Tài liệu Vai trò của càng nhai trong điều trị bệnh nhân mất răng loại Kennedy I và II bằng hàm giả tháo lắp từng phần ppt

59 vai trò của càng nhai trong điều trị bệnh nhân mất răng loại kennedy i và ii bằng hàm giả tháo lắp từng phần Tống Minh Sơn Răng Hàm mặt – Trường Đại học Y Hà Nội - 60 bệnh nhân mất

59

vai trò của càng nhai trong điều trị bệnh nhân mất răng loại kennedy i và ii bằng hàm giả tháo lắp từng phần

Tống Minh Sơn

Răng Hàm mặt – Trường Đại học Y Hà Nội

- 60 bệnh nhân mất răng từng phần loại kennedy I và II được làm hàm giả tháo lắp từng phần và được chia đều thành 2 nhóm:

+ Nhóm nghiên cứu: Càng nhai được sử dụng khi lên răng giả

+ Nhóm chứng: Càng cắn được sử dụng khi lên răng giả

- Kết quả nghiên cứu:

+ Càng nhai sử dụng hiệu quả hơn càng cắn trong làm hàm giả tháo lắp từng phần + Dùng càng nhai tốn ít thời gian chỉnh khớp hơn dùng càng cắn

I Đặt vấn đề

- Càng nhai là một loại dụng cụ cơ học

của răng hàm mặt mô phỏng tương quan

hàm trên – hàm dưới với khớp thái dương

hàm (2) và được dùng để nghiên cứu

khớp cắn, lên răng và chỉnh khớp hàm

giả Càng nhai được chia làm nhiều loại

(4): càng nhai bán thích ứng, càng nhai

thích ứng, càng nhai loại arcon và loại

Non-Arcon …Ngoài ra còn có một loại

dụng cụ khác dùng để lên răng giả đó là

càng cắn Dụng cụ này chỉ mô phỏng

được động tác há ngậm của hàm dưới

ở các nước tiên tiến, càng nhai đã

được sử dụng trong răng hàm mặt từ lâu

và rộng rãi Tại Việt Nam, càng nhai ít

được sử dụng vì thao tác có phần phức

tạp và giá thành còn cao, càng cắn được

sử dụng phổ biến do thao tác đơn giản

hơn và không đắt mặc dù dụng cụ này có

một số nhược điểm

- Nghiên cứu lâm sàng so sánh hiệu quả

của hai loại dụng cụ trên trong điều trị

bệnh nhân mất răng toàn bộ đã được

Nguyễn Toại nghiên cứu trong đề

tài:“Nghiên cứu ứng dụng hàm nhựa tháo

lắp điều trị phục hồi chức năng thẩm mỹ”

Hiện nay chưa có nghiên cứu nào so sánh hiệu quả của càng nhai và càng cắn trong điều trị bệnh nhân mất răng từng phần Do đó mục tiêu của nghiên cứu này là: Đánh giá vai trò của càng nhai trong

điều trị bệnh nhân mất răng loại Kennedy

I và II bằng hàm giả tháo lắp từng phần

II đối tượng và phương pháp nghiên cứu

1 Đối tượng nghiên cứu

- Bệnh nhân mất răng loại Kennedy I

và II + Mất răng phía sau 2 bên không còn răng giới hạn xa

+ Mất răng phía sau 1 bên không còn răng giới hạn xa

- Các bệnh nhân nghiên cứu đã được

điều trị tiền phục hình

- Số lượng: 60 bệnh nhân chia đều thành 2 nhóm

2 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm nghiên cứu: 30 bệnh nhân làm hàm giả tháo lắp từng phần có dùng càng nhai bán thích ứng loại Quick Master để lên răng giả

- Nhóm chứng: 30 bệnh nhân làm hàm

giả tháo lắp từng phần có dùng càng cắn

loại Oswung để lên răng giả

- Các tiêu chuẩn đánh giá khi lắp hàm giả (7):

+ Nhu cầu phải chỉnh khớp ở khớp cắn

trung tâm

+ Nhu cầu phải chỉnh khớp khi hàm

dưới đưa sang bên, ra trước

+ Sự chạm khớp của răng giả ở khớp

cắn trung tâm (5), (6)

Chạm khớp tốt: - Răng hàm: có điểm

chạm ở cả núm răng và hố rãnh

- Răng cửa : chạm khớp

Chạm khớp không tốt:

-Răng hàm: chỉ có điểm chạm ở núm hoặc rãnh

-Răng cửa: không chạm khớp

+ Thời gian chỉnh khớp cắn ( sau khi hàm giả đã lắp được vào trong miệng) : Tính bằng phút

- Số liệu được sử lý bằng phương pháp thống kê y học theo chương trình EPI-INFO, Version 6

III Kết quả nghiên cứu

Bảng 1: Nhu cầu hàm giả cần chỉnh khớp ở khớp cắn trung tâm

Nhu cầu chỉnh khớp

Loại dụng cụ

Số bệnh nhân cần chỉnh khớp

Số bệnh nhân không cần chỉnh khớp Tổng cộng

Số liệu bảng 1 cho ta thấy sự khác biệt về nhu cầu chỉnh khớp của hàm giả ở 2 nhóm không có ý nghĩa thống kê với p > 0,05 ( P= 0,67)

Bảng 2: Nhu cầu răng giả cần chỉnh khớp ở khớp cắn trung tâm

Nhu cầu chỉnh khớp

Loại dụng cụ

Số răng giả cần chỉnh khớp

Số răng giả không cần chỉnh khớp Tổng cộng

Sự khác biệt về nhu cầu răng giả cần chỉnh khớp ở 2 nhóm là có ý nghĩa thống kê với

p < 0,001 (χ2

= 14,5)

Bảng 3: Nhu cầu hàm giả cần chỉnh khớp khi hàm dưới chuyển động sang bên

Nhu cầu chỉnh khớp

Loại dụng cụ

Số bệnh nhân cần chỉnh khớp

Số bệnh nhân không cần chỉnh khớp Tổng cộng

Sự khác biệt về hàm giả cần chỉnh khớp khi hàm dưới chuyển động sang bên ở 2 nhóm là có ý nghĩa thống kê với p < 0.001 (χ2 = 25)

61

Bảng 4: Nhu cầu hàm giả cần chỉnh khớp khi hàm dưới chuyển động ra trước

Nhu cầu chỉnh khớp

Loại dụng cụ

Số bệnh nhân cần chỉnh khớp

Số bệnh nhân không cần chỉnh khớp Tổng cộng

Sự khác biệt về nhu cầu hàm giả chỉnh khớp khi hàm dưới chuyển động ra trước ở 2

nhóm là có ý nghĩa thống kê với p < 0,03 (χ2

= 4,36)

Bảng 5: Sự chạm khớp của răng giả ở khớp cắn trung tâm

Nhu cầu chỉnh khớp

Loại dụng cụ

Số răng chạm khớp tốt

Số răng chạm khớp không tốt Tổng cộng

Sự khác biệt về chạm khớp của răng giả ở 2 nhóm là có ý nghĩa thống kê với p <

0.001 (χ2 = 72)

Bảng 6: Thời gian trung bình chỉnh khớp của 1 bệnh nhân ở nhóm nghiên cứu và nhóm chứng

Đơn vị: Phút

Sự khác biệt về thời gian trung bình

chỉnh khớp ở 1 bệnh nhân là có ý nghĩa

thống kê với p < 0.001 (t = 6,53)

iii bàn luận

1 Vai trò của càng nhai trong lên răng

ở khớp cắn trung tâm nếu dựa vào tỷ lệ

hàm giả không cần chỉnh khớp ở khớp cắn

trung tâm thì không hiệu quả hơn càng

cắn Đa số các hàm giả vẫn phải mài

chỉnh khớp, do khớp cắn cao Nguyên

nhân trên có thể do mòn răng ở mẫu thạch

cao hàm đối diện trong quá trình lên răng

hoặc trong quá trình ép nhựa

2 Hiệu quả của càng nhai hơn hẳn so

với càng cắn trong lên răng khi hàm dưới

chuyển động sang bên, ra trước Càng

nhai có lồi cầu, nó mô phỏng chuyển động

của hàm dưới cả sang bên và ra trước với những góc độ khác nhau Do đó khi lên răng có thể loại bỏ được những điểm vướng khi hàm dưới tham gia vào các chuyển động trên Càng cắn chỉ có cử

động há - ngậm theo 1 trục bản lề nên không loại bỏ được các điểm vướng khi hàm dưới chuyển động sang bên, ra trước

So với nghiên cứu của Nguyễn Toại (8), tỷ lệ bệnh nhân cần chỉnh khớp khi

đưa hàm dưới sang bên là 0% và ra trước là 10%, ở nghiên cứu của chúng tôi tỷ lệ tương ứng là 17% và 13%…Điều này có thể giải thích do trong trường hợp mất răng toàn bộ, khi lên răng ta có thể chủ động sắp xếp răng giả theo các đường cong Spee, Wilson dễ loại được các điểm vướng (3)

Ttong trường hợp mất răng từng phần,

khớp cắn của các răng thường lệch lạc

làm cho các đường cong trên biến đổi

(1), mặt khác việc chỉnh khớp các răng

thật có thể không được hoàn hảo Do

vậy trong nghiên cứu của chúng tôi, khi

lắp hàm giả phải chỉnh khớp nhiều hơn

1 Sự chạm khớp của răng giả ở khớp

cắn trung tâm là một vấn đề quan trọng,

răng có chạm khớp tốt thì hiệu quả ăn

nhai mới cao Theo kết quả bảng 5, sự

chạm khớp của răng giả ở nhóm bệnh

nhân được dùng càng nhai tốt hơn dùng

càng cắn Kết quả này cùng phù hợp với

kết quả nghiên cứu của Nguyễn Toại (8)

Trong nghiên cứu của chúng tôi tỷ lệ

chạm khớp tốt ở nhóm dùng càng nhai là

89% (155/174) và nghiên cứu của

Nguyễn Toại tỷ lệ này là 90%

2 Thời gian chỉnh khớp hàm giả ( chỉ

là một phần trong thời gian lắp hàm) cũng

là 1 yếu tố mà các bác sĩ cần quan tâm

Đối với bác sĩ, thời gian tiếp xúc với bệnh

nhân ở trên ghế là rất quí, thời gian này

càng ít càng tốt Từ lâu, một số bác sĩ cho

rằng dùng càng nhai phức tạp, tốn nhiều

thời gian khi dùng cung mặt để chuyển

tương quan 2 hàm với khớp thái dương

hàm sang càng nhai Nhưng họ lại không

nghĩ đến thời gian tiết kiệm được khi

chỉnh khớp và hàm giả có khớp cắn tốt

hơn Theo bảng 6 thì dùng càng nhai sẽ

tiết kiệm được thời gian khi chỉnh khớp so

với càng cắn

V Kết luận

Qua công trình nghiên cứu về vai trò

của càng nhai, chúng tôi rút ra một số kết

luận:

1 Hiệu quả của càng nhai hơn hẳn so

với càng cắn trong lên răng giả ở hàm giả

tháo lắp từng phần, đặc biệt là trong các

động tác hàm dưới chuyển động đưa sang bên, ra trước Sự chạm khớp của các răng giả được sử dụng càng nhai ở khớp cắn trung tâm cũng tốt hơn

2 Dùng càng nhai trong hàm giả tháo lắp từng phần tiết kiệm thời gian chỉnh khớp so với dùng càng cắn

Tài liệu tham khảo

1 Nguyễn Văn Cát Khớp cắn - Bộ

môn Răng hàm mặt - Đại học Y Hà Nội - 1997: 36 - 38

2 Davis Henderson B.S, D.D.S - Mc

Cracken’s partial denture construction - The C.V Mosby Company - 1969: 27

3 Guillen GE, Staffanous RS -

occlusal plane modification of an existing maxillary complete denture prior to removable partial denture construction: a case report - Quintessence Int 1991 Jul; 22(7): 543 - 6

4 Mai Đình Hưng Khớp cắn - Bộ môn

Răng hàm mặt - Đại học Y Hà Nội - 1999: 27 - 28

5 Major M ASH, BS, D.D.S, M.S and

Ramfjord, L.D.S, Ph.D - An Introduction to functional occlusion - W.B Saunders Company - 1982: 5 - 7; 82 - 83

6 Major M.ASH, Jr; D.D.S - Dental

anatomy physiology and occlusion - W.B Saunders Company - 1993: 435 - 444

7 Stewast RUDD.KUEBKER: Clinical

removable partial prosthodontics - The C.V Mosby company - 1983: 504 - 513

8 Nguyễn Toại Ngiên cứu ứng dụng

hàm nhựa tháo lắp điều trị phục hồi chức năng và thẩm mỹ - Luận án tiến sĩ 2002:

75 - 84

63

Summary

The semi-adjustable’s role in the treatment of the Kennedy I and II edentulous patients by the removable partial dentures

- 60 Kennedy I + II edentulous patients were treated by the removable partial dentures and divided in two groups:

+ In the first group: The semi-adjustable articulator Quick master was used in the arrangement of the artificial teeth

+ In the second group: The simple (hinge) articulator was used

- The results are shown as follows:

+ The semi-adjustable articulator has better effect in comparison with the hinge articulator

+ The length of the correcting occlusal discrepancies was shorter when the semiadjustable was used