Gidi thieu ve phan mem nguon md Greenstone xay dung bo siru tap so' Gitfa thap nien eudi eiia the ky XX, ifng dung nhifng thanh tUu ciia cdng nghe thdng tin va truyen thdng trong hoat
Trang 1?^IWWtolMifl
TH.S VU DUY HIEP - NGUYEN THAI SON
Dai hoc Vinh
1 Gidi thieu ve phan mem nguon
md Greenstone xay dung bo siru tap
so'
Gitfa thap nien eudi eiia the ky XX,
ifng dung nhifng thanh tUu ciia cdng
nghe thdng tin va truyen thdng trong
hoat ddng thdng tin - thU vien, mdt loai
hinh mdi ra ddi dd la Thu vien sd
-phUdng thire td chirc, tao lap, luu trir,
phan phdi va quan ly thdng tin hien dai
Thu vien sd ra ddi da gdp phan bd sung
them nhtfng phUdng tien, cdng cu hifu
ich dap Ung nhiem vu ddi mdi va nang
cao chit lupng giao due dao tao trong
trudng dai hpe
Hdn mdt thap ky ra ddi va phat trien
cua thu vien sd, mdt san pham ndi tieng
da va dang dupc sif dung rdng rai tren
the gidi - phan mem ngudn md
Greenstone - la san pham eiia du an
New Zealand Digital Library eiia trUdng
Oai hpc University of Waikato, dupe phat
trien va phan phdi vdi suf tham gia eiia
UNESCO va Human Info NGO vao
thang 8 nam 2000 Day la bd phan mem
dimg de to ehUe, tao lap va phan phdi
eae bd sUu tap thu vien sd Nd eung cap
mdt phUdng phap mdi de td chifc va xuat
ban thdng tin tren Internet hoac tren CD
- ROM
Greenstone dupe sir dung d thU vien
eua nhieu trudng dai hpe, nhieu td chifc tren the gidi trong dd ed Viet Nam Trang web eiia New Zealand Digital Library (http://nzdl.org) chifa nhieu bd sUu tap mau dupe tao vdi p h i n mem Greenstone Cae bd sUu tap m l u dupe minh hoa bang nhieu vi du khae nhau ve tim kiem va hien thj cac tiiy chpn Nhieu
bp suu tap tai lieu sif dung Greenstone dupe eung cap tren CD-ROM rat gia trj cho viec nghien eifu nhU: Humanity Development chifa 1.230 tai lieu tU ke toan tai chinh cho de'n van de an toan ngudn nudc Dae biet Greenstone cd the chuyen ddi tren 40 ngdn ngif khac nhau tren the gidi, trong dd cd tieng Viet Vdi tdc dp phat trien theo hUdng da ngdn ngtf nhu hien nay, Greenstone se trd thanh edng eu xay dufng va phat trien thU vien sd phd bien nhat toan e l u
O l u nam 2004, Thu vien Oai hpc Khoa hpc TU nhien (DHKHTN) - ddn vj
d i u tien d Viet Nam sir dung Greenstone cho viee xay dUng thU vien sd vdi sU hd trd phat trien phien ban tie'ng Viet cuia Integrated e-Solution, ltd Viet Nam (leS); giua nam 2004 ThU vien trUdng Dai hpe Ngan hang Thanh phd Ho Chi Minh (OHNH) la ddn vj thir hai sif dung Greenstone xay dung thu vien sd (thang 10/2004)
Trang 22 Tinh cap thie't cua viec xay dung
bo suu tap so'
Mdt trong nhtfng nhiem vu uu tien
hang dau trong ke hoach ehien lupe phat
trien eiia trudng dai hpc dd la viee tang
cudng ifng dung cdng nghe thdng tin
phuc vu hieu qua eho cdng tae quan ly,
edng tae dao tao, nghien eiru khoa hpe,
hudng tdi muc tieu xay dung thanh trudng
dai hpc dat chuan trong khu vUc va tren
the gidi Chat lUdng dao tao va nghien
eiru khoa hpe ciia nha trudng la tieu chf
quan trpng de danh gia mifc dp hoan
thanh eac mue tieu ma nha trudng de ra
trong ke hoach ehien lupe phat trien
Xuat phat tU nhtfng yeu cau neu tren,
hoat ddng Thdng tin - ThU vien d cae
trudng dai hpc ddng vai trd quan trpng
trong viec phuc vu tai lieu, thdng tin, tri
thUe cho ngudi day va ngudi hpc, dap
irng nhiem vu ddi mdi phUdng phap day
- hpe, dac biet viee chuyen ddi tU dao tao
theo nien che sang hpe che tin chi d eac
trudng dai hpe hien nay Giai phap xay
dung eae bd sUu tap sd trong eae thU
vien dai hpe la mdt bUde di can thie't de
gdp p h i n giai quyet eae van de ve ddi
mdi va nang cao chat lupng dao tao eiia
nha trudng, bdi le bd sUu tap sd cd
nhtfng dac tfnh ndi troi ma djch vu thU
vien truyen thd'ng chUa dat tdi nhU:
- Bd SUu tap sd tao ra mdt mdi trudng
md va Cd hdi binh dang cho ta't ca mpi
ngudi deu ed cd hdi sir dung ngudn tai
lieu hpe tap khdng bj gidi han ve khdng
gian va thdi gian
- Tfnh linh hoat va kha nang dap ifng
eiia bd sUu tap sd the hien d chd mpt
ban tai lieu sd ed the eiing luc phuc vu
eho nhieu dd'i tupng khae nhau, khdng
phu thudc vao sd lupng ngudi dimg
Giiip cho ngudi hpe ehii ddng trong viee
s i p xep thdi gian hpc tap, hp khdng phai
den thUvien eung cd the lay dupe tai lieu
qua he thd'ng mang thdng tin d mpi ndi,
mpi luc
- Bd sUu tap sd la mdt trong nhtfng suf lua chpn tdi uru de bao quan dupe lau dai eac tai lieu quy hiem, ngan chan nhtfng riii ro hiiy hoai do thdi gian, thien tai, khi hau va t i n s u i t sif dung
3 Xay dung bo suu tap so' luan an, luan van tai Trung tam Thong tin - Thir vien Dai hoc Vinh
Viee xay dufng eac bd sUu tap sd cho thu vien sd dupe tie'n hanh theo mdt lp trinh nhat djnh, phai tien hanh tUng bude tuy thudc vao kha nang tai chfnh, nhan lufc, kha nang ve ngudn cd sd dif lieu, vdn tai lieu thUvien Dd'i vdi thUvien eae trudng dai hpe, xay dung eac bd sUu tap
sd can Uu tien eho ngudn tai lieu sd san
cd nhu: Luan van td't nghiep dai hpe, luan van thac sT, luan an tie'n sT, cac giao trinh, bai giang ciia eae giang vien, de tai nghien eiru khoa hpc cae cap dupe thu nhan qua ngudn nop lUu chieu thu vien Sau dd mdi tie'n hanh sd hoa cae ngudn tai lieu truyen thd'ng Sd hoa tai lieu truyen thd'ng eung phai tuan theo mdt trinh tu nhat djnh dd la Uu tien sd hoa cae tai lieu quy hiem, tai lieu it ban ed gia trj khoa hpe va thuc t i i n cao
Can cif vao tinh hinh thufc te eiia thu vien, ehiing tdi lufa chpn uu tien xay dUng
bd suu tap sd luan an, luan van (LALV) trong ke hoach xay dung eae bd sufu tap eho thu vien sd tai Trung tam Thdng tin -Thu vien Oai hpe Vinh vl nhtfng ly do sau:
- Nhu chiing ta da bie't, khda luan td't nghiep dai hpc, luan van thac sT, luan an tien sT, cae de tai nghien eifu khoa hpc eae cap la ngudn thong tin gia trj phan anh mdt p h i n ket qua hoat ddng dao tao, nghien eifu khoa hpe eiia can bd, nghien eifu sinh, hpe vien, sinh vien trong trudng dai hpe, ddng thdi day eung
la ngudn tai lieu tham khao e I n thiet, mang tfnh dac thii, phuc vu cho edng tae giang day, hpc tap, nghien eUu khoa hoe
52
Trang 3eiia can bd, nghien eifu sinh, hpc vien,
sinh vien Hien nay, Oai hpe Vinh ed g i n
mdt ngan can bp va tren 30 ngan hpe
sinh, sinh vien, thufc hien 2 loai hinh dao
tao ehinh quy va tai ehife Ve dao tao Dai
hpc cd 16 khoa dao tao vdi 35 ma
nganh Ve dao tao sau Oai hpc, trudng
dao tao eho 24 chuyen nganh Qua qua
trinh phue vu, eho thay day la ngudn
thdng tin dupe ban dpc quan tam va sif
dung vdi t i n s u i t rIt eao
- Trong giai doan tU nam 2000 de'n
nay, thufc hien duf an hdi ed xif ly ky thuat
xay dung cd sd dtf lieu, Trung tam da
xay dung ngan hang eae dif lieu sd cho
thu vien kha hieu qua Ve cd sd dif lieu
LALV cd 10.732 bieu ghi, trong dd Luan
van td't nghiep dai hpe: 6.100; Luan van
thac sT: 4.252; Luan an tie'n sT: 380 Ve
Cd sd dif lieu de tai NCKH: ed 1.918 bieu
ghi, trong dd: De tai cap nha nude: 50;
Cap bd: 184; C i p ed sd: 1.684, bao gdm
tat ca cac chuyen nganh va cung cap
eac phUdng thifc truy cap, tim kiem, khai
thac tai nguyen sd mdt each hieu qua
nhat
- Trong dieu kien ngudn CSDL toan
van bIng tieng Viet eiia ehiing ta hien
nay cdn han che, viee khai thac ngudn
tin dien tir, cae CSDL true tuyen tieng
nude ngoai chua dupe khai thac mdt
each hieu qua, van de ehia se ngudn lUe
thdng tin giua eae thu vien, lien ket
Website chUa dupe trien khai manh me
Viec Uu tien xay dung bd sUu tap sd
LALV va de tai NCKH trong qua trinh tao
lap mdt ngudn tu lieu sd hoa phuc vu td't
cdng tae dao tao va nghien eiru khoa
hpe la hudng lUa chpn diing dan
4 Quy trinh xay dung bo suu tap
luan an, luan van
- Bd sufu tap dupc chia ra thanh 3
nhdm nganh Idn: Khoa hpc Tuf nhien,
Khoa hpe xa hdi, Kinh te va Ndng Lam
Ngu Cae nhdm nganh Idn dupe chia
thanh cae chuyen nganh, trong cac chuyen nganh dupe ehia theo nam td't nghiep, trong cac nam dupe ehia theo
cac Idp Bd sUu tap dugc tien hanh thanh
3 giai doan:
* Giai doan 1: Xay dUng bd sUu tap LALV nhdm nganh Khoa hpc tU nhien gdm: Toan, Ly, Hoa, Sinh hpc, Cdng nghe thdng tin, Dien tuf v i i n thdng, Xay dung
* Giai doan 2: Xay dUng bd sUu tap LALV nhdm nganh Khoa hpe Xa hdi gdm: Van hpe, Ljeh suf, Dja ly, Giao due Chfnh trj, Luat, Giao due Tieu hpe, M i m non, Ngoai ngif,
* Giai doan 3: Xay dung bd sUu tap LALV nhdm nganh Kinh te, Ndng Lam NgU gdm: Quan trj kinh doanh, Ke toan tai ehinh, Tai ehinh Ngan hang, Kiem toan, Ndng nghiep Lap nghiep, NgU nghiep,
- Bd suu tap dupe xay dung dudi dang tai lieu dien tuf ed the dUa len internet hoac xuat ra CD - ROM vdi nhieu each tra eifu khae nhau
- Qua trinh xay dufng bd sUu tap dupe tie'n hanh theo quy trinh chat che gdm cac budc sau day:
+ Bude 1: Thanh lap ban soan thao,
tao lap bd sUu tap gdm: eae chuyen vien tin hpc, cae thUvien vien, eae chuyen gia
d i u nganh
+ Bude 2: Lap de eUdng ehi tie't
+ Budc 3: Phan loai LALV theo cae
nhdm nganh, chuyen nganh
+ Budc 4: Chuyen cac tai nguyen sd
sang dang File PDF
+ Bude 5: To chire soan thao, bien
muc, quan trj ndi dung va nghiem thu
+ Bude 6: Xuat ban ra internet hoac
CD-ROM
+ Bude 7: Nhan thdng tin phan hdi va
Trang 4ehinh ly
5 Cau true cija bo suu tap
Bd suu tap dupc chia ra thanh 3 nhdm
nganh Idn: Khoa hpc Tu nhien, Khoa hpc
xa hdi, Kinh te va Ndng Lam NgU, trong
eac nhdm nganh dupe chia theo nam td't
nghiep va trong mdi nam dupe ehia theo
khoa dao tao
a Bg suu tap LALV Khoa hgc Xa hgi
t^32
; 3 ;, , — : — e u-;
• • « • O w « - » » - « H
. m^
tOSUUlAt id UlitJ M [UM VAu t)» HOC UI
b Bd suu tap LALV Khoa hge Tu
nhien
BSB
c Bd suu tap LALV Kinh te, Ndng
Lam Ngu
6 Cac phUdng thiifc tra cufu va khai thac thong tin trong bo suu tap
- Hien nay chimg tdi da va dang xay dung bd sUu tap sd LALV phue vu eho ban dpc la can bd, nghien eifu sinh, hpe vien eao hpc, sinh vien, cae nha nghien cUu ed nhu e l u trong va ngoai trUdng
Bd suu tap cd nhieu phUdng thifc truy cap, tim kie'm; vf du nhu mdt sd phUdng thife tim kie'm ed ban sau:
a Tim kiem theo Nhan de tai lieu
• iB>« » - O—-^ - » 6 — - • ) ' «
Sd !M1^ i6 LUfiN Ml\Ji*lVMl t>» HOC \^NH CH^/^KCfM KHOA HOC XAHCt
•Bi.'jh.iM:.iern
fj^IM[*lp.*L(ltollO-.M;
b Tim kiem theo Tac gia tai lieu
?i
«•>—
3i.,ti£lri.,™::JL;i:.i^
• " ° — • — •
-16 Mi Iff tfi'tuAu /W UIM VAu W HOC WW cwiiNw/MwofiftccxAtiO ''""" ""
.h u^«/» :l aHM.lnlci«>T> 1
[:!l7l Vt" JAIUUOI« KICH Moll ilptrxtoctKdli ikh una
^fUrii^'^ib.PD.'?
• I ' I »l iL.,.,.v. JJMMflB t.- t
,
• «
-*
tim Mfcif
t^^A
ajjjQBfl
c Tim kie'm theo Td khoa
m
Trang 5d Tim kiem theo Nam xuat ban
o
-
•ST-cMVCsfxA^ioirAHecviHO t i m ktdm
-.^_
BilD vkidlpiiiitiiiTiifiiti>knciiaipn>»ai^n*<I>Bi>aivrtiiB*'auK<wib'nai>}b«
g l ^ N*4 llBll'Irf, a.; u™ Ofli Pi rfc» c I t l tfc I«.d T> •.=* i ™ , c kJ, T,i-( B « ( Tte ««, 1W-
7 Ket luan
Thu vien sd dang dUa ehiing ta vao ky
nguyen mdi ciia nghe thu vien, ciia viec
phd bie'n thdng tin va tri thifc
Greenstone la mdt trong nhtfng cdng cu
htfu fch de xay dUng thu vien sd, tat
nhien nd khdng la t i t ea, nhung vdi Uu
the la mdt phin mem chi phf thap, d i sir
dung, d i chuyen ddi va ehinh sira, da
ngdn ngif, cd kha nang phat trien tren
toan c l u vdi suf hd trp phat trien, phan
phdi cua eae td ehufc ndi tie'ng nhu
UNESCO va Human Info NGO
Mat khac, suf dung phin mem dupe
chuan hda cao nhu Greenstone se giup
chung ta nhanh chdng lam quen vdi cae
chuan thu vien qud'c te, tU dd nang eao
kha nang lien thdng va hdi nhap vdi eae
thu vien trong nude va tren the gidi
Trong g i n mdt nam qua ehiing tdi da
nghien eifu, tao lap va da hoan thanh
ban thif nghiem eiia bd sUu tap so Cach
xay dung ban thuf nghiem nay hien ehua
d l y dii, chua hoan ehinh d nhieu khfa
canh, nhung ehiing tdi eung manh dan
gidi thieu ke't qua budc d i u trong viec
ifng dung p h i n mem ngudn md
Greenston xay dung bd sUu tap sd Rat
mong nhan dupe sU hpp tac, trao ddi tU
cae ed quan thdng tin - thu vien trong va
ngoai nude, dae biet la ThU vien cae
trudng dai hpe, cung nhu cac nha tai trp
ed the hd trp ehiing toi phat trien bd sUu
tap sd nay hoan thien hdn
TAI LIEU THAM KHAO
1 Nguyen Huy ChUdng, Tran Manh
Tuan Quan diem xay dung chien luge va
muc tieu phat trien hoat ddng TT-TV dai hgc Viet Nam giai doan 2006-2010
2 Nguyen Minh Hiep ThU vien so vdi
he thong nguon md Ban tin thU vien cdng
nghe thdng tin, 8-2006
3 Nguyin Thj Ngoc Mai, Ooan Thien
Ngan Ly thuyet ca sd dd lieu - Tap 1-2,
NXB Lao dpng - Xa hpi, 2007
4 Hoang DUc Lien, Nguyen Huu Ty
Giai phap xay dung cac bg suu tap tai lieu
so phuc vu dao tao, nghien cdu cua trudng Dai hgc, Tham luan tai hpi thao khoa hpc
TT-TV Da Lat 8/2007
5 FOX, Adward A., SULEMAN,
Hussein, LUA Ming Building Digital
Libraries Made Easy: Toward Open Digital Libraries Proceedings - 5th ICADL 2002
-Singapore, 11-14/12/2002
6 LOOT Michel, CAMARZAN, Dan,
WITTEN, lan, BODDIE, Stefan TU gia'y
de'n bg suu tap
http://prodownloads.sourceforge.net/gree nstone/Pager-2.39-vi.pdf
7 PANDIAN, B Maruthu, SONKER, Sharad Kumar va MOORTHY R
Creating Digital Librairies: An Experiment
with Greenstone Digital Library Open Source Sofware
8 WITTEN, lan H., BAIBRIDGE, David
and BODDIE, Stefan J Greenstone Open
Source Digital Library Software, D-Lib
Magazine, October 2001, Volume 7, Number 10 (www.dlib.org)
9 WITTEN, lan H va
BAIBRIDGE,David How to Build a Digital
Library - New York: Morgan Kaufmann,
2003