Bài giảng Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội: Chương 4 Phân phối mẫu, cung cấp cho người học những kiến thức như: Khái niệm về tổng thể và mẫu; Các đặc trưng của mẫu ngẫu nhiên. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1Bài giảng
THỐNG KÊ TRONG NGHIÊN CỨU
KHOA HỌC XÃ HỘI Chương 4 PHÂN PHỐI MẪU
Nguyễn Công Nhựt Kênh video https://www.youtube.com/c/Toanchobacdaihoc
Ngày 28 tháng 10 năm 2021
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 1 / 40
Trang 2GIỚI THIỆU MÔN HỌC THỐNG KÊ TRONG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC XÃ HỘI
Hướng dẫn cách học - chi tiết cách đánh giá môn học
Tài liệu, video bài giảng được đưa lên elearning hàng tuần Sinh viên tải về, in ra và mangtheo khi học Điểm tổng kết môn học được đánh giá xuyên suốt quá trình học
Trang 31 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN TRONG THỐNG KÊ
Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
Bài 2 CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA MẪU NGẪU NHIÊN
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 3 / 40
Trang 42 THU THẬP VÀ TRÌNH BÀY DỮ LIỆU
Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
Bài 2 CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA MẪU NGẪU NHIÊN
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 4 / 40
Trang 53 TÓM TẮT DỮ LIỆU
Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
Bài 2 CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA MẪU NGẪU NHIÊN
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 5 / 40
Trang 64 PHÂN PHỐI MẪU
Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
Bài 2 CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA MẪU NGẪU NHIÊN
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 6 / 40
Trang 7PHÂN PHỐI MẪUNỘI DUNG
4-1 Khái niệm về tổng thể và mẫu
4-2 Các đặc trưng của mẫu ngẫu nhiên
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 7 / 40
Trang 8PHÂN PHỐI MẪUNỘI DUNG
4-1 Khái niệm về tổng thể và mẫu
4-2 Các đặc trưng của mẫu ngẫu nhiên
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 7 / 40
Trang 9PHÂN PHỐI MẪUNỘI DUNG
4-1 Khái niệm về tổng thể và mẫu
4-2 Các đặc trưng của mẫu ngẫu nhiên
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 7 / 40
Trang 10Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
NỘI DUNG
1 Tổng thể và mẫu
2 Mẫu ngẫu nhiên, mẫu cụ thể
3 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
4 Trình bày mẫu cụ thể
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 8 / 40
Trang 11Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
NỘI DUNG
1 Tổng thể và mẫu
2 Mẫu ngẫu nhiên, mẫu cụ thể
3 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
4 Trình bày mẫu cụ thể
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 8 / 40
Trang 12Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
NỘI DUNG
1 Tổng thể và mẫu
2 Mẫu ngẫu nhiên, mẫu cụ thể
3 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
4 Trình bày mẫu cụ thể
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 8 / 40
Trang 13Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
NỘI DUNG
1 Tổng thể và mẫu
2 Mẫu ngẫu nhiên, mẫu cụ thể
3 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
4 Trình bày mẫu cụ thể
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 8 / 40
Trang 14Bài 1 KHÁI NIỆM VỀ TỔNG THỂ VÀ MẪU
NỘI DUNG
1 Tổng thể và mẫu
2 Mẫu ngẫu nhiên, mẫu cụ thể
3 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
4 Trình bày mẫu cụ thể
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 8 / 40
Trang 151 Tổng thể và mẫu
Định nghĩa
Giả sử ta cần nghiên cứu dấu hiệu nào đó trên các phần tử của một tập hợp chứa rất
nhiều phần tử, khi đó ta gọi tập này làtổng thể
Ví dụ 1
Khảo sát chiều cao trung bình của toàn bộ sinh viên ở thành phố A, toàn bộ sinh viên ở thànhphố A là tổng thể Vì có quá nhiều sinh viên không thể điều tra hết được nên ta lấy 500 sinhviên đại diện để khảo sát thì 500 sinh viên này là mẫu, cỡ mẫu là n = 500
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 9 / 40
Trang 16Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 9 / 40
Trang 172 Mẫu ngẫu nhiên, mẫu cụ thể
Định nghĩa
Mỗi phần tử của mẫu kích thước n đều được chọn ngẫu nhiên, độc lập nên ta cón biến
ngẫu nhiên (X1,X2, ,Xn)độc lập, cùng phân phối (vì chúng cùng phân phối với X) Ta
gọi bộ n biến ngẫu nhiên (X1,X2, ,Xn) này là một mẫu ngẫu nhiên hay mẫu lý thuyết
kích thước n Ứng với mỗi phép chọn mẫu cụ thểX1=x1,X2 =x2, ,Xn =xn ta được
một bộ giá trị (x1,x2, ,xn)gọi là mẫu cụ thể hay mẫu thực nghiệm.
•Lý do chọn mẫu: Không đủ kinh phí, sai số trong điều tra toàn thể, mẫu đủ lớn sẽ ngoại suy
ra toàn quần thể
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 10 / 40
Trang 182 Mẫu ngẫu nhiên, mẫu cụ thể
Định nghĩa
Mỗi phần tử của mẫu kích thước n đều được chọn ngẫu nhiên, độc lập nên ta cón biếnngẫu nhiên (X1,X2, ,Xn)độc lập, cùng phân phối (vì chúng cùng phân phối với X) Tagọi bộ n biến ngẫu nhiên (X1,X2, ,Xn) này là một mẫu ngẫu nhiên hay mẫu lý thuyếtkích thước n Ứng với mỗi phép chọn mẫu cụ thểX1=x1,X2 =x2, ,Xn =xn ta đượcmột bộ giá trị (x1,x2, ,xn)gọi là mẫu cụ thể hay mẫu thực nghiệm.
• Lý do chọn mẫu: Không đủ kinh phí, sai số trong điều tra toàn thể, mẫu đủ lớn sẽ ngoại suy
ra toàn quần thể
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 10 / 40
Trang 193 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.1 Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản
Là mẫu mà tất cả các thể trong quần thể có cùng cơ hội để chọn vào mẫu
Cách chọn:
Lập danh sách toàn bộ những đơn vị mẫu trong quần thể
Sử dụng phương pháp “bốc thăm” hoặc sử dụng bảng số ngẫu nhiên để chọn đơn vị mẫu
Ưu điểm: Cách làm đơn giản, tính đại diệncao Có thể lòng vào các kỷ thuật chọnmẫu khác
Hạn chế: Cần phải có khung mẫu Các cáthể được chọn vào mẫu có thể phân bố tảnmạn
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 11 / 40
Trang 203 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.1 Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản
Là mẫu mà tất cả các thể trong quần thể có cùng cơ hội để chọn vào mẫu
Cách chọn:
Lập danh sách toàn bộ những đơn vị mẫu trong quần thể
Sử dụng phương pháp “bốc thăm” hoặc sử dụng bảng số ngẫu nhiên để chọn đơn vị mẫu
Ưu điểm: Cách làm đơn giản, tính đại diệncao Có thể lòng vào các kỷ thuật chọnmẫu khác
Hạn chế: Cần phải có khung mẫu Các cáthể được chọn vào mẫu có thể phân bố tảnmạn
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 11 / 40
Trang 213 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.1 Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản
Là mẫu mà tất cả các thể trong quần thể có cùng cơ hội để chọn vào mẫu
Cách chọn:
Lập danh sách toàn bộ những đơn vị mẫu trong quần thể
Sử dụng phương pháp “bốc thăm” hoặc sử dụng bảng số ngẫu nhiên để chọn đơn vị mẫu
Ưu điểm: Cách làm đơn giản, tính đại diệncao Có thể lòng vào các kỷ thuật chọnmẫu khác
Hạn chế: Cần phải có khung mẫu Các cáthể được chọn vào mẫu có thể phân bố tảnmạn
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 11 / 40
Trang 223 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.1 Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản
Là mẫu mà tất cả các thể trong quần thể có cùng cơ hội để chọn vào mẫu
Cách chọn:
Lập danh sách toàn bộ những đơn vị mẫu trong quần thể
Sử dụng phương pháp “bốc thăm” hoặc sử dụng bảng số ngẫu nhiên để chọn đơn vị mẫu
Ưu điểm: Cách làm đơn giản, tính đại diệncao Có thể lòng vào các kỷ thuật chọnmẫu khác
Hạn chế: Cần phải có khung mẫu Các cáthể được chọn vào mẫu có thể phân bố tảnmạn
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 11 / 40
Trang 233 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.1 Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản
Là mẫu mà tất cả các thể trong quần thể có cùng cơ hội để chọn vào mẫu
Cách chọn:
Lập danh sách toàn bộ những đơn vị mẫu trong quần thể
Sử dụng phương pháp “bốc thăm” hoặc sử dụng bảng số ngẫu nhiên để chọn đơn vị mẫu
Ưu điểm: Cách làm đơn giản, tính đại diện
cao Có thể lòng vào các kỷ thuật chọn
mẫu khác
Hạn chế: Cần phải có khung mẫu Các cáthể được chọn vào mẫu có thể phân bố tảnmạn
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 11 / 40
Trang 243 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.1 Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản
Là mẫu mà tất cả các thể trong quần thể có cùng cơ hội để chọn vào mẫu
Cách chọn:
Lập danh sách toàn bộ những đơn vị mẫu trong quần thể
Sử dụng phương pháp “bốc thăm” hoặc sử dụng bảng số ngẫu nhiên để chọn đơn vị mẫu
Ưu điểm: Cách làm đơn giản, tính đại diện
cao Có thể lòng vào các kỷ thuật chọn
mẫu khác
Hạn chế: Cần phải có khung mẫu Các cáthể được chọn vào mẫu có thể phân bố tảnmạn
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 11 / 40
Trang 253 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.2 Chọn mẫu phân nhóm
Là phương pháp chọn mẫu chia tổng thể thành các nhóm tương đối thuần nhất, từ mỗi
nhóm lấy ra một mẫu ngẫu nhiên
Tập hợp các mẫu đó lập thành một mẫu ngẫu nhiên phân nhóm Phương pháp này đượcdùng khi trong tổng thể có những sai khác lớn
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 12 / 40
Trang 263 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
Trang 273 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.3 Chọn mẫu chùm (cụm)
Là phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên từ các tập con của tổng thể, được gọi là các
chùm Mỗi phần tử của tổng thể chỉ được chọn vào một chùm, mỗi chùm cố gắng sao
cho có độ phân tán cao như tổng thể và đồng đều về quy mô
Phương pháp này có thể tiết kiệm chi phí và thời gian, nhưng sai số chọn mẫu cao hơncác phương pháp trên
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 13 / 40
Trang 283 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.3 Chọn mẫu chùm (cụm)
Là phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên từ các tập con của tổng thể, được gọi là các
chùm Mỗi phần tử của tổng thể chỉ được chọn vào một chùm, mỗi chùm cố gắng sao
cho có độ phân tán cao như tổng thể và đồng đều về quy mô
Phương pháp này có thể tiết kiệm chi phí và thời gian, nhưng sai số chọn mẫu cao hơncác phương pháp trên
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 13 / 40
Trang 293 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.3 Chọn mẫu chùm (cụm)
Là phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên từ các tập con của tổng thể, được gọi là các
chùm Mỗi phần tử của tổng thể chỉ được chọn vào một chùm, mỗi chùm cố gắng sao
cho có độ phân tán cao như tổng thể và đồng đều về quy mô
Phương pháp này có thể tiết kiệm chi phí và thời gian, nhưng sai số chọn mẫu cao hơn
các phương pháp trên
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 13 / 40
Trang 303 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.3 Chọn mẫu chùm (cụm)
Là phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên từ các tập con của tổng thể, được gọi là cácchùm Mỗi phần tử của tổng thể chỉ được chọn vào một chùm, mỗi chùm cố gắng saocho có độ phân tán cao như tổng thể và đồng đều về quy mô
Phương pháp này có thể tiết kiệm chi phí và thời gian, nhưng sai số chọn mẫu cao hơncác phương pháp trên
Hình
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 13 / 40
Trang 313 Các kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên
3.4 Chọn mẫu có suy luận
Phương pháp chọn mẫu này dựa trên ý kiến chuyên gia về đối tượng nghiên cứu Nhượcđiểm của phương pháp này là khó đảm bảo tính khách quan
Nguyen Cong Nhut Thống kê trong nghiên cứu khoa học xã hội Ngày 28 tháng 10 năm 2021 14 / 40
Trang 324 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 334 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 344 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 354 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 364 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 374 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 384 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 394 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 404 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,
dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tương
ứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 414 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Khi mẫu có nhiều giá trị trùng nhau, ta trình bày số liệu dưới dạng bảng gồm hai dòng,dòng trên ghi các giá trị khác nhau của X, dòng dưới ghi số lần xuất hiện (tần số) tươngứng của các giá trị này
Bảng phân phối tần số thực nghiệm
Trang 424 Trình bày mẫu cụ thể
4.1 Bảng phân phối thực nghiệm (không ghép lớp)
Ví dụ 2
Để điều tra thời gian đợi phục vụ của khách hàng tại một ngân hàng (đơn vị: phút) người ta
khảo sát ngẫu nhiên 10 người, kết quả thu được như sau: 9, 8, 10, 10, 12, 6, 11, 10, 12, 8
Lập các bảng phân phối thực nghiệm thời gian đợi của khách hàng
Bảng phân phối tần số, tần suất thực nghiệm
Thời gian Tần số Tần suất
Trang 43Bảng phân phối tần số, tần suất thực nghiệm
Thời gian Tần số Tần suất
Trang 444 Trình bày mẫu cụ thể
4.2 Bảng phân phối thực nghiệm ghép lớp
•Khi kích thước mẫu lớn, các giá trị của mẫu khá gần nhau người ta gom các giá trị mẫu
thành các lớp, những giá trị gần nhau được xếp vào một lớp và lập bảng phân phối thực nghiệm
Trang 454 Trình bày mẫu cụ thể
4.2 Bảng phân phối thực nghiệm ghép lớp
•Khi kích thước mẫu lớn, các giá trị của mẫu khá gần nhau người ta gom các giá trị mẫu
thành các lớp, những giá trị gần nhau được xếp vào một lớp và lập bảng phân phối thực nghiệm
Trang 464 Trình bày mẫu cụ thể
4.2 Bảng phân phối thực nghiệm ghép lớp
•Khi kích thước mẫu lớn, các giá trị của mẫu khá gần nhau người ta gom các giá trị mẫuthành các lớp, những giá trị gần nhau được xếp vào một lớp và lập bảng phân phối thực nghiệmghép lớp
Bảng phân phối tần số thực nghiệm