trang 3122
Nhóm folic acid sự giãn nở của động mạch
tuỳ thuộc vào tác dụng của màng nội gia tăng
rõ rệt chứng tỏ rằng folic acid ảnh hưởng trên
sự giãn mạch của màng nội động mạch khi
chích acetylcholine Thêm nữa, folic acid làm
giảm huyết áp lúc tim co bóp hoặc tim dãn
(both systolic and diastolic) Sự thay đổi giữa
lưu thông của máu, huyết áp, và làn sóng lưu
thông của máu ở nhóm placebo không đáng
kể
Thảo luận
Điều trị bằng folic acid trong một thời gian
ngắn cũng đủ cho ta thấy kết quả về sự gia
tăng tác động của màng nội mạch máu, giảm
huyết áp cho những người nghiện thuốc lá
nhưng còn khoẻ mạnh Theo chúng tôi được
biết thì đây là thử nghiệm đầu tiên về tác dụng
của folic acid trên nhiệm vụ tim mạch của
những người hút thuốc Thuốc lá làm cho suy
nhược màng nội của mạch máu do sự giảm
thiểu lượng nitric oxide trong màng nội
Homocystein có thể giữ vai trò quan trọng
trong cơ nguyên bệnh lý của bệnh về tim
mạch vì homocystein có nồng độ cao trong
máu của những người nghiện thuốc Cơ
nguyên của tác dụng này gồm có: Sự sinh tạo
ra hydrogen peroxide từ những superoxide
anion radical và sự giảm thiểu việc tạo nitric
oxide Do đó, sự phản ứng giữa bạch cầu và
màng nội gây nên sự kết hợp của tế bào trong
máu và cô đọng vào bên trong mạch
Kết quả từ thử nghiệm này cho ta thấy
rằng nhiệm vụ của màng nội mạch máu gia
tăng nhỏ folic acid, một thứ thuốc rất rẻ,
không độc hại Thuốc này làm giảm những tai
hại về tim mạch gây nên bởi sự nghiện thuốc
Từ lâu, chúng ta đã nhận thấy được tác dụng
che chở tim mạch của folic acid và có thể,
những sinh tố B trên những người có nhiều
yếu tố nguy hiểm về tim mạch như những
bệnh nhân có nồng độ cao homocysteine,
cholesterol đã bị đứng tim (ischemic heart
diseases) Đây là một phương pháp phòng
bệnh hữu hiệu cho những người hút thuốc
kinh niên
Đồng thời, chúng tôi cũng quan sát thấy rằng tác dụng của folic acid không hoàn toàn tuỳ thuộc vào tác dụng làm giảm homocysteine trong máu Biến thể của folic acid trong cơ thể: 5 methyltetrahydrofolate, làm giảm sự chế tạo của superoxide, nên có tác dụng như một antioxydant (Verhaar et al.) folic acid còn có tác dụng tiêu huỷ tác dụng tàn hại của homocysteine trên màng nội như
sự gia tăng nồng độ của superoxide (Doshi et al.) tác dụng làm gia tăng nồng độ của nitric oxide và giảm nồng độ của superoxide (Wilmink et al.)
Folic acid không có tác dụng trên độ giao thông của sóng mạch (pulse wave velocity)
Do đó tác dụng của folic acid trên những động mạch bị cứng chưa được tìm hiểu hay chứng minh rõ ràng Tác dụng làm giảm huyết áp của folic acid có ảnh hưởng rõ rệt trên những bệnh như tiểu đường, cao huyết áp, đứt động mạch não có lượng homocysteine rất cao hay hơi cao trong máu
Đây là một thử nghiệm với số bệnh nhân quá nhỏ và mục tiêu của thử nghiệm này không đặt trên những tiêu chuẩn quan trọng như mức độ tai hại của tim mạch, từ số đo, bệnh tim mạch Những trung tâm y khoa lớn
có đủ khả năng tập hợp số bệnh nhân lớn đủ
để chứng minh được rằng sự hạ thấp nồng độ homocysteine trong máu có thể làm cho bớt những đe doạ của bệnh về tim mạch
Phỏng dịch theo đề tài "Folic acid enhances endothelial function and reduces blood pressure in smokers: a randomized controlled trial"
Tác giả: A.A Mangoni et al Departement
of Health Care of t he Elderly and Department
of Clinical Biochemistry Guy's King's and St Thoma's School ofr Medicine King's College Lodon, UK
Journal of Internal Medicine 2002: 252; 497 –
503