TCNCYH 23 3 2003 Nghiên cứu hiệu quả diệt khuẩn của thuốc chitosan trên vết thương bỏng Vũ Trọng Tiến 1 , Nguyễn Văn Việt 2 , Nguyễn Thọ Lộ 3 Viện bỏng quốc gia 1 , Học viện Quân y 2 C
Trang 1TCNCYH 23 (3) 2003
Nghiên cứu hiệu quả diệt khuẩn của thuốc chitosan
trên vết thương bỏng
Vũ Trọng Tiến 1 , Nguyễn Văn Việt 2 , Nguyễn Thọ Lộ 3
Viện bỏng quốc gia 1 , Học viện Quân y 2
Cục Quân y 3
Hiện nay, có nhiều thuốc kháng khuẩn đã được dùng điều trị vết thương bỏng Mục đích của nghiên cứu này là xác định tác dụng kháng khuẩn của Chitosan trên vết thương bỏng Nghiên cứu
được tiến hành trên 52 bệnh nhân bỏng nông và 30 bệnh nhân bỏng sâu Kết quả cho thấy, tác dụng của Chitosan tương đương như kem sufadiazine bạc
i Đặt vấn đề
Nhiễm khuẩn vết thương bỏng là một biến
chứng thường gặp Để điều trị nhiễm khuẩn tại
chỗ vết thương bỏng, hiện nay đang có nhiều
loại thuốc khác nhau được sử dụng [2] Dùng
các vật liệu cao phân tử sinh học để điều trị là
một hướng đi mới hiện nay Thuốc chitosan lần
đầu tiên được ứng dụng trong điều trị Chúng
tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài nhằm mục
tiêu:
- Xác định các loài vi khuẩn gây nhiễm
khuẩn vết thương bỏng
- Đánh giá hiệu quả diệt khuẩn của chitosan
trên vết thương bỏng của bệnh nhân điều trị tại
viện Bỏng quốc gia
ii Đối tượng và phương pháp
nghiên cứu
1 Đối tượng
82 bệnh nhân điều trị nội trú tại viện Bỏng
Quốc gia, diện tích bỏng chung từ 4-50%, độ
sâu II, III, IV(52 bệnh nhân bỏng nông, 30
bệnh nhân bỏng sâu)
2 Vật liệu
- Thuốc chitosan 2% dạng thuốc kem do phòng Polyme Dược phẩm thuốc (Trung tâm khoa học tự nhiên và công nghệ quốc gia) cung cấp
- Mảnh phim đục lỗ 1x1cm vô trùng, tăm bông vô trùng để lấy bệnh phẩm
- Lúp cấy định lượng 0,01 và 0,001ml
- Các môi trường phân lập và xác định loài
vi khuẩn của hãng Bio-Rad (Pháp)
3 Phương pháp
- Vết thương bỏng điều trị tại chỗ bằng chitosan (vùng A) được đắp thuốc sau mỗi lần thay băng (0,3 g/cm2gạc)
- Vết bỏng thuộc nhóm chứng (vùng B) được
đắp thuốc Silver sulfadiazin 1%
- Cấy khuẩn định lượng tại chỗ vết thưong bỏng 3 lần: lần 1 trước khi điều trị , lần 2 sau 5-7 ngày, lần 3 sau 10-14 ngày điều trị
- Xác định loài vi khuẩn theo thường quy của WHO [4]
Trang 2TCNCYH 23 (3) 2003
iii Kết quả
Bảng 1: Tỷ lệ các loài vi khuẩn phân lập được trên vết bỏng
Như vậy chủng vi khuẩn hay gặp nhất tại chỗ vết bỏng nhiễm khuẩn là S aureus (32,9%) Loài
vi khuẩn kháng với nhiều loại kháng sinh thường dùng trong điều trị là P aeruginosa cũng gặp với
tỷ lệ cao (18,2%)
Bảng 2: Tỷ lệ vết thương phân lập được vi khuẩn ở các thời điểm trên bệnh nhân bỏng sâu (n=30)
Thời điểm Số vết thương có vi khuẩn % Số vết thương có vi khuẩn %
Kết quả ở bảng trên cho thấy ở thời điểm trước điều trị và sau điều trị 5-7 ngày, cả 2 vùng A và
B đều có vi khuẩn (100% số vết bỏng) Sau điều trị 14 ngày, chỉ có 20% vết bỏng ở vùng A và
23,3% số vết bỏng ở vùng B còn vi khuẩn
Trang 3TCNCYH 23 (3) 2003
Bảng 3: Số lượng vi khuẩn/cm 2 vết bỏng ở vùng A và vùng B trên bệnh nhân bỏng sâu
Loài vi khuẩn Lần 2 Lần 3 Lần 2 Lần 3
S aureus 3,13 x 105 0,65 x 103 3,38 x 105 0,57 x 103
P aeruginosa 6,50 x105 0,68 x 103 6,80 x 105 0,74 x 103
Enterobacter spp 3,94 x 105 0,25 x 103 4,00 x 105 0,20 x 103
S epidermidis 3,43 x 105 0 4,64 x 105 0
Proteus spp 4,18 x 105 0 4,36 x 105 0 Trung bình 4,23 x 105 0,52 x 103 4,43 x 105 0,50 x 103
Qua bảng trên cho thấy, số lượng vi khuẩn ở
các vết bỏng được điều trị giảm từ 4,23x105
xuống còn 0,52x103 ở vùng A
Giữa vùng A và B số lượng vi khuẩn không
có sự khác biệt với p>0,05
Như vậy chitosan 2% có tác dụng kháng
khuẩn tương đương Silver sulfadiazin 1%
iv Bàn luận
1 Các loài vi khuẩn thường gặp gây
nhiễm khuẩn bỏng
Từ những năm 90 đến nay các loài vi khuẩn
thường gặp gây nhiễm khuẩn bỏng cao nhất
vẫn là S.aureus, tiếp theo là P.aeruginosa và các
vi khuẩn đường ruột khác Nghiên cứu của
Nguyễn Quốc Định (1996 - 1999) trên 390
bệnh nhân điều trị tại viện Bỏng Quốc gia phân
lập được các loài vi khuẩn trên vết thương bỏng
đứng đầu là S.aureus 37,7%, tiếp theo là
P.aeruginosa 28,5% [1] Kết quả nghiên cứu
của chúng tôi với số lượng và thời gian có hạn,
mặc dù không đầy đủ cơ cấu các loài vi khuẩn,
nhưng vẫn phù hợp với các nghiên cứu khác về
tỷ lệ các loài vi khuẩn thường gặp gây nhiễm
khuẩn bỏng
2 Tác dụng điều trị trên vết thương bỏng của Chitosan
Dùng thuốc điều trị tại chỗ vết thương bỏng
có vai trò quan trọng trong việc làm giảm số lượng vi khuẩn tại chỗ, hạn chế sự xâm nhập của chúng Các thuốc nguồn gốc thực vật có hiệu quả rõ rệt như Maduxin đã được ứng dụng trong lâm sàng [3] Tuy nhiên hướng sử dụng vật liệu Polymer sinh học nguồn gốc thiên nhiên đang được nhiều nước trên thế giới nghiên cứu ứng dụng điều trị vết thương vết bỏng Nghiên cứu của chúng tôi thấy sau 10 -
14 ngày điều trị Chitosan đã làm giảm rõ rệt số lượng vi khuẩn tại chỗ vết thương bỏng, 80%
số vết bỏng không phân lập được vi khuẩn Tác dụng kháng khuẩn của Chitosan tương đương với Silver sunfadiazin 1% là thuốc có khả năng diệt khuẩn cao nhưng giá thành đắt
v Kết luận
- Các loài vi khuẩn gây nhiễm khuẩn vết bỏng đứng đầu là S.aureus, tiếp theo là P.aeruginosa và các vi khuẩn đường ruột
- Chitosan có hiệu lực diệt khuẩn cao tại chỗ vết bỏng nhiễm khuẩn Số lượng vi khuẩn giảm
rõ rệt sau 14 ngày điều trị Chitosan có hiệu lực
Trang 4TCNCYH 23 (3) 2003
diệt cả những vi khuẩn S.aureus và
P.aeruginosa
- Chitosan có hiệu lực diệt khuẩn tương
đương Silver sulfadiazin 1%
Tài liệu tham khảo
1 Nguyễn Quốc Định (2000): Nghiên
cứu căn nguyên gây nhiễm khuẩn bỏng và một
số yếu tố liên quan tại viện Bỏng Quốc gia từ
1996 - 1998 Luận án tiến sỹ y học, Học viện
Quân y
2 Lê Thế Trung (1991): Bỏng (sách chuyên khảo sau đại học) Viện Bỏng quốc gia, Hà Nội
3 Nguyễn Gia Tiến (1998): Nghiên cứu tác dụng điều trị tại chỗ của thuốc Maduxin trên bỏng do nhiệt Luận án tiến sĩ y học, Trường Đại học Y Hà Nội
4 Vandepitte J (1991): Basic laboratory procedures in clinical bacteriology, World Health Organization
Summary
Study of bactericidal efficacy of chitosan cream on
burn wounds
There are a lot of antibiotics agents which were used on burn wounds The aim of our study is to determine the bactericidal efficacy of chitosan cream on burn wounds 52 patients with superficial burn and 30 patients with full - thickness skin injury were assayed The results of the study showed that, the bactericidal efficacy of chitosan cream was similar to silver sulfadiazine cream 1%
