Vận chuyển bưu điện theo pháp luật việt nam (luận văn thạc sỹ luật học)

Vì vậy, để góp phần ổn định và phát triển thị trường vận chuyển bưu điển, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế được kinh doanh trong môi trường cạnh tranh công

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Trần Trí Trung Các số liệu, những kết luận nghiên cứu được trình bày trong luận văn này là trung thực và chưa từng được công bố dưới bất kì hình thức nào Tôi xin chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình

Hà Nội, ngày Tháng 12 năm 2021

Học viên

Ngô Đức Quang

LỜI CẢM ƠN

Đê tài: "Vận chuyên bưu điện theo pháp luật Việt Nam" được hoàn thành dưới sự hướng dần, giúp đỡ tận tình quý báu của TS.Trần Trí Trung được sự giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi của Đại học Quốc gia Hà Nội

Nhân đây cho phép tôi được tỏ lòng biêt ơn sâu săc đên TS Trân Trí Trung người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt thời gian qua, tôi cũng xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp, những nhận xét quý báu của các thầy cô giáo giúp tôi hoàn thành bài luận văn của mình

Cuôi cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu săc tới gia đình, bạn bè, đông nghiệp đã luôn động viên, khích lệ, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian làm Luận văn

Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2021

Học viên

Ngô Đức Quang

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC VIỂT TẮT

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 3

2.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài 3

2.2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước 5

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

3.1 Mục đích nghiên cứu 7

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 7

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

4.1 Đối tượng nghiên cứu 8

4.2 Phạm vi nghiên cứu 8

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 8

5.1 Cơ sở lý luận 8

5.2 Phương pháp nghiên cứu 8

6 Ý nghĩa khoa học của đề tài 9

6.1 về mặt lý luận 9

6.2 về mặt thực tiễn 9

CHUÔNG 1 1.1 Khái niệm, đặc điêm, vai trò và các dịch vụ vận chuyên bưu điện 11

1.1.1 Khái niệm vận chuyển bưu điện 11

1.1.2 Đặc điểm vận chuyền bưu điện 13

7 1.1.3 Vai trò vận chuyên bưu điện

9 _

1.1.4 Các dịch vụ vận chuyên Bưu điện• • • J •

14 15

1.2 Pháp luật về vận chuyển bưu điện 16

1.3 Đặc điểm pháp luật về vận chuyển bưu điện 17

1.4 Bản chất của quan hệ vận chuyền Bưu điện 18

TIỀU KẾT CHƯƠNG 1 20

CHƯƠNG 2 21

2.1 Nguyên tắc xây dựng và thực hiện pháp luật về vận chuyển Bưu điện 21 2.1.1 Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật Bưu chính 21

2.1.2 Nguyên tắc xây dựng pháp luật về vận chuyển bưu điện: 21

2.1.3 Thực hiện pháp luật về vận chuyển bưu điện: 23

2.1.4 Nhà nước thực hiện cung ứng vận chuyển bưu điện phổ cập 25

2.1.5 Nhà nước chỉ định doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ cung ứng vận chuyển bưu điện công ích 25

2.1.6 Phạm vi vận chuyển bưu điện dành riêng 26

2.1.7 Cấp giấy phép kinh doanh vận chuyển bưu điện 26

2.2 Nội dung cơ bản các quy định của pháp luật về vận chuyến bưu điện 28 2.2.1 Quy định về quản lý chất lượng vận chuyển bưu điện 28

2.2.2 Quy định về đối tượng của vận chuyển Bưu điện 29

2.2.3 Quy định về chủ thể trong quan hệ vận chuyển Bưu điện 30

2.2.4 Quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong vận chuyển bưu điện 31

2.2.5 Quy định về giải quyết tranh chấp, khiếu nại trong vận chuyển bưu điện 35

2.2.6 Quy định về bồi thường thiệt hại trong vận chuyến Bưu điện 39

2.3 Những ưu điểm và hạn chế, bất cập về pháp luật vận chuyển bưu điện 44

2.3.1 Những ưu điểm 44

2.3.2 Những hạn chế, bất cập 45

TIẺU KỂT CHƯƠNG 2 54

CHƯƠNG 3 55

3.1 Đánh giá chung về khuynh hướng phát triển của pháp luật về vận

chuyển Bưu điện 553.2 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật vận chuyển bưu điện 56

3.2.1 Xây dựng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về vận

9

chuyên bưu điện ở Việt Nam

3.2.2 Quản lý nhà nước đôi với hình thức nhượng quyên thương mại, đại diện thương nhân, văn phòng đại diện của doanh nghiệp cung ứng vận chuyển bưu điện nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực bưu điện tại Việt

3.2.3 Xây dựng các giải pháp nhăm hạn chê hành vi vận chuyên hàng giả, hàng không có nguồn gốc xuất xứ, hóa đơn chứng từ qua đường bưu điện 59

3.2.4 Các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực vậnchuyển bưu điện Việt Nam 603.2.5 Gắn kết doanh nghiệp Bưu chính với các hiệp hội ngành hàng 62

3.2.6 Củng cố, nâng cao sự hiểu biết pháp luật về vận chuyển Bưu điệncho các doanh nghiệp Bưu chính Việt Nam 63

TIẺU KÉT CHƯƠNG 3 65 KÉT LUẬN 66

DANH MỤC TAI LIẸU THAM KHAO 68

DANH MỤC VIÊT TÃT

1

3 VNPT Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Tính câp thiêt của đê tài

Trong những năm qua, lĩnh vực vận chuyển bưu điện đã trở thành một trong những lĩnh vực phát triển và mang lại nhiều lợi nhuận cho các nhà cung cấp dịch vụ trên thế giới Đây là mãng thị trường được cho phép tự do hoá khá sớm nên các nhà cung cấp dịch vụ vận chuyển bưu điện cũng phải chịu sức ép mạnh mẽ do tác động của môi trường cạnh tranh trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập

Bưu điện, với tư cách là một lĩnh vực thuộc kết cấu hạ tầng đã góp phần không nhỏ trong việc đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nền kinh tế, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân Vì vậy, để góp phần

ổn định và phát triển thị trường vận chuyển bưu điển, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế được kinh doanh trong môi trường cạnh tranh công bang, minh bạch; doanh nghiệp được quyền chủ động trong hoạt động sản xuất kinh doanh, Nhà nước ta đã xây dựng hành lang pháp lý

về bưu chính thông qua việc ban hành Luật Bưu chính 2010 và các Nghị định của Chính phủ quy định về vận chuyền bưu điện

Thực tiễn cho thấy những năm qua, hoạt động vận chuyển bưu điện ở Việt Nam đã được tăng cường và hoàn thiện về cơ chế và chính sách, pháp luật Tuy nhiên, pháp luật trong vận chuyển bưu điện ở Việt Nam vẫn chưa mang lại kết quả cao, vần còn những hạn chế, thiếu sót Phân cấp quản lý từ Trung ương đến cơ sở còn chưa rõ ràng, nhiều văn băn quy phạm pháp luật còn chồng chéo, chưa quy định đầy đù các nguyên tắc về vận chuyển bưu điện, chưa quy định đầy đủ giới hạn vận chuyển bưu điện; nhiều hành vi liên quan tới việc vi phạm vận chuyển bưu điện chưa được quy định trong pháp luật, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong vận chuyển bưu điện vẫn chưa

1

thực sự được quy định rõ ràng Mặt khác, các quy định pháp luật vê vận chuyển bưu điện còn nằm rải trong các luật chuyên ngành và nhiều văn bản dưới luật, những nội dung quy định này còn mâu thuẫn do sự hạn chế trong

kỹ thuật lập pháp, dẫn đến tình trạng khó khăn khi thực hiện pháp luật

Luật Bưu chính 2010 và các văn băn pháp luật khác đã thể chế hóa đường lối của Đảng thành các quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động vận chuyển Bưu điện nhưng vẫn còn những hạn chế nhất định Do vậy, để giải phóng và phát huy tốt hơn các nguồn lực, thực hiện triệt để hơn các nguyên tắc của kinh tế thị trường, đẩy mạnh việc hội nhập quốc tế và bảo đảm việc thực hiện công bằng xã hội trong lĩnh vực vận chuyển bưu điện nhằm tạo cơ hội thuận lợi cho các doanh nghiệp mới tiếp cận thị trường với chi phí ít tốn kém hơn trước đây thì hoàn thiện vận chuyển bưu điện theo pháp luật là cần thiết

Để giải quyết các bất cập trên, việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về vận chuyền bưu điện cần được xây dựng trên cơ sớ kế thừa các quy định của Luật Bưu chính 2010 và các văn bản pháp luật khác có liên quan, nhằm khắc phục những bất cập so với thực tiễn, yêu cầu của WTO và Công ước cúa Liên minh Bưu chính Thế giới nhằm đáp ứng yêu cầu hiện tại cũng như xu hướng phát triển của lĩnh vực vận chuyển bưu điện tại Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế

Ngoài ra, việc xác định rõ ranh giới điều chỉnh giữa lĩnh vực vận chuyển bưu điện và các lĩnh vực khác để tránh chồng chéo là cần thiết Việc phân biệt rõ phạm vi điều chỉnh của lĩnh vực vận chuyến bưu điện sẽ góp phần giảm sự chồng chéo trong hệ thống pháp luật nói chung đồng thời tăng tính khả thi của Luật trong việc đưa chính sách vào cuộc sống

2

Do vậy, việc hoàn thiện các vãn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực cao phù hợp với tình hình thực tế của Việt Nam và thông lệ quốc tế làm cơ sở pháp lý cho việc quản lý hoạt động vận chuyển bưu điện là hết sức cần thiết

và là yêu cầu khách quan nhằm tăng cường, hoàn thiện hệ thống pháp luật về bưu chính nói chung, vận chuyến bưu điện nói riêng, nâng cao hiệu quả quản

lý nhà nước và hội nhập quốc tế

Trước những vấn đề bức thiết về mặt lý luận và thực tiễn nêu trên, cho thấy việc triển khai nghiên cứu các thực trạng, đề xuất quan điểm giải pháp hoàn thiện pháp luật về vận chuyển bưu điện mang tính thời sự, cấp bách Trong thời gian qua, ở Việt Nam, chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống và trực tiếp về vận chuyến bưu điện Chính vì vậy, tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu Luận văn với nội dung:

"Vận chuyển bưu điện theo pháp luật Việt Nam" với mong muốn đóng góp một phần nhỏ cho việc giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, hướng tới mục tiêu bảo đảm và thúc đẩy hoạt động vận chuyển bưu điện ở Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Các công trình nghiên cứu ờ nước ngoài

Yongh Wa Park, Jung Kyu Choi, Anming Zhang (2009), “Evaluating

the competitiveness of express delivery services by post bài báo tìm hiểu

tầm quan trọng tương đối của các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng dịch vụ chuyển phát nhanh và đánh giá khả năng cạnh tranh của lĩnh vực vận chuyền bưu điện trên thị trường Hàn Quốc Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thứ bậc AHP (AHP do GS Saaty nghiên cứu và sau đó phát triển từ những năm 80) cho thấy (1) chính xác và (2) nhanh chóng là hai yếu tố có ảnh hưởng nhất đối với khả năng cạnh tranh của các hãng vận chuyến Ket quả

3

cho thây DHL cạnh tranh nhât trên thị trường Hàn Quôc, tiêp theo là FedEx, TNT, EMS và UPS Nhóm tác giả tiếp tục khảo sát tầm quan trọng quyết định tới khả năng cạnh tranh của các hãng vận chuyển từ quan điểm của người sử dụng dịch vụ Ket quả yếu tố quyết định nhiều nhất là (1) giá cả, sau đó tới (2) chính xác và (3) kịp thời [40]

Henrik B Okholm, Ph.D Project Manager, Marcin Winiarczyk, Anna Moller, Claus Kastberg Nielsen, Ph.D (2010), “Main developments in the

postal sector (2008-2010)”, nghiên cứu về sự phát triển trong lĩnh vực bưu

chính ở EU27, các nước thành viên, Na Uy, Iceland, Luxembourg và Thụy Sỹ trong giai đoạn 2008-2010 Nghiên cứu này đóng vai trò quan trọng cho hoạt động giám sát thị trường Châu Âu đối với ngành bưu chính Nhóm tác giả tiến hành khảo sát trên 31 quốc gia với một loạt các chỉ số bao gồm các khía cạnh: (1) pháp lý, (2) kinh tế, (3) xã hội, (4) người tiêu dùng và việc làm, (5) chất lượng dịch vụ và phát triển công nghệ Nhóm tác giả cũng cung cấp cái nhìn tổng quan về vai trò của ngành bưu chính được hiểu là các hoạt động thương mại tập trung vào việc thu thập, phân loại, vận chuyển và giao nhận bưu phẩm

- trong nền kinh tế châu Âu; Tình hình của các nhà khai thác bưu chính quốc gia; Sự phát triển về giá cả và khà năng chi trả và chất lượng dịch vụ Nghiên cứu cũng đưa ra kết luận chính là cạnh tranh trong ngành bưu chính vần còn nhiều thách thức: Các nhà khai thác bưu chính quốc gia vẫn còn độc quyền trong một số phân khúc thị trường; Mặc dù đã có đầy đủ khung pháp lý tại Estonia, Đức, Hà Lan, Thụy Điển và Vương quốc Anh nhưng cạnh tranh thực

tế ở các quốc gia này vẫn còn thấp hoặc không được tiết lộ; Cạnh tranh có khuynh hướng mạnh mẽ hơn bên ngoài phân khúc thư tín, đặc biệt là trong lĩnh vực bưu kiện và bưu kiện, và ở mức độ thấp hơn qua thư, mail trực tiếp,

và các ấn phẩm qua đường biên Nội dung chính của nghiên cứu tập trung nghiên cứu ở các lĩnh vực: phát triển thị trường thư, phát triển những quy

4

định, phát triên cạnh tranh, nghĩa vụ dịch vụ toàn câu, thị trường lao động bưu chính, VAT, phát triển công nghệ [41]

Antonia Niederpriim, Alex Kalevi Dieke, Petra Junk, Stefano Lucidi, Ralf Schafer, Rolf Schwab (2011), “Development in the Postal Transport

Market in the Netherlands", nghiên cứu cung cấp dữ liệu và thông tin cơ bản

về sự phát triển của thị trường bưu chính Hà Lan, các yếu tố ảnh hưởng tới thị trường bưu chính như: (1) số hóa, (2) các biện pháp tiết kiệm chi phí, (3) lợi ích của khách hàng, (4) giá cả các dịch vụ, (5) dân số và (6) tăng trưởng kinh

tế, dự báo mô hình, giả định, ảnh hưởng của chính phủ, tác động về giá, ảnh hưởng của kinh tế vĩ mô và sự phát triến của mỗi phân đoạn thị trường Nghiên cứu được cấu trúc thành hai phần chính: phần đàu tiên cung cấp các đánh giá thị trường tồng thể Trong phần này, mỗi câu hòi nghiên cứu được liệt kê sẽ được gửi đi Dựa vào đó nhóm tác giả có thế đánh giá định lượng và đánh giá định tính Phần tiếp theo, đầu tiên nhóm tác giả trình bày các kết quả

dự báo cho từng phân khúc, tiếp theo là đánh giá và giải thích sự phát triển của mỗi phân đoạn chuyển thư một cách chi tiết [42]

2.2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước

Vận chuyển bưu điện không phải là vấn đề mới mẻ Tuy nhiên, ở nước

ta các công trình nghiên cứu về pháp luật bưu chính rất hạn chế Qua thực tiễn tìm hiểu, chỉ có một số công trình có nội dung liên quan với đề tài nghiên cứu, tiêu biểu như:

Nguyễn Thị Hồng Linh (2007), Pháp luật cạnh tranh trong lình vực bưu điện ớ Việt Nam Đề tài này, tác giả đã tập trung nghiên cứu những vấn

đề lý luận liên quan đến cạnh tranh trong lĩnh vực bưu điện ở Việt Nam đề làm cơ sở nghiên cứu các phần tiếp theo của luận văn Đe thực hiện được nhiệm vụ này, luận văn đã xây dựng các khái niệm khoa học về cạnh tranh,

5

hành vi cạnh tranh không lành mạnh, hành vi hạn chê cạnh tranh (kiêm soát độc quyền) Qua đó phân tích những đặc điểm và tìm ra mối liên hệ giữa chúng Nghiên cứu thực trạng việc thực hiện pháp luật cạnh tranh trong lĩnh vực bưu điện ở Việt Nam và các quy định của pháp luật về cạnh tranh trong lĩnh vực bưu điện Với nhiệm vụ này, luận văn phân tích các quy định của Luật Cạnh tranh, Luật Bưu chính 2010, phân tích và đánh giá những ví dụ

cụ thể trong thực tiễn, trên cơ sở đó tìm ra những điểm bất cập, hạn chế đồng thời đưa ra những phương hướng hoàn thiện những quy định này Dự báo về

sự thay đổi của thị trường bưu điện Việt Nam trong thời gian tới và đưa ra một số kiến nghị nhằm thúc đấy và bảo vệ cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực bưu điện đế phần nào đó giúp ích cho việc hoàn thiện hơn pháp luật [19]

Lê Văn Tuấn (2014), Pháp luật về bảo mật và an toàn thông tin trong bưu chính bưu điện Tác giả đã khẳng định bưu chính bưu điện là hoạt động

giao dịch mang tính nhạy cảm cần phải có những cơ chế đảm bảo bảo mật và

an toàn Thành công của luận văn chính là việc có thể áp dụng các kết quà nghiên cứu để hoàn thiện pháp luật về xây dựng các kỳ thuật bão mật và an toàn trong bưu chính bưu điện [14]

Nguyễn Thị Hạnh (2013), Pháp luật về bảo đảm thực hiện quyền bi

mật dữ liệu ngành bưu chính Đây là một nghiên cứu khá toàn diện về pháp

luật bảo đảm thực hiện quyền bí mật dữ liệu ngành bưu chính Trong đề tài này, tác giả đã nêu cơ sở lý luận về pháp luật bảo đảm thực hiện quyền bí mật

dừ liệu ngành bưu chính trong đó tác giả đã nêu cụ thể về lịch sử hình thành quyền bí mật dữ liệu bưu chính, khái niệm quyền bí mật dữ liệu bưu chính, cũng như tầm quan trọng, đặc điếm, nội dung, mối quan hệ của quyền này và các quyền khác Công trình nghiên cứu này cũng đã phân tích thực trạng pháp luật bảo đảm thực hiện quyền bí mật dữ liệu ngành bưu chính ở Việt Nam và đưa ra các giải pháp và kiến nghị đề xuất ban hành Luật bảo vệ quyền bí mật

6

dừ liệu ngành bưu chính Ưu diêm của đê tài là nghiên cứu cơ chê bảo đảm thực hiện quyền bí mật dữ liệu ngành bưu chính ở Việt Nam có so sánh, đối chiếu và học tập kinh nghiệm từ các quốc gia và khu vực tiến bộ trên thế giới trong lĩnh vực này [18]

Như vậy, đã có nhiều bài viết cũng như những công trình nghiên cứu liên quan về vấn đề này nhưng chủ yếu đề cập đến việc thực hiện pháp luật cạnh tranh nói chung hoặc pháp luật về bảo mật và an toàn thông tin trong bưu chính Thực tể cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu khoa học

chuyên sâu về "Vận chuyên Bưu điện theo pháp luật Việt Nam Các giáo

trình, sách chuyên khảo về Pháp luật về vận chuyến bưu điện ở Việt Nam hầu như không có hoặc rất ít

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu• • • ơ

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của Luận văn là phân tích làm rõ cơ sở lý luận về vận chuyển bưu điện Phân tích thực trạng Pháp luật về vận chuyển bưu điện, từ đó đề xuất những giải pháp hoàn thiện pháp luật về vận chuyển bưu điện ở Việt Nam

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Một là, phân tích, làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò của vận chuyển bưu điện

Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về vận chuyến bưu điện

ở Việt Nam hiện nay trên cơ sở đó chỉ ra được những ưu điểm cần phát huy

và những hạn chế cần khắc phục, nguyên nhân của thực trạng này

Ba là, đề xuất các quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về vận chuyền bưu điện ở Việt Nam hiện nay

7

4 Đôi tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tưọ’ng nghiên cứu

Nghiên cứu các quy định pháp luật về vận chuyển bưu điện

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian: Luận văn nghiên cứu pháp luật về vận chuyển bưu

điện ở Việt Nam, có sử dụng số liệu, tài liệu thực tế ở Việt Nam và số liệu, tài liệu nước ngoài để so sánh, đối chiếu

Phạm vi thời gian: Thời gian luận văn tập trung nghiên cứu là giai đoạn từ

5.2 Phương pháp nghiên cứu

a) Phương pháp thu thập số liệu

- Phương pháp thu thập sổ liệu thứ cấp: Luận văn sử dụng nguồn thông tin thứ cấp từ các công trình, tài liệu nghiên cứu liên quan, các báo cáo chuyên môn cùa các cơ quan quản lý Nhà nước và các tồ chức Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các văn bản, tài liệu của Đảng, Chính phủ, các Bộ ngành liên quan đến Bưu chính và pháp luật vận chuyển bưu điện

Nguồn thông tin thứ cấp sau khi được thu thập sẽ dùng đế đánh giá định tính về thực trạng pháp luật về vận chuyển bưu điện Việt Nam hiện nay

8

- Phương pháp thu thập sô liệu sơ câp: Thông tin và sô liệu sơ câp được thu thập để cung cấp dữ liệu cho nghiên cứu thông qua khảo sát bằng bảng hỏi.

b) Phương pháp xử lý sô liệu - Thông kê mô tả:

Được sử dụng để xử lý, tính toán các trị số thể hiện đặc tính của các hiện tượng, mô tà mức độ, sự biến động của các chỉ số thống kê phục vụ cho việc làm rõ thực trạng các nội dung nghiên cứu của luận văn

- Phân tích định tính: Được sử dụng chủ yếu trong suốt quá trình nghiên cứu nhằm tổng hợp phân tích các thay đổi về các vấn đề có liên quan đến vận chuyển bưu điện chưa thể định lượng hóa Kết hợp với các bảng số liệu và minh họa

6 Ý nghĩa khoa học của đề tài

6.1 về mặt lý luận

Thông qua luận về pháp luật vận chuyển Bưu điện đã góp phần làm mới một số những vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật về vận chuyển bưu điện ở Việt Nam hiện nay Mặt khác những nghiên cứu, đề xuất trong luận vãn cũng đã góp một phần quan trọng trong việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về vận chuyển bưu điện ở Việt Nam cũng như các chính sách nhằm tăng cường thực hiện pháp luật về vận chuyển bưu điện ở Việt Nam

6.2 về mặt thực tiễn

Ket quả đạt được của luận văn sẽ là một nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cả về mặt thực tiễn và lý luận trong công tác nghiên cứu luật pháp cũng như thực thi pháp luật về vận chuyển bưu điện ở Việt Nam hiện nay

9

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung Luận văn gồm có 3 chuơng

Chương 1: Cơ sở lý luận về vận chuyển bưu điện và pháp luật về vận chuyển Bưu điện

Chương 2: Thực trạng pháp luật về vận chuyển Bưu điện Việt Nam hiện nay

Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về vận chuyển Bưu điện Việt Nam hiện nay

10

CHƯƠNG 1:

Cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ VẬN CHUYỀN BƯU ĐIỆN VÀ PHÁP LUẬT VÈ

VẬN CHUYẾN BƯU ĐIỆN• •

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò và các dịch vụ vận chuyển bưu điện• 7 • ' • • • •

1.1.1 Khái niệm vận chuyển bưu điện

Bưu điện là một cơ sở được ủy quyền bởi một hệ thống bưu chính cung cấp vận chuyển gửi, tiếp nhận, phân loại, xử lý, truyền tải hoặc cung cấp các thư từ và bưu phẩm [4]

Theo Luật Bưu chính, luật số 49/2010/QH12 do Quốc Hội ban hành có định nghĩa rõ: Hoạt động bưu chính gồm các hoạt động đầu tư, kinh doanh, cung ứng, sử dụng vận chuyển bưu điện, vận chuyển bưu điện công ích, tem bưu chính Vận chuyến bưu điện là một hoạt động dịch vụ chuyên chấp nhận, vận chuyển và phát bưu gửi bằng nhiều các phương thức khác như từ địa điếm của người gửi đến địa điếm của người nhận qua mạng lưới bưu điện

Vận chuyển bưu điện bao gồm vận chuyển bưu điện cơ bản và vận chuyến bưu điện cộng thêm Vận chuyển bưu điện cơ bản là dịch vụ nhận gửi, chuyển và phát bưu phẩm bưu kiện Vận chuyển bưu điện cộng thêm là dịch

vụ được cung cấp thêm vào vận chuyển bưu điện cơ băn để đáp ứng yêu cầu cao hơn về chất lượng của người sử dụng, bao gồm: Dịch vụ ghi số hiệu riêng trên mỗi bưu phẩm, bưu kiện; Dịch vụ khai giá; Dịch vụ báo phát; Dịch vụ phát tận tay; Dịch vụ chuyển phát nhanh; Dịch vụ phát hàng thu tiền Các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính là các doanh nghiệp cần phải được cấp giấy phép kinh doanh vận chuyển bưu điện do cơ quan nhà nước có thẩm quyền về bưu chính cấp

11

Như vậy, Vận chuyên bưu điện là việc nhận gửi, chuyên, phát bưu phẩm bưu kiện thông qua mạng bưu chính công cộng Vận chuyển bưu điện bao gồm vận chuyển vận chuyển cơ bản và vận chuyển vận chuyển cộng thêm Vận chuyển cơ bản là nhận gửi, chuyển và phát bưu phẩm bưu kiện.

Theo Luật bưu chính 2010:

“Bưu gửi là tống hợp bao gồm các loại thư, gói, kiện hàng hoá được

chấp nhận, vận chuyển và phát hợp pháp qua mạng bưu chính”

“Mạng bưu chính là một hệ thống bao gồm các cơ sở khai thác bưu

gửi, điểm phục vụ bưu chính được kết hợp bằng các tuyến vận chuyển và tuyến phát để cung ứng vận chuyển bưu chính”

Như vậy, có thể hiểu: Bưu phẩm bưu kiện sẽ được gói, bọc theo đúng quy định và được doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính chấp nhận, vận chuyến và phát qua mạng bưu điện theo sự thỏa thuận của các bên trong hợp đồng thì sẽ chịu sự điều chỉnh của pháp luật bưu chính và phải đảm bảo những điều kiện về hàng cấm gửi trong bưu chính

Theo pháp luật vận tải, Nghị định 110/2006/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh vận tải bằng ô tô (Điều 4) có quy định kinh doanh vận tải bằng ô tô là việc sử dụng xe ô tô để vận tải hàng có thu tiền

Vận chuyển bưu điện phục vụ hoạt động giao nhận bưu điện Trong quá trình này có nhiều đối tượng tham gia, phổ biến bao gồm:

- Người gửi hàng: Người gửi hàng, ký hợp đồng vận chuyển với người giao nhận vận chuyển

- Người nhận hàng: Người có quyền nhận bưu điện

- Người vận chuyển hay người chuyên chở: Vận chuyển hàng từ điểm giao đến điểm nhận theo hợp đồng vận chuyển

12

- Người giao nhận vận chuyên: Người trung gian thu xêp hoạt động vận chuyển nhưng đứng tên người gửi hàng trong hợp đồng với người vận chuyển.

1.1.2 Đặc điểm vận chuyển bưu điện

Hoạt động vận chuyển bưu điện có những đặc thù xuất phát từ chính đặc điểm cùa bản thân đối tượng lao động trong hệ thống sản xuất và cung ứng dịch vụ, các đặc điểm đó là: Bưu gửi được chuyển dời nguyên kiện bằng hình thức vật lý: Bưu gửi là đối tượng lao động trong hệ thống tạo - giao dịch vụ

Các bưu gửi được chấp nhận như thế nào ở người gửi sẽ được khai thác, vận chuyển và phát cho người nhận nguyên trạng, không hề có sự biến đổi nào về hình thức cũng như nội dung Nói cách khác, các bưu gửi phải được bảo đảm an toàn 100%, không được để bị suy suyển, hư hỏng, không được tiết lộ nội dung, họ tên địa chỉ người gửi, người nhận Mọi sự biến đổi

về hình thức hay nội dung bưu gửi đều làm giảm hoặc làm mất giá trị về mặt lợi ích của dịch vụ mang lại

Quá trình cung ứng và tiêu dùng dịch vụ diễn ra đồng thời: Khi doanh nghiệp nhận các bưu gửi của khách hàng cũng là lúc bắt đầu quá trình cung ứng dịch vụ của doanh nghiệp, còn khách hàng thì bắt đầu quá trình tiêu dùng dịch vụ của mình Khi doanh nghiệp phát bưu gửi cho người nhận cũng là chấm dứt quá trình sử dụng dịch vụ đối với khách hàng Tải trọng dịch vụ không đồng đều theo thời gian và không gian: Nhu cầu sứ dụng vận chuyển Bưu điện không đồng đều giữa các giờ trong ngày, các ngày trong tuần và giữa các vùng miền địa lý khác nhau Có nhiều đơn vị khác nhau tham gia vào quá trình cung ứng dịch vụ: Tham gia vào quá trình cung ứng dịch vụ có nhiều cá nhân, nhiều tập thể, nhiều đơn vị, thậm chí nhiều quốc gia Mỗi cá

13

nhân, mồi đơn vị chỉ làm một bước công việc, một khâu công tác của quá trình cung ứng dịch vụ Lao động của các cá nhân, đơn vị chỉ là lao động bộ phận Kết quả của toàn bộ quá trình thể hiện công sức của tất cả các cá nhân

và các tập thể cùng tham gia vào quá trình đó Khách hàng sẽ trả tiền cước dịch vụ cho toàn bộ quá trình cung ứng dịch vụ Bưu cục gốc, nước gốc chỉ là người đại diện thu cho cả quá trình đó

1.1.3 Vai trò vận chuyển bưu điện

Vận chuyển bưu điện có tác dụng tiết kiệm, giảm chi phí trong quá trình lưu thông phân phối (ở đây, chủ yếu là phí vận tải chiếm tỷ lệ lớn, chi phí này cấu thành giá cả bưu điện trên thị trường Vận chuyển bưu điện càng hoàn thiện và hiện đại sẽ tiết kiệm cho chi phí vận tải và các chi phí khác phát sinh trong quá trình lưu thông Do đó, giảm thiểu được chi phí này sẽ góp phần làm cho giá cả bưu điện trên thị trường giảm xuống, mang lại nhiều lợi ích cho khách hàng, tăng yếu tố cạnh tranh trong các doanh nghiệp

Vận chuyển bưu điện góp phần giảm chi phí, hoàn thiện và tiêu chuẩn hóa chứng từ kinh doanh quốc tế

Vận chuyển bưu điện là công cụ phục vụ đắc lực cho sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, các cấp chính quyền trong mọi lĩnh vực kinh tế văn hóa,

an ninh quốc phòng Đóng vai trò quan trọng trong việc truyền đạt đường lối, chủ chương, chính sách của Đảng và nhà nước, phổ cập pháp luật tới nhân dân, phục vụ trực tiếp và rộng rãi đời sống vật chất tinh thần của nhân dân

Tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân Ngành bưu điện thuộc kết cấu hạ tầng của nền kinh tế quốc dân, tạo ra những điều kiện cần thiết chung nhất cho tất cả các lĩnh vực của sản xuất xã hội

14

Phục vụ nhu câu giao lưu tình cảm của mọi tâng lớp xã hội Vận chuyển bưu điện có vai trò hết sức quan trọng với mồi quốc gia trên thế giới,

nó phản ánh trực tiếp tình hình phát triển của đất nước cả về con người lẫn trình độ phát triển tri thức tại đất nước đó Đặc biệt là trong thời kỳ xã hội phát triển mạnh mẽ như ngày nay thi vận chuyến bưu điện có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của quốc gia

1.1.4 Các dịch vụ vận chuyển Bưu điện• • • V •

Theo quy định của Luật Bưu chính 2010 cũng như thực tê tại các Doanh nghiệp Bưu chính hiện nay thì dịch vụ vận chuyển Bưu điện được chia thành hai loai cơ bản:

* Dịch vụ Bưu chính phô cập

- Theo quy định tại khoản 5 Điều 3 luật bưu chính 2010 quy định: “Dịch

vụ bưu chính phố cập là dịch vụ bưu chính được cung ứng thường xuyên đến người dân theo các điều kiện về khối lượng, chất lượng và giá cước do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định.”

- Đây là một loại hình dịch vụ Bưu chính phố biến nhất và được cung ứng rộng rãi trong toàn xã hội

* Dịch vụ Bưu chính Công ích

- Theo quy định tại khoản 4 Điều 3 luật Bưu chính 2010 quy định: “Dịch

vụ bưu chính công ích là dịch vụ bưu chính được cung ứng theo yêu cầu của Nhà nước, gồm dịch vụ bưu chính phổ cập, dịch vụ bưu chính phục vụ quốc phòng, an ninh và nhiệm vụ đặc thù khác.”

- Đây là một loại hình dịch vụ bưu chính đặc biệt mà không phải bất cứ các doanh nghiệp Bưu chính nào cũng được nhà nước cho phép do đây là loại hình dịch vụ chuyên thu gom, vận chuyển và phát các giấy tờ, hồ sơ, kết quả

15

thủ tục hành chính của cơ quan nhà nước, Ngoài ra còn bao gồm các loại giấy

tờ mang mức độ mật

- Hiện nay theo quy định của pháp luật thì chỉ duy nhất Tổng Công ty Bưu chính Việt Nam (nay là Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam Viết tẳt: VNPost) được cấp phép thực hiện cung cấp dịch vụ Bưu chính công ích [23]

1.2 Pháp luật về vận chuyển bưu điện

Pháp luật về vận chuyến bưu điện là các quy định về hoạt động bưu điện, bao gồm cung ứng dịch vụ bưu điện, thực hiện dịch vụ bưu điện công ích, quản lý bưu điện, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu điện, người sừ dụng dịch vụ bưu điện tại Việt Nam

Vận chuyển bưu điện, gồm cả dịch vụ chuyển phát, là dịch vụ chấp nhận, vận chuyển và phát bưu gửi từ một địa điểm này đến một địa điểm khác

Bưu gửi bao gồm thư, kiện hàng hoá được gửi qua mạng bưu chính

Thư là thông tin trao đối dạng viết tay, bản in có địa chỉ nhận hoặc không có địa chỉ nhận, được gửi bằng các phương tiện vật lý từ một địa điểm này đến một địa điểm khác Ần phẩm định kỳ, sách, báo, tạp chí không được coi là thư

Mạng bưu chính là hệ thống các trung tâm đầu mối, điểm phục vụ được kết nối bằng các tuyến thu gom, vận chuyển và phát do mọi thành phần kinh

tế thiết lập để cung ứng vận chuyển bưu điện

Điểm phục vụ bao gồm các bưu cục, kiốt, đại lý, điểm Bưu điện văn hoá xã, thùng thư công cộng độc lập và các điểm phục vụ khác

Công trình bưu chính công cộng bao gồm các kết cấu xây dựng, phương tiện, máy móc, thiết bị thuộc mạng bưu chính công cộng

16

Tem bưu chính là ấn phẩm được phát hành để thanh toán trước giá cước vận chuyển bưu điện

Người sử dụng dịch vụ là tổ chức, cá nhân sử dụng vận chuyển bưu điện Người sử dụng dịch vụ gồm người gửi và người nhận, theo đó:

- Người gửi là tồ chức, cá nhân có tên trong phần địa chỉ người gửi trên bưu gửi hoặc trên hợp đồng cung ứng và sử dụng vận chuyển bưu điện

- Người nhận là tổ chức, cá nhân có tên trong phần người nhận trên bưu gửi

Như vậy, vận chuyên Bưu điện là một loại hình dịch vụ đặc biệt, vừa• e/ J J • • • • • • • y

tuân theo quy luật của kinh tế thị trường nhưng lại có vai trò quan trọng liên quan mật thiết, phục vụ cho quản lý nhà nước, dẫn đến việc pháp luật về vận chuyển Bưu điện cần được nhìn nhận như là một lĩnh vực pháp luật đặc thùJ • • • • • JL ± • •vừa chịu sự chi phối của các nguyên tắc của luật tư vừa phải đảm bảo các nguyên tắc của luật công

1.3 Đặc điêm pháp luật vê vận chuyên bưu điện

Truyền thống lâu đời, tính xã hội cao là đặc điểm chung vận chuyển bưu điện

Đặc điểm nổi trội của sản phẩm vận chuyển bưu điện công ích: Tính

phô cập, tính thông nhât của giá cước, tính thông nhât của chât lượng dịch vụ

Đặc điểm nổi trội của sản phẩm dịch vụ phi công ích:

Dịch vụ kinh doanh không được bù lồ chi phí và mang tính cạnh tranh cao; Dịch vụ được cung cấp theo phân khúc thị trường

Dịch vụ được cung câp ở những nơi có nhu câu sử dụng ở một mức độ nhất định chứ không được cung cấp đại trà ở khắp mọi nơi vì dịch vụ này cân nhắc đến tính hiệu quả về kinh tế

17

Tính vô hình của sản phẩm bưu chính; Quá trình sản xuất kinh doanh bưu chính mang tính dây chuyền.

Quá trình sản xuất gắn liền với quá trình tiêu thụ sản phẩm; Tải trọng không đồng đều theo không gian và thời gian

Đặc diêm chung của vận chuyên bưu điện: Dịch vụ bưu chính có sự tham gia của khách hàng vào công đoạn đầu của quá trỉnh cung cấp dịch vụ

và khách hàng thuờng phải trả tiền truớc khi biết được chất lượng dịch vụ Vận chuyển bưu điện chịu sự tác động mạnh mẽ của công nghệ thông tin

_ _ _ X <» A A z _

1.4 Băn chât của quan hệ vận chuyên Bưu điện

Bản chât của quan hệ vận chuyên Bưu điện là một loại quan hệ dịch vụ.1 • • J • • • JL •••

Tuy nhiên khi so sánh với các hoạt động kinh tế khác thì vận chuyển Bưu điện mang nhiều những nét khác biệt, cụ thể:

- Thứ nhât, hoạt động vận chuyên Bưu điện có thê được thực hiện băng nhiều các phương tiện vận chuyển khác nhau Tương ứng với mồi loại phương tiện vận chuyển thì sẽ có một phương thức vận chuyển với những nét đặc thù riêng biệt Lúc này các quyền và nghĩa vụ phát sinh giữa bên cung ứng dịch vụ vận chuyển Bưu điện với bên sữ dụng dịch vụ vận chuyển Bưu điện cũng sẽ có những điếm khác biệt

- Thứ hai, do hoạt động vận chuyển Bưu điện là việc dịch chuyển bưu gửi từ địa điểm này đến địa điểm khác theo thỏa thuận giữa bên cung ứng dịch vụ vận chuyển Bưu điện với bên sử dụng dịch vụ vận chuyển Bưu điện,•• • • J • • 4-2 • • • J • 'trong khi đó hoạt động vận chuyến Bưu điện thường xuyên được thực hiện trong một khoảng không gian rộng lớn nên sẽ phải chịu sự tác động của các yếu ngoại cảnh, đặc biệt là các yếu tố về thời tiết Có thể nói yếu tố về mặt thời tiết là một trong những yếu tố có tác động trực tiếp gây chậm trễ về mặt thời gian vận chuyển, khi thời gian vận chuyển bị ảnh hưởng sẽ kéo theo vấn

18

đề phát sinh chi phí vận chuyển giữa các bên Chính vì nguyên nhân này khi tham gia vào quan hệ vận chuyển Bưu điện, các bên sẽ thường thởa thuận về

các nội dung liên quan miễn giảm trách nhiệm cho bên cung ứng dịch vụ vận

9

chuyên Bưu điện

- Thứ ba, trong quan hệ vận chuyên Bưu điện có thê có nhiêu các chủ thể tham gia Bên cạnh các chủ thể chính trong hoạt động vận chuyển Bưu điện là bên cung ứng dịch vụ vận chuyến Bưu điện và bên sử dụng dịch vụ vận chuyển Bưu điện và người nhận bưu gửi thì còn có sự tham gia của một

số các chủ thể khác như cơ quan hải quan, cơ quan bảo hiểm, Các chú thể này lại có các quyền và nghĩa vụ khác nhau trong hoạt động vận chuyển Bưu điện

Bên cạnh đó, không phải mọi hoạt động vận chuyên bưu gửi từ nơi này đến nơi khác sẽ được coi là một hoạt động vận chuyển Bưu điện Trong bất cứ một quan hệ vận chuyền Bưu điện nào đều phải có sự tham gia của cá nhân,

tổ chức cung ứng dịch vụ vận chuyển Bưu điện một cách chuyên nghiệp Ví dụ: Nếu một cá nhân tự di chuyển bằng chính phương tiện của minh để đưa một bưu gửi cho người thân thì sẽ không làm phát sinh quan hệ vận chuyển Bưu điện Cùng là bưu gửi đó nhưng khi cá nhân đó đến các bưu cục hoặc các điểm cung ứng dịch vụ vận chuyển Bưu điện với mục đích sử dụng các dịch

vụ vận chuyển Bưu điện để gửi bưu gửi đó đến người thân thì lúc này mới làm phát sinh quan hệ vận chuyển Bưu điện

Mặt khác, bản chất của vận chuyển Bưu điện là được tiến hành dưới sự

hỗ trợ của các phương tiện giao thông vận tải như ô tô, máy bay, đường sắt, Nếu việc việc vận chuyển Bưu điện được thực hiện bằng các hoạt động như

bê, vác, kéo hoặc đẩy bưu gửi từ nơi này đến nơi khác thì không làm phát sinh quan hệ vận chuyển Bưu điện

19

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Chương 1 luận văn đã trình bày những cơ sờ lý luận vê vận chuyên bưu điện và pháp luật về vận chuyến bưu điện Phân tích, làm rõ nội hàm các khái niệm, đặc điểm, vai trò cũng như các loại hình dịch vụ trong vận chuyển vận chuyển bưu điện và pháp luật về vận chuyển bưu điện Luận văn muốn phân tích những nội dung pháp lý cơ bản đang điều chỉnh hoạt động vận chuyển Bưu điện hiện nay Luận văn sẽ đem lại cái nhìn toàn diện về các quy định chung của pháp luật về vận chuyển Bưu điện

Trên cơ sở những vấn đề lý luận chung về vận chuyển Bưu điện đã được phân tích cụ thể, học viên sẽ làm rõ thực trạng pháp luật về vận chuyển Bưu điện Việt Nam hiện nay tại Chương 2

20

CHƯƠNG 2 THỤC TRẠNG PHÁP LUẬT VÈ VẬN CHUYỂN BƯU ĐIỆN• • • • •

VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Nguyên tăc xây dựng và thực hiện pháp luật vê vận chuyên Bưu điện

2.1.1 Phạm vi điêu chỉnh và đôi tượng áp dụng của Luật Bưu chính

Theo quy định tại Điều 1 Luật Bưu chính 2010: Phạm vi điều chỉnh cùa Luật Bưu chính bao gồm các vấn đề về hoạt động bưu chính; quyền và nghĩa

vụ của tố chức, cá nhân trong hoạt động bưu chính và quản lý nhà nước về hoạt động bưu chính

Theo quy định tại Điều 2 Luật Bưu chính 2010: về đối tượng áp dụng

Luật Bưu chính bao gôm các tô chức, cá nhân thực hiện, tham gia thực hiện hoạt động bưu chính tại Việt Nam

2.1.2 Nguyên tăc xây dựng pháp luật vê vận chuyên bưu điện:

Tại Điều 4 Luật Bưu chính 2010 quy định về Nguyên tắc hoạt động bưu chính quy định:

1 Bảo đảm an ninh, an toàn, kịp thời, chính xác, tiện lợi trong cung ứng và sừ dụng vận chuyển bưu chính

2 Bảo đảm bí mật thư theo quy định của pháp luật

3 Kinh doanh vận chuyển bưu chính theo cơ chế thị trường có sự quản

lý của Nhà nước

4 Bảo đảm cung ứng vận chuyển bưu chính công ích thường xuyên, ổn định cho xã hội

21

5 Tôn trọng, bảo vệ quyên và lợi ích hợp pháp của tô chức, cá nhân tham gia hoạt động bưu chính.

Tại Điều 14 Luật Bưu chính 2010 quy định về việc đăm bảo an ninh trong cung ứng và sử dụng dịch vụ Bưu chính, theo đó:

1 Trường hợp bưu gửi bị phát hiện vi phạm quy định tại Điều 12 của Luật này thì doanh nghiệp cung ứng vận chuyển bưu điện có trách nhiệm:

9

a) Đình chỉ vận chuyên, phát bưu gửi đó;

b) Thông báo cho cơ quan nhà nước có thâm quyên liên quan đê xử lý theo quy định của pháp luật

2 Cơ quan nhà nước có thẩm quyền tạm đình chỉ vận chuyển, phát bưu gửi; kiểm tra, xử lý bưu gửi hoặc yêu cầu cung cấp thông tin về sử dụng vận chuyển bưu chính trong các trường hợp sau đây:

a) Có căn cứ xác định bưu gửi có liên quan hoặc dần đến hành vi vi phạm pháp luật về an ninh quốc gia hoặc hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng khác;

b) Bưu gửi có liên quan đên vụ án hình sự mà việc kiêm tra, xử lý bưu gửi và yêu cầu cung cấp thông tin về sử dụng vận chuyến bưu chính được pháp luật cho phép

3 Việc tạm đình chỉ vận chuyển, phát bưu gửi; kiểm tra, xử lý bưu gửi hoặc yêu cầu cung cấp thông tin về sử dụng vận chuyển bưu chính quy định tại khoản 2 Điều này chỉ được thực hiện sau khi có yêu cầu bang văn bân của

cơ quan nhà nước có thấm quyền theo quy định của pháp luật

4 Việc đình chỉ, tạm đình chỉ vận chuyển, phát bưu gửi; kiểm tra, xử lý bưu gửi và yêu cầu cung cấp thông tin về sử dụng vận chuyển bưu chính quy

22

định tại khoản 1 và khoản 2 Điêu này phải được lập biên bản, có chữ ký của các bên liên quan.

5 Tổ chức, cá nhân không được lợi dụng việc đình chỉ, tạm đình chi vận chuyển, phát bưu gửi; kiểm tra, xử lý bưu gửi và yêu cầu cung cấp thông tin về sử dụng vận chuyển bưu chính để gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân cung ứng và sử dụng vận chuyển bưu chính

6 Doanh nghiệp cung ứng vận chuyển bưu chính có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ quy định tại khoản 2 Điều này

7 Việc đình chì, tạm đình chỉ vận chuyển, phát bưu gửi; kiểm tra, xử lý bưu gửi và yêu cầu cung cấp thông tin về sử dụng vận chuyển bưu chính không được ảnh hưởng đến hoạt động bình thường và chất lượng vận chuyển bưu chính của doanh nghiệp cung ứng vận chuyến bưu chính

2.1.3 Thực hiện pháp luật vê vận chuyên bưu điện:

Tại điều 25 Luật Bưu Chính 2010 quy định về việc thông báo hoạt động Bưu chính quy định:

1 Các hoạt động bưu chính sau đây phải được thông báo bằng văn bản cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền về bưu chính:

a) Cung ứng vận chuyển thư không có địa chỉ nhận có khối lượng đơn chiếc đến 02 kilôgam (kg);

b) Cung ứng vận chuyến thư có khối lượng đơn chiếc trên 02 kilôgam (kg);

c) Cung ứng vận chuyến gói, kiện;

23

d) Làm đại lý cho doanh nghiệp cung ứng vận chuyên bưu chính nước ngoài;

đ) Nhận nhượng quyền thương mại trong lĩnh vực bưu chính từ nước ngoài vào Việt Nam;

e) Làm đại diện cho doanh nghiệp cung ứng vận chuyển bưu chính nước ngoài;

g) Làm chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp cung ứng vận chuyển bưu chính được thành lập theo pháp luật Việt Nam;

h) Làm văn phòng đại diện của doanh nghiệp cung ứng vận chuyến bưu chính nước ngoài

2 Trường hợp có thay đổi nội dung đã thông báo, doanh nghiệp cung ứng vận chuyển bưu chính, các tổ chức quy định tại điểm g và điểm h khoản 1 Điều này phải thông báo về việc thay đổi nội dung đó với cơ quan nhà nước

ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đầu tư hoặc Giấy phép thành lập văn phòng đại diện của thương nhân nước ngoài hoặc thông báo chấp thuận đăng

ký hoạt động nhượng quyền thương mại đã được cấp tại Việt Nam

24

Theo quy định tại Điêu 26 Luật Bưu chính 2010 quy định vê các trường hợp không cần giấy phép bưu chính, không cần thông báo hoạt động, theo đó:

1 Cá nhân nhận, vận chuyển và phát thư, gói, kiện hàng hoá trên cơ sở

tự thoả thuận với người gửi mà không lấy tiền công với số lượng bưu gửi tối

đa theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về bưu chính

2 Tố chức nhận, vận chuyến và phát thư, gói, kiện hàng hoá trong nội

bộ hoặc cho khách hàng của mình mà không lấy tiền công

3 Hoạt động cung cấp vận chuyển bưu điện quy định tại khoản 1 Điều

19 của Luật này

2.1.4 Nhà nước thực hiện cung ứng vận chuyển bưu điện phổ cập

Vận chuyển bưu điện phổ cập nhằm phục vụ nhu cầu và lợi ích chung thiết yếu của toàn xã hội Do vậy, các tổ chức và công dân đều có quyền tiếp cận, có quyền thụ hưởng và bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ Do vậy, Nhà nước cỏ trách nhiệm bảo đảm việc cung ứng các dịch vụ này được thực hiện một cách liên tục, có chất lượng đến mọi người dân với giá cước phù hợp

2.1.5 Nhà nưó’c chỉ định doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ cung ứng vận • o > • • CT • O < —7 •

chuyển bưu điện công ích

Để bảo đảm quyền được trao đổi thông tin thiết yếu của người dân về bưu chính và để mọi người dân có thể tiếp cận, sử dụng vận chuyển bưu điện

cơ bản ở khắp mọi nơi thì mạng lưới cung ứng dịch vụ phải rộng khắp, đặc biệt là ở những vùng kinh tế còn nhiều khó khăn Tuy nhiên, do các doanh nghiệp ngại đầu tư cung ứng vận chuyển bưu điện công ích (vì kinh doanh không có lãi và khó thu hồi vốn) nên rất cần sự đầu tư của Nhà nước Mặt khác, hiện tại, tình hình kinh tế xã hội cũng như bưu chính của Việt Nam ở nhiều vùng phát triển còn thấp, đặc biệt là những vùng nghèo, Nhà nước cần tập trung đầu tư cho doanh nghiệp có đủ điều kiện thực hiện nhiệm vụ cung

25

ứng vận chuyên bưu điện công ích đê đảm bảo hiệu quả vôn đâu tư của Nhà nước, tập trung lưu lượng, tận dụng mạng lưới đã đầu tư, giảm bớt gánh nặng chi phí và sự hỗ trợ của Nhà nước Do vậy, Luật Bưu chính đã quy định về việc chì định doanh nghiệp thực hiện cung ứng vận chuyển bưu chính công ích với các quyền và nghĩa vụ cụ thể.

2.1.6 Phạm vi vận chuyên bưu điện dành riêng

Phạm vi dịch vụ Bưu chính dành riêng là một phân đoạn thị trường bưu chính được Nhà nước dành riêng cho doanh nghiệp được chỉ định nhàm cung ứng vận chuyển bưu chính công ích

Luật Bưu chính 2010 đã quy định: Vận chuyển bưu điện dành riêng, gồm dịch vụ thư có địa chỉ nhận, có khối lượng đơn chiếc đến 02 kilôgam (kg) với mức giá cước theo quy định của pháp luật; và phạm vi vận chuyển bưu điện dành riêng giảm dần căn cứ vào tình hình phát triển bưu chính trong từng thời kỳ

2.1.7 Cấp giấy phép kinh doanh vận chuyển bưu điện

Giấy phép kinh doanh vận chuyển bưu điện được thực hiện nhằm mục đích bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo an ninh quốc gia

Theo quy định tại khoản 2 Điêu 21 Luật Bưu chính 2010 đã đưa ra các điều kiện để một doanh nghiệp được cấp giấy phép kinh doanh vận chuyển Bưu điện bao gồm:

- Doanh nghiệp phải có giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh hoạt động bưu chính hoặc giấy chứng nhận đầu tư trong lĩnh vực Bưu chính;

- Doanh nghiệp cần phải có khả năng tài chính, nhân sự phù hợp với phương án kinh doanh theo nội dung đề nghị được cấp giấy phép;

26

- Doanh nghiệp cân có phương án kinh doanh khả thi, phù hợp với quy định về giá cước, chất lượng dịch vụ Bưu chính

- Doanh nghiệp cần có biện pháp bảo đảm an ninh thông tin và an toàn đối với con người, bưu gửi, mạng bưu chính

Quyền được trao đổi thông tin là một trong những quyền cơ bản của con người và điều này cũng được thể hiện rõ trong Công ước của Liên minh Bưu chính Thế giới Ngoài ra, việc đảm bảo bí mật thư tín và quyền thông tin của công dân đã được thế chế hoá trong Hiến pháp cũng như các quy định khác của pháp luật như Bộ Luật Hình sự, Bộ Luật Dân sự cũng như các quy định chuyên ngành

Theo nghị định số 47/2011/NĐ-CP về hướng dần luật Bưu chính, để được cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ bưu chính, ngoài các điều kiện được quy định trong Luật Bưu chính doanh nghiệp còn phải đảm bảo có khả năng

về tài chính

Như vậy, vận chuyến bưu điện là một trong những lĩnh vực kinh doanh

có điều kiện nhằm bảo vệ bí mật thư tín, quyền trao đổi thông tin của công dân, nên doanh nghiệp được quyền kinh doanh ngành nghề đó, kề từ khi có đủ điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực này Tuy nhiên, việc cấp giấy phép bưu chính được thực hiện một cách linh hoạt dưới nhiều hình thức để phù hợp với• • • • • JL • JLthực tế hoạt động của thị trường cũng như công tác quản lý của Nhà nước

Bên cạnh đó theo quy định tại Điều 26 Luật Bưu chính 2010 cũng đã quy định về các trường hợp không cần giấy phép bưu chính, không cần thông báo hoạt động, cụ thể:

- Cá nhân nhận, vận chuyển và phát thư, gói, kiện hàng hoá trên cơ sở

tự thoâ thuận với người gửi mà không lấy tiền công với số lượng bưu gửi tối

đa theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về bưu chính

27

- Tổ chức nhận, vận chuyển và phát thư, gói, kiện hàng hoá trong nội

bộ hoặc cho khách hàng của mình mà không lấy tiền công

- Hoạt động cung cấp mạng bưu chính phục vụ cơ quan Đảng, nhà nước, quốc phòng, an ninh không vì mục đích kinh doanh

2.2 Nội dung cơ bản các quy định của pháp luật vê vận chuyên bưu điện

2.2.1 Quy định về quản lý chất lượng vận chuyển bưu điện

Thông tư số 14/2018/TT-BTTTT ngày 15/10/2018 cùa Bộ TT&TT quy định về quàn lý chất lượng vận chuyển Bưu chính:

Chấp hành đúng pháp luật và quy định tại Thông tư này về kiểm tra và

xử lý hàng hoá gửi qua đường bưu điện

Phối hợp với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong việc phát hiện, kiểm tra xử lý những bưu phẩm, bưu kiện có hàng hoá vi phạm phát luật

Tạo điều kiện thuận lợi để cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực thi nhiêm vu

Cán bộ, nhân viên bưu điện có hành vi thông đông với chủ hàng buôn bán vi phạm pháp luật qua việc gửi hàng hoá để kinh doanh dưới hình thức bưu phẩm, bưu kiện thì bị xử lý theo quy định của pháp luật

Trách nhiệm của cơ quan kiếm tra, xử lý hàng hoá vi phạm pháp luật gửi qua đường bưu điện trong nước dưới hình thức bưu phẩm, bưu kiện:

Thực hiện đúng pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư này trong việc kiểm tra, xử lý bưu phẩm, bưu kiện có hàng hoá phạm pháp, phối hợp chặt chẽ với Bưu điện trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cúa mình

Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính và Bộ Công thương có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị trong ngành và địa

28

phương thực hiện đúng phát luật và quy định của Thông tư này; thông báo và gửi cho các ngành hữu quan những vãn bản pháp quy và những thông tin liên quan đến việc quản lý, lưu thông hàng hoá; phối hợp chặt chẽ trong việc xử lý những hành vi vi phạm pháp luật đối với việc vận chuyến Bưu điện trong nước.

2.2.2 Quy định về đối tượng của vận chuyển Bưu điện

- Đối tượng của vận chuyển Bưu điện bao gồm các bưu phẩm, bưu kiện như thư, gói, kiện hàng hoá được chấp nhận, vận chuyển và phát hợp pháp qua mạng bưu chính

- Bên cạnh đó luật Bưu chính 2010 đã quy định những loại bưu phấm, bưu kiện không được vận chuyển qua đường Bưu điện, cụ thể:

+ Theo quy định tại khoản 1, khoản 2, Khoản 3 Điều 7 luật bưu chính

2010 quy định các hành vi bị Cấm trong Bưu chính:

Khoản 1 Điều 7: Gửi, chấp nhận, vận chuyển và phát bưu gửi có nội dung kích động, gây mất an ninh, phá hoại đoàn kết dân tộc, chống phá Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Khoản 2 Điều 7: Gửi, chấp nhận, vận chuyển và phát bưu gửi chứa vũ khí, vật, chất gây nổ, chất độc, chất phóng xạ, ma túy, vi trùng dịch bệnh nhằm khủng bố, xâm hại tính mạng, tài sản công dân, gây mất trật tự, an toàn

29

7 r

Vật phâm, hàng hóa mà pháp luật của Việt Nam quy định câm lưu

Vật phâm, hàng hoá từ Việt Nam gửi đi các nước mà pháp luật Việt Nam quy định cấm xuất khẩu hoặc pháp luật của nước nhận quy định cấm nhập khẩu

Vật phấm, hàng hoá từ các nước gửi về Việt Nam mà pháp luật Việt Nam quy định cấm nhập khẩu

Vật phâm, hàng hoá bị câm vận chuyên băng đường bưu chính theo quy định của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên

2.2.3 Quy định về chủ thể trong quan hệ vận chuyển Bưu điện

Chủ thê trong quan hệ vận chuyên Bưu điện bao gôm bên cung ứng dịch vụ vận chuyển Bưu điện và bên sử dụng dịch vụ vận chuyển Bưu điện, theo đó:

- Bên cung ứng dịch vụ vận chuyên Bưu điện là các tô chức, cá nhân có đăng kí kinh doanh để thực hiện dịch vụ vận chuyển Bưu điện Vận chuyển Bưu điện là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và chỉ những đối tượng có

đủ các điều kiện do pháp luật quy định mới có thể đăng kí kinh doanh để tiến hành các hoạt động vận chuyển Bưu điện trong thực tế Bên cung ứng dịch vụ vận chuyển Bưu điện có thể là chủ sở hữu phương tiện vận chuyển mà cũng

có thể là bên thuê phương tiện vận chuyển Tuy vậy, sự phân biệt này hoàn toàn không ảnh hường gì đến việc xác định nghĩa vụ của Bên cung ứng dịch

vụ vận chuyển Bưu điện trong quan hệ vận chuyến Bưu điện

- Bên sử dụng dịch vụ vận chuyển Bưu điện là mọi tổ chức, cá nhân đáp ứng các điều kiện đế trở thành chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự và có

30

nhu câu sử dụng vận chuyên Bưu điện đê gửi bưu gửi từ nơi này đên nơi khác Bên sử dụng dịch vụ vận chuyển Bưu điện có thể là chủ sở hữu bưu gửi cần vận chuyển hoặc là người được chủ sở hữu bưu gửi uỷ quyền để thực hiện các công việc liên quan đến vận chuyển bưu gửi qua Bưu điện Trong một số trường hợp, Bên sừ dụng dịch vụ có thế là một bên vận chuyển khác Ví dụ, công ty vận chuyển Bưu điện A kí hợp đồng để vận chuyển bưu gửi cho công

ty B Để vận chuyển bưu gửi cho công ty B, công ty A phải kí hợp đồng lưu kho bãi với Công ty c Trong quan hệ hợp đồng vận chuyến Bưu điện với công ty B thì công ty A là Bên cung ứng dịch vụ nhưng trong quan hệ hợp đồng lưu kho bãi giữa Công ty A và công ty cho thuê kho bãi c thì công ty A lại là Bên sử dụng dịch vụ

- Trong quan hệ vận chuyển Bưu điện còn có sự tham gia của bên thứ

ba gọi là bên nhận bưu gửi Bên nhận bưu gửi tuy không tham gia giao kết hợp đồng nhưng vần có một số quyền và nghĩa vụ trong vận chuyển Bưu điện như: Nghĩa vụ bưu gửi đúng thời gian và địa điểm; quyền nhận bưu gửi được chuyển đến; quyền kiểm tra số lượng, chất lượng bưu gửi được chuyển đến; quyền yêu cầu Bên cung ứng dịch vận chuyến Bưu điện bồi thường thiệt hại phát sinh do chậm nhận được bưu gửi, do bưu gửi bị mất mát, hư hỏng trong quá trình vận chuyển

2.2.4 Quy định về quyền và nghĩa vụ cùa các bên trong vận chuyển bưu điện

2.2.4.1 Quyền và nghĩa vụ của bên sử dụng dịch vụ vận chuyển Bưu điện:

2.2.4.1.1 Quyền của bên sử dụng dịch vụ vận chuyển Bưu điện:

- Được Bưu điện cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin về dịch vụ vận chuyển bưu điện khi có nhu cầu sử dụng;

31

- Được quyền sở hữu bưu gửi cho đến khi bưu gửi được phát cho ngườinhận;

- Được quyền thay đối họ tên, địa chỉ người nhận, rút lại bưu gửi và chuyền tiếp bưu gửi khi bưu gửi chưa được phát cho người nhận;

- Được đảm bảo chỉ tiêu chât lượng dịch vụ mà Bưu điện đã công bô;

- Được đảm bảo bí mật thông tin về sử dụng dịch vụ vận chuyển bưu điện trừ trường hợp quy định của pháp luật;

- Được truy vấn thông tin và khiếu nại về dịch vụ đã sử dụng trong thời hạn quy định;

- Được yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp khi không đồng ý kết quả giải quyết khiếu nại của bưu điện;

- Được bôi thường thiệt hại và khăc phục hậu quả theo quy định của Bưu điện và pháp luật trong trường hợp sai sót được xác định là do lỗi vận của Bưu điện

2.2.4.I.2 Nghĩa vụ ciía bên sử dụng dịch vụ vận chuyên Bưu điện:O • • CT • • • </ •

- Cung cấp đầy đủ, chính xác họ tên, địa chi của người gửi, người nhận

và thực hiện các quy định về các điều kiện về sử dụng dịch vụ để đàm bảo an toàn đối với bưu gửi;

- Cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về nội dung bưu gửi và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung bưu gửi;

- Thanh toán đủ giá cước dịch vụ và các chi phí khác theo quy định của Bưu điện, trừ trường hợp được miễn, giảm giá cước theo quy định của Bưu điện hoặc các bên có thoả thuận khác;

- Tạo điều kiện thuận lợi cho Bưu điện phát bưu gửi đến địa chi nhận;

32

- Cung cấp đầy đủ các giấy tờ, bằng chứng, căn cứ liên quan đến nội dung khiếu nại và chịu trách nhiệm về tính xác thực của các giấy tờ, bằng chứng, căn cứ này theo quy định của pháp luật;

- Hoàn trả số tiền bồi thường đã nhận trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận được thông báo thu hồi tiền bồi thường của Bưu điện nếu sai sót được xác định do lỗi của khách hàng

2.2.4.2 Quyền và nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ vận chuyển Bưu điện

2.2.4.2.I Quyên của bên cung ứng dịch vụ vận chuyên Bưu điện:

- Được kiểm tra nội dung gói, kiện hàng hoá trước khi chấp nhận;

- Được thanh toán đầy đủ giá cước và các chi phí khác khi đã cung ứng dịch vụ cho người sử dụng dịch vụ;

- Được từ chối cung ứng dịch vụ nếu phát hiện bưu gửi vi phạm quy định của pháp luật và quy định về điều kiện cung ứng vận chuyển bưu điện của Bưu điện;

- Được từ chối giải quyết những khiếu nại không phù hợp quy định của Bưu điện và của pháp luật;

- Trường hợp sai sót được xác định do lồi cùa khách hàng, Bưu điện được quyền khởi kiện khách hàng nếu không hoàn trả số tiền bồi thường đã nhận trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận được thông báo thu hồi tiền bồi thường của Bưu điện

- Được xử lý bưu gửi không có người nhận theo quy định của pháp luật

2.2.4.2.2 Nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ vận chuyến Bưu điêno • CT o • • • V •

33