Bài giảng Luật Hình sự Việt Nam - Bài 1: Khái quát chung về Luật Hình sự Việt Nam

Bài giảng Luật Hình sự Việt Nam - Bài 1: Khái quát chung về Luật Hình sự Việt Nam. Bài này cung cấp cho học viên những kiến thức về: khái niệm Luật Hình sự; đối tượng điều chỉnh của Luật Hình sự; nhiệm vụ của Luật Hình sự; các nguyên tắc của Luật Hình sự; cấu trúc và Hiệu lực của Bộ luật Hình sự Việt Nam;... Mời các bạn cùng tham khảo!

LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

MÃ HỌC PHẦN: BLAW 2621

BỘ MÔN LUẬT CĂN BẢN KHOA KINH TẾ - LUẬT

ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

Nội dung

• Bài 1: Khái chung về Luật Hình sự Việt Nam

• Bài 2: Tội phạm trong Luật Hình sự Việt Nam

• Bài 3: Các yếu tố cấu thành tội phạm

• Bài 4: Các giai đoạn thực hiện tội phạm và Đồng phạm trong Luật Hình sự Việt Nam

• Bài 5: Trách nhiệm hình sự và Các trường hợp loại trừ tính chất nguy hiểm của hành vi

• Bài 6: Hình phạt, Các biện pháp tư pháp và Quyết định hình phạt trong Luật Hình sự Việt Nam

BÀI 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

Bài 1

1 Khái niệm Luật Hình sự

2 Đối tượng điều chỉnh của Luật Hình sự

3 Nhiệm vụ của Luật Hình sự

4 Các nguyên tắc của Luật Hình sự

5 Cấu trúc và Hiệu lực của Bộ luật Hình sự Việt

Nam

1 Khái niệm Luật hình sự

• Luật hình sự là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật của Nhà nước

• Bao gồm tổng thể những quy phạm pháp luật do Quốc hội ban hành

• Xác định những hành vi nguy hiểm nào cho xã hội

là các tội phạm; cơ sở của trách nhiệm hình sự; hình phạt; các biện pháp tư pháp và các chế định pháp lý hình sự khác có thể áp dụng đối với người phạm tội

2 Đối tượng điều chỉnh và Phương pháp

điều chỉnh của Luật hình sự

• Đối tượng điều chỉnh của Luật Hình sự: Là các

quan hệ xã hội phát sinh giữa Nhà nước và chủ thể phạm tội khi chủ thể này thực hiện

hành vi tội phạm

• Phương pháp điều chỉnh của Luật hình sự:

Là phương pháp quyền uy – phương pháp dùng

quyền lực nhà nước để điều chỉnh quan hệ giữa

nhà nước và chủ thể phạm tội

6

3 Nhiệm vụ của Luật hình sự

Điều 1 BLHS 2015: “Bộ luật hình sự có nhiệm

vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh của đất nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, quyền con người, quyền công dân, bảo vệ quyền bình đẳng giữa đồng bào các dân tộc, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, tổ chức, bảo vệ trật tự pháp luật, chống mọi hành vi phạm tội; giáo dục mọi người ý thức tuân theo pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm”

4 Cỏc nguyờn tắc của LHS

hành vi

có lỗi

phân hoá TNHS

Những nguyên tắc

đặc thù

pháp chế

bình đẳng tr-ớc

pháp luật

Nhân đạo

Những nguyên tắc

cơ bản

5 Bộ Luật Hình sự Việt Nam

Bộ Luật Hình sự Việt Nam là văn bản pháp luật hình sự do cơ quan quyền lực cao nhất ban

hành quy định về tội phạm, hình phạt cũng

như các chế định khác liên quan đến việc xác định tội phạm và hình phạt, đồng thời quy

định nhiệm vụ và những nguyên tắc chung

của LHS Việt Nam

9

Bộ luật Hình sự 2015 gồm 3 Phần, 26 Chương,

426 Điều (thay vì Bộ Luật Hình sự 1999 gồm 2 Phần, 24 Chương, 344 Điều)

Phần thứ nhất: Những quy định chung

Gồm 12 chương , quy định những vấn đề chung về Tội phạm , Trách nhiệm hính ự và Hình phạt

Phần thứ hai: Các tội phạm

Gồm 14 chương, quy định cụ thể về các tội phạm

Phần thứ ba: Điều khoản thi hành

Hiệu lực của BLHS Việt Nam

a Hiệu lực của BLHS theo không gian

• Là phạm vi áp dụng của đạo luật đó đối với hành vi phạm tội thực hiện trong không gian nhất định và đối với một số người nhất định

• Chịu sự chi phối của các nguyên tắc chủ quyền quốc gia và nguyên tắc quốc tịch

11

Hiệu lực của BLHS Việt Nam

Hiệu lực của BLHS đối với hành vi phạm tội xảy ra trên lãnh thổ VN:

– Khoản 1 Điều 5 BLHS quy định: “BLHS được áp dụng đối với mọi hành vi phạm tội thực hiện trên lãnh thổ nước CHXHCN VN”

– Khoản 2 Điều 5 BLHS quy định: “Đối với người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ nước CHXHCN

VN thuộc đối tượng được hưởng các quyền miễn trừ ngoại giao hoặc quyền ưu đãi và miễn trừ về lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, theo các điều ước quốc tế mà nước CHXHCN VN ký kết hoặc tham gia hoặc theo tập quán quốc tế, thì vấn đề trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết bằng con đường ngoại giao”

12

Hiệu lực của BLHS đối với hành vi phạm tội xảy ra ở ngoài lãnh thổ VN:

Điều 6 BLHS quy định:

“1 Công dân Việt Nam phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước CHXHCNVN có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam theo Bộ luật này Quy định này cũng được áp dụng đối với người không quốc tịch thường trú ở nước CHXHCNVN

2 Người nước ngoài phạm tội ở ngoài lãnh thổ nước CHXHCNVN có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo BLHS Việt Nam trong những trường hợp được quy định trong các điều ước quốc tế mà nước CHXHCNVN

ký kết hoặc tham gia”

13

HIỆU LỰC CỦA BLHS ViỆT NAM

Hiệu lực của BLHS Việt Nam

b Hiệu lực của BLHS theo thời gian

• Về nguyên tắc: Là phạm vi áp dụng của đạo luật đó với hành vi phạm tội thực hiện trong khoảng thời gian nhất định

“Điều luật được áp dụng đối với một hành vi phạm tội là điều luật đang có hiệu lực thi hành tại thời

điểm mà hành vi phạm tội được thực hiện” (Khoản

1 Điều 7 BLHS)

14

Hiệu lực của BLHS Việt Nam

c Hiệu lực hồi tố của BLHS trong LHSVN

• Là hiệu lực của đạo luật được áp dụng đối với hành

vi phạm tội được thực hiện trước khi đạo luật đó có hiệu lực thi hành

• Trường hợp áp dụng

– Mang tính nhân đạo khi đạo luật mới khoan hồng hơn

so với luật cũ

– Sự cần thiết bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của xã hội và công dân

• Trường hợp không được áp dụng hiệu lực trở về

trước

– Quy định trách nhiệm pháp lý mới

– Quy định trách nhiệm pháp lý nặng hơn 15

HiỆU LỰC HỒI TỐ CỦA BLHS

• Hiệu lực của điều luật mới không có lợi cho người phạm tội: không có hiệu lực hồi tố

Điều luật mới không có lợi cho người phạm tội là điều luật có nội dung nghiêm khắc hơn so với luật cũ Khoản 2 Điều 7 BLHS quy định:

“Điều luật quy định một tội phạm mới, một hình phạt nặng hơn, một

có hiệu lực thi hành”

• Hiệu lực của điều luật mới có lợi cho người phạm tội: có hiệu lực hồi tố

Điều luật mới có lợi cho người phạm tội là điều luật có nội dung khoan hồng hơn so với luật cũ Khoản 3 Điều 7 BLHS quy định: “Điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành”