Tài liệu Các hội chứng x quang docx

-Tựa vào thành ngực - góc Bernou -Dấu hiệu “viền màng phổi” điển hình cho tổn thương thành ngực -Có tổn thương xương... A- Trong nhu mô B- Màng phổi C- Ngoài màng phổi HỘI CHỨNG THÀN

CÁC HỘI CHỨNG X

QUANG

BS Nguyễn Thị Kim Yến Khoa CĐHA – BV Chợ Rẫy

DÀN BÀI

1. Hội chứng thành ngực

2. Hội chứng màng phổi

3. Hội chứng phế nang

4. Hội chứng mô kẽ

MÔ MỀM CỔ VÀ CỘT SỐNG

KHUNG SƯỜN

CỘT SỐNG NGỰC

HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

ĐẶC ĐIỂM:

-Một bờ rõ, một bờ mờ

-Hai bờ rõ

-Hai bờ mờ

-Tựa vào thành ngực - góc Bernou

-Dấu hiệu “viền màng phổi” (điển hình cho tổn thương thành ngực)

-Có tổn thương xương

HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

-Đậm độ:

+ Mờ: viêm, u,

+ Sáng không đối xứng: bất sản/teo cơ thành ngực, cắt bỏ vú

+ Vôi mô mềm (hạch, nhiễm KST, tụ máu cũ) -Không làm thay đổi cấu trúc mạch máu phổi

A- Trong nhu mô

B- Màng phổi

C- Ngoài màng phổi

HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

DẤU NGOÀI PHỔI



GÓC BERNOU

HỘI CHỨNG THÀNH NGỰC

Chẩn đoán phân biệt:

-Tổn thương phổi

-Tổn thương màng phổi

TỔN THƯƠNG NGOÀI MÀNG PHỔI

-Khối mờ

-Tựa vào màng phổi

-Bờ trong sắc nét, bờ

ngoài không rõ

-Tổn thương xương

sườn

-U xương nguyên phát

-Các bệnh khác

CÁC DỊ DẠNG XƯƠNG

SƯỜN

XƯƠNG SƯỜN CỔ

BẮT CẦU XƯƠNG SƯỜN

XƯƠNG SƯỜN PHÂN NHÁNH (Forked rib)

XƯƠNG SƯỜN PHÂN NHÁNH

DÍNH XƯƠNG SƯỜN

Dính xương

sườn 3, 4 (T)

BẮT CẦU XƯƠNG SƯỜN

KHỚP GIẢ XƯƠNG SƯỜN 1 (P)

DỊ DẠNG SPRENGEL

(Xơ hóa cơ Delta)

-Cổ “mang đai”

-Vai bất động

-Nâng cao của xương bả vai

+Thường kết hợp với hội chứng Klippel- Feil, bất thường thận

Dị dạng

Sprengel

dvvv

Dị dạ

ng Spr eng

el

HC Klippel - Feil

CHẤN THƯƠNG XƯƠNG

LỒNG NGỰC

CÁC CHIỀU THẾ CHỤP CHẨN ĐOÁN GÃY XƯƠNG SƯỜN

-Phim PA hoặc AP, cho 1/3 trước và sau của các xương sườn trên cơ hoành Tư thế đứng thích hợp hơn vì cơ hoành hạ thấp hơn

-Phim AP tia cứng cho các xương sườn dưới hoành

-Phim chếch cho phần nách của xương sườn

-Thế chụp khu trú (conned views) ở vùng nghi gãy

GÃY XƯƠNG

GÃY XƯƠNG ỨC

TỔN THƯƠNG XƯƠNG SƯỜN

*Lớn xương sườn:

-Loạn sản sợi

Metastatic breast cancer in a 69-year-old woman who presented with hypercalcemia

(a) Lateral chest radiograph

shows absence of the ring shadow of the right posterior sixth rib with a mass smoothly

indenting the lung

(arrowheads) (b) Frontal view reveals destruction of the right sixth rib (arrowheads) as well

as a subtler lesion of the left

sixth rib (arrow)

DI CĂN HỦY XƯƠNG SƯỜN

Metastatic breast cancer in a 69-year-old woman who presented with

hypercalcemia (a) Lateral chest radiograph shows absence of the ring shadow

of the right posterior sixth rib with a mass smoothly indenting the lung (arrowheads) (b) Frontal view reveals destruction of the right sixth rib (arrowheads) as well as a subtler lesion of the left sixth rib (arrow)

DI CĂN HỦY

XƯƠNG SƯỜN

DI CĂN TỪ UNG THƯ PHỔI

Metastatic prostate cancer in a 63-year-old man (a, b) Frontal (a) and lateral (b) chest radiographs show a diffuse increase in bone density The loss of distinct cortical lines is especially noticeable in some of the right ribs on the lateral view (arrows in b); the frontal view shows loss of corticomedullary distinction, which is particularly well seen in

the fifth rib (arrow in a)

DI CĂN ĐẶC XƯƠNG

Pancoast tumor?

8 weeks later 11W

CÁC U XƯƠNG SƯỜN NGUYÊN

PHÁT

CHONDROSARCOMA

OSTEOSARCOMA

VIEÂM

CÁC TỔN THƯƠNG

XƯƠNG SƯỜN

KHÁC

LOẠN SẢN SỢI (Fibrous Dysplasia)

LOẠN SẢN SỢI Hình ảnh kính mờ (ground glass)

LOẠN SẢN SỢI Hình ảnh kính mờ (ground glass)

LOẠN SẢN SỢI

KHUYẾT XƯƠNG SƯỜN(rib notching)

KHUYẾT XƯƠNG SƯỜN(rib notching) Hẹp eo động mạch chủ

Tạo huyết ngoại tủy (Extramedullary hematopoiesis)

Tạo huyết ngoại tủy (Extramedullary hematopoiesis)

Tạo huyết ngoại tủy (Extramedullary hematopoiesis)

*Các dạng tổn thương:

-Bóng đồng hành

-Đóng vôi

-Khối choán chỗ

-Tụ khí bất thường

MÔ MỀM

Không có

bóng vú phải

TẠO HÌNH VÚ

ĐÓNG VÔI MÔ MỀM

- Hạch nách hoặc hạch thượng đòn đóng vôi

- Ký sinh trùng

- Máu tụ cũ

ĐÓNG VÔI THÀNH NGỰC

HẠCH VÔI HÓA Ở BỆNH NHÂN CÓ TIỀN CĂN LAO PHỔI

BƯỚU MỠ LỚN Ở THÀNH NGỰC (P)

BẤT THƯỜNG HOẶC TỔN THƯƠNG MÔ MỀM

ĐÓNG VÔI MÔ MỀM

BƯỚU VÚ (P)

CHÍCH SILICONE TRỰC TIẾP VÀO MÔ TUYẾN VÚ HAI

BÊN

CHÍCH SILICONE TRỰC TIẾP VÀO MÔ TUYẾN VÚ HAI

BÊN

TRÀN KHÍ DƯỚI DA

TRÀN KHÍ MÀNG

BỤNG

HỘI CHỨNG MÀNG PHỔI

-Tràn dịch màng phổi

-Tràn khí màng phổi

-Dày dính màng phổi

-Đóng vôi màng phổi

-U màng phổi

GIẢI PHẪU MP

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI

-Tràn dịch tự do:

*Tù góc sườn hoành

*Đường cong Damoiseau

*Đẩy trung thất về phía đối diện

-Tràn dịch khu trú:

*Rãnh liên thùy

*Có ngăn (loculated effusion)

*Dưới đáy phổi (subpulmonic effusion)

a.Tràn dịch màng phổi khu trú

b.Tràn dịch màng phổi khu trú

c.Tràn dịch màng phổi khu trú

d.Tràn dịch rãnh liên thùy bé

e.Tràn dịch rãnh liên thùy lớn

f.Tràn dịch dưới đáy phổi (f>1,5cm)

CÁC DẠNG TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI TỰ DO

TRÀN DỊCH TỰ DO LƯỢNG NHIỀU

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI (CHỤP NẰM)

Các dấu hiệu TDMP ở tư thế nằm

c Tù góc sườn hoành

d Dày rãnh liên thùy bé

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI DƯỚI ĐÁY PHỔI

(SUBPULMONIC EFFUSION)

1.Vòm hoành cao rõ rệt (bất thường)

2.Đỉnh vòm hoành nằm ngoài đường trung đòn

3.Góc sườn hoành cạn (shallow costophrenic sinus)

4.Dẹt cơ hoành rõ ở phía trước trên phim nghiêng, vùng rãnh liên thùy lớn

5.Rộng khoảng giữa bóng hơi dạ dày và cơ hoành (>1,5cm)

6.Trên phim PA chụp đúng yếu tố, không thấy mạch máu phổi chạy xuống dưới vòm hoành

TRÀN DỊCH DƯỚI ĐÁY PHỔI

LATERAL DECUBITUS

PA

Theá Lateral decubitus

TRÀN DỊCH DƯỚI ĐÁY PHỔI

LATERAL DECUBITUS

TRÀN DỊCH RÃNH LIÊN

THÙY

-Liên quan rãnh liên thùy

-Hình dáng giảm dần (gọt bút chì), bờ của

vùng tăng đậm độ nằm ở vị trí rãnh liên thùy Bản chất hai mặt lồi

-U ma (ghost tumor)

TRÀN DỊCH RÃNH LIÊN

THÙY

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI RÃNH

LIÊN THÙY BÉ

TRÀN DỊCH RÃNH LIÊN THÙY LỚN (P)

TRÀN DỊCH ĐÓNG KÉN

*Đường bờ xác định rõ nét

*Chụp thế nghiêng

*Decubitus views: thay đổi về

hình dáng và đậm độ

*Chẩn đoán phân biệt: u phổi, u trung thất, u màng phổi

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI KHU TRÚ

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

thường hoặc bờ

sắc nét bất

thường

-Tràn khí áp lực

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

*Tư thế đứng:

-Khí trong khoang màng phổi thấu quang

-Đường trắng của màng phổi tạng nhìn thấy rõ

-Mất thể tích phổi bên dưới

*Tư thế nằm ngữa:

-Dấu ngách sườn hoành sâu: Góc sườn hoành trước sắc nhọn

-Nếp gấp da, áo quần, các bất thường thành ngực,

-Bệnh lý phổi tạo hang và bóng khí (bullous)

-Bóng khí phế thũng vô mạch lớn (large avascular emphysematous bullae), kén khí thành mỏng

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

TRÀN KHÍ MÀNG

PHỔI

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

TRÀN KHÍ ĐÁY PHỔI (P) TRÀN KHÍ ĐÁY PHỔI (T)

DẤU HIỆU VÒM HOÀNH ĐÔI (DOUBLE-DIAPHRAGM SIGN)

Phân biệt TD-TKMP với

Abscess phổi

Abscess TD-TK MP Hình dáng Tròn Bầu dục dọc theo thành

ngực Mức khí-dịch A=B A  B

Bờ Không đều hoặc sắc nét Sắc nét

Thành Dày Mỏng

Phổi Vị trí bình thường Di lệch

Màng phổi Không nhìn thấy Tách ra

Mạch máu/phế

quản Bên trong Không nhìn thấy

TRÀN DỊCH- TRÀN KHÍ MP

A B

TRÀN DỊCH -TRÀN KHÍ MP

P # P’

A = A’

DÀY DÍNH MÀNG PHỔI

VÔI HÓA MÀNG PHỔI:HÌNH ẢNH MAI MỰC

ĐÓNG VÔI MÀNG PHỔI

CÁC KHỐI CHOÁN CHỖ MÀNG PHỔI

-U màng phổi lành tính: u sợi (pleural fibroma)

hay u trung biểu mô lành tính (benign

mesothelioma), u mỡ

-U màng phổi ác tính: Di căn màng phổi, u

trung biểu mô ác tính

U TRUNG BIỂU MÔ LÀNH TÍNH

-40-60 tuổi, Nam: Nữ = 1: 1

-Khối đơn độc, không liên quan amian

-Bờ đều Thường ở ½ ngực dưới

-80% từ màng phổi tạng, 20% màng phổi thành -Đóng vôi < 5%, hoại tử nếu u lớn

-Thường kết hợp bệnh lý phì đại xương-khớp

Mesothelioma ác tính

- Chiếm < 5% bệnh lý ác tính màng phổi

- Có liên quan với asbestos

- Lan khắp màng phổi  dày màng phổi, không đều, có nốt

- Đóng vôi màng phổi 5%

- Tràn dịch màng phổi

- Không có hình ảnh đặc hiệu

U MÀNG PHỔI

MESOTHELIOMA

MESOTHELIOMA

U SỢI MÀNG PHỔI

HỘI CHỨNG PHẾ NANG

1.Đám mờ không đều, bờ không rõ

2.Có tính chất hợp lưu, hệ thống

3.Có khí ảnh nội phế quản (air bronchogram) 4.Tổn thương ở trung tâm nhiều hơn ở ngoại vi 5.Bệnh lý cấp tính, thay đổi nhanh theo thời

gian

KHÍ ẢNH NỘI PHẾ QUẢN

(AIR BRONCHOGRAM)

 Bình thường các phế quản trong nhu mô phổi không nhìn thấy được trên phim

 Khi có tổn thương phế nang, phế quản chứa khí tương phản với nhu mô phổi xung quanh

KHÍ ẢNH NỘI PHẾ QUẢN

KHÍ ẢNH NỘI PHẾ QUẢN

KHÍ ẢNH NỘI PHẾ QUẢN

KHÍ ẢNH NỘI PHẾ QUẢN

TỔN THƯƠNG PHẾ NANG HÌNH

CÁNH BƯỚM

NGUYÊN NHÂN TỔN THƯƠNG PHẾ NANG LAN TỎA

1 Phù phổi

2 Xuất huyết phổi lan tỏa

3 Nhiễm trùng phổi lan tỏa

1 Nhiễm trùng:

2 U: nguyên phát, thứ phát, lymphoma

3 Nhồi máu phổi

4 Tia xạ

5 Viêm mạch máu

NGUYÊN NHÂN TỔN THƯƠNG PHẾ NANG KHU TRÚ

HỘI CHỨNG MÔ KẼ

Bao gồm các dấu hiệu X quang diễn tả sự hiện diện của dịch, tế bào

trong mô kẽ

ĐẶC ĐIỂM XQUANG

1.Có tính chất không hợp lưu, tổn thương thường nhỏ, rời rạc ở cả hai phổi

2.Thường lan tỏa, hoặc đối xứng 3.Biểu hiện dạng nốt, đường, lưới

-Dạng đường: Kerley A, B, C

-Dạng lưới: tạo ra nhiều khoang nhỏ hình đa giác…

-Dạng kính mờ: thường là biểu hiện của tổn thương mô kẽ cấp

-Dạng nốt nhỏ (hạt kê)

-Dạng nốt lớn

-Hình tổ ong

ĐẶC ĐIỂM XQUANG

CÁC

DẠNG

TỔN

THƯƠNG MÔ KẼ

TỔN THƯƠNG MÔ KẼ

1. Đường Kerley B (B=Base): thường gặp nhất, là

những đường mờ nằm ngang dày 1-2mm, dài 1cm, vuông góc với màng phổi, ở vùng đáy phổi và

góc sườn hoành

2. Đường Kerley A (A=Apex): hiếm hơn, hình

cong, bề dày 3-4mm, dài từ 3-5cm, ở vùng giữa

và đỉnh phổi, trung tâm

3. Đường Kerley C (C=Cross): thấy được trên phim

nghiêng, được tạo nên do chồng lên nhau của các đường A và B

CÁC ĐƯỜNG KERLEY

NGUYÊN NHÂN

1.Phù phổi mô kẽ

2.Nhiềm trùng mô kẽ

3.Di căn theo đường bạch huyết: thường gặp là

K vú, phổi

ĐƯỜNG KERLEY B

ĐƯỜNG KERLEY

1.U di căn

2.Sarcoidosis

3.Bệnh phổi nhiễm độc

4.Nhiễm trùng, đặc biệt là lao kê

TỔN THƯƠNG MÔ KẼ DẠNG KÊ

DẠNG TỔ ONG

DẠNG NỐT LƯỚI

DẠNG KÊ

DẠNG NỐT LỚN