Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học - Chương 1: Tổng luận về nghiên cứu khoa học

Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học - Chương 1: Tổng luận về nghiên cứu khoa học. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức về: bản chất của nghiên cứu khoa học; phân loại nghiên cứu khoa học; quy trình tiến hành nghiên cứu khoa học; các sản phẩm nghiên cứu khoa học;... Mời các bạn cùng tham khảo!

HỌC PHẦN

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Trường đại học Thương Mại

Bộ môn phương pháp nghiên cứu khoa học

CHƯƠNG 1

TỔNG LUẬN VỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Nội dung chương học

1.1 Bản chất của nghiên cứu khoa học

1.2 Phân loại nghiên cứu khoa học

1.3 Quy trình tiến hành nghiên cứu khoa học 1.4 Các sản phẩm nghiên cứu khoa học

1.1 Bản chất của nghiên cứu khoa học

1.1.1 Đặc điểm của nghiên cứu khoa học

• Mark Saunder (2003) định nghĩa “nghiên cứu” là việc người ta thực hiện

các công việc cần thiết một các có hệ thống để phát hiện sự việc nhờ đó

sẽ tăng thêm kiến thức cho họ

1.1 Bản chất của nghiên cứu khoa học

1.1.1 Đặc điểm của nghiên cứu khoa học

• Hai cụm từ quan trọng trong khái niệm trên:

o “Nghiên cứu có hệ thống” là việc nghiên cứu dựa trên nền tảng những quan hệ logic và chắc chắn không chỉ trên niềm tin (Ghauri và Gronhaugh, 2005)

o “Phát hiện sự việc” hiểu là sự khám phá, và thể hiện mục đích nghiên cứu nhằm tìm ra điều gì Có thể bao gồm việc mô tả, giải thích, hiểu biết, bình luận và phân tích (Ghaudi và Gronhaugh, 2005)

1.1.1 Đặc điểm của nghiên cứu khoa học

Như vậy, một số đặc điểm cơ bản sau (Mark Saunder, 2003):

• Dữ liệu được thu thập một cách có hệ thống

• Dữ liệu được diễn giải một cách có hệ thống

• Có mục đích rõ ràng: khám phá các sự việc

1.1.2 Bản chất của NCKH trong kinh tế và quản lý

Easterby – Smith và cộng sự (2002) giải thích cảm hứng nghiên cứu xuất phát từ kinh tế và quản lý là do cách thức nhà quản lý (nhà nghiên cứu) vận dụng kiến thức từ ngành khác

• Các nhà quản lý thường bận rộn và nhiều quyền lực nên họ có thể không đồng ý cho tiếp cận nghiên cứu nào đó nếu họ không thấy những lợi ích cá nhân hay thương mại

• Yêu cầu nghiên cứu phải có kết quả thực tiễn nào đó tức là cần có tiềm năng tiến hành hành động hoặc cần xem xét những hệ quả thực tiễn của các khám phá

1.2 Phân loại nghiên cứu khoa học

Phân loại theo cách tiếp cận nghiên cứu

• Nghiên cứu theo quy trình suy diễn (diễn dịch)

• Nghiên cứu theo quy trình quy nạp

Phân loại theo phương pháp nghiên cứu

• Nghiên cứu định tính

• Nghiên cứu định lượng

• Phương pháp hỗn hợp

Phân loại theo mục đích sử dụng

• Nghiên cứu cơ bản

• Nghiên cứu ứng dụng

1.2 Phân loại nghiên cứu

NCKH cơ bản và ứng dụng trong kinh tế và quản lý

Nghiên cứu cơ bản Nghiên cứu ứng dụng

Mục đích:

- Mở rộng kiến thức về tiến trình kinh

doanh và quản lý

- Dẫn đễn những nguyên tắc chung liên

quan tới tiến trình và quan hệ của tiến trình

với kết quả

- Các kết quả có ý nghĩa và giá trị đối với

xã hội nói chung

Mục đích:

- Cải thiện sự hiểu biết về các vấn đề kinh doanh và quản lý cụ thể

- Dẫn đến giải pháp cho vấn đề

- Những kiến thức mới giới hạn trong vấn

đề

- Khám phá có tầm quan hệ và giá trị thực tiễn đối với người quản lý trong tổ chức

Bối cảnh:

- Được thực hiện bởi những người thuộc cơ

sở trường đại học

- Việc lựa chọn đề tài và mục tiêu được xác

định bởi người nghiên cứu

- Thang thời gian linh hoạt

Bối cảnh:

- Được thực hiện bởi người trong nhiều bối cảnh khác nhau, bao gồm các tổ chức, trường đại học

- Các mục tiêu được thương lượng với người đề xuất

- Thang thời gian chặt chẽ

 Hình 1.1 Suy diễn và quy nạp trong nghiên cứu khoa học

1.2 Phân loại nghiên cứu khoa học

Bảng 1.1 Phân biệt nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng

Dữ liệu thu thập Dữ liệu mềm (tính chất) Dữ liệu cứng (số lượng)

Phương pháp thu thập

dữ liệu Chủ động giao tiếp với đối

tượng nghiên cứu Thụ động giao tiếp với đối tượngnghiên cứu

Thu thập dữ liệu Trực tiếp quan sát hoặc phỏng

Mối quan hệ Trực tiếp tiếp xúc với người

được phỏng vấn Gián tiếp

Bối cảnh nghiên cứu Không kiểm soát Có kiểm soát

Phân tích dữ liệu Phân tích nội dung Phân tích số liệu với sự hỗ trợ của

các trình xử lý dữ liệu

Ví dụ Nghiên cứu hệ thống quản trị

rủi ro của ngân hàng Vietcombank

Nghiên cứu các yếu tố tác động đến quyết định mua của khách hàng

1.2 Phân loại nghiên cứu khoa học

1.3 Qui trình tiến hành đề tài nghiên cứu khoa học

Bước 6

Viết báo cáo

Bước 5

Phân tích dữ liệu

Bước 4

Thu thập dữ liệu

Bước 3

Thiết kế nghiên cứu

Bước 2

Tổng quan nghiên cứu

Bước 1

Xác định chủ đề nghiên cứu

Bước 1: Xác định chủ đề nghiên cứu

• Vấn đề nghiên cứu

• Ý tưởng nghiên cứu

• Giả thuyết nghiên cứu

Bước 2: Tổng quan nghiên cứu

Bước 3: Thiết kế nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu định tính

• Thiết kế nghiên cứu định lượng

• Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp

1.3 Qui trình tiến hành đề tài nghiên cứu khoa học

Bước 4: Thu thập dữ liệu

• Thu thập dữ liệu sơ cấp

• Thu thập dữ liệu thứ cấp

Bước 5: Phân tích dữ liệu

• Phân tích dữ liệu sơ cấp

• Phân tích dữ liệu thứ cấp

Bước 6: Viết báo cáo

• Bố cục các phần trong báo cáo

• Văn phong sử dụng trong báo cáo khoa học

1.3 Qui trình tiến hành đề tài nghiên cứu khoa học

1.4 Các sản phẩm nghiên cứu khoa học

Luận văn thạc sĩ

Bố cục phụ thuộc chuyên ngành và đề tài cụ thể Thông thường bao gồm:

• Mở đầu:

• Tổng quan

• Những nghiên cứu thực nghiệm hoặc lý thuyết

• Trình bày, đánh giá, bàn luận kết quả

• Kết luận và kiến nghị những nghiên cứu tiếp theo

• Danh mục công trình công bố của tác giả (nếu có)

• Phụ lục

Báo cáo đề tài nghiên cứu khoa học

- Đề tài NCKH là một hình thức tổ chức NCKH được đặc trưng bởi một nhiệm vụ nghiên cứu và do một người hoặc nhóm người thực hiện

- Các loại báo cáo đề tài NCKH: Dự án, chương trình

- Bố cục:

• Mở đầu

• Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu/ cơ sở lý luận

• Chương 2: Phương pháp nghiên cứu (Nếu có) Kết quả nghiên cứu

• Chương 3: Thảo luận và đề nghị

• Kết luận

• Danh mục tài liệu tham khảo

• Phụ lục

1.4 Các sản phẩm nghiên cứu khoa học

Bài báo khoa học

- Bài báo khoa học viết để công bố trên tạp chí, hội nghị khoa học, tham gia tranh luận và cần trình bày chính xác về kết quả nghiên cứu

- Bố cục:

• Tiêu đề: Tên bài báo

• Tác giả

• Địa chỉ thư tín

• Tóm lược

• Giới thiệu

• Phương pháp

• Kết quả

• Thảo luận

• Kết luận và đề nghị

• Cảm tạ

• Tài liệu tham khảo

1.4 Các sản phẩm nghiên cứu khoa học

Dự án khoa học

Dự án khoa học là một loại đề tài được thực hiện nhằm mục đích ứng dụng,

có xác định cụ thể về hiệu quả kinh tế - xã hội Dự án có tính ứng dụng cao,

có ràng buộc về thời gian và nguồn lực

Một số ví dụ về dự án khoa học như sau:

• Dự án xây dựng thí điểm mô hình phát triển nông thôn mới

• Dự án xây dựng thí điểm mô hình hợp tác liên kết bốn nhà trong sản xuất

và kinh doanh hàng nông sản

1.4 Các sản phẩm nghiên cứu khoa học