Bài giảng Thống kê trong nghiên cứu xã hội: Chương 1 - Nguyễn Công Nhựt

Bài giảng Thống kê trong nghiên cứu xã hội: Chương 1 cung cấp cho người học những kiến thức như: Các khái niệm cơ bản; các loại thang đo; thang đo danh nghĩa; thang đo thứ bậc (ordinal scale); thang đo tỉ lệ (ratio scale);...Mời các bạn cùng tham khảo!

THỐNG KÊ TRONG NGHIÊN CỨU XÃ HỘI

Nguyễn Công Nhựt Khoa Công nghệ thông tin

Các khái niệm cơ bản

Các khái niệm cơ bản (t.t)

được chọn ra để tiến hành thu thập dữ liệu

nghiên cứu

Khi mẫu được chọn đảm bảo tính đại diện, sẽ

có thể sử dụng để suy rộng ra các đặc trưng của tổng thể

Ví dụ, một công ty nghiên cứu thị trường tiến hành khảo sát 650 người tiêu dùng để thu thập thông tin về thị hiếu dùng sữa của người dân thành phố HCM.

Các khái niệm cơ bản (t.t)

giá trị được dùng để chỉ một khái niệm

Ví dụ, biến giới tính (có hai giá trị nam và

nữ), biến tôn giáo (bao gồm Phật giáo, Thiên chúa giáo, Tin lành, Hòa Hảo, khác và không tôn giáo)

Các khái niệm cơ bản (t.t)

liên hệ giữa các khái niệm

Ví dụ, hút thuốc lá dẫn đến bệnh ung thư phổi, hay quan hệ tình dục không an toàn dẫn đến nguy cơ nhiễm HIV/AIDS

Các khái niệm cơ bản (t.t)

được dùng để giải thích cho nguyên nhân của một hiện tượng

coi là biến kết quả, nó chịu sự chi phối của

biến độc lập

Các khái niệm cơ bản (t.t)

phương pháp để quan sát và ghi nhận những khía cạnh của một cá nhân, khách thể, hay

một sự kiện có liên quan để tiến hành kiểm định giả thuyết

Ví dụ, khái niệm về kinh tế bền vững, bao

Các khái niệm cơ bản (t.t)

những con số hay giá trị cho các quan sát

theo một quy tắc nhất định

Ví dụ: thu nhập (1 triệu, 2 triệu, 3 triệu, 4

triệu, …), trình độ học vấn (1, 2, 3, 4, 5, …)

Biến (Variable)

variable) và biến định lượng (quantitative

variable)

biệt dựa trên sự khác biệt về đặc tính, chứ

không phải về số lượng hoặc độ lớn

□ Các biến được gọi là định lượng khi mà các

giá trị của biến cho thấy sự khác biệt về độ

lớn hay số lượng giữa chúng

Biến (Variable)

Các loại thang đo

lượng, có 02 loại thang đo chính:

- Thang đo biến số phạm trù (bao gồm thang

đo danh nghĩa và thang đo thứ tự)

- Thang đo biến số số (bao gồm thang đo

khoảng cách và thang đo tỉ lệ)

Thang đo danh nghĩa (nominal scale)

nghĩa bao gồm hệ thống các chỉ báo khác

nhau biểu thị thuộc tính hay tính chất của biến

đó

không theo một thứ tự nào

lên

Thang đo thứ bậc (ordinal scale)

các phương án trả lời được sắp xếp theo một trật tự nhất định

quan hệ thứ bậc hơn kém, nhưng thường thì

mức độ hơn kém giữa chúng không xác định được

Ví dụ

1 Dưới 500 ngàn

2 Từ 500 ngàn đến dưới 1 triệu

3 Từ 1 triệu đến dưới 2 triệu

4 Từ 2 triệu đến dưới 3 triệu

5 Từ 3 triệu trở lên

Thang đo khoảng cách (interval scale)

đo danh nghĩa và thứ bậc, nhưng khoảng cách giữa các chỉ số được xác định một cách cụ thể

và đều nhau

□ Đối với loại thang đo này ta có thể sử dụng

một số các phép tính toán học như tính trung bình hay tính toán tỉ lệ chênh lệch giữa các chỉ

số

Thang đo khoảng cách (interval scale)

Thang đo tỉ lệ (ratio scale)

của những loại thang đo trước Ngoài ra thang

đo này có một giá trị 0 “thực”

Ví dụ

■ 5.000.000 đ

Thang đo

danh nghĩa

Thang đo thứ bậc

Thang đo khoảng cách

Thang đo

tỉ lệ

Thang đo định tính

Thang đo định lượng

Thực hành

đây:

Câu 1: So với 5 năm trước, đời sống gia đình ta

có tốt hơn không?

Khá hơn • 1Khó trả lời • 4

Cũng vẫn như thế • 2 Không trả lời • 99 Kém hơn trước • 3

Câu 2: Xin Ông (Bà) vui lòng cho biết đồ dùng sinh hoạt

hiện có trong gia đình (kèm theo quan sát, nếu thấy những

gì hiển nhiên không có, không nên hỏi)

Loại đồ dùng Loại đồ dùng

- Giường 1 - Cát xét (cả radio) 11

- Giường bằng sạp tre 2 - Dàn máy nghe nhạc 12

- Tủ 3 - Xe đạp 13

- Bộ bàn ghế 4 - Xe gắn máy 14

- Bộ xa lông 5 - Máy may 15

- Ti vi đen trắng 6 - Tủ lạnh 16

- Ti vi màu 7 - Máy giặt 17

- Đầu máy video 8 - Điện thoại 18

- Radio 9 - Khác (ghi cụ thể)………… 19

- Chiêng, cồng,

Câu 3: Ông (Bà, bạn) hãy cho biết mức độ thưởng thức các phương tiện truyền thông đại chúng, và các phương tiện giải trí khác của mình

(Gợi ý bằng cách giới thiệu các phương tiện bên dưới rồi hỏi trong loại đó thường chọn loại hình nào?)

Câu 4: Trong các phương tiện TTĐC trên, Ông (Bà) thích

loại nào nhất ? (không tính đến việc có thường xuyên

xem hay không, chỉ chọn một ý)

Câu 5: Trong các tờ báo đã đọc, Ông (Bà) thường đọc

những mục gì nhất? (Chỉ chọn tối đa 3 mục thường đọc

nhất)

Câu 6: (Chỉ hỏi những người có nghe radio) Ông

(Bà) thường nghe radio như thế nào?

Câu 7: Trong các chương trình truyền hình, Ông (Bà)

thường coi chương trình nào nhiều nhất ? (Chỉ chọn tối đa

3 mục thường xem nhất)

Câu 8: Trong các loại hình nghệ thuật nói chung, Ông

(Bà) thích loại nào?(bao hàm cả trên các PTTTĐC và

sân khấu)

Chọn tối đa 3 loại hình thích nhất rồi chọn thứ tự ưu

tiên:[Mã số: thích nhất:1; thích ở mức độ thứ nhì:2; thích ở mức độ thứ:3]

Câu 9: Trong các loại nhạc sau, Ông (Bà) thích loại

nhạc nào? (Chỉ chọn tối đa 3 loại)

Câu 10: Và theo Ông (Bà), người Raglay ta cần phải

học đến lớp mấy thì mới được?

Lớp: ………

Câu 11: Nhưng trên thực tế gia đình ta có thể cho con

cái học đến lớp mấy?

Lớp: ………

được đến đâu hay đến đấy………•19

Câu 12: Theo ông bà, có cần dạy chữ viết của người

Raglai cho người Raglai hay không?

Vì sao? (Ghi cụ thể): ………

Câu 13: Nếu trong gia đình không có điều kiện cho

tất cả các con đi học , theo ông bà nên ưu tiên cho

con trai hay con gái?

1 Con trai •1

2 Con gái •2

Câu 14: Theo ông bà, khi trong nhà có người bị

bệnh có cần mời thầy cúng đến cúng để được

khỏi bệnh không?

(PVV không gợi ý, nếu người được phỏng vấn khó

trả lời thì nêu các phương pháp có thể)

Câu 15: Có nên lấy người khác với dân tộc mình

không?

Câu 16: Có nên lấy người cùng họ với mình

không?

Vì sao? (Ghi cụ thể):

………

………….

Câu 17: Trong gia đình ta, quyền quyết định cho con

cái kết hôn là ai?

Câu 18: Trước khi kết hôn có cần xem tuổi cô dâu,

chú rể không?

Câu 19: Khi phụ nữ mang thai, họ có cần kiêng cữ

điều gì không? (trong sinh hoạt, ăn uống)

Câu 20: Trước khi lập gia đình, người con trai, con gái

có được ai đó giải thích, hướng dẫn những điều cần

thiết khi lập gia đình không?

(Có thể chọn nhiều ý, PVV không đọc các phương

án trả lời)

Câu 21: Trong gia đình Ông (Bà) ai là người quyết định những

việc sau (xác định mức quyết định của mỗi thành viên bằng

những con số rồi viết vào các cột tương ứng sao cho tổng mức quyết định = 10 phần )

Câu 22: Ông (Bà) hãy cho biết đánh giá của mình về

những nhận định dưới đây (khoanh vào ô tương ứng sao

cho hàng nào cũng có mã số được khoanh và không trùng nhau)

Câu 23: Ông (Bà) hãy cho biết mức độ tiếp xúc với

những người thân, bạn bè xung quanh như thế nào?

Câu 24: Bây giờ tôi sẽ đọc tên các mối quan hệ mà

chúng ta thường có Ông (Bà) hãy lắng nghe và cho

chúng tôi biết mức độ quan trọng của từng mối quan hệ đối với Ông (Bà)

(Hãy gợi ý để người trả lời xác định mối quan hệ quan trọng nhất rồi nói: còn trong những quan hệ còn lại, cái nào quan

trọng nhất? Khi có câu trả lời, khoanh tròn thứ tự theo từng

hàng)

Câu 25: Bà con trong cộng đồng có thường đến

thăm nhà Ông (Bà) hay không?

Câu 26: Nếu có hãy cho biết mức độ họ đến thăm

của họ

Câu 27: Ông(Bà) có thể mô tả người láng

giềng ở sát bên nhà mình như thế nào?

Câu 28: Khi trong nhà có người bị bệnh, thông

thường gia đình Ông (Bà) thường làm thế nào để

họ khỏi bệnh?

(chọn một phương án thường xuyên nhất)

Câu 29: Ông (Bà) có biết các loại lễ hội từ trước

tới nay do cộng đồng mình tổ chức hay không?

(kể cả những lễ hội, ngày nay không còn tổ chức

nữa)