Báo cáo tóm tắt nghiên cứu khoa học: Phân tích tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hóa không gian và thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Phân tích tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hóa không gian và thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế nhằm giúp cơ quan, công ty du lịch nắm bắt được những thuận lợi và khó khăn của khí hậu để tổ chức các loại hình tham quan du lịch phù hợp với từng địa bàn và từng thời điểm cụ thể ở Thừa Thiên Huế.

Đại học huế tr-ờng đại học s- phạm



báo cáo tóm tắt

đề tài nghiên cứu khoa học cấp tr-ờng

Tên đề tài:

phân tích tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá không gian và thời gian của

du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

Chủ nhiệm đề tài: Nguyễn Hoàng Sơn

Thời gian thực hiện: 24 tháng

Huế, tháng 12 năm 2004

mục lục

Trang

phần mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

2 Mục tiêu của đề tài

3 Nhiệm vụ của đề tài

4 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

6 Ph-ơng pháp nghiên cứu đề tài

phần nội dung

Ch-ơng 1: Cơ sở lý luận của việc phân tích tác động của các yếu tố thời

tiết, khí hậu đến sự phân hoá không gian và thời gian của du lịch tỉnh

Thừa Thiên Huế

1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Khái niệm về thời tiết và khí hậu

1.1.2 Khái niệm về du lịch

1.2 Các yếu tố thời tiết, khí hậu và tài nguyên du lịch

1.2.1 ảnh h-ởng của thời tiết, khí hậu đối với sức khoẻ con ng-ời

1.2.2 Tài nguyên du lịch

1.2.2.1 Khái niệm

1.2.2.2 Đặc điểm của tài nguyên du lịch

1.2.2.3 Phân loại tài nguyên du lịch

2.3 Đánh giá và khai thác các yếu tố thời tiết, khí hậu phục vụ du lịch

2.3.1 Mục đích đánh giá

2.3.2 Nội dung đánh giá

2.3.3 Ph-ơng pháp đánh giá

2.3.3.1 Ph-ơng pháp đánh giá theo từng thành phần

2.3.3.2 Ph-ơng pháp đánh giá tổng hợp

Ch-ơng 2: Những đặc điểm cơ bản của các yếu tố thời tiết, khí hậu tỉnh

Thừa Thiên Huế và tác động của chúng đến sức khoẻ con ng-ời và phát

triển du lịch

2.1 Chế độ bức xạ, nắng, mây ở Thừa Thiên Huế và ảnh h-ởng của nó đến sức

khoẻ đời sống và tham quan du lịch

2.2 Chế độ gió ở Thừa Thiên Huế và ảnh h-ởng của nó đến sức khoẻ con

ng-ời và các hoạt động tham quan du lịch

2.3 Chế độ nhiệt ở Thừa Thiên Huế và ảnh h-ởng của nó đến sức khoẻ con

ng-ời và các hoạt động tham quan du lịch

2.4 Chế độ m-a ẩm ở Thừa Thiên Huế và ảnh h-ởng của nó đến sức khoẻ con

ng-ời và các hoạt động tham quan du lịch

2.5 ảnh h-ởng của một số hiện t-ợng thời tiết đặc biệt đến sức khoẻ con

ng-ời

Ch-ơng 3: Tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá

không gian và thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.1 Phân tích tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá theo

thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.1.1 Xác định các chỉ tiêu đánh giá

3.1.2 Đánh giá tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá

1

1

1

1

2

2

2

4

4

4

4

4

5

5

6

6

6

7

8

8

8

10

10

11

12

12

13

14

15

16

19

19

20

theo thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.1.2.1 Đánh giá các chỉ tiêu thành phần

3.1.2.2 Đánh giá tác động tổng hợp của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự

phân hoá theo thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.1.3 Kết quả đánh giá

3.2 Phân tích tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá theo

không gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.2.1 Xác định các chỉ tiêu đánh giá

3.2.1.1 Các chỉ tiêu thành phần

3.2.1.2 Chỉ tiêu tổng hợp

3.2.2 Kết quả nghiên cứu

Phần kết luận và kiến nghị

1 Kết luận

2 Kiến nghị

Tài liệu tham khảo

phần phụ lục

20

26

27

28

28

28

31

32

35

35

36

37

40

phần mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Thừa Thiên Huế là một tỉnh nằm ở vị trí trung điểm của đất n-ớc và đã đ-ợc biết đến nh- một sản phẩm tuyệt vời của thiên nhiên kết hợp với bàn tay khéo léo và sức sáng tạo của con ng-ời đã bàn giao cho thế hệ ngày nay một quần thể di tích lịch

sử - văn hoá, kiến trúc hầu nh- nguyên vẹn, xứng đáng là một bộ phận hợp thành tài sản văn hoá của nhân loại Tuy nhiên, nằm trong vùng khí hậu Đông Tr-ờng Sơn - nơi chuyển tiếp giữa miền khí hậu phía bắc (có mùa động lạnh) và miền khí hậu phía nam (nóng ẩm quanh năm), lại có địa hình núi cao che chắn nên lãnh thổ Thừa Thiên Huế

có nền khí hậu rất đa dạng và phức tạp gây ảnh h-ởng đến đời sống và các hoạt động của con ng-ời cũng nh- các hoạt động tham quan du lịch rất khác nhau ở từng thời kỳ trong năm

Do đó việc nghiên cứu các yếu tố thời tiết, khí hậu và đánh giá ảnh h-ởng của

nó đối với sức khoẻ, đời sống con ng-ời là một việc làm rất cần thiết giúp chúng ta hạn chế những tác động có hại và tận dụng những tác động có lợi cho hoạt động sống của con ng-ời

2 Mục tiêu của đề tài

Phân tích các tác động của thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá không gian và thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế Từ đó giúp cho các cơ quan, công ty du lịch nắm bắt đ-ợc những thuận lợi và khó khăn của khí hậu để tổ chức các loại hình tham quan

du lịch phù hợp với từng địa bàn và từng thời điểm cụ thể ở tỉnh Thừa Thiên Huế

3 Nhiệm vụ

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đánh giá các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá không gian và thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

- Phân tích đặc điểm cơ bản của các yếu tố thời tiết, khí hậu và tác động của chúng đến sức khoẻ con ng-ời và phát triển du lịch

- Đánh giá những thuận lợi và khó khăn của các yếu tố thời tiết, khí hậu ảnh h-ởng đến sự phân hoá theo không gian và thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

- B-ớc đầu đề xuất những giải pháp nhằm khai thác tốt điều kiện thời tiết, khí hậu để phát triển du lịch ở tỉnh Thừa Thiên Huế

4 Lịch sử nghiên cứu

Việc nghiên cứu điều kiện thời tiết, khí hậu phục vụ phát triển du lịch đ-ợc các tác giả nghiên cứu d-ới nhiều góc độ khác nhau Nh-ng tất cả các công trình trên đều nghiên cứu để phục vụ du lịch d-ới nhiều khía cạnh, hoặc là tổng hợp các yếu tố hoặc nghiên cứu trên những lãnh thổ khác nhau Còn việc đi sâu vào nghiên cứu, phân tích các yếu tố thời tiết, khí hậu phục vụ phát triển du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế là một vấn

đề hoàn toàn mới mẻ

5 Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài chỉ phân tích, đánh giá các thành phần của điều kiện thời tiết, khí hậu

có tác động trực tiếp đến hoạt động du lịch là nhiệt độ không khí, độ ẩm không khí, vận tốc gió, l-ợng m-a và số ngày m-a

- Đề tài phân tích các yếu tố thời tiết, khí hậu theo h-ớng phục vụ du lịch trên toàn lãnh thổ Thừa Thiên Huế

- Đề tài tiến hành đánh giá và đề xuất các giải pháp trên cơ sở hiện trạng đến hết năm 2000 của tài nguyên khí hậu tỉnh Thừa Thiên Huế

6 Ph-ơng pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện, đề tài đã sử dụng các ph-ơng pháp nghiên cứu sau:

6.1 Ph-ơng pháp phân tích tổng hợp

6.2 Ph-ơng pháp đối chiếu so sánh

6.3 Ph-ơng pháp khảo sát thực địa

6.4 Ph-ơng pháp bản đồ

6.5 Ph-ơng pháp chuyên gia

phần nội dung

Ch-ơng 1 Cơ sở lý luận của việc phân tích tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá không gian và thời gian

của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Khái niệm về thời tiết và khí hậu

1.1.2 Khái niệm về du lịch

1.2 Các yếu tố thời tiết, khí hậu và tài nguyên du lịch 1.2.1 ảnh h-ởng của thời tiết, khí hậu đối với sức khoẻ con ng-ời

Sức khoẻ con ng-ời phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết, khí hậu Việc sử dụng thời tiết, khí hậu nh- một tác nhân chữa bệnh, bồi bổ thể lực hay giải trí, nghỉ d-ỡng cần dựa trên cơ sở hiểu biết cặn kẽ các mối quan hệ giữa thời tiết, khí hậu và đời sống nói chung, với sức khoẻ con ng-ời nói riêng

1.2.2 Tài nguyên du lịch

1.2.2.1 Khái niệm

1.2.2.2 Đặc điểm của tài nguyên du lịch

1.2.2.3 Phân loại tài nguyên du lịch

1.2.2.3.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

1.2.2.3.2 Tài nguyên du lịch nhân văn

2.3 Đánh giá và khai thác các yếu tố thời tiết, khí hậu phục vụ du lịch

2.3.1 Mục đích đánh giá

Mục đích của việc đánh giá là nhằm xác định mức độ thuận lợi (rất thuận lợi, thuận lợi vừa, không thuận lợi) của các yếu tố thời tiết, khí hậu với toàn bộ hoạt động

du lịch nói chung hay đối với từng loại hình du lịch, từng lĩnh vực hoạt động cụ thể phục vụ du lịch nói riêng Trên cơ sở đó sẽ đề ra các ph-ơng h-ớng và biện pháp để khai thác, sử dụng, cải tạo và bảo vệ nguồn tài nguyên khí hậu một cách hợp lý và có hiệu quả nhất

2.3.2 Nội dung đánh giá

Việc đánh giá sự tác động của các yếu tố này tới cơ thể con ng-ời là một việc làm vô cùng phức tạp, đòi hỏi phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa khí hậu học và y học Đây cũng

là mối quan tâm hàng đầu của các nhà khoa học về sinh khí hậu con ng-ời Nhiều tác giả trên thế giới và trong n-ớc đã sử dụng các thông số sinh khí hậu để đánh giá điều kiện sinh khí hậu con ng-ời Ví dụ, nhiệt độ hữu hiệu là một đại l-ợng phản ánh đồng thời tác động của 3 yếu tố: nhiệt độ không khí, độ ẩm không khí và tốc độ gió đến trạng thái nhiệt của cơ thể con ng-ời

Theo Phạm Ngọc Toàn, Phan Tất Đắc (1980), những ng-ỡng cảm ứng nhiệt của cơ thể có thể phản ánh qua nhiệt độ hữu hiệu () nh- sau:

- Giới hạn cảm giác lạnh:  = 170C

- Vùng nhiệt dễ chịu  = 20 - 250C

- Giới hạn cảm giác nóng  = 300C

- Cảm giác ngột ngạt  = 330C

Hoặc nh- các học giả ấn Độ khi nghiên cứu điều kiện khí hậu đối với con ng-ời

đã đ-a ra chỉ tiêu nh- sau:

Bảng 1: Chỉ tiêu sinh khí hậu đối với con ng-ời [41]

Hạng ý nghĩa Nhiệt độ TB năm (0C)

Nhiệt độ TB tháng nóng nhất (0C)

Biên độ năm của nhiệt độ (0C)

L-ợng m-a năm (mm)

1

2

3

4

5

Thích nghi

Khá thích nghi

Nóng

Rất nóng

Không thích nghi

18 - 24

24 - 27

27 - 29

29 - 32

> 32

24 - 27

27 - 29

29 - 32

32 - 35

> 35

< 6

6 - 8

8 - 14

14 - 19

> 19

1250 - 1900

1900 - 2550

> 2550

< 1250

< 650

Bên cạnh đó, để đánh giá một cách định l-ợng điều kiện khí hậu phục vụ du lịch, các tác giả ở Viện Địa lý (Nguyễn Khanh Vân, Đặng Kim Nhung, Nguyễn Thị Hiền ) đã chọn một số yếu tố thời tiết chính, có ảnh h-ởng đáng kể đến cơ thể con ng-ời, đó là:

1 Nhiệt độ không khí (0C) lúc 13 h 2 Độ ẩm không khí (0C) lúc 13 h

3 Tốc độ gió (m/s) lúc 13 h 4 Thời gian m-a trong ngày (h) Một số kết quả thực nghiệm ở n-ớc ta (Đào Ngọc Phong, Từ Hữu Thiêm, 1984) [24] cho thấy các yếu tố thời tiết trên ứng với các ng-ỡng cảm giác của cơ thể con ng-ời nh- sau (bảng 2):

Bảng 2: Phân loại các yếu tố thời tiết ứng với các ng-ỡng cảm giác của con ng-ời [24]

1 Nhiệt độ không khí

22 - 300C

> 300C

< 220C

Thích hợp Nóng Lạnh

2 Độ ẩm không khí

50 - 80%

< 50%

> 80%

Thích hợp Khô

ẩm

3 Vận tốc gió 1 - 3 m/s > 3 m/s và < 1 m/s Thích hợp Không thích hợp

4 Thời gian m-a ngày 0 - 1 giờ > 1 giờ Thích hợp Không thích hợp

Nguồn: Viện Địa lý

Các yếu tố trên nằm trong mối liên quan t-ơng hỗ, không thể tách rời nhau Cùng một điều kiện nhiệt - ẩm nh- nhau, vận tốc gió khác nhau sẽ cho ta các kiểu thời tiết khác nhau Hoặc thời gian m-a trong ngày sẽ ảnh h-ởng nhiều tới hoạt động tham quan du lịch, mặc dù điều kiện nhiệt - ẩm là tối -u

Tổ hợp các kiểu thời tiết kể trên, có nhiều kiểu thời tiết khác nhau và chúng cũng tác động rất khác nhau đến cơ thể con ng-ời Ngày có điều kiện thời tiết đ-ợc coi

là thích hợp đối với hoạt động tham quan du lịch là ngày có tổ hợp thời tiết với tất cả các yếu tố ở mức thích hợp với cơ thể con ng-ời Ngày có điều kiện thời tiết đ-ợc coi

là t-ơng đối thích hợp là ngày có tổ hợp thời tiết trong đó chỉ có một yếu tố ở mức không thích hợp, mà yếu tố đó không phải là nhiệt độ không khí

Ngoài ra, trong quá trình đánh giá điều kiện khí hậu đối với du lịch, Tổ chức Du lịch Thế Giới và sau này Đặng Duy Lợi trong luận án tiến sĩ của mình (1991) cũng đã đ-a ra giản đồ: Nhiệt độ - độ ẩm tuyệt đối để tính khả năng thích ứng của con ng-ời với khí hậu ở một số cảnh quan du lịch Việt Nam

Căn cứ vào giản đồ này thì điều kiện dễ chịu nhất đối với con ng-ời ở Việt Nam là có nhiệt độ bình th-ờng hàng tháng từ 150C đến 230C và độ ẩm tuyệt đối từ 14 mb đến 21 mb (Phụ lục 12)

2.3.3 Ph-ơng pháp đánh giá

2.3.3.1 Ph-ơng pháp đánh giá theo từng thành phần

Trong số các ph-ơng pháp đánh giá điều kiện nhiệt - ẩm phục vụ du lịch đáng chú ý nhất có ph-ơng pháp sử dụng giản đồ t-ơng quan giữa nhiệt độ và độ ẩm tuyệt

đối của Tổ chức du lịch Thế giới mà sau này Đặng Duy Lợi đã áp dụng vào một số cảnh quan du lịch ở Việt Nam Ph-ơng pháp này dùng để tính khả năng thích hợp của các điều kiện nhiệt - ẩm với con ng-ời trên cơ sở thực nghiệm đã đ-ợc nhiều n-ớc sử dụng thấy rất phù hợp và có thể dùng để đánh giá tài nguyên du lịch Thế giới Ph-ơng pháp này có -u điểm là dựa vào các chỉ tiêu định l-ợng trên cơ sở quan trắc và thực nghiệm nên có độ tin cậy cao và có thể so sánh đ-ợc với nhau giữa các địa điểm du lịch

Bên cạnh nhiệt độ - độ ẩm tuyệt đối thì l-ợng m-a và số ngày m-a là những yếu

tố rất đáng quan tâm Không ai muốn đi du lịch vào những ngày có m-a, trong những ngày có m-a các hoạt động du lịch d-ới mọi hình thức đều trở nên bất lợi Do đó việc

đánh giá l-ợng m-a và số ngày m-a cho phép du khách có thể lựa chọn thời gian và địa

điểm nghỉ d-ỡng phù hợp với sở thích của mình

2.3.3.2 Ph-ơng pháp đánh giá tổng hợp

Kết quả của việc đánh giá tổng hợp các điều kiện thời tiết, khí hậu phục vụ mục

đích du lịch th-ờng đ-ợc xác định bằng cách cộng điểm giống nh- cách đánh giá một

số môn thi nh- thi thể thao, văn hoá, hoa hậu Tổng số điểm đạt đ-ợc càng cao thì các điều kiện thời tiết, khí hậu ở đó càng có nhiều thuận lợi

Ph-ơng pháp đánh giá tổng hợp dựa trên việc xây dựng thang đánh giá có phần chủ quan trong việc lựa chọn số bậc và chỉ tiêu, song vẫn có tính chất khách quan là nêu lên đ-ợc mối quan hệ giữa các yếu tố đ-ợc đánh giá và kết quả đánh giá là có thể tin cậy đ-ợc

Cần phải l-u ý rằng hai ph-ơng pháp đánh giá tổng hợp và đánh giá theo từng yếu tố thời tiết, khí hậu phục vụ mục đích du lịch có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và th-ờng đ-ợc sử dụng đồng thời trong các công trình nghiên cứu

Ch-ơng 2 Những đặc điểm cơ bản của các yếu tố thời tiết, khí hậu tỉnh Thừa Thiên Huế và tác động của chúng đến sức khoẻ

con ng-ời và phát triển du lịch

2.1 Chế độ bức xạ, nắng, mây ở Thừa Thiên Huế và ảnh h-ởng của nó đến sức khoẻ đời sống và tham quan du lịch

Khi xem xét trị số trung bình năm của các đặc tr-ng bức xạ, số giờ nắng và l-ợng mây tổng quan ở Thừa Thiên Huế và so sánh với tiêu chuẩn sinh học phổ biến đối với ng-ời Việt Nam của Phạm Ngọc Toàn (Phụ lục 4), chúng ta thấy rằng ở Thừa Thiên Huế nhìn chung cả năm điều kiện bức xạ, nắng, mây khá tốt đối với sức khoẻ con ng-ời; khá thuận lợi cho các hoạt động tham quan du lịch ngoài trời nh- đi dã ngoại, leo núi, tham quan phong cảnh đẹp … cũng nh- cho điều d-ỡng, bồi bổ sức khoẻ

2.2 Chế độ gió ở Thừa Thiên Huế và ảnh h-ởng của nó đến sức khoẻ con ng-ời và các hoạt động tham quan du lịch

Khi xem xét chế độ gió ở khu vực Thừa Thiên Huế chúng tôi thấy rằng ở đây có vận tốc gió trung bình t-ơng đối thuận lợi cho sức khoẻ của con ng-ời và cho hoạt

động tham quan du lịch Tuy nhiên các vận tốc gió cực đại trong mùa hè (30 - 40 m/s)

có khả năng gây tác hại đáng kể đến đời sống của c- dân trong vùng, cũng nh- gây cản trở đối với hoạt động tham quan du lịch Trong mùa đông, các h-ớng gió thịnh hành có vận tốc trung bình lớn, làm cho cơ thể chúng ta càng cảm thấy lạnh hơn, có thể gây ảnh h-ởng xấu đến sức khoẻ, đặc biệt đối với ng-ời già, trẻ nhỏ cũng nh- những ng-ời mắc các bệnh hô hấp, khớp, tim mạch… đặc biệt là đối với khách du lịch từ các vùng ấm áp

đến Việt Nam

2.3 Chế độ nhiệt ở Thừa Thiên Huế và ảnh h-ởng của nó đến sức khoẻ con ng-ời và các hoạt động tham quan du lịch

Nhìn chung cả năm thì khu vực Thừa Thiên Huế có điều kiện nhiệt t-ơng đối thuận lợi cho sức khoẻ của con ng-ời

2.4 Chế độ m-a ẩm ở Thừa Thiên Huế và ảnh h-ởng của nó đến sức khoẻ con ng-ời và các hoạt động tham quan du lịch

ở Thừa Thiên Huế l-ợng m-a lớn tập trung vào các tháng giữa mùa m-a (tháng

IX đến tháng XI, lớn nhất vào tháng X) với số ngày m-a trung bình 15 - 20 ngày/tháng Cá biệt l-ợng m-a trong những tháng giữa mùa m-a có thể đạt tới 1300

mm L-ợng m-a lớn, hệ thống thoát n-ớc ch-a đ-ợc nâng cấp, các ao hồ bị san lấp để xây dựng công trình mới nên vào mùa m-a tại Huế th-ờng xảy ra úng lụt, làm ách tắc giao thông, gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động giải trí, nghĩ d-ỡng

Nếu xem xét vấn đề ở mức độ vĩ mô, chúng ta thấy độ ẩm không khí ở Thừa Thiên Huế ch-a phải là quá cao; hàng năm vẫn có tới một nửa số tháng có độ ẩm không khí trung bình tháng d-ới 85% (tháng IV đến tháng VIII), có lẽ rằng đó chính là giai đoạn khô ráo rất đáng đ-ợc ngành du lịch quan tâm, tận dụng khai thác hợp lý cho phát triển du lịch, tham quan và nghỉ d-ỡng ở vùng này

2.5 ảnh h-ởng của một số hiện t-ợng thời tiết đặc biệt đến sức khoẻ con ng-ời

+ S-ơng mù; dông; bão; thời tiết gió tây khô nóng; thời tiết gió mùa đông bắc

Ch-ơng 3 Tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá không gian và thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.1 Phân tích tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá theo thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.1.1 Xác định các chỉ tiêu đánh giá

Với mục đích chính là đánh giá các điều kiện thời tiết, khí hậu phục vụ du lịch, chúng tôi đề cập đến ở đây là các thành phần của thời tiết, khí hậu có tác động mạnh mẽ nhất đến sự phân hoá theo thời gian của du lịch là: nhiệt độ, độ ẩm, l-ợng m-a, số ngày m-a

* Trong quá trình đánh giá nhiệt độ và độ ẩm, chúng tôi đã dựa vào giản đồ: Nhiệt độ - độ ẩm tuyệt đối để tính khả năng thích ứng của con ng-ời với khí hậu ở một

số cảnh quan du lịch Việt Nam của Đặng Duy Lợi (1991) (Phụ lục 12)

Dựa vào nhiệt độ trung bình của các tháng và diễn biến của độ ẩm tuyệt đối Xác định trên giản đồ chúng tôi phân chia ra:

- Thuộc vùng dễ chịu (mát hoặc ấm) - Rất thuận lợi: 3 điểm

- Thuộc vùng hơi nóng - Thuận lợi vừa: 2 điểm

- Thuộc vùng lạnh hoặc nóng nực và bão hoà - Không thuận lợi: 1 điểm

* Để đánh giá l-ợng m-a của Thừa Thiên - Huế đối với mục đích du lịch chúng tôi căn cứ vào l-ợng m-a tháng ít hay nhiều để xác định mức độ thuận lợi hay không thuận lợi

L-ợng m-a < 100 mm/tháng thuộc vào tháng ít m-a Đối với du lịch thì m-a ít rất thuận lợi cho việc đi lại, tắm biển, leo núi hoặc vào rừng tham quan thực, động vật Còn l-ợng m-a > 200 mm/tháng thuộc vào tháng m-a nhiều, đi lại khó khăn hay bị đất sạt lở, tắc đ-ờng và không thuận lợi cho việc tắm biển, bơi thuyền hay vào rừng, leo núi Vì vậy chúng tôi phân chia ra nh- sau:

- Tháng có l-ợng m-a < 100 mm - Khô - Rất thuận lợi: 3 điểm

- Tháng có l-ợng m-a 100 - 200 mm - M-a trung bình - Thuận lợi vừa: 2 điểm

- Tháng có l-ợng m-a > 200 mm - M-a nhiều - Không thuận lợi: 1 điểm

* Căn cứ vào số ngày m-a trong các tháng chúng tôi xác định mức độ thuận lợi hay không thuận lợi đối với du lịch nh- sau:

- Tháng có số ngày m-a: < 10 ngày - Rất thuận lợi: 3 điểm

- Tháng có số ngày m-a: 10 - 15 ngày - Thuận lợi vừa: 2 điểm

- Tháng có số ngày m-a : > 15 ngày - Không thuận lợi: 1 điểm

3.1.2 Đánh giá tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá theo thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.1.2.1 Đánh giá các chỉ tiêu thành phần

3.1.2.1.1 Đánh giá chế độ nhiệt - ẩm

3.1.2.1.2 Đánh giá l-ợng m-a

3.1.2.1.3 Đánh giá số ngày m-a

3.1.2.2 Đánh giá tác động tổng hợp của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự phân hoá theo thời gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.1.3 Kết quả đánh giá

Qua kết quả đánh giá tác động tổng hợp của các yếu tố thời tiết, khí hậu phục vụ phát triển du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế, chúng tôi thấy có sự phân hoá theo thời gian nh- sau:

- Tháng 2, 3, 4 và tháng 7 là những tháng thuận lợi nhất cho phát triển du lịch ở Thừa Thiên Huế Thời gian này có nhiệt độ thích hợp, l-ợng m-a không đáng kể, các yếu tố khí hậu khác đều ở mức thuận lợi cho các hoạt động tham quan, nghỉ d-ỡng

- Tháng 1, 5 và tháng 6 là những tháng thuận lợi vừa Vào thời gian này, tháng 1

có l-ợng m-a và số ngày m-a còn lớn, đến tháng 5 và tháng 6 nhiệt độ bắt đầu tăng lên, t-ơng quan điều kiện nhiệt ẩm hơi nóng, có lũ tiểu mãn

- Tháng 8 đến tháng 12 là những tháng ít thuận lợi hơn cả Vào tháng 8 hiện t-ợng phơn bắt đầu mạnh lên, điều kiện nhiệt - ẩm đều không thích hợp với sức khoẻ con ng-ời Vào tháng 12 l-ợng m-a và số ngày m-a trong tháng lớn, có tháng l-ợng m-a v-ợt quá 1000 mm và có đến 24 ngày m-a Đặc biệt, vào thời gian này th-ờng xuất hiện dông, bão Bão xuất hiện nhiều vào tháng 9 (chiếm 35%), sau đó là tháng 10 (28%) và tháng 8 (18%) Thời tiết lúc này rất xấu: m-a to, gió lớn, trời âm u, các lợi thế về du lịch đều giảm sút nhiều vào các tháng này

Tuy nhiên, mức độ thích hợp hay không thích hợp còn thay đổi tuỳ theo mục

đích du lịch và đối t-ợng du lịch là khách trong n-ớc hay ngoài n-ớc

Bảng 16: Thời gian có thời tiết thích hợp cho du lịch ở Thừa Thiên - Huế

Nh- vậy thời gian du lịch thích hợp nhất ở Thừa Thiên - Huế chiếm 3/4 thời gian trong năm Trong các tháng còn lại, các tác động thời tiết gây ảnh h-ởng xấu cũng chỉ kéo dài từng đợt, mỗi đợt vài ba ngày Tuy nhiên, quỹ thời gian du lịch xê dịch, độ dài không giống nhau nên gây khó khăn lớn cho việc điều hành và tổ chức du lịch qua các năm

3.2 Phân tích tác động của các yếu tố thời tiết, khí hậu đến sự

phân hoá theo không gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

3.2.1 Xác định các chỉ tiêu đánh giá

3.2.1.1 Các chỉ tiêu thành phần

Qua phân tích đánh giá các chỉ tiêu cũng nh- các điều kiện thời tiết, khí hậu cho mục đích phát triển dân sinh, du lịch - nghỉ d-ỡng chúng tôi thấy chỉ nên sử dụng hai chỉ tiêu đại diện cho hai yếu tố nhiệt và ẩm của từng vùng đơn vị lãnh thổ

3.2.1.1.1 Hệ chỉ tiêu nhiệt

Từ các số liệu quan trắc tại một số trạm ở Thừa Thiên Huế, có thể chia nhiệt độ trung bình năm ra thành 3 cấp nhiệt (bảng 30)

Bảng 19: Phân cấp nhiệt độ trung bình

Năm 180C

Năm 150C Nhiệt độ trung bình năm là đại l-ợng rất có giá trị trong nghiên cứu khí hậu, khi nhân nó với số ngày trong một năm, chúng ta rất dễ dàng có đ-ợc "Tổng độ tích ôn"

Mặt khác, nhiệt độ không khí trung bình năm và độ cao địa hình của lãnh thổ có mối t-ơng quan rất chặt chẽ, dùng nó để phân chia các đai cao là khá chính xác

ở tỉnh Thừa Thiên Huế, những nơi có độ cao tuyệt đối  100 m đều có nhiệt độ trung bình năm  240C, t-ơng đ-ơng với tổng độ tích ôn từ 87000C trở lên

Các vùng có độ cao tuyệt đối từ 100 - 1160m có nhiệt độ trung bình năm nằm trong khoảng 240C > 〒0

Năm 180C, t-ơng đ-ơng với tổng độ tích ôn từ 6500 - 87000C Các vùng có độ cao tuyệt đối từ >1160m có nhiệt độ trung bình năm < 180C, t-ơng đ-ơng với tổng độ tích ôn < 65000C

Bảng 20: Phân cấp nhiệt độ trung bình năm và tổng độ tích ôn

II 100 - 1160 ấm 240C > 〒0

Năm 180C 6500 - 8700 III >1160 Hơi lạnh 180C > 〒0

Năm 150C < 6500

3.2.1.1.2 Hệ chỉ tiêu m-a - ẩm

Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu về chế độ m-a và số ngày m-a trong khu vực Trung Bộ cũng nh- của tỉnh Thừa Thiên Huế, nền ẩm đ-ợc phân chia ra 2 cấp: m-a rất

ý nghĩa

Tháng

Thời gian thích hợp nhất để du lịch ở Thừa Thiên - Huế đối với khách trong n-ớc Thời gian thích hợp nhất để du lịch ở Thừa Thiên - Huế đối với khách quốc tế Quỹ thời gian du lịch trong năm nói chung

nhiều và m-a nhiều:

Bảng 21: Phân cấp số ngày m-a năm

ở Thừa Thiên Huế đại bộ phận lãnh thổ đều có số ngày m-a lớn Các khu vực vùng núi nh- ở Nam Đông, A L-ới số ngày m-a còn cao hơn (197 - 219 ngày) ở một

số vùng nh- khu vực Lăng Cô, Bình Điền hoặc ở các thung lũng khuất sau núi ở phía Tây Bắc tỉnh số ngày m-a có thấp hơn nh-ng nhìn chung số ngày m-a nh- vậy vẫn còn nhiều

3.2.1.2 Chỉ tiêu tổng hợp

Dựa trên hệ thống chỉ tiêu vừa xác định ở trên chúng tôi xây dựng hệ chỉ tiêu tổng hợp các yếu tố thời tiết, khí hậu có tác động đến sự phân hoá theo không gian của

du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

Hệ chỉ tiêu tổng hợp đ-ợc thể hiện ở dạng ma trận tổ hợp của các chỉ tiêu nhiệt -

ẩm Kết quả trên lãnh thổ Thừa Thiên Huế có tất cả 4 vùng lãnh thổ chịu ảnh h-ởng khác nhau của các điều kiện thời tiết, khí hậu; chúng đ-ợc thể hiện thông qua một tập hợp các ký hiệu: IA, IB, IIA, IIIA (bảng 22)

Bảng 22: Hệ chỉ tiêu tổng hợp các yếu tố thời tiết, khí hậu ảnh h-ởng

đến sự phân hoá theo không gian của du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế

Số ngày m-a/năm

Điều kiện nhiệt

A M-a rất nhiều (ít thuận lợi - Số ngày m-a > 150 ngày/năm)

B M-a nhiều (Thuận lợi vừa - Số ngày m-a 120 - 150 ngày/năm)

I: Hơi nóng

(T-ơng đối thích hợp)

〒0

Năm 240C

IA (1)

IB (2)

II ấm

(Thích hợp)

240C > 〒0

Năm 180C

IIA (1) III Hơi lạnh

(T-ơng đối thích hợp)

180C > 〒0

Năm 150C

IIIA (8)

(1, 2,8 - Số lần lặp lại của các loại khí hậu)

3.2.2 Kết quả nghiên cứu

Để phục vụ mục đích đánh giá mức độ thích hợp của điều kiện thời tiết, khí hậu của tỉnh đối với du lịch, ngoài các đặc tr-ng chính của khí hậu, chúng tôi còn đ-a các giá trị khí hậu cực đoan hay các chỉ tiêu phụ nh- nhiệt độ hiệu dụng Webb, nhiệt độ trung bình tối cao, trung bình tối thấp và các hiện t-ợng thời tiết đặc biệt: s-ơng mù, gió khô nóng Những giá trị khí hậu đ-ợc coi là chỉ tiêu phụ này có tác dụng chủ yếu trong việc làm chính xác hơn, cụ thể hơn tài nguyên khí hậu ở từng nơi Bên cạnh đó,

địa hình Thừa Thiên Huế đã gây nên sự phân hoá các yếu tố khí hậu trên địa bàn tỉnh

Sự chi phối này thể hiện chủ yếu thông qua tác động của h-ớng sơn văn, h-ớng s-ờn và

độ cao địa hình

H-ớng Tây Nam - Đông Bắc đến Tây - Đông của dãy Bạch Mã - Hải Vân tạo nên sự phân hoá của các yếu tố khí hậu theo chiều Bắc - Nam (chính xác là theo chiều Tây Bắc - Đông Nam) và thể hiện rõ nhất là bộ phận lãnh thổ vùng đồi thấp và đồng bằng ven biển Trong khu vực này, càng đi vào nam l-ợng m-a càng tăng dần; đồng thời, l-ợng m-a trong mùa ít m-a cũng tăng lên rõ rệt, tiềm năng ẩm càng cao

Đoạn cuối cùng của dải Tr-ờng Sơn Bắc - ở phía tây của tỉnh chạy theo h-ớng Tây Bắc - Đông Nam là bức t-ờng thành chắn ngang hai hệ thống gió mùa Tây Nam và

Đông Bắc Cùng với độ cao, chúng gây nên sự phân hoá các yếu tố khí hậu ở s-ờn

đông và tây của nó Biểu hiện của sự phân hoá này tr-ớc hết là ở s-ờn tây mùa m-a

đến rất sớm, tháng V hoặc tháng VI (A L-ới, Nam Đông, Th-ợng Nhật), trong khi đó, các địa ph-ơng phía đông, vùng đồng bằng ven biển mãi đến tháng IX mới bắt đầu mùa m-a Biểu hiện tiếp theo là độ dài mùa m-a Nếu nh- ở phía đông, mùa m-a chỉ kéo dài 4 tháng (IX - XII) thì nhiều địa ph-ơng ở s-ờn tây mùa m-a kéo dài 7 đến 8 tháng từ tháng V hoặc tháng VI đến tháng XII