Tài liệu Luận Văn: Sự cần thiết phải thành lập công ty mua bán nợ cấp quốc gia cho việt nam doc

Thêm vào đó, hoạt động mua, bán và xử lý nợ tồn đọng được thực hiện để xử lý dứt điểm các khoản nợ và tài sản tồn đọng, kém phẩm chất, … góp phầnlàm lành mạnh hóa tình hình TCDN, thúc đẩ

Luận Văn

Sự cần thiết phải thành lập công ty mua bán nợ cấp

quốc gia cho việt nam

bỏ Riêng về vấn đề giải quyết nợ xấu cũng có nhiều ý kiến trái chiều, nhiều biệnpháp có thể triển khai Điều quan trọng đối với Việt Nam là cần lựa chọn phương

án phù hợp với tình hình đất nước và có những xử lý quyết liệt để tránh nợ xấuquay trở lại trong tương lai Thời điểm hiện tại nước ta cũng đã có một công tychuyên về mua bán nợ xấu trực thuộc bộ tài chính là Công ty Mua, bán nợ và tàisản tồn đọng của doanh nghiệp, lấy tên quốc tế là Debt and Asset tradingCompany hay còn gọi tắt là DATC, với số vốn điều lệ ban đầu là 2000 tỷ đồngđược hình thành từ nguồn NSNN và các nguồn hợp pháp khác cấp DATC chínhthức đi vào hoạt động kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2004 với con dấu riêng, có tàikhoản tại kho bạc NN, tài khoản tại các NHTM trong và ngoài nước, trụ sở chínhcủa công ty tại số 4, ngõ Hàng Chuối 1, phố Hàng Chuối, phường Phạm Đình

Hổ, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội Cùng với đó tại các NHTM hầu như cũng đều

đã thành lập các công ty mua bán nợ cho riêng mình, nhưng với nguồn vốn còn

eo hẹp, kinh nghiệm và chuyên môn chưa nhiều nên thời điểm hiện tại chưa cókhả năng giải quyết hết số nợ xấu nói trên Đòi hỏi nhà nước, chính phủ phải cóphương án thích hợp để giúp các NHTM cũng như nền kinh tế giải quyết dứtđiểm số nợ xấu đó, giúp lưu thông nguồn vốn chết để các doanh nghiệp, NHTM

có nguồn vốn tái sản xuất, đầu tư phát triển Việc thông qua Đề án thành lậpCông ty Mua bán nợ quốc gia như một cú huých cho nền kinh tế phát triển trongthời điểm nợ xấu chồng chất,thị trường bất động sản, thị trường chứng khoánđứng im, ảm đạm như hiện nay

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA, BÁN VÀ XỬ LÝ

NỢ TỒN ĐỌNG

1.1 Khái quát về vay nợ của nền kinh tế

1.1.1 Khái niệm vay nợ

“Nợ”: là một thuật ngữ thường được sử dụng rộng rãi để chỉ về các khoản

phải trả và thường dùng trong trường hợp các khoản nợ về tài sản Một khoản nợthường được xác định bởi các yếu tố: chủ nợ, khách nợ, thời hạn thanh toán, lãisuất, giá trị khoản nợ, tài sản thế chấp, tín chấp, … Có nhiều loại nợ nhưng tụ lạithì có 4 kiểu cơ bản: vay nợ, nợ tập đoàn, trái phiếu và giấy hẹn trả tiền

“Vay nợ”: là hoạt động nhằm phát sinh các khoản nợ, được hình thành khi

một bên đồng ý cho bên kia vay một khoản hay một lượng tài sản nhất định.Trong xã hội ngày nay thì đi kèm với việc vay nợ thường là khoản đảm bảo khảnăng thanh toán hay còn gọi là mức lãi suất tính theo từng thời điểm

Ngoài ra, vay nợ nếu được hiểu theo nghĩa rộng sẽ là người đi vay sử dụngsức mua trước khi kiếm đủ tổng số tiền để trả cho toàn bộ sức mua đó - đây cũng

là một trong những chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp, công ty hiệnnay

1.1.2 Vai trò của vay nợ

Trong kinh doanh, sản xuất, việc sử dụng công cụ vay nợ của doanh nghiệpnhư được coi là một chính sách quan trọng và có ảnh hưởng rất lớn đến kết quảkinh doanh của doanh nghiệp đó Vay nợ cũng là một giao dịch phức tạp, trong

đó, bên cho vay cung ứng một lượng tiền có giá trị nào đó để đổi lấy nhiều lần trả

nợ của bên đi vay theo lịch trình mà hai bên đã thỏa thuận từ trước và có mức lãisuất đi kèm với các khoản vay đó Thông thường, các ông chủ doanh nghiệp sẽ

sử dụng trực tiếp các khoản vay nợ để thực hiện các nghĩa vụ đối với người mua,người bán, hàng tồn kho và trang thiết bị, máy móc của doanh nghiệp hoặc đơngiản chỉ để duy trì một lượng tiền mặt ổn định ở mức an toàn tùy theo tình hìnhkinh tế

Thêm vào đó, các khoản nợ vay luôn là động lực giúp cho doanh nghiệp tìmkiếm những dự án mới, những chiến lước kinh doanh mới hoặc mở rộng sản xuấtkinh doanh, tạo đòn bẩy tài chính vì tương ứng với mỗi khoản vay là một áp lựctrả nợ theo hạn rất lớn Tạo đà phát triển cho doanh nghiệp trong ngắn hạn hoặcdài hạn

1.1.3 Các hình thức vay nợ

Nợ được hình thành khi một bên đồng ý cho bên đi vay được vay mộtkhoản có giá trị nhất định và thường được đảm bảo bởi một mức chi trả nhấtđịnh Các khoản nợ có giá trị lớn thường được đảm bảo bằng các khoản thế chấphoặc lãi suất chứng khoán của tài sản của bên đi vay, trong đó bên cho vay có thể

có một số quyền hạn nhất định đối với tài sản đó khi bên đi vay không có khảnăng trả nợ hay vỡ nợ Một số hình thức vay nợ cơ bản:

- Vay nợ cơ bản là hình thức đơn giản nhất của nợ Nó bao gồm một bản

thoả thuận về việc cho vay một lượng tiền trong một khoảng thời gian nhất định

và ghi rõ thời hạn hoàn lại số tiền đó Trong vay thương mại còn có thêm lãi suất.Lãi suất được tính bằng tỷ lệ phần trăm của tổng số tiền cho vay hàng năm Lãisuất cũng được trả vào ngày theo thoả thuận

- Nợ tập đoàn là khoản nợ được cung cấp cho các công ty muốn vay số tiền

nhiều hơn những người cho vay đơn lẻ và chịu rủi ro trong phạm vi vay đơn lẻ

đó Số tiền vay thường có giá trị rất lớn Trong trường hợp này, mỗi tập đoàn hayngân hàng có thể đồng ý đưa ra một tỷ lệ lãi suất trên tổng số tiền cho vay

- Trái phiếu là một chứng khoán nợ được phát hành bởi công ty hoặc chính

phủ Người sở hữu trái phiếu sẽ được hoàn trả số tiền mua trái phiếu gốc cộngthêm lãi suất Trái phiếu được phát hành cho các nhà đầu tư tại thị trường mà tổchức phát hành muốn vay tiền Trái phiếu có thời hạn xác định thường là một sốnăm; có những loại trái phiếu dài hạn trên 30 năm, tuy nhiên loại này không phổbiến Đến kỳ hạn thanh toán, số tiền mua trái phiếu sẽ được trả đầy đủ cho nhàđầu tư và phần lãi suất Lãi suất có thể được trả vào cuối kỳ hạn hoặc được trảtheo giai đoạn Trái phiếu có thể được giao dịch trên thị trường trái phiếu Tráiphiếu được các nhà đầu tư coi là một hình thức đầu tư tương đối an toàn hơn cổphiếu

- Giấy hẹn trả tiền cũng giống như giấy xác nhận khả năng trả nợ trong kế

toán, là một bản thoả thuận trong đó nêu rõ sự cam kết của bên vay nợ đối vớibên cho vay về nghĩa vụ trả một số tiền nhất định Nghĩa vụ đó có thể phát sinhthêm khi trả nợ vay hoặc phát sinh từ các hình thức vay nợ khác Ví dụ, trongkinh doanh, giá mua bán có thể bao gồm giá của những khoản thanh toán ngay vàcủa những khoản hẹn trả sau Những nội dung trong giấy hẹn trả tiền bao gồm sốtiền chính phải thanh toán, lãi suất và ngày hạn trả tiền Ngoài ra, giấy hẹn trảtiền cũng có thể có những điều khoản quy định về quyền của người cho vay trongtrường hợp người vay bị vỡ nợ bao gồm cả việc tịch thu tài sản thế chấp Đối với

các khoản vay cá nhân, giấy hẹn trả nợ thường là bản viết tay có chữ ký của haibên để thuận lợi cho việc tính thuế và làm chứng từ lưu giữ.

1.1.4 Các chủ thể tham gia vay nợ

- Chính phủ: Chính phủ tại mỗi quốc gia với vai trò làm đầu tàu về điều

tiết nền kinh tế quốc dân, hoạch định chính sách và nghiên cứu những vấn đề vĩ

mô của nền kinh tế Tùy vào mỗi giai đoạn và tùy vào từng điều kiện của mỗiChính phủ mà những nhà hoạch định chính sách đưa ra những quyết sách về cáckhoản nợ của Chính phủ Chính phủ có thể tham gia vay nợ trên trường quốc tế,

có thể là vay của tổ chức, Ngân hàng Thế giới hoặc vay trực tiếp hoặc nhận việntrợ có điều kiện từ một Chính phủ khác Mặc khác, Chính phủ có thể vay trongchính quốc gia của mình, đó là việc phát hành trái phiếu chính phủ, thườngnhững trái phiếu này có thời gian đáo hạn dài, trái phiếu Chính phủ thường đượchuy động từ phía tiền nhàn rỗi của người dân Các khoản vay nợ của Chính phủhay được gọi bằng nợ công Tùy vào chính sách và điều kiện mà tỷ lệ vay nợ củaChính phủ cao hay thấp Chính phủ sẽ sủ dụng những khoản này cho những mụcđích an sinh, xã hội, trợ cấp hoặc xây dựng cơ sở hạ tầng, …

- Doanh nghiệp: doanh nghiệp là chủ thể có số lượng lớn nhất trong nền

kinh tế có nhu cầu về vốn và vay nợ Doanh nghiệp khi có nhu cầu về vay vốn cóthể vay trong nước hoặc vay nước ngoài Với các khoản vay nợ nước ngoài, chủthể doanh nghiệp thường vay từ các tổ chức, Chính phủ, phi Chính phủ hoặc vayviện trợ từ một số quỹ Doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn để sản xuất kinh doanh

có thể vay từ các khoản FDI từ các tổ chức Chính phủ hoặc đơn vị, tổ chức đầu

tư trực tiếp vào quốc gia đó, các khoản vay này thì thường được Chính phủ phêduyệt với tỷ lệ nhất định đối với từng doanh nghiệp có nhu cầu

- Ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng: ngân hàng thương mại

và các tổ chức tín dụng thường là chủ thể đứng ra cho vay hoặc làm trung gian tàichính đáp ứng nhu cầu của việc huy động vốn, vay nợ từ phía doanh nghiệp hoặcChính phủ Các ngân hàng thương mại hoặc tổ chức tín dụng thường vay từ ngânhàng trung ương nếu như họ có nhu cầu, hoặc là đầu mối tiếp nhận nguồn vay nợ

từ tổ chức quản lý vốn nước ngoài hoặc tổ chức nước ngoài tại nước sở tại, hoặc

sẽ tiếp cận nguồn vay từ khoản tiền nhàn rỗi ở khu vực dân cư với mức lãi suấttheo quy định không vượt quá mức trần mà Chính phủ quy định

- Người dân: người dân trong một quốc gia khi có nhu cầu về vốn cũng sẽ

được tiếp cận để vay tùy vào mục đích sử dụng Người dân thường thực hiện vay

nợ từ các ngân hàng thương mại vì đây là kênh dễ nhất, an toàn và nhanh nhấtđối với người dân Thông thường, nhu cầu vay nợ của người dân thường để đầu

tư vào một số lĩnh vực như bất động sản, chứng khoán, góp vốn cổ phần hoặccũng có thể vay nợ để cho tiêu dùng như trả góp tài sản, cho vay lại với mức lãisuất cao hơn …

1.2 Hoạt động mua, bán và xử lý nợ tồn đọng

1.2.1 Một số khái niệm

1.2.1.1 Nợ tồn đọng

“Nợ tồn đọng”: là thuật ngữ được sử dụng để nói về các khoản nợ phải thu,

nợ phải trả đã quá hạn thanh toán nhưng chưa thu được hay chưa trả được Tronggiới hạn bài viết, có thể chỉ sử dụng từ “nợ” để chỉ “nợ tồn đọng” tại các công ty,doanh nghiệp

“Chủ nợ”: là các doanh nghiệp hay tổ chức có nợ phải thu.

“Khách nợ”: là các doanh nghiệp, tổ chức hay cá nhân có nợ phải trả 1.2.1.2 Hoạt động mua, bán nợ tồn đọng

“Hoạt động mua, bán nợ tồn đọng”: là việc chủ nợ có các khoản nợ tồn

đọng phải thu bán lại cho công ty mua, bán nợ Lúc này, công ty mua, bán nợ(được thành lập để mua bán và xử lý nợ tồn đọng cho doanh nghiệp) sẽ trở thànhchủ nợ mới của khách nợ Có hai loại mua, bán nợ tồn đọng chính là mua, bán nợtồn đọng theo chỉ định và mua, bán nợ tồn đọng theo thỏa thuận

“Mua, bán nợ tồn đọng theo chỉ định”: là việc mua, bán nợ tồn đọng theo

chỉ định của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở đề nghị của các cơ quan Nhà nước

có thẩm quyền

“Mua, bán nợ tồn đọng theo thỏa thuận”: là hình thức mà bên bán là các

chủ nợ hoặc bên mua là các nhà đầu tư tiềm năng khác và công ty mua, bán nợliên hệ, giao dịch trực tiếp để tìm hiểu nhu cầu và năng lực để ký hợp đồng muabán khoản nợ theo cơ chế thị trường "thuận mua vừa bán", trong đó giá cả đượchai bên thống nhất trên cơ sở thoả thuận trực tiếp hoặc thông qua các hình thức

khác như đấu thầu, đấu giá

“Phương án mua nợ”: là phương án do công ty mua, bán nợ xây dựng để

mua một hoặc một số khoản nợ phải thu của một hoặc một số chủ nợ

1.2.1.3 Hoạt động xử lý nợ tồn đọng

“Hoạt động xử lý nợ tồn đọng”: là những hoạt động thực hiện nghĩa vụ với

những khoản nợ tồn đọng như tổ chức đòi nợ trực tiếp hoặc thông qua các tổchức khác cung cấp dịch vụ đòi nợ hợp pháp tại Việt Nam, bán lại các khoản nợtồn đọng đã mua với các hình thức thỏa thuận, chào giá hoặc tổ chức đấu giácông khai hoặc có thể cho thuê, đầu tư, tổ chức sản xuất kinh doanh, liên doanhkhai thác tài sản …

1.2.2 Sự cần thiết phải mua, bán và xử lý nợ tồn đọng

Trong quá trình hoạt động sản xuất - kinh doanh, các doanh nghiệp khôngthể tránh khỏi việc phát sinh các khoản nợ hoặc sử dụng nợ là một trong nhữngchiến lược phát triển của một số ông chủ doanh nghiệp Doanh nghiệp có thể làchủ thể vay nợ hoặc cũng có thể là chủ thể cho vay các đối tượng như Chính phủ,các tổ chức tín dụng, các doanh nghiệp khác, người lao động Việc thanh toánđúng thời hạn các khoản nợ là một yêu cầu rất cần thiết nhưng trên thực tế, donhững yếu tố chủ quan và khách quan, có những khoản nợ không được thanhtoán đúng thời điểm, hoặc trả chậm, hoặc không thể có khả năng thanh toán, điều

đó làm phát sinh những khoản nợ đọng và nó sẽ ảnh hưởng không tốt đến sự pháttriển của nền kinh tế và tình hình kinh doanh của doanh nghiệp dù là cho vay hay

là đi vay Nợ tồn đọng nhiều khả năng sẽ gây mất khả năng thanh toán của cácdoanh nghiệp

Thêm vào đó, hoạt động mua, bán và xử lý nợ tồn đọng được thực hiện để

xử lý dứt điểm các khoản nợ và tài sản tồn đọng, kém phẩm chất, … góp phầnlàm lành mạnh hóa tình hình TCDN, thúc đẩy sắp xếp và chuyển đổi hay cổ phầnhóa doanh nghiệp, củng cố được tình hình hoạt động kinh doanh của doanhnghiệp có nợ tồn đọng và sẽ giúp cho tình hình kinh tế tăng trưởng, xã hội pháttriển

1.2.3 Mục đích mua, bán và xử lý nợ tồn đọng

Đối với doanh nghiệp, hoạt động mua, bán nợ được sử dụng để giải quyếtcác vấn đề về tài chính còn tồn đọng như mua lại các khoản nợ bằng các biệnpháp thương lượng trực tiếp, đấu giá hoặc theo chỉ định, sau đó, các công ty đứng

ra nhận trách nhiệm mua bán nợ có trách nhiệm với các khoản nợ tồn đọng nàythay cho doanh nghiệp khách nợ có nhu cầu, qua đó, giảm bớt những khó khăn

và hạn chế cho doanh nghiệp này, đặc biệt với những khoản nợ đến hạn và doanhnghiệp trong quá trình cổ phần hóa, tái cấu trúc, chuyển đổi hình thức đang gặpnhững khó khăn về vốn Sau khi mua lại các khoản nợ tồn đọng, việc quan trọngnhất tiếp theo đó là xử lý các khoản nợ tồn đọng này Với vai trò quan trọng làgiảm bớt gánh nặng, rủi ro cho các khoản nợ tồn đọng của doanh nghiệp thì cáckhoản nợ tồn đọng sẽ được xem xét, giải quyết và xử lý bằng nhiều hình thức,qua đó, đã lành mạnh hóa được tình hình tài chính của các công ty hay doanhnghiệp khách nợ

Nhìn chung, hoạt động mua bán và xử lý nợ tồn đọng đóng góp một vai tròquan trọng trong nền kinh tế, nó không chỉ là một hình thức hợp pháp nhằm xử

lý, hợp lý hóa các khoản nợ tồn đọng, mà còn góp phần giải quyết những tồn tại

về tài chính của công ty nhằm góp phần đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa, sắpxếp, giao, bán hay cho thuê Ngoài ra, nghiệp vụ này góp phần tạo định hướngcho việc phát sinh một số hoạt động trung gian tài chính, đẩy nhanh tiến trìnhhình thành và phát triển thị trường chứng khoán, thị trường vốn, thị trường tàisản … tạo thêm các công cụ hợp lý để xử lý những khó khăn có ảnh hưởng đến

hệ thống tài chính của một quốc gia nói chung hoặc từng doanh nghiệp trong nềnkinh tế nói riêng

a Mua, bán nợ tồn đọng theo thỏa thuận

Mua, bán nợ tồn đọng theo thỏa thuận là việc mua, bán nợ được thực hiệndựa trên hợp đồng ký kết giữa hai bên là công ty nhận trách nhiệm mua, bán nợ

và bên chủ nợ có nhu cầu giải quyết khoản nợ Trước hết, các công ty mua, bán

nợ và các chủ nợ có nợ tồn đọng chủ động tiếp cận để tìm hiểu nhu cầu mua, bán

nợ của các bên, sau đó, khi hình thành nhu cầu, chủ nợ sẽ trực tiếp cung cấp chocông ty nhận trách nhiệm mua, bán nợ tồn đọng các tài liệu liên quan đến cáckhoản nợ tồn đọng này Vì việc trao đổi, mua, bán nợ được thực hiện trực tiếpgiữa hai bên cho nên công tác kiểm tra, thẩm định, định giá các khoản nợ rấtquan trọng đối với công ty nhận trách nhiệm mua, bán nợ vì nó ảnh hưởng trựctiếp đến doanh thu và chi phí của công ty, nếu giá mua cao quá sẽ khiến cho chiphí mua lại khoản nợ này cao hay ngược lại giá bán thấp sẽ làm giảm doanh thucủa công ty mua, bán nợ gây thất thoát về tài chính cho những công ty này

b Mua, bán nợ tồn đọng theo chỉ định

Hoạt động mua, bán nợ tồn đọng theo chỉ định tức là việc công ty mua, bán

nợ sẽ mua, bán các khoản nợ tồn đọng theo chỉ định của Thủ tướng Chính phủ,trong hoạt động này, công ty chịu trách nhiệm mua, bán nợ sẽ không phải chịunhững rủi ro mà khoản nợ này mang lại, tức là sẽ chịu ít rủi ro hơn từ các khoản

nợ trong hoạt động mua, bán nợ tồn đọng theo thỏa thuận mang lại, ngoài ra sẽđược nhận một khoản phí tùy theo các khoản nợ tồn đọng được chỉ định mua.Các đối tượng thường được xem xét bán các khoản nợ tồn đọng theo chỉ định làcác doanh nghiệp nhà nước thực hiện cổ phần hóa khi phần vốn Nhà nước tạidoanh nghiệp không đủ để xử lý lỗ lũy kế và nợ không có khả năng thu hồi, các

doanh nghiệp Nhà nước cần giữ lại là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước theo đề

án sắp xếp, đổi mới được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhưng bị thua lỗ vàkhông có khả năng thanh toán nợ do thực hiện các quyết định của cơ quan cóthẩm quyền, thay đổi cơ chế, chính sách tác động trực tiếp đến doanh nghiệphoặc một số nguyên nhân khách quan như thiên tai, dịch bệnh

1.2.4.2 Quy trình xử lý nợ tồn đọng

a Quy trình xử lý nợ tồn đọng theo thỏa thuận

Khi hợp đồng mua, bán nợ có hiệu lực, công ty mua, bán nợ coi các khoản

nợ như loại hàng hóa đặc biệt, qua đó lập ra các phương án để xử lý các khoản nợ

đã được mua về.Thông thường, các hình thức xử lý nợ tồn đọng thường là: xử lý

nợ thông qua hình thức xử lý tồn tại tài chính và tái cơ cấu doanh nghiệp gắnhoặc không gắn với chuyển nợ thành vốn góp (sau đây sẽ gọi tắt là xử lý nợ gắnvới tái cơ cấu doanh nghiệp), chuyển nhượng tài sản đảm bảo để thanh toán nợ

do khách nợ tự thực hiện hoặc phối hợp cùng công ty mua, bán nợ, bán nợ thôngqua đấu giá hoặc thỏa thuận, thu nợ theo phương án thỏa thuận với khách nợ, thuhồi nợ có chiết khấu, hoán đổi nợ lấy tài sản, thỏa thuận để khách nợ hoán đổinghĩa vụ trả nợ cho bên thứ ba, chuyển nợ thành vốn góp cổ phần, chứng khoánhóa khoản nợ, cơ cấu lại giá trị và thời gian trả nợ, kể cả việc ân hạn nợ gốc vàlãi, khởi kiện ra Tòa án để áp dụng các biện pháp tố tụng thu hồi nợ Ở bài viết sẽnêu rõ quy trình xử lý nợ theo 4 hình thức xử lý chủ yếu được sử dụng trong thờigian hiện nay

* Quy trình xử lý nợ tồn đọng bằng hình thức thanh toán nợ nhờ chuyển nhượng tài sản đảm bảo của khoản nợ

Quy trình được thực hiện từ việc công ty mua, bán nợ lập hồ sơ về phương

án xử lý để trình Tổng giám đốc duyệt, trong đó có cả đề xuất về giá của tài sảnđảm bảo và hiệu quả của việc thực hiện phương án bán tài sản đảm bảo để thanhtoán khoản nợ

Sau khi hồ sơ về phương án xử lý được duyệt, công ty sẽ tổ chức thực hiệnphương án chuyển nhượng tài sản như đã đề ra Tài sản đảm bảo có thể đượcthực hiện chuyển nhượng bằng hình thức thỏa thuận trực tiếp hoặc đấu giá côngkhai tùy theo hiệu quả của phương án đề xuất đã được Tổng Giám đốc duyệt Sốtiền thu được từ việc bán tài sản đảm bảo sẽ dùng để chi trả cho khoản nợ tồnđọng này và các chi phí liên quan khác trong quá trình bán tài sản đảm bảo

* Quy trình xử lý nợ tồn đọng bằng hình thức bán nợ

Quy trình được thực hiện cũng bằng việc lập hồ sơ phương án xử lý nợ tồnđọng để trình Tổng giám đốc xét duyệt, trong đó cũng cần có đề xuất về giá bánkhoản nợ tồn đọng đó cùng với hiệu quả của việc thực hiện phương án

Sau khi phương án được duyệt, công ty sẽ thực hiện việc bán nợ theophương án đã đề ra ở trên Khoản nợ tồn đọng có thể được bán theo hình thứcđấu giá, chào giá cạnh tranh hoặc thỏa thuận trực tiếp tùy theo hiệu quả củaphương án được duyệt Số tiền thu được từ việc bán các khoản nợ sẽ được thanhtoán cho khoản nợ tồn đọng và các chi phí thực hiện liên quan khác trong quátrình bán nợ tồn đọng

* Quy trình xử lý nợ tồn đọng gắn với tái cơ cấu doanh nghiệp

Sau khi công ty mua, bán nợ thực hiện việc phân loại doanh nghiệp thành 3loại: DN 100% vốn Nhà nước, DN cổ phần và các loại hình DN khác, từ đó,công ty sẽ có các cơ sở để đánh giá việc giảm trừ trách nhiệm về các khoản nợ

tồn đọng của doanh nghiệp Nếu doanh nghiệp là doanh nghiệp 100% vốn Nhà

nước: công ty mua, bán nợ sẽ tổ chức làm việc và lập biên bản để thỏa thuận một

số nội dung về chuyển đổi sở hữu, định giá doanh nghiệp với cơ quan chủ quảncủa doanh nghiệp, xây dựng phương án chuyển đổi sở hữu theo quy định để trình

cơ quan có thẩm quyền duyệt, cùng với đó là sẽ tìm ra những nhà đầu tư chiến

lược cam kết góp vốn Nếu doanh nghiệp là doanh nghiệp cổ phần: công ty cũng

tổ chức làm việc với doanh nghiệp để thỏa thuận một số nội dung cơ bản về vấn

đề xử lý tồn tại tài chính, xử lý các khoản nợ gắn với tái cơ cấu doanh nghiệp,xác định giá trị cổ phiếu hoặc giá trị phần vốn góp Sau đó, doanh nghiệp sẽ phảitiến hành đại hội cổ đông phê duyệt nội dung xử lý tài chính gắn với việc tái cơcấu doanh nghiệp, 2 bên sẽ thống nhất tổ chức thực hiện phương án đã đề ra Vớicác loại hình doanh nghiệp khác: đơn vị thực hiện phương án chủ động thốngnhất cách thức thực hiện phương án xử lý các khoản nợ gắn với tái cơ cấu doanhnghiệp theo những nguyên tắc như đã nêu ở trên và trình Tổng giám đốc xem xét

và phê duyệt Công ty mua, bán nợ kết hợp với doanh nghiệp thực hiện phương

án đã được thông qua

b Quy trình xử lý nợ tồn đọng theo chỉ định

Cũng giống như quy trình, thủ tục xử lý nợ tồn đọng theo thỏa thuận, công

ty mua, bán nợ cũng thực hiện các bước tương tự với từng hình thức xử lý vớicác khoản nợ được chỉ định, cũng có 4 phương thức chủ yếu đó là xử lý nợ thôngqua việc bán tài sản đảm bảo, xử lý nợ thông qua chuyển nhượng các khoản nợ

và các hình thức xử lý các khoản nợ tồn đọng khác đã nêu chi tiết ở trên và có

thêm một số quy định khác Ngoài ra, khi tiến hành mua nợ tồn đọng theo chỉđịnh, công ty mua, bán nợ sẽ Bộ Tài chính cấp tiền từ nguồn chi phí cải cáchdoanh nghiệp Nhà nước để thanh toán cho bên bán theo giá của phương án đượcchỉ định sau khi hợp đồng có hiệu lực Phần giá trị thu hồi khoản nợ tồn đọng sẽđược xử lý bằng cách chi cho việc bù đắp chi phí sửa chữa, nâng cấp tài sản đảmbảo, chi phí định giá, đấu giá và khuyến khích việc xử lý nhanh, hiệu quả cáckhoản nợ tồn đọng nhằm thu hồi vốn cho Nhà nước, phần còn lại sẽ được nộp lạicho NSNN.

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động mua, bán và xử lý nợ tồn đọng

1.3.1 Nhân tố chủ quan

1.3.1.1 Vốn của công ty

Vốn của công ty là một trong những nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng đếnhoạt động mua, bán và xử lý nợ tồn đọng tại các công ty mua, bán nợ Kháchhàng của công ty là những tổ chức, doanh nghiệp có những khoản nợ tồn đọngđến hạn có nhu cầu xử lý, đặc biệt là trong thời kỳ nền kinh tế đang dần ổn địnhhiện nay thì giá trị các khoản nợ thường rất lớn Để đáp ứng nhu cầu của kháchhàng về các khoản nợ, công ty mua, bán nợ cần phải có số vốn lớn để mua, bán

và xử lý các khoản nợ Giả sử các khoản nợ của khách hàng có nhu cầu có giá trịlớn, vốn của công ty mua, bán nợ không đủ sẽ làm giảm khả năng kinh doanh và

uy tín của công ty trên thị trường, vì với những khoản nợ có nhu cầu giải quyếtthông thường sẽ được mua, bán theo cơ chế thị trường Mặt khác, khi có một sốvốn lớn, công ty sẽ có thể có khả năng mở rộng quan hệ, hợp tác với nhiều doanhnghiệp, tổ chức có nhu cầu giải quyết các khoản nợ vì khi ấy khả năng tiếp cậnvới các khoản nợ sẽ dễ dàng hơn, tạo đà phát triển cho công ty mua, bán nợ Vốncủa các công ty bao gồm vốn chủ sở hữu và nợ nhưng với công ty mua bán nợ thìchủ yếu vốn của công ty là vốn chủ sở hữu vì những nhà quản lý cần giữ an toàncho công ty, tất nhiên, các công ty mua, bán nợ cũng có quyền phát hành tráiphiếu hoặc vay ở các tổ chức tín dụng để phục vụ cho hoạt động mua, bán và xử

lý nợ tồn đọng khi có nhu cầu

1.3.1.2 Mạng lưới và quan hệ của công ty mua, bán nợ

Bên cạnh vốn, thì mạng lưới và quan hệ của công ty mua, bán nợ cũng lànhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của công ty Trong khi mạng lưới củacông ty ảnh hưởng đến việc tiếp xúc của công ty mua, bán nợ đến các khoản nợtồn đọng có nhu cầu xử lý thì quan hệ của công ty mua, bán nợ là uy tín của họvới đối tác khi nhận trách nhiệm mua, bán để xử lý các khoản nợ tồn đọng củakhách hàng, đặc biệt trong trường hợp thực hiện mua, bán nợ theo thỏa thuận

Nếu công ty có mạng lưới rộng lớn thì khả năng biết đến và tiếp cận với cáckhoản nợ của những doanh nghiệp từ nhỏ đến lớn sẽ dễ dàng hơn vì các công ty,doanh nghiệp thường cũng có nhiều chi nhánh nằm rải rác ở nhiều địa phươngkhác nhau và nhu cầu về giải quyết nợ của các chi nhánh cũng khác nhau, khicông ty mua, bán nợ có mạng lưới rộng sẽ giảm thiểu được thời gian, chi phí cho

cả công ty và bên khách hàng có nợ tồn đọng

Ngoài ra, việc thẩm định của công ty mua, bán nợ đến các doanh nghiệp cónhu cầu sẽ dễ dàng và thuận tiện hơn nếu công ty mua, bán nợ có mạng lưới chinhánh rộng Giả sử như doanh nghiệp ở địa phương có nợ tồn đọng, tại đó, công

ty có chi nhánh của mình, việc được tiếp cận để tìm hiểu thông tin của doanhnghiệp sẽ dễ dàng hơn và giảm được rủi ro hơn cho phía công ty mua, bán nợ vì

đã biết rõ về công ty ở địa phương ấy, nhiều khi việc tiếp cận các khoản nợ sẽđược chủ động hơn

1.3.1.3 Uy tín của công ty

Trong nền kinh tế thị trường, cho dù kinh doanh ở bất kỳ loại mặt hàng nàothì uy tín cũng đều là một trong những yêu cầu quan trọng hàng đầu, quan trọnghơn, khi các công ty mua bán nợ kinh doanh loại hàng hóa đặc biệt - mua, bán nợtồn đọng - lĩnh vực rất mới và nhạy cảm thì uy tín của công ty càng được đẩy lêncao, đặc biệt là với những khách hàng lớn, những khách hàng tiềm năng và uy tínvới Chính phủ trong những khoản mua, bán nợ được chỉ định Chính vì thế, khilựa chọn một công ty mua, bán nợ thì khách hàng sẽ lựa chọn dựa trên việc tiếpcận một số thông tin hoặc tiêu chi như sau:

- Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty dựa trên các báo cáo tài chính,báo cáo thường niên có kiểm toán hàng năm, những giấy tờ, dự án, phương ángiải quyết các vấn đề liên quan đến mua, bán và xử lý nợ tồn đọng trong nhiềunăm Mọi khách hàng sẽ lựa chọn những công ty mua, bán nợ có kết quả kinhdoanh tốt, đều đặn hàng năm và có tình hình tài chính lành mạnh Các công tylớn, có uy tín sẽ thường được lựa chọn, đây cũng là điều quan trọng để các công

ty mua, bán nợ có thể tăng vốn chủ sở hữu hoặc huy động vốn cũng như tiếp cậnvới các khoản nợ tồn đọng một cách dễ dàng hơn

- Cơ sở vật chất, trình độ kỹ thuật công nghệ dựa trên sự minh bạch của cácgiấy tờ đăng ký kinh doanh, địa điểm, trụ sở, mạng lưới khách hàng, hệ thốngquản lý, hệ thống thông tin, trang điện tử … ngoài ra, khách hàng còn chú ý đếntính chuyên nghiệp của công ty Công ty có cơ sở vật chất tốt, công nghệ cao sẽkhông chỉ giảm thiểu được thời gian, áp lực công việc mà còn là điều kiện tốt đểtăng tính hiệu quả của việc xử lý công việc

1.3.1.4 Trình độ cán bộ quản lý, nhân viên và tổ chức bộ máy công ty mua, bán nợ

Trình độ cán bộ quản lý, nhân viên ảnh hưởng rất lớn đến việc lựa chọn vàniềm tin của khách hàng Qua đó, mọi người sẽ để ý đến qua việc nhân viên công

ty thực hiện các nghiệp vụ như thẩm định, tiếp cận, thu thập thông tin về cáckhoản nợ tồn đọng, qua đó đưa ra những phương án mang lại hiệu quả tối ưu sẽtạo ra môi trường kinh doanh tốt, kết quả hoạt động kinh doanh tăng đều hàngnăm và tạo được uy tín trên thị trường cũng như tạo ấn tượng đối với khách hàng

Tổ chức bộ máy khoa học của công ty mua, bán nợ sẽ giúp cho công việcthuận liên hơn, linh động hơn, qua đó cho thấy khả năng của những nhà lãnh đạocông ty, đặc biệt là trong những quyết định mang tầm chiến lược của họ, nhữngquyết định đúng đắn và phù hợp với tình hình thị trường hiện tại Từ đó, côngviệc mua, bán và xử lý nợ sẽ chuyên nghiệp hơn, nhanh hơn và mang lại hiệu quảcao hơn Không những vậy, nếu cán bộ quản lý và nhân viên công ty làm việckhoa học, chuyên nghiệp sẽ tạo niềm tin cho khách hàng có nhu cầu giải quyếtcác vấn đề về nợ tồn đọng

1.3.1.5 Vấn đề thực hiện quy trình mua, bán và xử lý nợ tồn đọng

Các quy trình thực hiện mua, bán và xử lý nợ tại các công ty mua, bán nợ sẽảnh hưởng đến thời gian và tính chính xác từ khâu tiếp nhận hồ sơ, thu thập sốliệu, thẩm định, định giá và lên kế hoạch phương án giải quyết, xử lý các khoản

nợ tồn đọng Việc thực hiện các quy trình mua, bán và xử lý nợ tồn đọng góp vaitrò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của công ty, vì chỉ khi công việc đượcthực hiện một cách khoa học, chính xác, tuần tự và những quyết định được đưa rađúng đắn thì mới giảm thiểu được thời gian, chi phí của cả bên công ty lẫn kháchhàng cần xử lý nợ tồn đọng Ngoài ra, những quy định trong việc thực hiệnnhững hoạt động liên quan đến công tác mua, bán và xử lý nợ cần được nêu rõràng, khoa học và được sửa đổi, bổ sung dựa trên tình hình thực tế hàng kỳ, hàngnăm, nếu không rất có thể sẽ gây chồng chéo, không minh bạch và đặc biệt làmgiảm hiệu quả của công việc, tăng thời gian trong việc giải quyết các vấn đề liênquan, gây mất niềm tin cho doanh nghiệp có nhu cầu giải quyết nợ tồn đọng

1.3.2 Nhân tố khách quan

1.3.2.1 Cơ chế, chính sách

Cơ chế chính sách hay môi trường pháp lý chính là những yếu tố về luậtpháp quy định về các hoạt động liên quan đến mua, bán và xử lý nợ tồn đọng,hoặc những quy định của bộ Tài chính với từng công ty mua, bán nợ, vì thế nêncác nhân tố pháp lý ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của các công ty mua, bán

nợ Vì kinh doanh, mua, bán nợ tồn đọng là một mặt hàng còn rất mới, đặc biệt

và nhạy cảm nên những quy định của pháp luật về hoạt động này vẫn còn hạnchế và sơ khai, gây ra một số khó khăn cho công việc kinh doanh của các công tymua, bán nợ Qua đó cho thấy, một môi trường pháp lý chính xác, chặt chẽ, quyđịnh về các chuẩn tắc hợp lý sẽ tạo điều kiện cho công việc kinh doanh mặt hàng

nợ tồn đọng của các công ty mua, bán nợ sẽ gặp thuận lợi, đồng thời tạo điềukiện cho việc giải quyết, xử lý nợ tồn đọng được dễ dàng và thuận tiện Qua đó,khách hàng cũng sẽ cảm thấy an toàn, và việc mua, bán nợ để xử lý sẽ phù hợphơn với cơ chế thị trường hiện nay

1.3.2.2 Tình hình nền kinh tế

Dù kinh doanh mặt hàng gì và ở thời điểm nào thì tình hình kinh tế không ítthì nhiều cũng ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến mọi doanh nghiệp trên thịtrường, trong đó có các công ty mua, bán nợ Khi một nền kinh tế kém, chậmtăng trưởng và phát triển, lạm phát cao sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp, nhất

là những doanh nghiệp có tỷ lệ nợ trên tổng tài sản lớn, qua đó sẽ xuất hiện rấtnhiều những khoản nợ Tuy nhiên, khi nền kinh tế trì trệ, những khoản nợ sẽ trởthành những khoản nợ khó đòi, khó thu hồi, khó giải quyết hoặc chậm xử lý, việcnày sẽ gây ra khó khăn cho các công ty mua, bán nợ nếu nhận về những khoản

nợ như thế, đặc biệt là những khoản nợ xấu, không thể thu hồi Mặt khác, vớimột nền kinh tế mạnh, phát triển đều, tất nhiên, sẽ không thể thiếu những khoản

nợ tồn đọng, vì bất cứ một công ty hay doanh nghiệp kinh doanh ở các ngànhnghề nào đi chăng nữa thì việc sử dụng nợ cũng là một trong những chiến lượcphát triển của họ Nhưng lúc này, những khoản nợ sẽ hấp dẫn hơn với nhữngcông ty mua, bán nợ vì tính khả thi ở những phương án xử lý nó Những khoản

nợ lúc này sẽ làm giảm áp lực, rủi ro hơn với các doanh nghiệp, đây là nhữngkhoản nợ tồn đọng do công việc sản xuất kinh doanh bị chậm, hoặc chưa thu hồi,chưa bán được sản phẩm theo kế hoạch, những khoản nợ tồn đọng có thể đượckhắc phục, được chi trả nhưng cần thời gian, đây cũng chính là lúc thích hợp choviệc xuất hiện của các công ty mua, bán nợ

1.3.2.3 Sự phát triển của thị trường mua, bán nợ

Như đã nói nhiều lần ở trên, mặt hàng kinh doanh nợ tồn đọng là một mặthàng đặc biệt và nhạy cảm nên sự phát triển của thị trường mua, bán nợ cũng làtác nhân quan trọng giúp cho các công ty mua, bán nợ gặp nhiều thuận lợi trongcác vấn đề giải quyết những khoản nợ tồn đọng Thị trường mua, bán nợ pháttriển sẽ giúp cho các thông tin trên thị trường được chính xác, nhanh chóng vàthuận lợi hơn, sẽ xuất hiện nhiều chủ thể mua, bán nợ hơn làm cho những khoản

nợ có thể dễ dàng mua, bán và trao đổi trên thị trường, tạo môi trường thuận lợicho các công ty mua, bán nợ hoạt động mở rộng và những khách hàng có nợ tồnđọng cần xử lý gặp nhau và có hướng giải quyết tối ưu cho những khoản nợ tồnđọng này.

Ngược lại, một thị trường mua, bán nợ chưa phát triển sẽ gây ra khó khăncho việc phát triển các công ty mua, bán nợ vì sẽ khó tạo được niềm tin trên thịtrường cũng như việc khó tìm các phe đối tác, tìm kiếm khách hàng và tiếp cậnmặt hàng nợ tồn đọng Hoạt động mua, bán nợ vì thế mà gặp khó khăn và khôngthể phát triển được

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MUA, BÁN VÀ XỬ LÝ NỢ TỒN ĐỌNG

TẠI CÔNG TY MUA BÁN NỢ VIỆT NAM (DATC)

2.1 Sự cần thiết hình thành Công ty Mua bán nợ Việt Nam (DATC)

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty Mua bán nợ Việt Nam

Tại Nghị quyết hội nghị lần thứ ba của Ban chấp hành TW Đảng khóa IX

về việc tiếp tục, sắp xếp và nâng cao hiệu quả của DNNN, Thủ tướng Chính phủ

đã ký phê duyệt quyết định số 109/2003/QĐ-TTg vào ngày 06 tháng 3 năm 2003

về việc thành lập Công ty Mua, bán nợ và tài sản tồn đọng của doanh nghiệp, lấytên quốc tế là Debt and Asset trading Company hay còn gọi tắt là DATC, với sốvốn điều lệ ban đầu là 2000 tỷ đồng được hình thành từ nguồn NSNN và cácnguồn hợp pháp khác cấp DATC chính thức đi vào hoạt động kể từ ngày 01tháng 01 năm 2004 với con dấu riêng, có tài khoản tại kho bạc NN, tài khoản tạicác NHTM trong và ngoài nước, trụ sở chính của công ty tại số 4, ngõ HàngChuối 1, phố Hàng Chuối, phường Phạm Đình Hổ, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.Công ty kinh doanh với đối tượng và phạm vi là các khoản nợ và tài sản tồn đọngcủa các doanh nghiệp và các hoạt động khác như mua các khoản nợ và tài sản tồnđọng của doanh nghiệp dưới các hình thức thỏa thuận trực tiếp, đấu thầu, đấu giáhoặc theo chỉ định của Thủ tướng Chính phủ, tiếp nhận các khoản nợ và tài sản

đã loại trừ không tính vào giá trị doanh nghiệp để xử lý khi thực hiện chuyển đổi

sở hữu DNNN Theo Quyết định số 55/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ

đã công nhận DATC là DNNN hạng đặc biệt với mục tiêu xử lý các khoản nợhoặc tài sản tồn đọng như tổ chức đòi nợ, bán các khoản nợ và tài sản, đầu tưdưới việc sử dụng các khoản nợ và tài sản tồn đọng để góp cổ phần, tư vấn, môigiới xử lý nợ và tài sản tồn đọng nhằm lành mạnh hóa tình hình TCDN

Ngày 30 tháng 6 năm 2010, theo quyết định số 1494/QĐ-BTC của Bộtrưởng Bộ Tài chính về việc tổ chức lại Công ty Mua, bán nợ và tài sản tồn đọngcủa doanh nghiệp chuyển đổi thành Công ty TNHH một thành viên Mua, bán nợViệt Nam hay còn gọi là Công ty Mua, bán nợ Việt Nam, tên gọi quốc tếVietnam Debt and Asset trading Corporation và giữ nguyên tên viết tắt DATCtrong giao dịch, trụ sở chính của công ty được chuyển đến số 51 Quang Trung,phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội Công ty Mua, bán nợ ViệtNam hoạt động với mục tiêu giúp đỡ các DN và NHTM nhằm lành mạnh hóatình hình TC thông qua việc mua, bán nợ và tài sản tồn đọng để xử lý Số vốnđiều lệ của công ty đã được tăng lên ở mức 2481 tỷ đồng Sau 8 năm đi vào hoạt

động, Công ty Mua, bán nợ Việt Nam - DATC đã đạt được nhiều thành tích tronglĩnh vực kinh doanh đặc biệt này và hoàn thành nhiệm vụ mà Thủ tướng Chínhphủ và Bộ Tài chính giao, thúc đẩy sự hình thành và phát triển của thị trường nợ,tạo thêm nguồn hàng cho thị trường tài chính, qua đó, gián tiếp đẩy nhanh sựphát triển đồng bộ các yếu tố thị trường Thêm vào đó, Công ty Mua, bán nợ ViệtNam đã góp phần định hướng cho việc hình thành và phát triển một số định chếtài chính trung gian như công ty đòi nợ, công ty tư vấn tài chính, công ty mua,bán nợ trong nền kinh tế thị trường hiện nay, DATC đã từng bược tạo nên thươnghiệu và hiệu quả kinh doanh, có chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong nước Thời gian tới, Công ty Mua, bán nợ Việt Nam sẽ tiến hành nâng cấp để trởthành một Tập đoàn hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực mua, bán và xử lý nợ vàtài sản tồn đọng, cùng với phương châm hoạt động kể từ những ngày đầu là:

“Hợp tác tạo nên sức mạnh - Chia sẻ tạo dựng thành công”, trở thành cánh chim

đầu đàn trong lĩnh vực đang kinh doanh

2.1.2 Cơ cấu tổ chức và vận hành bộ máy Công ty Mua bán nợ Việt Nam

DATC là DNNN hạng đặc biệt, do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ Đếnnay, Công ty Mua, bán nợ Việt Nam đã mở rộng mạng lưới hệ thống chi nhánhcủa mình trên một số thành phố lớn nước ta như Hà Nội, thành phố Hồ ChíMinh, Đà Nẵng tạo ra một mạng lưới bao gồm 12 công ty con và 32 công ty liênkết trên toàn lãnh thổ Việt nam, ngoài ra thì còn 7 công ty có vốn góp tại DATC

Bộ máy quản lý của công ty dưới quyền Bộ Tài chính bao gồm: Hội đồng thànhviên, Kiểm soát viên, Tổng giám đốc, Phó Tổng giám đốc, Kế toán trưởng và Bộmáy giúp việc được biểu diễn trên sơ đồ bộ máy công ty như sau:

2.1.2.1 Bộ Tài chính

Công ty Mua, bán nợ Việt Nam có chủ sở hữu nhà nước Chính phủ phâncông Bộ Tài chính thực hiện các quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu đối vớiDATC Qua đó, Bộ Tài chính sẽ quản lý, giám sát hoạt động của Công ty Mua,bán nợ Việt Nam và ủy quyền cho Hội đồng thành viên trực tiếp quản lý

2.1.2.2 Hội đồng thành viên

Hội động thành viên do Bộ trưởng Bộ Tài chính bổ nhiệm không quá 5thành viên với nhiệm kỳ tối đa 5 năm, trong đó 1 thành viên sẽ được bổ nhiệmlàm Chủ tịch hội đồng thành viên Hội đồng thành viên là cơ quan quản lý công

ty, nhân danh chủ sở hữu Công ty Mua, bán nợ tổ chức thực hiện một số quyền

và nghĩa vụ của chủ sở hữu, chịu trách nhiệm trước pháp luật và sở hữu về việcthực hiện các quyền và nhiệm vụ được giao theo quy định của pháp luật liênquan

Hồi đồng thành viên thực hiện nhiệm vụ quản lý Công ty Mua, bán nợ từ

Bộ Tài chính được phép quyết định cơ cấu tổ chức bộ máy, tổ chức họp, phương

án tổ chức kinh doanh, tiền lương và những kế hoạch ngắn, trung và dài hạn củacông ty và bộ máy quản lý Hồi đồng thành viên được phép bổ nhiệm, miễnnhiệm, cách chức, khen thưởng hay kỷ luật với Tổng giám đốc nhưng phải có ýkiến của Bộ Tài chính Thành viên Hội đồng thành viên sẽ bị miễn nhiệm nếu viphạm pháp luật hoặc thiếu năng lực hay tuổi cao Hội đồng thành viên làm việctheo chế độ tập thể, họp thường kỳ hàng quý để xem xét những vẫn đề thuộcthẩm quyền và các quyết định chỉ được thông qua nếu được tán thành quá 50%tổng số thành viên HĐQT có mặt, ngoài ra, Hội đồng thành viên cũng có thể họpbất thường nếu công ty có những vấn đề cấp bách

2.1.2.3 Chủ tịch Hội đồng thành viên

Chủ tịch Hội đồng thành viên là 1 trong 5 thành viên của Hội đồng thànhviên Công ty Mua, bán nợ Việt Nam do Bộ Tài chính bổ nhiệm Chủ tịch Hộiđồng thành viên đại diện cho Hội đồng thành viên ký nhận vốn, đất đai, tàinguyên và các nguồn lực khác do chủ sở hữu giao, chuẩn bị cho các chương trìnhhoạt động, nội dung và tài liệu họp của Hội đồng thành viên cũng như chủ trì, lấy

ý kiến trong cuộc họp Hội đồng thành viên hàng kỳ Chủ tịch Hội đồng thànhviên có nhiệm vụ giám sát Hội đồng thành viên, có thể đình chỉ các quyết địnhcủa Tổng giám đốc nếu trái với Nghị quyết DATC cũng như của Hội đồng thànhviên, thêm vào đó, Chủ tịch Hội đồng thành viên trực tiếp ký các Quyết định,Nghị quyết của Hội đồng thành viên, kiểm tra, giám sát trực tiếp Tổng giám đốc,thông qua các phương án về nhân sự để Tổng Giám đốc quyết định bổ nhiệm,miễn nhiệm, mức lương và các lợi ích khác đối với Phó Tổng Giám đốc, Kế toántrưởng, Giám đốc Chi nhánh, Trung tâm, Trưởng Văn phòng đại diện và trưởngcác đơn vị hạch toán độc lập

2.1.2.4 Kiểm soát viên

Kiểm soát viên của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam bao gồm không quá 3thành viên chuyên trách do Bộ trưởng Bộ Tài chính bổ nhiệm, miễn nhiệm, 1Kiểm soát viên sẽ đứng ra để phụ trách chung các vấn đề liên quan đến việc phâncông, điều phối công việc của các Kiểm soát viên, nhiệm kỳ của Kiểm soát viênkhông quá 3 năm và có thể được bổ nhiệm lại khi hết nhiệm kỳ

Kiểm soát viên sẽ làm công việc chịu trách nhiệm trước pháp luật và Bộ Tàichính về việc kiểm tra tính hợp lý, hợp pháp của Hội đồng thành viên, Chủ tịchHội đồng thành viên và Tổng giám đốc khi thực hiện các quyền và nhiệm vụtrong công tác quản lý Công ty Mua, bán nợ Việt Nam Nhiệm vụ của các Kiểm

soát viên là thẩm định lại các báo cáo tài chính, báo cáo tình hình kinh doanh vàcác báo cáo liên quan đến công tác quản lý trước khi trình các cơ quan có chứcnăng quản lý, qua đó đưa ra các kiến nghị để sửa đổi, bổ sung, cơ cấu lại tổ chứchoặc các công việc liên quan đến điều hành và hoạt động kinh doanh của DATC.

2.1.2.5 Tổng Giám đốc

Tổng Giám đốc Công ty Mua, bán nợ Việt Nam là thành viên do Hội đồngthành viên bổ nhiệm dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Tài chính với nhiệm kỳkhông quá 5 năm và có thể được bổ nhiệm lại khi hết nhiệm kỳ Tổng Giám đốccủa DATC sẽ là người đại diện trước pháp luật, trực tiếp điều hành các hoạt độnghàng ngày của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam thực hiện theo kế hoạch, Nghịquyết, Quyết định của Hội đồng thành viên sau các kỳ họp thường kỳ

Tổng Giám đốc có nhiệm vụ sử dụng một cách có hiệu quả nguồn vốn theophương án đã được Hội đồng thành viên duyệt, thực hiện các phương án đầu tư,phương án mua, bán và xử lý nợ tồn đọng, góp vốn, cho thuê hoặc thanh lý tàisản dưới sự ủy quyền của Hội đồng thành viên Tổng Giám đốc có thể đề nghịHội đồng thành viên quyết định bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm, khen thưởng hoặc

xử phạt với thành viên Bộ máy giúp việc của mình Tổng Giám đốc có quyền kýcác hợp đồng nhân danh DATC, tuyển dụng lao động theo đúng quy định theopháp luật dưới sự kiểm tra và giám sát của Hội đồng thành viên và Kiểm soátviên, qua đó, trực tiếp điều hành Bộ máy giúp việc để cung cấp đầy đủ các tàiliệu theo yêu cầu của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam, chịu trách nhiệm về kếtquả kinh doanh của DATC, Bộ Tài chính, Hội đồng thành viên về việc thực hiệncác nhiệm vụ được giao

2.1.2.6 Bộ máy giúp việc cho Tổng Giám đốc

Bộ máy giúp việc cho Tổng Giám đốc bao gồm Phó Tổng Giám đốc, Kếtoán trưởng, Văn phòng và các Ban chuyên môn, các Chi nhánh, Văn phòng đạidiện và đơn vị hạch toán phụ thuộc

Phó Tổng Giám đốc là thành viên do Tổng Giám đốc bổ nhiệm, sẽ giúpTổng Giám đốc Công ty Mua, bán nợ Việt Nam điều hành công ty theo sự phâncông và ủy quyền của Tổng Giám đốc, chịu trách nhiệm về nhiệm vụ được phâncông và ủy quyền

Kế toán trưởng là thành viên cũng do Tổng Giám đốc bổ nhiệm, giúp TổngGiám chỉ đạo, tổ chức thực hiện các công tác liên quan đến kế toán tài chính,thống kê của công ty

Văn phòng, các Ban chuyên môn, các Chị nhánh, Văn phòng đại diện vàđơn vị hạch toán phụ thuộc có chức năng tham mưu, giúp việc Hội đồng thành

viên và Tổng Giám đốc trong việc quản lý, điều hành các công việc của Công tyMua, bán nợ Việt Nam Chức năng và nhiệm vụ cụ thể của cơ cấu bộ máy giúpviệc cho Tổng Giám đốc trên từng giai đoạn, thời điểm và công việc cụ thể sẽ dochính Tổng Giám đốc đề nghị lên Hội đồng thành viên xét duyệt.

2.1.3 Phạm vi hoạt động và kết quả kinh doanh của Công ty Mua bán nợ Việt Nam những năm gần đây

Công ty Mua, bán nợ Việt Nam chính thức đi vào hoạt động kinh doanh từnăm 2004 sau Nghị quyết 05 thành lập của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị lầnthứ 3 của Ban chấp hành TW Đảng khóa IX với mục tiêu chính được nêu trong

Hội nghị: “Xử lý các khoản nợ tồn đọng và tài sản không cần dùng, chờ thanh

lý, vật tư ứ đọng kém, mất phẩm chất, góp phần lành mạnh hóa tình hình tài chính doanh nghiệp, thúc đẩy quá trình sắp xếp và chuyển đổi DNNN”

2.1.3.1 Những năm đầu đi vào hoạt động (giai đoạn 2004-2008)

Công ty Mua, bán nợ Việt Nam là một trong những đơn vị đi đầu trong lĩnhvực kinh doanh một mặt hàng vẫn còn khá mới và đặc biệt ở Việt Nam - nợ và tàisản tồn đọng, vì thế nên những năm đầu tiên gặp khá nhiều khó khăn từ khâu tổchức nhân sự đến đi vào hoạt động kinh doanh, sản xuất, nhưng những thành tựubước đầu đạt được đã phần nào đem lại niềm tin cho các nhà quản lý và kháchhàng

Về hoạt động tiếp nhận, xử lý nợ và tài sản đã loại trừ không tính vào giá trịcủa doanh nghiệp khi chuyển đổi sở hữu DNNN, tính trong 5 năm đầu hoạt độnggiai đoạn 2004-2008, DATC đã tiếp nhận nợ và tài sản tồn đọng của 2215 doanhnghiệp trong nước bao gồm 874 DNTW và 1341 DN địa phương Đến năm 2006,DATC đã hoàn thành nhiệm vụ tiếp nhận nợ và các tài sản đã được loại trừ khỏi

DN cổ phần hóa Năm 2007, phương châm làm việc của Công ty Mua, bán nợViệt Nam đã thay đổi thành tiếp nhận nợ và tài sản loại trừ ở đâu thì xử lý ngay ở

đó Trong giai đoạn 5 năm đầu, DATC đã tiếp nhận nợ và tài sản loại trừ có giátrị sổ sách lên đến 2802 tỷ đồng Lũy kế đến năm 2008, DATC đã xử lý xong tàisản ở 1363 DN, tổng số tiền thu về cho NSNN từ việc xử lý nợ và tài sản loại trừlên đến 347 tỷ đồng

Về hoạt động xử lý tồn tại tài chính thực hiện tái cơ cấu, chuyển đổi sở hữu

và phục hồi hoạt động doanh nghiệp, đến cuối năm 2008 DATC đã xử lý tàichính cho 58 doanh nghiệp Nhìn chung những doanh nghiệp này sau khi được

xử lý đã có những chuyển biến tích cực chỉ sau một thời gian ngắn, lợi nhuận đạtkhá cao, người lao động có thu nhập ổn định, đóng thuế đầy đủ Đây cũng là

những thành công bước đầu của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam trong nhữngnăm đầu tiên hoạt động.

Về hoạt động mua, bán nợ và tài sản tồn đọng, trong 5 năm đầu tiên, DATC

đã mua 5.883 tỷ đồng giá trị sổ sách nợ tồn đọng, trong đó có 336 tỷ đồng muatheo chỉ định của Thủ tướng Chính phủ Số tiền để chi cho việc mua nợ là 1.992

tỷ đồng, bình quân giá mua trên giá trị sổ sách của khoản nợ đạt tỷ lệ gần 34%.Trong số đó, tính đến hết năm 2008, DATC đã xử lý để thu hồi được 1.178 tỷđồng, bằng 59% số tiền chi cho việc mua nợ, qua đó đã chuyển nợ thành vốn góp

cổ phần tại 11 DNNN, trị giá khoảng 211 tỷ đồng Các doanh nghiệp được Công

ty Mua, bán nợ Việt Nam thực hiện xử lý các tồn tại về tài chính đã dần phục hồi,tái cơ cấu hoặc chuyển đổi sở hữu đã đi vào hoạt động

Bảng 1 : 11 phương án đã được DATC hoàn thiện tái cơ cấu

(giai đoạn 2004-2008) T

T Tên doanh nghiệp Thời gian mua nợ Thời gian phê duyệt

1 Công ty Sadico Cần Thơ Tháng 7/2006 Tháng 10/2006

2 Công ty đường Kon Tum Tháng 9/2007 Tháng 6/2008

11 Công ty mía đường Sơn La Tháng 9/2007 Tháng 11/2007

“Nguồn: Báo cáo tóm tắt kết quả 5 năm hoạt động của DATC”

Mặc dù các hoạt động kinh doanh của DATC có tính chất đặc thù, với mặthàng hóa kinh doanh rất đặc biệt, nhiệm vụ luôn gắn liền với các nhiệm vụ liênquan đến chính trị, xã hội nhưng Công ty Mua, bán nợ Việt Nam luôn đạt đượchiệu quả kinh tế, bảo toàn và phát triển vốn cũng như đóng góp cho NSNN đềuđặn

Trong 5 năm đầu đi vào hoạt động, các chỉ tiêu tài chính của DATC liên tụctăng trưởng đều và rất tốt, lãi thu được của năm sau luôn cao hơn năm trước, đikèm với đó là số tiền đóng góp cho NSNN cũng tăng theo Như trong bảng đã chỉ

rõ, năm đầu tiên đi vào hoạt động, doanh thu của DATC chỉ đạt ở mức 20.314triệu đồng, và chỉ nộp cho NSNN được 23.728 triệu đồng mà chưa trích lập dựphòng tài chính Đến năm 2005, doanh thu của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam

đã tăng hơn 3 lần đi kèm với đó là lợi nhuận cũng đã tăng hơn 2 lần từ 15.860triệu đồng lên 35.306 triệu đồng Năm 2006 là một bước đột phá trong kinhdoanh của công ty, 91% số nợ mua là kể từ năm này, trong tổng số tiền thu hồi

xử lý thì 70.8% là giai đoạn 2006-2008, doanh thu hàng năm tăng nhanh ở cácmức 410.492 triệu đồng năm 2006 tăng hơn 6 lần so với cùng kỳ năm 2005, đếnnăm 2007 doanh thu của DATC ở mức cao nhất trong 5 năm là 604.252 triệuđồng, số tiền chi nộp NSNN gấp 6 lần so với năm 2004 ở mức 134.684 triệuđồng

Bảng 2: Bảng doanh thu, lợi nhuận của công ty giai đoạn 2004-2008

“Nguồn: Báo cáo tóm tắt kết quả 5 năm hoạt động của DATC”

Năm 2008, do chịu ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế, doanh thu củacông ty có giảm nhưng lợi nhuận công ty lại đạt được ở mức cao nhất là 160.000triệu đồng, công ty đã trích lập dự phòng tài chính được 197.000 triệu đồng vànộp cho NSNN 120.000 triệu đồng Tổng kết sau 5 năm đầu đi vào hoạt động,tổng số vốn Nhà nước tại Công ty Mua, bán nợ Việt Nam đã đạt 2.237 triệuđồng, ngoài số vốn điều lệ của công ty là 2.000 tỷ đồng được NSNN cấp thì đãđược bổ sung thêm 237 tỷ đồng từ lợi nhuận để lại của công ty Lợi nhuận củacông ty và đóng góp cho NSNN được biểu diễn lại ở biểu dưới đây

Biểu 1: Lợi nhuận và nộp NSNN của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam

Đơn vị: tỷ đồng

“Nguồn: Báo cáo tóm tắt kết quả 5 năm hoạt động của DATC”

Nhìn chung, sau 5 năm đầu đi vào hoạt động, Công ty Mua, bán nợ ViệtNam đã có những đóng góp tích cực cho đất nước, phù hợp với mục tiêu thànhlập, thúc đẩy thực hiện các chương trình kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước,

thực hiện đúng định hướng ban đầu thành lập công ty: “Xử lý các khoản nợ tồn

đọng và tài sản không cần dùng để góp phần lành mạnh hóa tình hình TCDN, thúc đẩy quá trình sắp xếp và chuyển đổi DNNN” Mặc dù còn nhiều khó khăn

và vướng mắc vì là đơn vị đi đầu trong một lĩnh vực ngành nghề mới, song vớiviệc đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ được giao về kinh tế, chính trị, xã hội,Công ty Mua, bán nợ Việt Nam giai đoạn 2004-2008 vẫn bảo toàn và phát triểnđược số vốn Nhà nước giao, đóng góp cho NSNN đều đặn, tiết kiệm được nhiềukhoản chi phí cho Nhà nước và đạt được mức lợi nhuận tăng đều hàng năm

2.1.3.2 Kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty Mua, bán nợ những năm gần đây (giai đoạn 2009-2011)

Sau thành công bước đầu của 5 năm đầu tiên đi vào hoạt động kinh doanh,Công ty Mua, bán nợ Việt Nam đã dần chứng tỏ được là đơn vị đi đầu trong lĩnhvực kinh doanh mua, bán nợ, các cán bộ công nhân viên đã tích lũy được nhiềukinh nghiệm, đặc biệt là các hoạt động kinh doanh mua, bán và xử lý nợ tồn đọnggắn với tái cấu trúc, tái cơ cấu doanh nghiệp

Bảng 3: Bảng doanh thu, lợi nhuận của công ty giai đoạn 2009 - 2011

“Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh hàng năm Công Mua, bán nợ Việt Nam”

Năm 2009, tổng doanh thu của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam là 523.270triệu đồng, trong đó, doanh thu từ hoạt động mua, bán nợ chiếm 64,88% tổngdoanh thu, còn lại là doanh thu từ hoạt động xử lý nợ và tài sản tồn đọng nhậnbàn giao cùng một số hoạt động khác như tiền lãi gửi ngân hàng, thu lãi từ cổtức

Sau năm 2009, Bộ Tài chính đã thay đổi, bổ sung một số cơ chế, chínhsách về hoạt động mua, bán nợ, quy định tại Thông tư 79/TT-BTC khiến chohoạt động kinh doanh của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam cũng được hoàn thiệnhơn, tuy nhiên vẫn còn gặp nhiều khó khăn và hạn chế do chưa đồng bộ, ngoài rathị trường tài chính, chứng khoán và bất động sản có diễn biến khá khó lường,phần nào làm giảm hiệu qua kinh doanh của công ty trong những năm 2010,

2011 Tổng doanh thu năm 2011 đạt 578.570 triệu đồng, mặc dù vượt kế hoạch9% nhưng có giảm nhẹ so với năm 2010 ở mức 583.400 triệu đồng Trong đó,doanh thu từ hoạt động mua, bán nợ không đạt được như kế hoạch mong muốn,doanh thu từ xử lý tài sản và thu hồi nợ loại trừ khỏi giá trị của doanh nghiệpkhách hàng và các doanh thu từ hoạt động tài chính tăng 34% so với cùng kỳnăm 2010 Chỉ tính riêng năm 2011, DATC đã ký được 20 hợp đồng mua nợ với

tỷ lệ giá mua nợ trên giá trị sổ sách các khoản nợ là 11,06% giúp cho doanh thu

từ hoạt động mua, bán nợ năm 2011 đạt mức 359.570 triệu đồng Cũng trongnăm 2011, Công ty Mua, bán nợ Việt Nam đã thực hiện tái cơ cấu thành côngcho 12 DN khách hàng, trong đó có 10 DN 100% vốn NN và 2 công ty cổ phần.Như vậy, chỉ tính từ năm 2007 đến nay, Công ty mua, bán nợ Việt Nam đã thựchiện mua nợ và tái cơ cấu cho 72 DN, bao gồm 44 DN đã tái cơ cấu thành công

và 28 DN đang triển khai với tỷ lệ thu hồi đạt 90,6% đạt 1.486,374 tỷ đồng Theo

báo cáo kết quả kinh doanh hai quý đầu năm 2011 của các DN do Công ty Mua,bán nợ Việt Nam tái cơ cấu thành công đạt tổng doanh thu 4.063 tỷ đồng, tổnglợi nhuận 134 tỷ đồng Tuy đạt được một số thành công nhưng kết quả hoạt độngkinh doanh của DATC trong hai năm 2010 và 2011 chưa đạt được chỉ tiêu như đề

ra, doanh số mua nợ chỉ đạt 20,2% so với kế hoạch Giai đoạn này cũng gắn liềnvới sự kiện mang tính lịch sử của DATC khi công ty được Bộ Tài chính và Chínhphủ chính thức chuyển đổi từ Công ty Mua, bán nợ và tài sản tồn đọng doanhnghiệp trở thành Công ty TNHH một thành viên Mua, bán nợ Việt Nam

Như vậy, sau 8 năm đi vào hoạt động, Công ty Mua, bán nợ Việt Nam đãtriển khai 36 phương án để thu hồi nợ, thu hồi được 339.068 triệu đồng, tỷ lệ thuhồi đạt 118,5%, thêm vào đó, 6 phương án mua nợ theo chỉ định của Thủ tướngChính phủ và 112 phương án theo phương thức thỏa thuận để tái cơ cấu DN vàthu hồi nợ với tổng giá mua nợ là 2.338,518 tỷ đồng, thu hồi 2.232,624 tỷ đồng,đạt 99,4% Qua kết quả đó, sau 8 năm, Công ty Mua, bán nợ Việt Nam đã tận thucho NSNN 498.138 triệu đồng từ việc xử lý tài sản và thu hồi nợ loại trừ vào giátrị của DN khách hàng

Biểu 2: Lợi nhuận Công ty Mua, bán nợ Việt Nam sau 8 năm hoạt động

Đơn vị: tỷ đồng

“Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh hàng năm Công Mua, bán nợ Việt Nam”

2.2 Thực trạng hoạt động mua, bán và xử lý nợ tồn đọng tại Công ty Mua bán nợ Việt Nam

2.2.1 Thực trạng hoạt động mua, bán nợ tồn đọng

2.2.1.1 Thực trạng hoạt động mua, bán nợ tồn đọng theo thỏa thuận

Sau năm 2008, tình hình kinh tế đất nước ta đã dần phục hồi sau ảnh hưởngcủa cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, sang năm 2009, mặc dù nền kinh tế đãtăng trưởng nhưng tốc độ vẫn còn chậm, các thị trường tài chính - tiền tệ hay bấtđộng sản , chứng khoán chịu ảnh hưởng ít nhiều đến hoạt động mua, bán nợ củaCông ty Mua, bán nợ Việt Nam

Bảng 4: Bảng thực hiện chỉ tiêu doanh thu hoạt động mua, bán nợ

Đơn vị:triệu đồng

Tỷ lệ (%) (Thực hiện/Kế hoạch DT được

giao)

“Nguồn: Báo cáo tổng kết hoạt động mua, bán nợ hàng năm của DATC”

Thực hiện chỉ tiêu doanh thu mua, bán nợ theo thỏa thuận

Trong tình hình nền kinh tế đang dần phục hồi nhưng vẫn gặp nhiều khókhăn, các doanh nghiệp có những khoản nợ tồn đọng thường là những công tyđược cổ phần hóa từ trước, đặc biệt là những công ty trong lĩnh vực xây dựng vàcung cấp vật tư trong xây dựng Trong năm 2009, Công ty Mua, bán nợ ViệtNam đã thực hiện mua, bán nợ theo hình thức thỏa thuận cho 38 doanh nghiệp,đạt mức doanh thu 188.077 triệu đồng và vượt mức kế hoạch đề ra 1,4% Tiêubiểu, doanh thu từ hoạt động mua, bán nợ tại một số công ty như Công ty đườngKon Tum số tiền 21.592 triệu đồng vượt mức 5.500 triệu đồng, từ Công tySadico 17.245 triệu đồng, vượt kế hoạch 42%, tăng doanh thu từ Công ty xâydựng vật tư vận tải 33.996 triệu đồng hay tăng doanh thu 14.463 triệu đồng từhoạt động mua, bán nợ tại Công ty CP đay Indiganhi Năm 2010, hoạt động mua,bán nợ tuy chịu nhiều ảnh hưởng từ sự biến động thất thường có tính chất bất lợicủa thị trường tài chính - tiền tệ nên chỉ thực hiện được 28 phương án mua, bán

nợ nhưng chỉ có 8 phương án vượt chỉ tiêu kế hoạch, 16 phương án không códoanh thu và 4 phương án còn lại thì không hoàn thành kế hoạch Tuy nhiên,doanh thu của Công ty Mua, bán nợ Việt Nam từ hoạt động mua, bán nợ đã hoàn