Sửa chữa đồ tạo tác bằng giấy Sherelyn Ogden - Trưởng bộ phận Bảo quản, Hiệp hội lịch sử Minnesota Một phương pháp được nhiều người sử dụng khi sửa chữa giấy rách hoặc gia cố những vùn
Trang 1Sửa chữa đồ tạo tác bằng giấy
Sherelyn Ogden - Trưởng bộ phận Bảo quản, Hiệp hội lịch
sử Minnesota
Một phương pháp được nhiều người sử dụng khi sửa chữa giấy rách hoặc gia cố những vùng yếu trên một trang giấy là dùng những dải giấy trong, dai không có axit, dính kèm với chất keo nước không màu, không axit Sau đây là các chất liệu gợi ý cho việc sửa chữa tài liệu, sách, và các vật thể giấy khác
Giấy
Giấy sửa chữa được sử dụng nhiều sản xuất ở Nhật Bản từ sợi kozo Loại giấy này (thường được gọi là giấy lúa) tồn tại
ở nhiều trọng lượng khác nhau với các tên như Sekishu, Tengujo, Kizukishi và Usumino Lượng sợi của giấy Nhật khác nhau, một số giấy chứa sợi không có chất lượng bảo quản Để đảm bảo, chỉ nên dùng giấy có chứa 100% sợi kozo, mitsumata hoặc gampi hoặc sự kết hợp của những sợi này Loại giấy Nhật này rất lý tưởng cho việc sửa chữa vì trải qua thời gain, nó không bị mất màu hoặc trở nên giòn Giấy có sợi dài, dai, dễ thích ứng, như vậy sửa chữa sẽ rất
Trang 2bền Loại giấy nhẹ hơn rất phù hợp với việc sửa chữa tài liệu
vì chúng đục, không lộ và sẽ không che khuất thông tin của tài liệu Hầu hết những người làm công tác bảo quản đều sử dụng dải giấy có lỗ thủng chứ không cắt mép vì mép sờn sẽ làm việc sửa chữa mờ, khó nhận biết
Chất keo
Sử dụng chất keo thích hợp là việc làm cần thiết Bất kỳ một chất keo nào được dùng cho việc sửa chữa các vật thể bằng giấy đều phải có các thuộc tính sau:
Đủ độ chắc chắn: nó phải giữ được vật thể trong một thời gian dài
Không có xu hướng ngả màu: nó không được chuyển sang màu vàng, đen hoặc ố bẩn
Có khả năng chuyển đổi: nó phải cho phép trang giấy sửa chữa dễ dàng tách rời ra mà không cần nhiều can thiệp và không làm ảnh hưởng xấu tới vật thể, thậm chí là sau nhiều năm
Rất ít chất keo hiện đang có bán đáp ứng được tất cả các tiêu chuẩn Keo dán trong thư viện và keo dán giấy tường trải qua thời gian có thể không còn kết dính khi và thường chứa các thành phần gây hại
Trang 3Keo dán làm từ cao su, xi măng hay động vật thường chuyển màu tối hoặc ố bẩn Một vài chất keo dính tổng hợp như hồ trắng, trải qua lâu ngày sẽ rất khó khăn hoặc là không thể tháo gỡ ra được
Cần phải tránh băng keo miết (tự dính) Hầu hết chất dính trên băng keo qua thời gian sẽ gây ra ố bẩn và cần phải có hợp chất tẩy độc và chuyên môn kỹ thuật để tháo gỡ
Trong những năm gần đây băng keo miết được quảng cáo là mang tính lưu trữ đã được sử dụng Loại này có thể là bền hơn những loại băng keo tương tự nhưng vì người ta chưa biết đến tính chất lão hóa của nó, tránh sử dụng nó cho
những vật thể có giá trị Chất dính trên những băng keo mà yêu cầu sự ẩm ướt ít gây hại hơn nhưng hầu hết đều gây bẩn
và loại băng keo này cũng nên tránh dùng đối với các vật thể
có giá trị
Nhìn chung nên tránh các sản phẩm thương mại thậm chí chúng có tiếng là an toàn bởi vì sản phẩm thương mại
thường bị nhà sản xuất thay đổi Băng keo không gây bẩn năm nay có thể có công thức kết dính khác với năm tới
Hồ làm từ bột
Nhiều năm nay, người làm bảo quản ưa chuộng hồ tự quấy
từ bột Phần lớn hồ này đều được làm từ bột gạo hoặc bột
Trang 4mì Có rất nhiều công thức làm hồ này Sau đây là một công thức làm hồ từ bột mì
1- Cho một phần bột mì và bốn phần nước sạch vào một cái xoong hoặc ngăn trên của nồi hấp hai ngăn
2- Quấy đều và để yên khoảng 20 phút
3- Nếu dùng nồi hấp hai ngăn, hãy đổ vào ngăn dưới một ít nước, đảm bảo rằng ngăn trên không bị dính nước
4- Để lửa vừa phải và nấu, liên tục quấy bằng một dụng cụ đánh trứng làm từ dây kim loại
5- Khi hồ trở nên đặc, hãy vặn nhỏ lửa và tiếp tục quấy
Quấy khoảng nửa tiếng rồi bắc ra Hồ phải đặc và có màu đục Hồ được nấu trở nên đặc rất khó quấy Để quấy dễ hơn,
có thể dùng thìa gỗ thay thế dụng cụ đánh trứng, nhưng đó phải là thìa không được dùng nấu thức ăn
6- Khi đã nấu xong, hồ phải được trữ trong một hộp sạch sẽ Phải để nguội mới dùng Trước khi dùng hồ phải được lọc Cái lọc hồ của Nhật làm việc này rất tốt
Hồ nấu nhanh từ bột mì
Sản phẩm của trường đại học, một nhà cung cấp nguyên liệu bảo quản đã đưa ra công thức làm hồ bột mì nhanh (1) Mặt
Trang 5thuận lợi của công thức này là một lượng hồ nhỏ có thể được chuẩn bị dễ dàng Nếu cần thiết hãy lọc hồ trước khi dùng
Cho 1 thìa ca phê bột mì vào hộp đựng an toàn của lò vi sóng, 5 thìa nước sạch Vặn lò vi sóng ở mức cao trong khoảng từ 20 đến 30 giây Bỏ hồ ra và quấy Lại đặt vào lò trong khoảng 20-30 giây nữa Bỏ ra và quấy Tiếp tục vài lần tiến trình này cho đến khi nào hồ cứng và đục Nếu làm với
số lượng lớn hơn trong lò vi sóng thì tăng thời gian nấu giữa các lần quấy Hồ phải nguội trước khi dùng
Pha loãng và tích trữ hồ
Yêu cầu về độ đặc của hồ khác nhau, dựa vào từng loại sửa chữa Một độ đặc tương tự như kem là vừa phải cho mọiloại sửa chữa Hồ phải được hòa loãng bằng nước sạch để có được độ đặc như yêu cầu
Hồ bột không được để trong tủ lạnh, đậy kín hoặc tích trữ ở nơi khô, lạnh Nếu làm như vậy nó chỉ giữu được khoảng 1 tuần hoặc ít hơn Một số nhà bảo quản gợi ý cho thêm chất bảo quản Tuy nhiên chất bảo quản được dùng ở đây lại rất độc Nên làm hồ với số lượng ít thì tốt hơn là dùng chất bảo quản và tích trữ nó trong khoảng thời gian dài Nếu hồ
chuyển màu, mốc hoặc có mùi chua thì phải bỏ ngay đi Bỏ
đi nếu như các đốm đen xuất hiện trong hồ bới vì đó là dấu hiệu của nấm mốc hoặc vi khuẩn
Trang 6Chất xen–lu–lô-za cồn mêtyl
Quấy hồ tốn nhiều thời gian vì vậy sẽ không thực tế nếu chỉ thỉnh thoảng mới dùng chúng Chất keo dính đơn giản hơn
có thể được làm từ xen lu lô za mêtyl dưới dạng bột và được bán dưới dạng sền sệt (nhìn chung, độ đặc càng cao thì xen
lu lô za mêtyl càng ổn định) Trộn 1 thìa đầy xen lu lô za mêtyl với 1/2 chén nước sạch Để yên vài giờ trước khi
dùng Nó sẽ đặc lại khi để nguyên nhưng có thể loãng ra tới
độ thích hợp khi cho thêm nước vào Xen lu lô za mêtyl không chắc như hồ bột nhưng cũng giữ chắc được tương đối nếu không cầm vào tài liệu đó quá nhiều hoặc nó được gói trong phim pô-li-ét-te Xen lu lô za mêtyl tồn tại tốt trong vài tuần và không cần chất bảo quản
Các bước bảo quản
Tách dải băng bảo quản
Đối với công việc bảo quản cần phải có cạnh sách mềm mại nhằm tăng khả năng kết dính và ngăn cho giấy không bị rách
ở những chỗ phải bảo quản Để tách dải băng bảo quản, kẻ những đường nước sạch song song lên giấy Nhật, dùng bút lông mềm, nhỏ của họa sĩ, bút kẻ có chấm nước (thay thế mực), hoặc miếng gạc bông nhỏ Tách giấy bảo quản dọc theo đường kể ướt Tạo các dải băng có độ rộng khác nhau
để phù hợp với các miếng rách khác nhau: 1/4”, 1/2" và 3/4’’
Trang 7là độ rộng thích hợp nhất Nếu cần phải bảo quản nhiều chỗ thì việc tách các dải băng ra trước là có lợi
Dán băng bảo quản
Sử dụng một miếng thủy tinh hoặc miếng nhựa phẳng làm bề mặt để dán, quết hồ bột hoặc xen lu lô za mêtyl lên băng giấy Nhật bằng một bàn chải phẳng (rộng khoảng 1/4”) Quết lên cả phần sợi nhô ra ở rìa của dải băng Sau đó nâng dải băng lên bằng một cái kẹp và đặt lên chỗ rách Nếu như
đó là tài liệu một mặt, hãy bảo quản ở mặt trái Giấy nhẹ hơn
có xu hướng bị rách khi quết hồ vào Vì lý do này mà việc dùng những dải băng không dài quá 2 inch là dễ nhất Đối với những chỗ rách dài, có thể dùng vài dải băng ngắn xếp nối đuôi nhau Thao tác những dải băng mỏng, ướt khi bảo quản đòi hỏi phải thực hành nhiều Một khi băng bảo quản
đã được đặt vào vị trí, hãy trải một tấm giấy không có silic hoặc pô-li-ét-te (Reemay, Hollytex) lên trên Đập nhẹ lên chỗ bảo quản
Làm khô trang giấy bảo quản
Nếu có thể, đè trọng lượng lên chỗ bảo quản trong khi chờ khô Việc làm này đảm bảo sự kết dính tốt và tránh cho giấy khỏi bị cong Công việc đè trọng lượng có thể được tiến hành như sau: trước tiên đặt một miếng giấy báo hoặc giấy không có pôliette lên trên và dưới khu vực cần làm khô
Trang 8Chèn những tờ giấy thấm vào giữa, đặt một miếng kính lên trên cùng và đè trọng lượng (khoảng 1 pound) lên trên tấm kính Vật đè nặng có thể là những túi đạn chì hoặc những miếng chì có phủ vải Cần phải đề trọng lượng trong khoảng
1 tiếng hoặc hơn Có thể sử dụng bàn là dán của người làm phim ảnh , đặt ở chế độ từ thấp đến trung bình để đẩy nhanh quá trình làm khô Không được để bàn là dán tiếp xúc trực tiếp với tài liệu Đặt một miếng giấy không có pôliette vào giữua bàn là và tài liệu Là cho tới khi khô (10-20 giây), sau
đó đè trọng lượng lên trên trong vài phút để làm phẳng Chú thích
Nhiều người làm công tác bảo quản giấy chuẩn bị hồ trong
lò vi sóng chỉ khi nào lượng hồ cần ít Công thức đặc biệt này do Nancy Heugh, Heugh-Edmonson, Conservation Services, Kansas City, MO đưa ra
Nguồn cung cấp
Danh sách này không liệt kê toàn bộ nhà cung cấp Chúng tôi gợi ý bạn lấy thông tin từ những người bán hàng để có thể so sánh giá cả và có thể tiếp cận được nhiều loại sản phẩm đang có
Danh sách đầy đủ tên nhà cung cấp có thể lấy từ NEDCC Xem phần Technical Leaflets của trang web NEDCC:
Trang 9www.nedcc.org hoặc liện hệ với NEDCC để có được phiên bản cập nhật nhất
Bookmakers Internatinal, Ltd
6701B Lafayette Avenue
Riverdale, MD 20737
Telephone: (301) 459-3384
Fax: (301) 459-7629
http://www.in-folio.com/bookmakers/
Gaylord Brothers
P.O Box 4901
Syracuse, NY 13221-4901
Toll Free: (800) 428-3631 (Help Line)
Toll Free: (800) 448-6160-ordering
Toll Free Fax: (800) 272-3412
Hiromi Paper International
2525 Michigan Avenue, Unite G9
Santa Monica, CA 90404
Telephone: (310) 998-0098
Fax: (310) 998-0028
Paper Nao
4-37-28 Hakusan
Bunkyo-Ku
Tokyo 112-0001
Trang 10Japan
Telephone: 03 3944 4470
Fax: 03 3944 4699
Talas
568 Broadway
New York, NY 10012
Telephone: (212) 219-0770
Fax: (212) 219-0735
University Products
517 Main Street
P.O.Box 101
Holyoke, MA 01041
Toll Free: (800) 628-1912
Telephone: (413) 532-3372
Toll Free Fax: (800) 532-9281
Email: info@universityproducts.com
http://www.universityproducts.com
Lời cảm ơn
Tác giả xin chân thành cảm ơn sự đóng góp của các nhân viên NEDCC những năm qua trong quá trình chuẩn bị bài hướng dẫn kỹ thuật này