Đề PT nhân vật người đàn bà hàng chài Nguyễn Minh Châu nhà văn tiêu biểu của nền văn học hiện đại, là người “mở đường tinh anh và tài hoa” cho văn học Việt Nam giai đoạn đổi mới Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được viết sau chiến tranh, khi ấy ông đã đem văn học về gần với cuộc sống, ngòi bút của nhà văn bám sát vào hiện thực để làm nổi bật những vấn đề thế sự trong cuộc sống con người thời hậu chiến Nhân vật người đàn bà hàng chài được tác giả khắc họa rất rõ nét và chân thực qua đoạn văn s.
Trang 1Đề: PT nhân vật người đàn bà hàng chài
Nguyễn Minh Châu - nhà văn tiêu biểu của nền văn học hiện đại, là người “mở đường tinh anh và tài hoa” cho văn học Việt Nam giai đoạn đổi mới Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” được viết sau chiến tranh, khi ấy ông đã đem văn học về gần với cuộc sống, ngòi bút của nhà văn bám sát vào hiện thực để làm nổi bật những vấn đề thế sự trong cuộc sống con người thời hậu chiến
Nhân vật người đàn bà hàng chài được tác giả khắc họa rất rõ nét và chân thực qua đoạn văn sau
đây “….”, qua đó giúp người đọc cảm nhận rõ về sự thật cuộc đời, mặt khác lại thấy được “những hạt ngọc đang ẩn giấu trong tâm hồn con người Việt Nam”
Người nghệ sĩ là người suốt đời đi tìm cái đẹp, cái toàn mỹ, toàn thiện Thế nhưng không phải vẻ đẹp nào cũng giản đơn, dễ nhận biết mà có thể nó còn ẩn giấu những sự thật không hoàn mĩ bên trong Câu chuyện về người đàn bà hàng chài trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã cho chúng ta cái nhìn sâu sắc về bản chất của cuộc sống, nhìn sâu vào mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời Đằng sau khung cảnh thuyền và biển “toàn bích” nhưng lại ẩn chứa trong đó là số phận đau khổ của người lao động nghèo mà điển hình là người đàn bà hàng chài
Giữa cảnh biển đẹp đẽ, hoàn mĩ như bức tranh mực tàu, người đàn bà hàng chài hiện lên vẻ ngoài lam lũ, tội nghiệp Người đàn bà tuổi trạc ngoài bốn mươi, thân hình “cao lớn với những đường nét
thô kệch” Mụ rỗ mặt và khuôn mặt hiện rõ vẻ mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt và đang buồn ngủ Ngoại hình lam lũ, tội nghiệp là vậy, khi nhìn vào cảnh ngộ của người đàn bà này ta càng thêm xót xa, thương cảm Chị ta phải chịu nhiều bất hạnh ngay từ khi còn trẻ Thời còn con gái, chị đã bị rỗ mặt do một trận đậu mùa khiến cho khuôn mặt trở nên xấu xí, khó lấy được chồng Chị lại lỡ có thai với người con trai của một nhà hàng chài, từ đó theo chồng và gắn bó với nghề chài lưới, quanh năm suốt tháng lênh đênh trên biển
Từ khi có gia đình, chị phải lăn lộn với cuộc sống nghèo khổ, thiếu thốn về vật chất và tủi nhục về tinh thần Vì sinh đẻ nhiều, gia đình đông con mà thuyền lại chật, có những khi biển động gió lớn cả nhà chỉ đành ăn cây xương rồng luộc chấm muối Không chỉ thiếu thốn về vật chất, chị còn là nạn nhân của bạo lực gia đình, thường xuyên hứng chịu những trận đòn roi vô lí của người chồng “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” Chánh án Đẩu từng thốt lên “cả nước không có một người chồng nào như hắn… chị không sống nổi với cái lão đàn ông vũ phu ấy đâu”
Trong hoàn cảnh khốn cùng, nghiệt ngã như vậy nhưng người đàn bà hàng chài vẫn giữ cho
mình những phẩm chất quý giá Bên trong vẻ ngoài xấu xí, thô kệch là vẻ đẹp khuất lấp đáng trân trọng của người đàn bà hàng chài Đó là sự từng trải, sự thấu hiểu, bao dung, nhân hậu, một người mẹ với tình yêu thương con vô bờ Trong đám con đông đúc của mình, chị thương thằng
Phác nhất, không muốn nó chịu khổ nên phải gửi nhờ ông ngoại nuôi dưỡng Điều đầu tiên mà chị mong mỏi cho các con là có cuộc sống ổn định, không phải lênh đênh, chịu bấp bênh và khổ cực trên biển Dù cuộc sống có cơ cực, chị vẫn cố gắng để các con của chị không chỉ được no đủ mà còn bảo vệ đời sống tinh thần của các con không bị tổn thương khi phải chứng kiến cảnh bố đánh mẹ Khi các con lớn, chị đã “xin chồng lên bờ mà đánh” vì chị không muốn các con phải chứng kiến cảnh đau lòng đó Chị đã cố gắng hết sức để bảo vệ các con, thế nên khi thằng Phác lao vào đánh bố
để bảo vệ mẹ, người đàn bà ấy như chết lặng Chị ta cảm thấy tủi nhục và đau đớn, nhát quất của chồng trên da thịt không đau bằng sự xuất hiện của thằng con trai “như một viên đạn xuyên qua tâm hồn người đàn bà, làm rơi xuống những dòng nước mắt Chị ta đau vì cách hành xử của bố với mẹ
đã làm tổn thương đến tâm hồn và nhân cách con trẻ, thằng bé dám thực hiện hành động độc ác ngay
cả với cha đẻ ra nó là phản ứng tiêu cực
Trang 2Không chỉ là người mẹ yêu thương con, người đàn bà hàng chài còn là người vợ yêu thương chồng, thấu hiểu chồng và giàu lòng vị tha, bao dung, nhân hậu Đối với việc bị bạo lực gia đình
“năm ngày một trận nặng, ba ngày một trận nhẹ” từ người chồng đầu ấp tay gối nhưng chị không hề
tỏ ra căm hận, giận dữ trước sự tàn nhẫn của gã chồng vũ phu, như những gì hắn đã làm với chị Thậm chí chị đã bao dung đến độ bào chữa cho gã chồng rằng chỉ bởi lẽ vì nghèo khổ quá, phải gánh gồng áp lực mưu sinh quá lớn, khiến cho chồng chị trở nên cộc cằn, vũ phu, thành ra hắn lấy chị ra làm chỗ trút giận, giải tỏa những uất ức, bất lực vì quẩn quanh mãi trong cái vòng tròn nghèo đói “Bất kể lúc nào thấy khổ quá là lão xách tôi ra đánh, cũng như đàn ông thuyền khác uống rượu Giá mà lão uống rượu… thì tôi còn đỡ khổ” Rồi dù đã từng bị đánh, bị hành hạ biết bao nhiêu năm tháng, thế nhưng trong tấm lòng bao dung, nhân hậu của chị vẫn luôn nhớ mãi dáng vẻ khi trẻ của người chồng “cục tính nhưng hiền lành lắm, không bao giờ đánh đập tôi” Không chỉ vậy, một phần chị bênh vực cho chồng mình, cũng có lẽ là xuất phát từ tấm lòng ghi nhớ cái ơn nghĩa cứu vớt cuộc đời chị khi xưa của người chồng Người đã cho chị một cuộc sống gia đình, một chỗ dựa và những đứa con mà chị yêu thương, là niềm tin là động lực để chị tiếp tục sống, tiếp tục mạnh mẽ đối diện với cuộc đời nhiều bất hạnh này
Ta nhìn thấy được một người đàn bà hàng chài giàu đức hy sinh vì con, vì chồng, vì gia đình Trong cuộc sống cơ cực triền miên, chị ta luôn nhận lỗi về mình “phụ nữ trên thuyền đẻ nhiều quá”, điều đó còn bởi sự lạc hậu mà chị ta luôn miệng mong các chú cách mạng thông cảm cho Chính chúng ta cũng phải tự hỏi, cuộc sống như người đàn bà ấy, liệu có khi nào được hạnh phúc hay chưa? Câu trả là lời có! Và có lẽ khoảnh khắc mà chị hạnh phúc nhất đời là khi “ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no”, “ở trên chiếc thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái chúng tôi sống hòa thuận, vui vẻ” Đó là khoảnh khắc mà gương mặt xấu xí của mụ “lần đầu tiên, chợt ửng sáng lên
như một nụ cười” Người mẹ khốn khổ ấy luôn chắt chiu những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi để giữ
cho con có được mái ấm gia dình trọn vẹn Người đàn bà đã xác định lẽ sống vì chồng, vì con, vì gia đình chứ không phải vì bản thân, quên hẳn những nhu cầu và đòi hỏi của cá nhân “Ông trời sinh ra người đàn bà là để đẻ con, rồi nuôi con cho đến khi khôn lớn cho nên phải gánh lấy cái khổ” Bà chấp nhận mọi đau khổ, bất hạnh về phần mình để đem đến cho con những gì tốt đẹp nhất “Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thể sống cho mình như ở trên đất được” Dù bị chồng đánh và đày đọa nhưng chị ta vẫn van xin không bỏ chồng, chấp nhận bị bắt tội, bị phạt tù Nghĩa là
dù người đàn ông ấy có độc ác, tàn bạo đến mấy chị vẫn cần để có người cùng chèo chống khi phong ba và hơn nữa là chị muốn giữ gìn cho các con một mái ấm gia đình trọn vẹn, đủ đầy.Tất cả
đó là vẻ đẹp, là sự thiêng liêng của tình mẫu từ, yêu thương con, sống vì con Người đàn bà ấy cũng như vô vàn những người phụ nữ trên đất nước Việt Nam luôn bao dung, nhân hậu, vị tha, luôn kiên cường chịu đựng, hi sinh vì con cái
Vẻ đẹp đáng quý của người đàn bà hàng chài còn bởi sự thấu hiểu lý lẽ, tâm hồn sâu sắc dù
ít học, cuộc sống quanh năm vất vả, cực nhọc Chị hiểu tấm lòng của Phùng và Đẩu, hiểu được rằng
họ muốn giành lại công bằng cho chị, tất cả chỉ vì muốn chị thoát khỏi cảnh bị bạo hành, để chị có một cuộc sống tốt hơn, nuôi con khôn lớn “Lòng các chú tốt nhưng các chú đâu có phải là người làm ăn …cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của người làm ăn lam lũ, khó nhọc” Thế nhưng
cả hai người đều không hiểu những nỗi vất vả của một người làm ăn trên biển, cái khó của người đàn bà trên thuyền khi không có đàn ông “Là bởi vì các chú không phải là đàn bà, chưa bao giờ các chú biết như thế nào là nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông Chính
vì vậy, chị mở lòng giải thích, tâm sự bằng những lý lẽ giản đơn, mộc mạc, những lí do chị đưa ra
để nhất quyết không muốn ly hôn chồng là vô cùng sâu sắc và thuyết phục Câu chuyện của người đàn bà đã đem đến cho Phùng và Đẩu những bài học về cách nhìn nhận, đánh giá con người và cuộc
Trang 3sống Đó là cần có cái nhìn đa diện nhiều chiều hơn, nghệ thuật chân chính phải gắn liền với cuộc đời và vì cuộc đời
Qua đoạn trích với việc xây dựng thành công nhân vật người đàn bà hàng chài, Nguyễn Minh Châu đã gửi gắm thông điệp sâu sắc về cách nhìn cuộc sống và con người Cuộc sống không đơn giản, xuôi chiều mà luôn có những mặt đối lập, những nghịch lí, con người đôi khi phải chấp nhận
Vì vậy, khi nhìn nhận cuộc sống phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều Khi nhìn nhận con người cần
có cái nhìn từ nhiều góc độ, không thể nhìn bề ngoài mà đánh giá bản chất bên trong Nhìn con người, cuộc sống ở góc nhìn đa chiều, quan tâm đến số phận cá nhân con người – nhất là con người lao động vất vả, lam lũ sau chiến tranh Sau chiến tranh, cuộc sống con người vẫn còn nhiều những khó khăn, gian khổ: cái nghèo, cái đói chi phối cuộc sống của con người Bởi vậy vấn đề cần thiết đặt ra là phải làm sao cho cuộc sống ấy ngày càng tốt đẹp hơn Vì vậy, người nghệ sĩ không thể có cái nhìn hời hợt đối với cuộc sống và con người, càng không chấp nhận kiểu đứng ngoài cuộc, đứng trên cao để phán xét hiện thực Nghệ thuật chân chính là sản phẩm của hành trình tìm kiếm và khám phá không biết mệt mỏi của người nghệ sĩ
Để có được thành công của truyện ngắn, ngoài những giá trị nội dung tư tưởng còn khẳng định tài năng nghệ thuật của nhà văn Truyện được trần thuật hấp dẫn, khách quan; xây dựng tình huống truyện độc đáo, bất ngờ mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống Tâm lý nhân vật được miêu tả tinh tế, chân thực Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, chọn lọc, phù hợp với đặc điểm tính cách của từng nhân vật Người kể chuyện là nhân vật Phùng tạo ra điểm nhìn trần thuật sắc sảo, có khả năng khám phá đời sống; lời kể khách quan, chân thực, thuyết phục
Chiếc thuyền ngoài xa là một trong những tác phẩm xuất sắc khi phản ánh cuộc sống con người những năm tháng đất nước đang đổi mới, ở đó Nguyễn Minh Châu đã xây dựng nhân vật người đàn bà làng chài với những miêu tả trần trụi, đầy tính hiện thực về một cuộc sống khó khăn, nghèo đói và cuộc hôn nhân bất hạnh, đau khổ, đầy tăm tối, sứt sẹo của người phụ nữ tội nghiệp Nhưng càng đi sâu, người ta mới phát hiện ra được “hạt ngọc tâm hồn” đang ẩn chứa trong cái vỏ bọc lam lũ, xấu xí, cam chịu của người đàn bà làng chài, đó là “những nét đẹp đẽ kỳ diệu đến nỗi cả một đời người cũng chưa đủ để nhận thức khám phá tất cả…” Truyện ngắn còn mang đến cho người đọc những triết lý nhân sinh sâu sắc, những quan niệm mới mẻ về cách làm nghệ thuật của người nghệ sĩ, cũng như những trăn trở suy tư về việc giải phóng con người khỏi cuộc sống nghèo đói, đầy bất hạnh