Bài giảng Luật Hình sự Việt Nam - Bài 5: Trách nhiệm hình sự và các trường hợp loại trừ tính chất nguy hiểm của hành vi. Bài này cung cấp cho học viên những kiến thức về: khái niệm và đặc điểm của trách nhiệm hình sự; thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; vấn đề miễn trách nhiệm hình sự; các tình tiết loại trừ tính chất nguy hiểm của hành vi;... Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1Bài 5
Trách nhiệm hình sự
và
Các trường hợp loại trừ tính chất nguy hiểm của hành vi
Trang 2BÀI 5
1 Khái niệm và đặc điểm của TNHS
2 Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình
sự
3 Vấn đề miễn TNHS
4 Các tình tiết loại trừ tính chất nguy hiểm
của hành vi
70
Trang 35.1 Khái niệm và đặc điểm của TNHS
5.1.1 Khái niệm
Trách nhiệm hình sự (TNHS) là hậu quả pháp
lý bất lợi của việc thực hiện tội phạm và được thể hiện bằng việc áp dụng đối với người
phạm một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế của Nhà nước do LHS quy định
Trang 45.1.2 Đặc điểm
• TNHS là hậu quả pháp lý bất lợi của việc thực
hiện tội phạm, TNHS chỉ phát sinh khi có sự việc phạm tội
• TNHS là một dạng trách nhiệm nghiêm khắc nhất
trong các dạng trách nhiệm pháp lý
• TNHS phải được xác định thông qua một trình tự
tố tụng do cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện
• TNHS phải được phản ánh trong một bản án có hiệu lực pháp luật của Tòa án
• TNHS chỉ mang tính chất cá nhân
Trang 55.2 Thời hiệu truy cứu TNHS
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là thời hạn do BLHS quy định mà khi hết thời hạn đó thì người phạm tội không bị truy cứu trách
nhiệm hình sự
Trang 65.2 Thời hiệu truy cứu TNHS
• 05 năm đối với tội phạm ít nghiêm trọng
• 10 năm đối với tội phạm nghiêm trọng
• 15 năm đối với tội phạm rất nghiêm trọng
• 20 năm đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng
• Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự
được tính từ ngày tội phạm được thực hiện
Trang 75.3 Vấn đề miễn TNHS
a Khái niệm
Miễn TNHS là không buộc người phạm tội phải chịu TNHS về tội phạm mà người đó đã thực hiện
b Các trường hợp miễn TNHS
Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi
có một trong những căn cứ sau đây: Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa; khi có quyết định đại xá
Trang 85.3 Vấn đề miễn TNHS
• Người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận
• Người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng do vô ý gây thiệt hại về tính
mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác và được người bị hại hoặc người đại diện của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được
miễn trách nhiệm hình sự
Trang 95.4 CÁC TèNH TiẾT LOẠI TRỪ
TÍNH CHẤT NGUY HiỂM CỦA HÀNH VI
5.4.1 Khái niệm chung 5.4.2 Phòng vệ chính đáng 5.4.3 TèNH th Ế cấp thiết
5.4.4 Các tr-ờng hợp khác
đ-ợc loại trừ TNHS
Trang 105.4 CÁC TÌNH TiẾT LOẠI TRỪ
TÍNH CHẤT NGUY HiỂM CỦA HÀNH VI
TÌNH TIẾT
HÀNH VI GÂY
THIỆT HẠI CHO
XH
VỀ HÌNH THỨC:
HV NÀY GIỐNG
NHƯ MỘT TP CỤ
THỂ
NGƯỜI CÓ
HÀNH VI NÀY
KHÔNG PHẢI CHỊU TNHS
TÌNH TIẾT LOẠI TRỪ TÍNH CHẤT NGUY HIỂM CHO XH
5.4.1 kh¸i niÖm chung
Có tính nguy hiểm cho XH Không còn nguy hiểm cho XH
Trang 115.4 CÁC TèNH TiẾT LOẠI TRỪ
TÍNH CHẤT NGUY HiỂM CỦA HÀNH VI
NHỮNG TèNH TiẾT
loại trừ tính chất nguy hiểm cho XH của HV
TèNH
thế cấp thiết
Bắt ng-ời phạm pháp
Thi hành mệnh lệnh cấp trên
Thực hiện chức
nĂng
nghề nghiệp
Rủi
ro trong sản xuất
phòng
vệ
chính
đáng
Trang 125.4 CÁC TèNH TiẾT LOẠI TRỪ
TÍNH CHẤT NGUY HiỂM CỦA HÀNH VI
5.4.2 Phòng vệ chính đáng
lợi ích của Nhà n-ớc,
lợi ích của tổ chức,
quyền, lợi ích chính
ng-ời khác
Hành vi của con ng-ời
Trang 135.4.3 tèNH thế cấp thiết (TTCT)
nguồn nguy hiểm
H/Vi của
con ng-ời
HẬU QUẢ do
nguồn nguy hiểm đe doạ gây
ra
Thiệt hại nhỏ hơn
NGĂN CHẶN
lợi ích khác
đ-ợc PL bảo vệ
lợi ích của
Nhà n-ớc,
của tổ chức,
quyền, lợi ích
chính đáng
hoặc của
ng-ời khác
