Bài giảng Quản trị ngân hàng nâng cao - Chương 1: Hội sở chính và tổ chức và triển khai quản trị ngân hàng thương mại

Bài giảng Quản trị ngân hàng nâng cao - Chương 1: Hội sở chính và tổ chức và triển khai quản trị ngân hàng thương mại. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức về: tổ chức mạng lưới hoạt động của ngân hàng thương mại và vai trò của Hội sở chính trong quản trị ngân hàng thương mại; quản trị ngân hàng thương mại;... Mời các bạn cùng tham khảo!

KHOA TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

BỘ MÔN NGÂN HÀNG – CHỨNG KHOÁN

QUẢN TRỊ NGÂN HÀNG NÂNG CAO

Giảng viên: TS Phùng Việt Hà

9/13/2021 1

Tài liệu tham khảo

[1] PGS.TS Nguyễn Thị Phương Liên, Quản trị tácnghiệp ngân hàng thương mại, NXB Thống kê, 2021.[2] PGS.TS Phan Thị Cúc, Quản trị ngân hàng thươngmại, NXB Giao thông vận tải, 2009

[3] Rose, Peter S., Commercial Bank Management,Irwin McGraw-Hill, 4th edition, 2003

[4] Hempel, Goege, Quản trị ngân hàng, NXB Tài chính,2003

2

KẾT CẤU

Chương 1: HỘI SỞ CHÍNH & TỔ CHỨC VÀ TRIỂN

KHAI QUẢN TRỊ NHTMChương 2: QUẢN TRỊ NỢ VÀ TÀI SẢN CỦA NHTMChương 3: QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG

HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNGChương 4: GIÁM SÁT NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

THEO CHUẨN MỰC QUỐC TẾ

9/13/2021 3

CHƯƠNG 1: HỘI SỞ CHÍNH & TỔ CHỨC VÀ

TRIỂN KHAI QUẢN TRỊ NHTM

1.1 Tổ chức mạng lưới hoạt động của NHTM và vai trò của Hội

sở chính trong quản trị NHTM

1.1.1 Tổ chức mạng lưới của NHTM

1.1.2 Vai trò của HSC trong quản trị NHTM

1.2 Quản trị NHTM

1.2.1 Xây dựng chính sách, chiến lược kinh doanh

1.2.2 Tổ chức mạng lưới và ban hành quy trình, phân định thẩm quyền bộ phận quản trị

1.2.3 Kiểm tra và giám sát rủi ro

4

1.1 Tổ chức mạng lưới hoạt động của NHTM và vai

trò của Hội sở chính trong quản trị NHTM

9/13/2021 5

Your bank- a full service Financial Institution

“ Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh

mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất- dặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán- và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế”

Peter S Rose(2004), Quản trị ngân hàng thương mại

“ Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật”

Luật các tổ chức tín dụng 2010

6

- PHÒNG TÍN DỤNG THƯƠNG MẠI

- BỘ PHẬN TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP

- BỘ PHẬN THẺ TÍN DỤNG

- NHÓM NGÂN HÀNG THÀNH VIÊN

-BỘ PHẬN THẨM ĐỊNH

- BỘ PHẬN PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG

BỘ PHẬN DỊCH VỤ TÀI CHÍNH CÁ NHÂN -P DỊCH VỤ NGÂN HÀNG CÁ NHÂN

- DỊCH VỤ TÍN THÁC

- PHÒNG CHO VAY MUA NHÀ

- P TiỀN GỬI

- BỘ PHẬN TƯ VẤN

- BỘ PHẬN NGÂN HÀNG DI ĐỘNG

- BỘ PHẬN MARKETING

BỘ PHẬN NGÂN HÀNG QUỐC TẾ

-VĂN PHÒNG NƯỚC NGOÀI

- TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI

- TÀI TRỢ MNCs

PHÒNG GIAO DỊCH

-PHÒNG KiỂM SOÁT -P QUẢN LÝ CHI NHÁNH

- PHÒNG NHÂN SỰ

- P THANH TOÁN

- P PHÁP CHẾ

Cơ cấu tổ chức của Viettinbank

9/13/2021 9

Cấu trúc mạng lưới của NHTM

- Khối quản lý và phát triển DN

- Khối nghiên cứu chiến lược và quan

hệ kinh doanh quốc tế

Mảng kiểm soát nội bộ:

- Khối kiểm toán nội bộ

Mảng kinh doanh và tạo

- Khối thanh toán quốc tế

- Khối quản lý và dịch vụ kho

(2) Chi nhánh NHTM

 Chi nhánh NHTM: Chi nhánh (và sở giao dịch, nếu có) là đơn vị phụ thuộc ngân hàng thương mại, hạch toán phụ thuộc, có con dấu, có nhiệm vụ thực hiện một hoặc một số chức năng của ngân hàng thương mại theo quy định của pháp luật

Các chi nhánh là những đơn vị trực thuộc HSC, là

nơi thực hiện giao dịch với khách hàng, triển khai

các hoạt động nghiệp vụ của NHTM

 Chi nhánh là những đơn vị cấp dưới của HSC thực hiện chức năng kinh doanh và là nơi tạo ra nguồn

thu nhập chính của toàn hệ thống ngân hàng

12

Cơ cấu tổ chức của chi nhánh

Khối kiểm soát và QTRR: P.Thẩm

định, P.QTRR

Khối kinh doanh:

P.Quản lý tín dụng, P.Dịch vụ

khách hàng, P.Thanh toán quốc tế,

P.Quản lý và dịch vụ kho quỹ

Khối Quản lý nội bộ: P Kế hoạch

tổng hợp, P.Tài chính Kế toán, P.Pháp chế, TT tin học, P.Tổ chức Nhân sự, P.Hành chính quản trị

ĐẶC THÙ MÔ HÌNH TỔ CHỨC CỦA NGÂN HÀNG QUY MÔ NHỎ

1 Tập thu hút các khoản tiền gửi nhỏ của dân chúng, cung cấp

những món cho vay kinh doanh và cho vay tiêu dùng quy mô nhỏ

2 Ngân hàng quy mô nhỏ hoạt động có phạm vi hoạt động bị giới

hạn theo ngành, lĩnh vực, địa phương Do đó, hoạt động của NH

bị ảnh hưởng từ những thay đổi từ môi trường kinh doanh, tình hình kinh tế địa phương

3 Nhận thức nhanh nhạy về sự thay đổi nhu cầu của nhóm KHCN

4 Khó đạt được sự đột phá trong công nghệ

14

(3) Các công ty hạch toán độc lập trực thuộc

NHTM được phép thành lập các công ty con, có tư

cách pháp nhân để hoạt động độc lập trong một ngành nghề nhất định phù hợp với pháp luật Tùy theo chiến lược và điều kiệm riêng mà mỗi NHTM có thể có một hoặc nhiều công ty con trực thuộc: công ty cho thuê tài chính, công ty chứng khoán, công ty quản lý nợ và khai thác tài sản, công ty kinh doanh vàng bạc đá quý, công

ty bảo hiểm, công ty tư vấn tài chính tiền tệ…

9/13/2021 15

(4) Các đơn vị sự nghiệp

 - Trung tâm (trường) đào tạo nghề;

 - Trung tâm tin học;

 - Trung tâm thông tin phòng ngừa rủi ro

16

ĐẶC THÙ MÔ HÌNH TỔ CHỨC CỦA NGÂN HÀNG QUY MÔ LỚN

1 Tập trung vào phục vụ khách hàng thương mại và cung cấp

những món cho vay kinh doanh lớn

2 Các NH lớn thuộc quyền sở hữu và kiểm soát bởi công ty mẹ,

cổ đông bầu ra HĐQT để giám sát NH và các công ty thành

viên, thành viên trong HĐQT của công ty sở hữu NH cũng là thành viên của HĐQT NH

3 Người quản lý có hiểu biết sâu về hoạt động NH, nhưng không

được cung cấp đầy đủ thông tin về sản phẩm dịch vụ của công

XU HƯỚNG GẦN ĐÂY TRONG TỔ CHỨC CỦA NH

1. Nâng cao trình độ của nhân viên NH nhằm đảm

bảo sự hoạt động hiệu quả trong một thị trường

công nghệ không ngừng thay đổi

2. Điều hành theo định hướng thị trường, hướng tới

tăng doanh số hoạt động, phản ứng nhanh chóng với sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng và

những thách thức từ đối thủ cạnh tranh

18

1.1.2 Vai trò của Hội sở chính trong quản trị NHTM

 HSC có chức năng lãnh đạo, điều hành, quản lý hệthống

 HSC với chức năng, nhiệm vụ nhằm đảm bảo thống nhất mọi hoạt động của toàn hệ thống ngân hàng

9/13/2021 19

Bách hóa tài chính- Financial department store

VỤ NGÂN HÀNG

1.2 Quản trị ngân hàng thương mại

Quản trị NHTM là quá trinh tác động liên tục, có tổ chức, có hướng đích của các chủ thể quản trị lên các đối tượng quản trị, các hoạt động nghiệp vụ ngân hàng nhằm sử dụng tốt nhất mọi tiềm năng và cơ hội để đạt được các mục tiêu đề ra theo đúng luật định quốc gia và thông lệ quốc tế.

 Chủ thể quản trị: HĐQT, Tổng giám đốc và các thành viên Ban giám đốc, Trưởng phòng, trưởng ban và các quản trị viên cấp cơ sở

 Đối tượng quản trị là quá trình hoạch định và tổ chức triển khai các hoạt động nghiệp vụ, dịch vụ NHTM, nhân viển ngân hàng trong mối quan hệ tương tác giữa hoạt dộng nghiệp vụ

9/13/2021 21

1.2.1 Hoạch định chính sách, chiến lược kinh doanh

Hoạch định chính sách kinh doanh là quá trình xácđịnh mục tiêu kinh doanh, các sản phẩm dịch vụ cungứng, đồng thời đưa ra những phương pháp và phươngtiện để nhằm đạt được mục tiêu đã xác định

Một chính sách kinh doanh được thể hiện bằng vănbản là một trong những thước đo đánh giá chất lượnghoạt động của Hội đồng quản trị và Ban giám đốc củangân hàng

Hoạch định chính sách cần linh hoạt, đảm bảo phùhợp với đặc điểm riêng của mỗi ngân hàng, mỗinghiệp vụ kinh doanh và đạt được mục tiêu của ngân

22

1.2.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch, chính sách kinh doanh

Tổ chức thực hiện kế hoạch, chính sách kinh doanh

là quá trình xác định, phân chia các tiêu chuẩn,

hướng dẫn các quy trình, giới hạn phạm vi áp dụng, đưa ra các quyết định cung cấp dịch vụ, tạo ra môi trường thuận lợi cho các cá nhân để đạt được mục tiêu riêng của mỗi dịch vụ, cũng như mục tiêu

chung của tổ chức

9/13/2021 23

Thiết lập các bộ phận thực hiện các nghiệp vụ

Triển khai các nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng có

hiệu quả, mỗi ngân hàng cần phải thiết lập những bộphận chuyên trách tương ứng với mỗi mảng nghiệp

vụ, phù hợp với quy mô hoạt động của ngân hàng và các tác động khác của yếu tố môi trường kinh doanh, phải tuyển chọn những người có kiến thức chuyên

môn phù hợp với từng vị trí công tác

24

Trao quyền gắn với trách nhiệm cho từng bộ phận, từng cá nhân

Xác định giới hạn quyền lực của từng cá nhân, từng bộphận trong hệ thống các bộ phận của ngân hàng sao chomỗi người, mỗi bộ phận có đủ quyền lực để thực hiệncông việc được giao mà không xâm phạm vào quyền hạncủa cá nhân khác, bộ phận khác và nó lại phối hợp đượccông việc của các cá nhân với nhau, với các bộ phậnkhác một cách hài hòa, hỗ trợ cho nhau, thúc đẩy nhau

đi đến mục tiêu đã xác định

 Xây dựng một cơ cấu quyền lực, xác định quyền hạn vàtrách nhiệm của từng thành viên, từng bộ phận trong cơcấu quyền lực đó, sao cho có thể kết hợp với nhau thànhmột khối thống nhất, không mâu thuẫn và không phủ

25

 Đây là quá trình thực thi chính sách kinh doanh,

biến kế hoạch, dự án kinh doanh thành hiện thực

Sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của tổ chức, đặc biệt là nguồn nhân lực và cơ sở vật chất kĩ thuật

Phát huy tốt nhất năng lực sở trường của nhân viên

Xây dựng văn hóa tổ chức, nền tảng của sự gắn bó và hợp tác giữa các thành viên trong ngân hàng để đạt được mục tiêu chung

Vai trò tổ chức thực hiện kế hoạch, chính sách kinh doanh

1.2.3 Kiểm tra, giám sát và quản trị rủi ro

Kiểm tra, giám sát là xem xét, theo dõi, đánh giá quátrình thực hiện các hoạt động kinh doanh và là chứcnăng quan trọng của quản trị

9/13/2021

Kiểm soát nội bộ

Để thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát, các ngânhàng cần thiết phải thiết lập bộ phận kiểm soát nội

bộ (KSNB) Kiểm soát nội bộ hướng tới 3 mục tiêuchính:

(i) Mục tiêu hoạt động: nhằm đảm bảo các hoạt độngtrong ngân hàng an toàn và hiệu quả;

(ii) Mục tiêu thông tin: nhằm đảm bảo các thông tinquản trị và tài chính đầy đủ, kịp thời và đáng tin cậy;(iii) Mục tiêu tuân thủ: nhằm đảm bảo các hoạt độngcủa ngân hàng tuân thủ các quy định của pháp luật vàđạo đức kinh doanh

Giám sát nội bộ theo chuẩn mực Basel

9/13/2021

29

 Giám sát điều hành và văn hóa kiểm soát

 Nhận biết và đánh giá rủi ro

Hoạt động kiểm soát và sự phân công nhiệm vụ

Giám sát điều hành và văn hóa kiểm soát

30

 Nguyên tắc 1: HĐQT có trách nhiệm phê duyệt và

kiểm tra định kỳ toàn bộ chiến lược kinh doanh và những chính sách quan trọng của ngân hàng; hiểu rõ những rủi ro chính của ngân hàng, thiết lập những mức độ có thể chấp nhận đối với các rủi ro này và

đảm bảo rằng Ban điều hành đã thực hiện các bước cần thiết để xác định, đo lường, giám sát và kiểm tra những rủi ro này; phê duyệt cơ cấu tổ chức; và đảm bảo rằng Ban điều hành luôn theo dõi tính hiệu quảcủa hệ thống KSNB HĐQT chịu trách nhiệm sau

cùng về thiết lập và duy trì một hệ thống KSNB đầy

Giám sát điều hành và văn hóa kiểm soát

9/13/2021

31

 Nguyên tắc 2: Ban điều hành chịu trách nhiệm thi

hành những chiến lược chính sách đã được HĐQT phê duyệt, nâng cao việc xác định, đo lường, giám sát

và kiểm tra những rủi ro mắc phải của ngân hàng,

duy trì một cơ cấu tổ chức trong đó có sự phân công

rõ ràng về trách nhiệm, quyền hạn và các mối quan

hệ giữa các bộ phận, đảm bảo rằng đã thực hiện

nhiệm vụ được giao phó một cách có hiệu quả, thiết lập những chính sách KSNB thích hợp, kiểm tra sự

đầy đủ và hiệu quả của hệ thống KSNB

Giám sát điều hành và văn hóa kiểm soát

32

Nguyên tắc 3: HĐQT và Ban điều hành có trách nhiệm

nâng cao đạo đức và tính chính trực, thiết lập nền tảng văn hóa trong đó nhấn mạnh và làm cho tất cả các

nhân viên thấy rõ tầm quan trọng của KSNB trong

ngân hàng Tất cả nhân viên ngân hàng cần nhận thức

rõ vai trò của mình trong quá trình KSNB và tham gia đầy đủ vào quá trình này

Nhận biết và đánh giá rủi ro

9/13/2021

33

Nguyên tắc 4: Một hệ thống KSNB hiệu quả cần phải

nhận biết và đánh giá liên tục các rủi ro trọng yếu có

thể ảnh hưởng bất lợi đến việc thực hiện các mục tiêu của ngân hàng Sự đánh giá này cần bao quát mọi rủi

ro của ngân hàng cũng như hệ thống ngân hàng (rủi ro tín dụng, rủi ro chính sách quốc gia, rủi ro hói đoái, rủi

ro lãi suất, rủi ro thanh khoản, rủi ro hoạt động, rủi ro pháp lý và rủi ro uy tín) Hệ thống KSNB cần được xem xét, điều chỉnh để thích ứng với những rủi ro mới phát sinh hoặc rủi ro trước đây chưa được kiểm soát

Nguyên tắc 5: Hoạt động kiểm soát phải là một công

việc quan trọng trong các hoạt động hàng ngày của

ngân hàng Một hệ thống KSNB hiệu quả đòi hỏi phải thiết lập một cơ cấu kiểm soát thích hợp, với các hoạt động kiểm soát được quy định ở mọi cấp

Nguyên tắc 6: Một hệ thống KSNB hiệu quả yêu cầu

cần phải có sự phân công nhiệm vụ phù hợp và bảo đảm nhân sự không được giao những trách nhiệm mâu

thuẫn nhau Các bộ phận có tiềm năng xung đột lợi ích cần được xác định, tối thiểu hóa và được theo dõi một cách độc lập và cẩn thận

34

Hoạt động kiểm soát và sự phân công nhiệm vụ

Thông tin và truyền thông

 Nguyên tắc 7: Một hệ thống KSNB hiệu quả đòi hỏi

có dữ liệu đầy đủ và toàn diện về sự tuân thủ, về tình hình hoạt động và tình hình tài chính, cũng như là những thông tin thị trường bên ngoài về những sự

kiện và điều kiện có thể ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định Thông tin phải đáng tin cậy, kịp thời, có thể tiếp cận và được cung cấp theo định dạng thống nhất

9/13/2021 35

Thông tin và truyền thông

Nguyên tắc 8: Một hệ thống KSNB hiệu

quả đòi hỏi một hệ thống thông tin đáng tin cậy bao quát mọi hoạt động chủ yếu của ngân hàng Những hệ thống này bao gồm cả hệ thống lưu trữ và sử dụng dữ

liệu dưới dạng điện tử, phải an toàn,

được theo dõi độc lập và được hỗ trợ bởi

các hệ thống dự phòng thích hợp.

36

Thông tin và truyền thông

9/13/2021

37

 Nguyên tắc 9: Một hệ thống KSNB hiệu quả đòi hỏi

kênh trao đổi thông tin hiệu quả để đảm bảo rằng tất

cả nhân viên đã hiểu đầy đủ và tuân thủ triệt để các chính sách và các thủ tục có liên quan đến trách

nhiệm và nhiệm vụ của họ và đảm bảo rằng những thông tin cần thiết khác cũng đã được phổ biến đến các nhân viên có liên quan

Giám sát và sửa chữa những sai sót

38

 Nguyên tắc 10: Tính hiệu quả của toàn bộ hệ thống KSNB

của ngân hàng cần được theo dõi trên cơ sở liên tục

 Nguyên tắc 11: Hệ thống KSNB cần được kiểm toán toàn

diện và hiệu quả bởi các nhân viên hoạt động độc lập, được đào tạo thích hợp và có năng lực Bộ phận kiểm toán nội bộ, phải được báo cáo trực tiếp cho HĐQT hoặc Ban Kiểm soát

và Ban Điều hành.

 Nguyên tắc 12: Những sai sót của hệ thống KSNB được

phát hiện bởi bộ phận kinh doanh, kiểm toán nội bộ hay các đơn vị kiểm soát khác, phải được báo cáo kịp thời cho cấp lãnh đạo thích hợp và phải được khắc phục sớm Những sai sót quan trọng về KSNB phải được báo cáo cho Ban điều

hành và HĐQT.

Đánh giá hệ thống KSNB thông qua cơ quan

thanh tra ngân hàng

Nguyên tắc 13: Các cơ quan giám sát cần yêu cầu mọi

ngân hàng, dù quy mô lớn hay nhỏ phải có hệ thống

KSNB hiệu quả phù hợp với bản chất, mức độ phức tạp

và tính chất cố hữu của rủi ro trong các hoạt động nội

và ngoại bảng và đáp ứng được những thay đổi về môi trường và điều kiện kinh doanh của ngân hàng Trong trường hợp khi cơ quan giám sát xác định hệ thống

kiểm soát của một ngân hàng không đầy đủ hoặc

không hiệu quả so với hồ sơ rủi ro cụ thể của ngân

hàng đó thì họ phải đưa ra cách xử lý phù hợp

9/13/2021 39

40