Văn hoá doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ  BÀI TẬP LỚN MÔN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH Giảng viên hướng dẫn TS Trần Thị Hiền Sinh viên Nguyễn Thị Hồng Nhung Mã sinh viên 20050504 Lớp QH 2020 E TCNH CLC 3 Mã HP 212 BSA4018 1 Hà Nội, 2022 2 MỤC LỤC ĐỀ TÀI 3 DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU 4 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 5 LỜI MỞ ĐẦU 6 PHẦN 1 KHÁI QUÁT NỘI DUNG CỦA HỌC PHẦN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 7 A Tóm tắt các nội dung chính của học phần 7 B Mối liên hệ giữa các.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ



BÀI TẬP LỚN MÔN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

Giảng viên hướng dẫn: TS Trần Thị Hiền Sinh viên: Nguyễn Thị Hồng Nhung

Mã sinh viên: 20050504 Lớp: QH-2020-E TCNH CLC 3

Mã HP: 212_BSA4018 1

Hà Nội, 2022

MỤC LỤC

ĐỀ TÀI 3

DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU 4

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 5

LỜI MỞ ĐẦU 6

PHẦN 1: KHÁI QUÁT NỘI DUNG CỦA HỌC PHẦN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 7

A Tóm tắt các nội dung chính của học phần 7

B Mối liên hệ giữa các nội dung 8

1 Văn hoá doanh nghiệp 8

2 Đạo đức kinh doanh 10

3 Mối liên hệ giữa văn hoá doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh 13

PHẦN 2 THỰC TRẠNG TẬP ĐOÀN VIETTEL – DOANH NGHIỆP CÓ VĂN HOÁ MẠNH 13

A ĐẶC ĐIỂM DOANH NGHIỆP CÓ VĂN HOÁ MẠNH 13

B Thực trạng VHDN của tập đoàn Viettel 13

1 Giới thiệu về tập đoàn Viettel 13

2 Các cấp độ văn hoá doanh nghiệp của Viettel 14

PHẦN 3 VẤN ĐỀ VI PHẠM ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 18

A Nguyên tắc và chuẩn mực cơ bản của đạo đức kinh doanh 18

B Thực trạng kinh doanh thiếu tính trung thực của Tập đoàn Masan 19 1 Giới thiệu về tập đoàn Masan 19

2 Những lần Masan cung cấp sản phẩm kém chất lượng ra thị trường 20

3 Tổng kết 23

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

ĐỀ TÀI

Câu 1 Trình bày tóm tắt các nội dung chính đã học của học phần Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh Phân tích và chỉ ra mối liên hệ giữa các nội dung này

Câu 2 Trình bày đặc điểm của doanh nghiệp có văn hóa mạnh? Phân tích /1 ví

dụ thực tiễn về doanh nghiệp có văn hóa mạnh

Câu 3 Theo bạn, doanh nghiệp thường vi phạm nguyên tắc và chuẩn mực cơ bản nào của đạo đức kinh doanh? Phân tích một ví dụ cụ thể làm rõ quan điểm này

DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU

Hình 1.2 Cấu trúc hệ thống Văn hoá doanh nghiệp dựa vào mô

hình Edgar Schein

9

Bảng 1.1 Các bước xây dựng văn hoá doanh nghiệp 10

Hình 1.4 Mối quan hệ giữa đạo đức, văn hoá và pháp luật trong

kinh doanh

11

Băng 1.2 Các bước xây dụng và thực hành đạo đức kinh doanh 12

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

VHDN Văn hoá doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp ĐĐKD Đạo đức kinh doanh Đạo đức kinh doanh

CNTT Công nghệ thông tin Công nghệ thông tin TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh Thành phố Hồ Chí Minh PGS.TS Phó giáo sư Tiến sỹ Phó giáo sư Tiến sỹ

LỜI MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh hiện nay, dưới sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường, văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh chính là triết lý then chốt cho sự tồn tại

và phát triển của mỗi doanh nghiệp Xây dựng văn hóa doanh nghiệp phù hợp

và gìn giữ đạo đức kinh doanh là một điều vô cùng và cần thiết quan trọng trên con đường tồn tại, phát triển về mọi mặt của tổ chức, là nền tảng vững chắc để tạo dựng lên niềm tin, thương hiệu với khách hàng và đối tác

Bài tiểu luận nhằm mục đích tóm tắt và tổng hợp những kiến thức cơ bản của học phần Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh Quá đó, phân tích

và chỉ ra mối liên kết giữa các nội dung này

Em xin xin gửi lời cảm ơn chân thành tới TS Trần Thị Hiền đã luôn giúp

đỡ chúng em trong suốt quá trình giảng dạy bộ môn Văn hoá doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế nên bài tiểu luận sẽ

không tránh khỏi một vài thiếu sót nên em rất mong nhận được sự đóng góp và xây dựng của cô để có thể hoàn thiện và rút kinh nghiệm cho những công việc

về sau

PHẦN 1: KHÁI QUÁT NỘI DUNG CỦA HỌC PHẦN VĂN HÓA

DOANH NGHIỆP VÀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

A Tóm tắt các nội dung chính của học phần

Chương 1: Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp

I Tổng quan về văn hóa

1 Tiếp cận và định nghĩa về văn hóa

2 Chức năng của văn hóa

3 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của con người và xã hội

II Tổng quan về văn hóa Kinh doanh

1 Khái niệm và cấu trúc văn hóa kinh doanh

2 Mối quan hệ giữa văn hóa và kinh doanh

3 Các hình thức biểu hiện và tác dụng của văn hóa kinh doanh

III Tổng quan về văn hóa Doanh nghiệp

1 Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp

2 Cấu trúc của một hệ thống văn hóa doanh nghiệp – Mô hình Edgar Shein

3 Vai trò, lợi ích của văn hóa doanh nghiệp

Chương 2: Nhận diện hệ thống văn hóa doanh nghiệp

I Các yếu tố ảnh hưởng văn hóa doanh nghiệp

II Xây dựng văn hóa doanh nghiệp

III Duy trì văn hóa doanh nghiệp

Chương 4: Tổng quan về đạo đức kinh doanh

I Khái niệm đạo đức và đạo đức kinh doanh

1 Khái niệm đạo đức

2 Khái niệm đạo đức kinh doanh

3 Vai trò của đạo đức kinh doanh

II Nguyên tắc và chuẩn mực cơ bản của đạo đức kinh doanh

III Mối quan hệ giữa đạo đức, văn hóa và pháp luật trong kinh doanh Chương 5: Nội dung của đạo đức kinh doanh

I Nội dung, vai trò của đạo đức kinh doanh

II Thực trạng của đạo đức kinh doanh ở Việt Nam hiện nay

Chương 6: Xây dựng và thực hành đạo đức kinh doanh trong doanh nghiệp

I Tổ chức và thực hiện chương trình đạo đức kinh doanh

II Nguyên tắc quản trị chương trình đạo đức kinh doanh

III Triển khai thực hiện chương trình đạo đức kinh doanh

B Mối liên hệ giữa các nội dung

1 Văn hoá doanh nghiệp

1.1 Khái niệm văn hoá doanh nghiệp

Theo GS Phùng Xuân Nhạ và nhóm tác giả (2011), ‘‘ Văn hoá doanh nghiệp là một hệ thống các giá trị (tôn trọng khách hàng, giữ chữ tín, đề cao con người, coi trọng môi trường, ) do doanh nghiệp sáng tạo và tích luỹ trong quá trình hoạt động kinh doanh, trong mối quan hệ với môi trường xã hội và tự nhiên của mình Văn hoá

doanh nghiệp được hiểu là tập hợp những niềm tin, mong đợi và những giá trị dược các thành viên của doanh nghiệp cùng học hỏi

và chia sẻ với nhau và được truyền từ thế hệ nhân viên này đến thế

hệ nhân viên khác.’’

1.2 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp

Văn hoá doanh nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển của một doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp được chia thành các nhóm dựa vào tính chất của mỗi giá trị như sau:

Hình 1.1 Các giá trị văn hoá Nguồn Trích dẫn Cấu trúc VHKD Việt Nam trong thời kỳ đổi mới

và hội nhập quốc tế (GS Phùng Xuân Nhạ và nhóm tác giả, 2011)

Cấu trúc của một hệ thống văn hoá doanh nghiệp dựa trên mô hình Edgar Schein:

Hình 1.2 Cấu trúc hệ thống Văn hoá doanh nghiệp dựa vào mô

hình Edgar Schein Nguồn Bài giảng Văn hoá doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

(TS Trần Thị Hiền)

Theo nhiều góc độ, VHDN sẽ có những vai trò khác nhau Xét ở góc độ quản lý, VHDN là phương pháp tạo động lực cho người lao động và sức mạnh đoàn kết cho tổ chức, doanh nghiệp, đồng thời là công cụ triển khai chiến lược Xét từ góc độ điều hành kinh doanh

sẽ là văn hoá ứng xử trong nội bộ doanh nghiệp, văn hoá xây dựng

và phát triển thương hiệu, văn hoá trong đàm phán và thương lượng, văn hoá trong định hướng đến khách hàng, văn hoá trong hoạt động Marketing VHDN đem lại nhiều lợi ích cho từng doanh nghiệp , có thể kể đến như tạo nên lực hướng tâm cho doanh

nghiệp, hay tạo nên phong thái riêng, giúp có thể phân biệt giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác, khích lệ quá trình đổi mới và sáng tạo của doanh nghiệp

Hình 1.3: Vai trò và lợi ích của VHDN Nguồn Bài giảng Văn hoá doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

(TS Trần Thị Hiền)

1.3 Các hình thức tồn tại cơ bản của VHDN

Một vài hình thức tồn tại cơ bản của VHDN bao gồm: văn hoá doanh nghiệp theo kiểu gia đình, gia trưởng; văn hoá doanh nghiệp theo kiểu bao liêu, bao cấp; văn hoá doanh nghiệp thích ứng định hướng vào thị trường; văn hoá doanh nghiệp sáng tạo định hướng vào sự đổi mới

Để đánh giá một hệ thống VHDN, ta dựa trên 2 tiêu chí: mục tiêu xây dựng VHDN mạnh và đẹp và phương pháp nhận diện đánh giá VHDN mạnh/yếu, tốt/ xấu Vậy, làm sao để xây dựng văn hoá dân tộc, lĩnh vực kinh doanh, lịch sử doanh nghiệp, Dựa vào các yếu tố này, doanh nghiệp có thể đưa ra và điều chỉnh bộ quy tắc riêng về VHDN sao cho phù hợp

Sau đây là các bước cụ thể để xây dựng và thay đổi VHDN:

Bước 1 Tìm hiểu sứ mệnh và mục tiêu chiến lược của doanh

nghiệp Bước 2 Xác định giá trị cốt lõi Bước 3 Đánh giá VHDN hiện tại và xác định yếu tố nào cần

thay đổi Bước 4 Xây dựng kế hoạch và lộ trình thay đổi VHDN Bước 5 Thiết lập hệ thống khen thưởng phù hợp VHDN Bước 6 Lãnh đạo nêu gương

Bảng 1.1 Các bước xây dựng văn hoá doanh nghiệp

2 Đạo đức kinh doanh

2.1 Khái niệm đạo đứa kinh doanh

Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của chủ thể kinh doanh Đạo đức kinh doanh góp phần tạo nên sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, góp phần làm hài lòng khách hàng, tạo nên sự tận tâm và trung thành của người lao động, đóng vai trò quan trọng với sự phồn thịnh của quốc gia Một số nguyên tắc và chuẩn mực cơ bản của đạo đức kinh doanh là: tính trung thực, tôn trọng con người, gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của khách hàng, của xã hội, bí mật và trung thành với các trách nhiệm đặc biệt

Hình 1.4: Mối quan hệ giữa đạo đức, văn hoá và pháp luật trong

kinh doanh Nguồn Bài giảng Văn hoá doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

(TS Trần Thị Hiền)

2.2 Nội dung, vai trò của đạo đức kinh doanh

Thực tế cho thấy mức độ phát triển bền vững của doanh nghiệp phụ thuộc vào đạo đức kinh doanh và sự tăng trưởng về lợi nhuận thu được gắn liền với việc thực hành đạo đức kinh doanh Đạo đức kinh doanh như một bộ phận cấu thành quan trọng nhất của văn hóa kinh doanh, là yếu tố nền tảng tạo nên sự tin cậy của đối tác, khách hàng

và người tiêu dùng đối với doanh nghiệp Đạo đức kinh doanh chính là cơ sở để xây dựng lòng tin, sự gắn kết và trung thành của đội ngũ cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp, bảo đảm từ lãnh đạo đến toàn thể cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp có những ứng xử đúng chuẩn mực đạo đức, qua đó không ngừng nâng cao hình ảnh, uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp Sự tồn tại, phát triển cũng như lợi nhuận của doanh nghiệp chính là do người tiêu dùng quyết định, do đó doanh nghiệp muốn đạt được tỷ suất lợi nhuận cao và thành công bền vững thì phải xây dựng được nền tảng đạo đức kinh doanh cho doanh nghiệp mình

2.3 Nguyên tắc và chuẩn mực cơ bản của đạo đức kinh doanh

Đạo đức kinh doanh bao gồm các nguyên tắc và chuẩn mực sau:

• Tính trung thực: đòi hỏi chủ thể kinh doanh không dùng các thủ đoạn gian xảo hoặc phi pháp để kiếm lời, cạnh tranh không lành mạnh; giữ lời hứa, giữ chữ tín trong kinh doanh

• Tôn trọng con người: Trong quan hệ với đồng nghiệp, cấp dưới, cần tôn trọng phẩm giá, quyền lợi chính đáng, tôn trọng

ý kiến, tạo điều kiện cho nhân viên phát triển và các quyền lợi hợp pháp khác Đối với khách hàng, cần tôn trọng nhu cầu, sở thích và tâm lý khách hàng Đặc biệt, tôn trọng lợi ích đối thủ và cạnh tranh lành lành mạnh là một trong những biểu hiện của việc tôn trọng con người

• Gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của khách hàng và

xã hội

• Bí mật và trung thành với các trách nhiệm đặc biệt

2.4 Thực trạng của đạo đức kinh doanh ở Việt Nam hiện nay

Tại Việt Nam, đạo đức kinh doanh là một khái niệm vẫn còn tương đối mới mẻ Cho đến ngày nay, việc thực thi đạo đức trong kinh doanh của các doanh nghiệp ở Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều tiêu cực Nói về đạo đức của người sản xuất, dịch vụ, vì lợi ích cá nhân

để đạt được lợi nhuận cao bất chấp sử dụng các thủ đoạn bất hợp pháp, không chính đáng; sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh các sản phẩm kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng độc hại… kể cả trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người như: thực phẩm, dược phẩm; Doanh nghiệp không tôn trọng lợi ích khách hàng, đối tác… Đối với người tiêu dùng, theo một khảo sát, 81% người tham gia tẩy chay sản phẩm do hàng suẩn xuất vi phạm đạo đức kinh doanh, 75% người tham gia sẵn sàng trả thêm tiền cho các sản phẩm đến từ doanh nghiệp có đạo đức kinh doanh.Việc tổ chức và thực hiện chương trình đạo đức kinh doanh cần đảm bảo các yếu tố về phẩm chất, đạo đức của người lãnh đạo; xây dựng con người chuẩn mực và bộ quy tắc ứng

xử của doanh nghiệp; truyền thông, giáo dục và xử lý phản hồi về đạo đức kinh doanh… Từ đó, các doanh nghiệp đề ra những nguyên tắc quản trị của từng doanh nghiệp, như: sự cam kết và gương mẫu của người quản lý, xây dựng cam kết của cá nhân và tập thể, công bằng, chính xác, kịp thời và đảm bảo quá trình học hỏi, cải thiện không ngừng

2.5 Các bước xây dựng và thực hành đạo đức kinh doanh

Bước 1 Tổ chức và thực hiện chương trình đạo đức kinh doanh Bước 2 Nguyên tắc quản trị chương trình đạo đức kinh doanh

Bước 3 Triển khai thực hành chương trình đạo đức kinh doanh

Bảng 1.2 Các bước xây dụng và thực hành đạo đức kinh doanh

3 Mối liên hệ giữa văn hoá doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh

VHDN và ĐĐKD có những điểm chung, những nét tương đồng bởi chúng đều nói về các vấn đề văn hóa, ứng xử trong môi trường kinh doanh của các doanh nghiệp Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số khác biệt về: Cơ sở hình thành, hình thức biểu hiện và các biện pháp bảo đảm thực hiện VHDN nhấn mạnh đến đối tượng là những doanh nghiệp, còn ĐĐKD lại nhấn mạnh về đạo đức trong hoạt động kinh doanh giữa các doanh nghiệp với nhau Tuy hai khái niệm tưởng chừng khác biệt nhưng lại có mỗi liên kết nhất định Ví dụ, một doanh nghiệp có VHDN mạnh nhưng lại không đáp ứng những nguyên tắc của ĐĐKD thì không thể bền vững Ngược lại, nếu không có VHDN, không có sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp với nhau thì không thể phát triển và tồn tại lâu dài được Vì vậy, ta rút ra được rằng: VHDN và ĐĐKD dường như song hành, đi đôi với nhau, bổ sung

và phát triển lẫn nhau Một doanh nghiệp vừa có VHDN mạnh lẫn ĐĐKD

sẽ ngày càng phát triển và duy trì bền vững trên thị trường hiện nay

PHẦN 2 THỰC TRẠNG TẬP ĐOÀN VIETTEL – DOANH NGHIỆP CÓ

VĂN HOÁ MẠNH

A ĐẶC ĐIỂM DOANH NGHIỆP CÓ VĂN HOÁ MẠNH

Sức mạnh của văn hóa doanh nghiệp mạnh được nhận biết thông qua:

- Kết quả lao động cao

- Xu thế ổn định của các đặc trưng văn hóa điển hình trước những áp lực của thời gian và những áp lực từ bên trong và bên ngoài trong khi vẫn duy trì được kết quả hoạt động cao

- Những biểu hiện, đặc trưng - các biểu trưng của văn hóa doanh nghiệp Đặc điểm công ty có nền văn hóa mạnh:

- Quản trị hoạt động kinh doanh của công ty rõ ràng và được phổ biến

- Sử dụng khá nhiều thời gian cho hoạt động giao tiếp phục vụ quản lý và củng cố các giá trị

- Đặc điểm công ty được xác định rõ ràng và được củng cố bởi tín điều hoặc bởi một hệ thống giá trị

- Có sự lựa chọn cẩn thận các thành viên để đảm bảo họ có thể thích nghi với hệ thống giá trị

- Các giá trị được chia sẻ rộng rãi và được ăn sâu bám rễ

B Thực trạng VHDN của tập đoàn Viettel

1 Giới thiệu về tập đoàn Viettel

Tập đoàn Viettel (Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội ) là một công ty viễn thông trẻ với 100% vốn nhà nước, ra đời sau nhiều tập đoàn cùng lĩnh vực khác Đây là doanh nghiệp viễn thông có số lượng khách hàng lớn nhất trên toàn quốc Viettel là một nhà cung cấp dịch vụ viễn thông với hoạt động kinh doanh trải dài 13 quốc gia từ Châu Á, Châu Mỹ đến Châu Phi với quy mô thị trường 270 triệu dân Sản phẩm nổi bật của Tập đoàn Viễn Thông Quân đội Viettel là mạng

di động Viettel mobile và Viettel Telecom Những lĩnh vực mà Viettel đang kinh doanh hiện nay:

• Cung cấp sản phẩm, dịch vụ viễn thông, CTTT , phát thanh, truyền hình đa phương tiện

• Hoạt động thông tin và truyền thông

• Hoạt động thương mại điện tử, bưu chính, chuyển phát

• Cung cấp dịch vụ tài chính, dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán, trung gian tiền tệ

• Tư vấn quản lý, khảo sát, thiết kế, dự án đầu tư

• Xây lắp, điều hành công trình, thiết bị, hạ tầng mạng lưới viễn thông, CNTT, truyền hình

Dù là một doanh nghiệp non trẻ nhưng chúng ta không thể phủ nhận Viettel là tấm gương điển hình của sự thành công Năm 2021, vượt qua những tác động tiêu cực đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội

từ đại dịch Covid-19, Viettel đã hoàn thành các mục tiêu sản xuất kinh doanh, là doanh nghiệp có kết quả hoạt động tốt nhất trong ngành, đảm bảo thu nhập cho người lao động Tổng doanh thu đạt 274 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng 3,3%; lợi nhuận đạt 40,6 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng 3,2%; nộp ngân sách gần 32 nghìn tỷ đồng

2 Các cấp độ văn hoá doanh nghiệp của Viettel

Để có được thành công như ngày hôm nay, Viettel đã xây dựng rõ ràng các giá trị và chính sách cho văn hoá doanh nghiệp Viettel Dưới đây là nội dung của 3 cấp độ văn hóa doanh nghiệp Viettel được phân tích dựa trên mô hình Edgar Schein

2.1 Cấp độ thứ nhất - Cấu trúc hữu hình

2.1.1 Biểu tượng, logo, slogan, mẫu mã sản phẩm

Từ logo với màu chủ đạo là màu xanh, Tập đoàn Công nghệ viễn thông Quân đội Viettel đã chính thức đổi logo mới với màu đỏ rực Ngoài ra, câu slogan quen thuộc “Hãy nói theo cách của bạn” cũng

đã được thay thế