Bài giảng Luật Hình sự Việt Nam - Bài 2: Tội phạm trong Luật Hình sự Việt Nam

Bài giảng Luật Hình sự Việt Nam - Bài 2: Tội phạm trong Luật Hình sự Việt Nam. Bài này cung cấp cho học viên những kiến thức về: định nghĩa tội phạm; các dấu hiệu của tội phạm; phân loại tội phạm; cấu thành tội phạm;... Mời các bạn cùng tham khảo!

BÀI 2 TỘI PHẠM TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

1 Định nghĩa tội phạm

2 Các dấu hiệu của tội phạm

3 Phân loại tội phạm

4 Cấu thành tội phạm

1 Định nghĩa tội phạm

(Xem Điều 8 – BLHS)

• Là hành vi nguy hiểm cho xã hội

• Được quy định trong BLHS

• Do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện

• Lỗi: cố ý hoặc vô ý

18

2 Các dấu hiệu của tội phạm

4 dấu hiệu

Tính nguy hiểm

cho xã hội

Tính có lỗi của tội phạm

Tính trái pháp luật hình sự

Tính phải chịu hình phạt

2 Các dấu hiệu của tội phạm

a Tính nguy hiểm cho xã hội:

Hành vi gây ra hoặc

đe dọa gây ra những

thiệt hại nhất định

cho các QHXH được

LHS bảo vệ

Hành vi nguy hiểm cho xã hội

Xâm phạm đến QHXH nào

Gây ra hậu quả gì? Công cụ, phương tiện, phương pháp thực hiện Thái độ thực hiện hành vi, …

2 Các dấu hiệu của tội phạm

b Tính có lỗi của tội phạm:

Lỗi: trạng thái tâm lý phản ánh thái độ tiêu cực

của người phạm tội đối với hành vi trái pháp luật của mình, cũng như đối với hậu quả của hành vi đó

Thái độ chủ quan Cố ý hoặc vô ý

Hành vi là kết quả của

sự tự lựa chọn và quyết định

2 Các dấu hiệu của tội phạm

c Tính trái pháp luật hình sự:

• Tính trái pháp luật hình sự của 1 tội phạm bao giờ cũng bao gồm cả tính phải chịu hình phạt

• Điều 2 BLHS quy định: “chỉ người nào phạm 1

tội đã được BLHS quy định mới phải chịu trách nhiệm HS”

d Tính phải chịu hình phạt:

Là đặc điểm của tội phạm trong LHS, không có một tội phạm cụ thể nào lại không có hình phạt kèm theo

3 Phân loại tội phạm

Tội phạm ít nghiêm

trọng

• Là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội

ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm

Tội phạm nghiêm

trọng

• Là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là

từ trên 03 năm đến 07 năm

Tội phạm rất nghiêm

trọng

• Là tội phạm tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho

xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là từ trên 07 năm đến 15 năm

Tội phạm đặc biệt

nghiêm trọng

• Là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là từ trên 15 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc

tử hình

4 a Khái niệm cấu thành tội phạm

Cấu thành tội phạm là

tổng hợp những dấu

hiệu chung, có tính

đặc trưng cho 1 loại

tội phạm cụ thể được

quy định trong Luật

Hình sự

4 b Phân loại cấu thành tội phạm

2.1 Theo mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội được CTTP phản ánh

2.2 Theo đặc điểm cấu

trúc của CTTP

Phân loại t heo mức độ nguy hiểm của

hành vi phạm tội được CTTP phản ánh

* Cấu thành tội phạm cơ bản

- Là CTTP chỉ có dấu hiệu định tội – dấu hiệu mô tả tội phạm và cho phép phân biệt tội này với tội khác

- Ví dụ: Khoản 1 Điều 168 BLHS quy định Tội cướp tài sản không có tình tiết khung tăng nặng là cấu thành cơ bản của tội cướp Nội dung của CTTP cơ bản chỉ bao gồm những dấu hiệu

định tội

Phân loại t heo mức độ nguy hiểm của

hành vi phạm tội được CTTP phản ánh

* Cấu thành tội phạm tăng nặng

- Là CTTP mà ngoài dấu hiệu định tội còn có thêm dấu hiệu phản ánh tội phạm có mức độ của tính nguy hiểm cho XH tăng lên 1 cách đáng kể (so với trường hợp bình thường)

- Ví dụ: Tội cướp tài sản (Điều 168)

Khoản 2 (CTTP tăng nặng) phạm tội thuộc trong các trường hợp: có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; gây thương tích …

Phân loại t heo mức độ nguy hiểm của

hành vi phạm tội được CTTP phản ánh

•Cấu thành tội phạm giảm nhẹ:

- Bao gồm những dấu hiệu định tội (dấu hiệu

của CTTP cơ bản) và những dấu hiệu khác thể hiện mức độ nguy hiểm cho XH giảm đi rõ rệt

- Ví dụ: Tội phản bội Tổ quốc (Điều 108 )

Khoản 2 (CTTP giảm nhẹ) phạm tội trong trường hợp có tình tiết giảm nhẹ thì bị phạt tù từ 7 năm đến 15 năm

Phân loại theo đặc điểm cấu trúc của CTTP

* Cấu thành tội phạm vật chất:

Là CTTP có các loại dấu hiệu của mặt khách quan:

hành vi, hậu quả, mối quan hệ nhân quả Tội phạm hoàn thành khi hành vi đã gây ra hậu quả

Ví dụ: Tội giết người (Điều 123)

• CTTP tội giết người

• Hậu quả: chết người xảy ra

29

Phân loại theo đặc điểm cấu trúc của CTTP

* Cấu thành tội phạm hình thức

• Là CTTP có 1 dấu hiệu của mặt khách quan là hành

vi nguy hiểm cho xã hội

• Ví dụ: Tội cướp tài sản (Khoản 1 Điều 168)

Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười

Phân loại theo đặc điểm cấu trúc của CTTP

* Cấu thành tội phạm cắt xén

Là CTTP mà mặt khách quan chỉ có dấu hiệu hành vi

là dấu hiệu bắt buộc

 Tội phạm hoàn thành khi hành vi được thực hiện mà không đòi hỏi phải thực hiện đầy đủ

hành vi

Ví dụ: Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 79)

31