Bài giảng Trả công lao động trong doanh nghiệp - Chương 6: Chính sách và chế độ tiền lương của Việt Nam

Bài giảng Trả công lao động trong doanh nghiệp - Chương 6: Chính sách và chế độ tiền lương của Việt Nam. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức về: chính sách tiền lương của Nhà nước; chế độ tiền lương của Việt Nam; quy định về nâng lương, chế độ trả lương và quản lý tiền lương, thu nhập;... Mời các bạn cùng tham khảo!

• 2.1.1 Khái niệm chính sách tiền lương

• 2.1.2 Nội dung chính sách tiền lương

6.1 Chính sách tiền lương của Nhà nước

• 2.2.1 Chế độ tiền lương tối thiểu

2.1.1 Khái niện chính sách tiền lương

• Chính sách tiền lương về tổng thể được hiểu là các quy định được thể

chế hóa dưới dạng luật hay các quy định dưới luật về tiền lương, được áp dụng cho các đối tượng người lao động ở các khu vực hành chính, sự nghiệp, lực lượng vũ trang, các tổ chức kinh tế - xã hội, doanh nghiệp,… thuộc mọi thành phần kinh tế

• CSTL là khung hướng dẫn chung cho việc thực hiện trả lương ở tất cả

các khu vực hành chính, dịch vụ công và khu vực sản xuất kinh doanh

của doanh nghiệp

2.1 Chính sách tiền lương của Nhà nước

Phương pháp xác định

PP1: Dựa trên nhu cầu tối thiểu

về các tư liệu sinh hoạt

PP2: Theo mức tiền công trên

thị trường lao động

PP3: Dựa trên cơ sở tiền lương

thực tế trả trong các DN thuộc

khu vực kinh tế chính thức

PP4: Dựa trên khả năng của nền

kinh tế (GDP) và quỹ tiêu dùng

• Khái niệm: Thang lương là bảng xác định quan hệ về tiền lương giữa người lao

động cùng nhóm ngành có trình độ lành nghề khác nhau

• Kết cấu thang lương gồm: Bậc lương, hệ số lương

+ Bậc lương là bậc phản ánh trình độ lành nghề của người lao động được xếp theo thứ

tự từ thấp đến cao

+ Hệ số lương là hệ số phản ánh bậc lương gắn với trình độ lành nghề của người lao

động so với mức lương tối thiểu ứng với hệ số là 1 Hệ số lương phản ánh mức lương trả cho người lao động cao hơn mức lương tối thiểu bao nhiêu lần

b) Hệ thống thang, bảng lương

+ Bội số thang lương (BS l ): Là tỷ lệ của hệ số bậc lương cao nhất với hệ

số bậc lương của bậc thấp nhất

BSi = Kmax/Kmin

+ Hệ số tăng tuyệt đối (K tđ ): Là chênh lệch của hai hệ số liên tiếp tương

ứng với hai bậc lương liên tiếp trong thang lương

• Phụ cấp là một khoản thu nhập dùng để bổ sung cho

tiền lương cơ bản (lương cấp bậc, chức vụ) nhằm thu

hút lao động vào làm việc ở lĩnh vực đó

d Quy định về nâng lương, chế độ trả lương và quản

lý tiền lương, thu nhập

c) Phụ cấp

2.2.3

Chế độ tiền lương chức vụ

6.2 Chế độ tiền lương của Việt Nam

Chế độ tiền lương là những quy định nhằm cụ thể hoá

chính sách tiền lương trong từng giai đoạn cụ thể.

 Khái niệm: Chế độ tiền lương tối thiểu là những quy định pháp luật của Nhà nước về tiền lương

tối thiểu, bắt buộc người sử dụng lao động phải trả lương cho người lao động trong đối tượng điều chỉnh của chế độ này

 Ý nghĩa:

+ Bảo vệ người lao động

+ Giúp phát triển kinh tế, phát triển quan hệ lao động lành mạnh, ổn định chính trị - xã hội

• Đối tượng áp dụng: Người lao động làm những công việc giản đơn nhất trong điều kiện và môi

bắp

Được tính tương ứng với môi trường và

điều kiện lao động bình thường, không có tác động xấu của các yếu tố điều kiện lao động

Được tính tương ứng với nhu cầu tiêu dùng ở mức

độ tối thiểu cần thiết

Phải tương ứng với mức giá tư liệu sinh hoạt chủ yếu ở vùng có mức giá trung

bình

Phải phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia Dấu hiệu đặc trưng

TLTT chung

TLTT vùng

TLTT ngành

Các loại TLTT

• Không quá 2 lần so với mức lương tối thiểu chung

• Mức tiền lương tối thiểu này dùng làm cơ sở tính đơn giá tiền lương

TLminDN = TLmin x (1+Kđc)

• Trong đó:

+ TLminDN : Tiền lương tối thiểu điều chỉnh tối đa của DN

+TLmin: Mức lương tối thiểu chung do Nhà nước quy định

+ Kđc: Hệ số điều chỉnh tăng thêm của DN

Khái niệm; Là toàn bộ các quy định về trả lương của Nhà nước mà các cơ quan hành chính, sự nghiệp, doanh nghiệp vận dụng để trả lương cho người lao động trực tiếp dựa trên số lượng, chất lượng lao động và hiệu quả mà người lao động tạo ra tính đến điều kiện và môi trường lao động cụ thể

6.2.2 Chế độ lương cấp bậc

• Tạo điều kiện để phát triển lao động trong tổ chức hay doanh nghiệp

• Là cơ sở quan trọng để điều chỉnh tiền lương giữa các doanh nghiệp, giữa các ngành, các nghề một cách hợp lý, giảm bớt tính bình quân trong trả lương của tổ chức hay doanh nghiệp cho người lao động

• Chế độ tiền lương cấp bậc thu hút và trọng dụng người lao động làm việc trong những ngành nghề có điều kiện lao động nặng nhọc, khó khăn, độc hại, nguy hiểm

Vai trò của chế độ tiền lương cấp bậc

Chế độ

TL cấp bậc

Thang

lương

Mức lương

Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ

thuật

Nội dung của chế độ tiền lương cấp bậc

• Khái niệm: Là bảng xác định quan hệ tỷ lệ về tiền lương giữa

những người lao động (công nhân) trong một nghề hoặc nhóm nghề giống nhau theo trình độ thành thạo nghề nghiệp của họ

• Kết cấu thang lương:

+ Bậc lương

+ Hệ số tiền lương

+ Bội số thang lương

a) Thang lương

• Khái niệm: Là lượng tiền tệ dùng để trả công cho người lao

động trong một đơn vị thời gian (giờ, ngày, tháng) tương ứng với mỗi bậc lương trong thang lương

• Khái niệm: Là văn bản quy định mức độ phức tạp của công việc và yêu

cầu về trình độ lành nghề của công nhân ở mỗi bậc ứng với hiểu biết về

kiến thức và kỹ năng thực hành nghề nghiệp, có khả năng hoàn thành công việc do họ đảm nhận

• Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật bao gồm:

+ Cấp bậc công việc: Là mức độ phức tạp của công việc, bậc công việc

càng cao thì công việc càng phức tạp

+ Bậc công nhân: Là bậc xác định gắn với trình độ lành nghề của người

lao động Bậc công nhân càng cao thì trình độ lành nghề càng cao và ngược lại

c) Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật

• a) Khái niệm

• Khái niệm: Là toàn bộ những quy định của Nhà nước mà các

tổ chức quản lý nhà nước, các tổ chức kinh tế, xã hội và các

doanh nghiệp áp dụng để trả lương cho lao động quản lý

• Vì sao phải có chế độ lương dành cho lao động quản lý??

6.2.3 Chế độ lương chức vụ, chức danh

• Lao động quản lý đóng vai trò rất quan trọng lập kế hoạch, tổ

chức, điều hành kiểm soát và điều chỉnh các hoạt động sản xuất kinh doanh;

• Lao động quản lý, lao động gián tiếp làm việc bằng trí óc nhiều

hơn, cấp quản lý càng cao thì đòi hỏi sáng tạo nhiều

• Lao động quản lý không chỉ thực hiện các vấn đề chuyên môn mà

còn giải quyết rất nhiều các quan hệ con người trong quá trình làm việc

Vì sao???????

Theo chức năng, vai trò

đối với việc quản lý quá

Phân loại lao động quản lý

Xây dựng chức danh của lao động quản lý

Đánh giá sự phức tạp của lao động trong từng

chức danh

Xác định bội số và số bậc trong một bảng lương hay ngạch lương

Xác định mức lương bậc một và các mức lương khác trong bảng lương của lao động quản lý

b) Quy trình xây dựng chế độ tiền lương chức vụ

CÓ CẦN ĐỔI MỚI CHÍNH SÁCH TIỀN LƯƠNG CỦA NHÀ NƯỚC ???

ĐỔI MỚI KO?

KHÔNG ĐỔI MỚI

ĐỔI MỚI KO ĐỔI MỚI ĐÂU

1 Khái niệm chính sách tiền lương?

2 Nội dung cơ bản của chính sách tiền lương?

3 Tiền lương tối thiểu là gì? Phương pháp xác định tiền lương tối thiểu?

4 Khái niệm chế độ tiền lương? Phân biệt giữa chế độ tiền lương cấp bậc và chế độ tiền lương chức vụ?

5 Khái niệm thang lương, bảng lương? Lấy ví dụ minh họa?

6 Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật được sử dụng trong trả lương như thế nào?

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Phân tích bản chất kinh tế - xã hội của tiền lương tối thiểu? Những yếu tố nào có thể làm căn

cứ xác định tiền lương tối thiểu?

2 Có bao nhiêu loại tiền lương tối thiểu ở Việt Nam hiện nay? Phân biệt các loại tiền lương tối

thiểu đó

3 Vai trò của tiền lương tối thiểu? Đánh giá tiền lương tối thiểu thực tế so với mục tiêu của

tiền lương tối thiểu ở Việt Nam hiện nay?

4 Mức “trần” của tiền lương tối thiểu trong các doanh nghiệp nhà nước và mức “sàn” trong

các doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nước là gì? Phân tích vai trò của hai mức lương này?

5 Phân biệt hệ số tăng tương đối đều đặn, hệ số tăng tương đối lũy tiến trong xây dựng thang

lương của doanh nghiệp? Theo anh (chị) nên áp dụng hệ số tăng tương đối lũy tiến trong những trường hợp nào?

CÂU HỎI THẢO LUẬN

• Tại công ty X theo thoả thuận người sử dụng lao động trả công cho người lao động dựa trên khối lượng sản phẩm giao nộp theo quy định về chất lượng và đơn giá tiền lương của sản phẩm (đơn giá được tính đúng, tính đủ) Theo cách tính này, tiền lương của những người lao động có trình độ thấp (đã qua đào tạo) đều thấp hơn mức lương tối thiểu chung do Nhà nước ban hành Trong những tháng đầu doanh nghiệp cố gắng bù lương cho người lao động để tiền lương của người lao động không thấp hơn mức lương tối thiểu chung Nhưng tình trạng tiền lương thấp vẫn cứ diễn ra Doanh nghiệp chưa biết xử lý thế nào vì không tuyển được lao động có trình độ theo yêu cầu của sản xuất sản phẩm và cũng không thể bù lương tháng cho người lao động được nữa

Yêu cầu:

Anh (chị) hãy phân tích vấn đề trả lương tối thiểu ở công ty X và đưa ra biện pháp để khắc phục thực tế này?

BÀI TẬP

TỔNG KẾT HỌC PHẦN

+ BÀI THI HẾT HỌC PHẦN

+ BÀI THẢO LUẬN NHÓM

+ 02 BÀI

KIỂM

TRA

“ Sải cánh vươn cao “

Finish!