Tài liệu Hạt mè với những hoạt chất chức năng lignans trong phòng chống bệnh tật potx

Hạt mè với những hoạt chất chức năng lignans trong phòng chống bệnh tậtPGS.TS.. Bản chất hóa học của các dược chất trong hạt mè Lignan Compounds Hạt mè Những hợp chấ

Hạt mè với những hoạt chất chức năng lignans trong phòng chống bệnh tật

PGS.TS Dương Thanh Liêm

Bộ môn Dinh dưỡng Trường Đại học Nông Lâm

Tên khoa học, phân loại thực vật

MagnoliopsidaLớp (class):

MagnoliophytaNgành (divisio):

PlantaeGiới (regnum):

Bản chất hóa học của các dược chất trong hạt mè

Lignan Compounds

Hạt mè

Những hợp chất Lignan

Những hợp chất lignan quan trọng trong hạt mè Cấu trúc của sesamin và các dẫn xuất có hoạt tính sinh học

O O

Sắc ký đồ của Sesamol và sesamolin

Sesamin, một trong những lignans được tìm thấy nhiều nhất trong hạt

và dầu mè, kiểm soát huyết áp cao

• Những nhà nghiên cứu Đài loan đã

thông báo trong trong tạp chí Journal

of Hypertension tháng 12 năm 2004

– sesamin có thể kiểm soát cải thiện huyết áp bởi nó kích thích tế bào sản xuất oxide nitric, từ đây có khả năng ức chế sự sản xuất ET-1 (ET-1 production) làm giảm huyết áp đối với bệnh cao huyết áp.

– Sesamin còn làm giảm thấp mức lipid máu, còn có tác dụng như là chất chống oxy hóa, và có chức

năng điều hòa kháng thể

Ảnh hưởng của sesamin lên quá trình

Giảm L-Pyruvate kinase

Giảm ATP-citrate lyase

Giảm Fatty acid synthase

Làm giảm hoạt động của một số enzyme tổng hợp chất béo (Lipogenic activity)

Tăng

∆3 , ∆2 -enoyl-CoA isomerase

Tăng 2,4 dienoyl-CoA reductase

Tăng 3-ketoacyl-CoA thiolase

Tăng 3-hydroxyacyl-CoA dehydrogenase

Tăng Acyl-CoA oxidase

Tăng Carnitine palmitoyltransferase

Mitochondrial and peroxisomal

Tăng Palmitoyl-CoA

Kích thích một số enzyme làm tăng quá trình β-oxy hóa chất béo

Mức độ hoạt động (tăng, giảm) Các loại enzyme trong gan

Khả năng chống oxy hóa ức chế quá trình hình thành gốc tự do peroxit chất béo

của một số dẫn xuất sesamin

Vitamin E

Phản ứng hydroxid sesamolin để biến thành sesaminol có khả năng chống oxy hóa cao

Sesaminol có năng lực chống oxy hóa tốt hơn

sesamolin, do đó sesaminol có tác dụng anti-cancer

Khả năng chống oxy hóa của hạt

mè (Sesame Antioxidants)

• Hạt mè là nguồn cung cấp chất chống oxy hóa dồi giàu: Trong hạt mè rất dồi giàu lignan như là sesamin,

sesaminol, sesamolinol, sesamolin, pinoresinol, vitamin

E Đây là những nguồn chống oxy hóa rất mạnh, và

cũng là chất chống ung thư tự nhiên có tiềm lực nhất

Ngoài ra còn có lecithin, acid béo myristic, và linoleate

Hạt mè trắng, mè nâu và mè đen

Hạt mè

Lignan trong hạt mè cũng có trong một số loại dầu ăn khác, được coi là chất chống oxy hóa

• Lignan trong hạt mè có hoạt động chống oxy hóa

mạnh và kéo dài hơn lignan trong những dầu ăn

khác, kết quả nghiên cứu từ Ấn độ.

• “Lignan dầu mè có độ ổn định chống oxy hóa hơn những

loại dầu ăn thực vật khác Vì vậy dầu mè có tiềm năng chống oxy hóa cao, sẽ là loại dầu ăn được sử dụng trong công nghệ thực phẩm ngày càng nhiều trên thế giới

trong tương lai edible oil ;

• Sự phối trộn dầu mè với những dầu ăn khác được ưa

thích sẽ làm tăng khả năng chống oxy hóa của dầu lên nhiều lần Đó là nguồn dầu ăn có tiềm năng lớn trong

tương lai Antioxidant

• Dầu thực vật phối hợp với dầu mè sẽ thay thế cho dầu

thực vật được bảo quản bằng chất chống oxy hóa nhân tạo

“wrote the authors in the journal Food Chemistry”

Những Lignan trong hạt mè như là máy tăng lực

chống oxy hóa cho Vitamin E tự nhiên

• Sự phát hiện lignan đã được cấp bản quyền®, mở ra hướng sử

dụng lignan của hạt mè để làm tăng đáng kể khả năng chống oxy hóa của γ-tocopherol Lignan trong dầu mè được coi như “máy

tăng thế chống oxy hóa” cho các chất chống oxy hóa tự nhiên, cho

2 loại vitamin chống oxy hóa trong cơ thể: Vitamin E và vitamin C

• Những nghiên cứu trên người cho thấy khi kết hợp γ-tocopherol với lignan trong hạt mè làm tăng năng lực chống oxy hóa lên 25%

nhiều hơn hỗn hợp các tocopherol (γ-tocopherol/tocotrienols) Dựa trên gốc tự do hình thành khi tổ chức mô bị viêm nhiễm, người ta thấy rằng tocotrienol là chất chống oxy hóa có tìm năng nhất Để có hỗn hợp chống oxy hóa mạnh, có giá thành thấp, người ta phối hợp

γ-tocopherol với dầu mè cũng cho hiệu quả chống oxy hóa rất cao

• Sự phối hợp Gamma E Tocopherol với lignan của hạt mè có hiệu lực chống oxy hóa kéo dài hơn, mạnh hơn, nhưng giá thành thấp hơn nhiều so với tocotrienol

SỰ TƯƠNG TÁC CỦA CÁC CHẤT

CHỐNG OXY HÓA

Vitamin E, C và Se với sự chống

oxyhóa sinh học trong cơ thể

Lipid Peroxidation

Vitamin E

Radical

Tocopherols Tocotrienols

Những công trình nghiên cứu về khả

năng chống oxy hóa của hạt mè được công bố:

• Sesamolin ức chế sự peroxid lipid (quá trình hình thành gốc tự do) Nutrition.org

• Hạt mè có ảnh hưởng khác nhau trên khả năng chống oxy hóa PubMed PubMed

• Hoạt lực chống oxy hóa của sesaminol đã loại bỏ chất béo trong điều kiện stress

• Sesame nân cao hoạt lực chống oxy hóa của Vitamin E Lignans của hạt mè làm tiết kiệm Vitamin E, phòng ngừa sự tổn thương Vitamin E PubMed

• DHA (từ dầu cá) làm giảm mức Vitamin E, dầu mè ngược lại làm tăng PubMed

• DHA (từ dầu cá) dễ tạo ra thể peroxid lipid (g61c tự do), làm tổn thương tế bào hồng cầu Ngược lại dầu mè làm giảm sự tổn thương chất béo và tế bào hồng cầu, tăng mức Vitamin E PubMed

• Sesamin làm giảm phá hủy Vitamin E PubMed

• Dầu mè bảo vệ gamma-tocopherol (đặc biệt nó rất có ích cho Vitamin E) Những lignan trong hạt mè làm giảm thấp múc cholesterol, lignan trong hạt lanh lại

• Dầu mè là “cái mồi” làm tăng mức gamma tocopherol Gamma tocophorol cũng là mọt dạng một của Vitamin E có hoạt tính chống oxy hóa cao PubMed

• Sesaminol có tác động chống oxy hóa mạnh hơn alpha-Tocopherol (Vitamin E).

Những công trình nghiên cứu khác về tác dụng của lignan trong hạt mè đến trao đổi chất béo

• Lignans của hạt mè cải thiện quá trình tao đổi chất béo trong gan.

ClinChem.org PubMed

Dầu mè chống rám nắng trên da và ung thư da

• Là nguồn chống oxy hóa rất mạnh để bảo vệ tế bào da, những nhà khoa học Nhật Bản đã

chứng minh rằng dầu mè có khả năng bảo vệ

chống lại các gốc tự do hình thành do bức xạ

mặt trời tác động lên tế bào da (ứng dụng vào

dầu và kem xoa).

• Nhóm các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng: Khẩu

phần ăn giàu sesamin giúp ích cho cơ thể tránh được thương tổn trên da, như ung thư da, hoặc

do tia cực tím UV gây hư hại da HPSchmid.com

• Hạt mè có tác dụng phòng ung thư da: Dầu Hạt mè có tác dụng phòng ung thư da:

mè ức chế sự sinh trưởng của tế bào ung thư

hắc tố ác tính, nó tạo ra cái chết apotosis đối với tế bào ung thư da.

ScienceDirect.com

Dầu mè chữa vết sạm da, vết bỏng

Dầu mè được dùng làm thuốc mỡ để giảm đi vết sạm da,

để chữa mau lành vết thương trên da Thuốc mỡ bôi

trên da có tên thương mại là MEBO có chứa dầu mè và dược thảo MEBO là loại thuốc mỡ bảo vệ da theo kinh nghiệm cổ truyền PubMed

Dầu mè cũng giúp chữa lành vết thương mạn tính, ung thư

da IJPS.org

Dầu mè còn được sử dụng để chữa vết bỏng trên da

Ayurveda.com.au

Các hợp chất lignan và sự chuyển hóa bởi vi sinh vật đường ruột để tạo thành Enterolactone

Chất trung gian Enterodiol

Hệ vi sinh vật đường ruột

O H O

OH O

OH OH

O O

O O

Enterolactone (ENL)

• ENL là một loại lignan của động vật có vú có hệ

tuần hoàn sơ khai Nó được sử dụng như là

biomarker nguyên thủy cho sự hấp thu lignan thực vật.

• Trên người có sự khác nhau đáng kể trong khả

năng trao đổi chất những lignan thực vật như:

– Khác nhau về thời gian đi qua ống tiêu hóa

– Khác nhau về thành phần vi sinh vật đường ruột – Khác nhau do sử dụng các loại kháng sinh

Cơ chế hoạt động tiềm năng ENL

trong phòng chống bệnh ung thư

• Hoạt động như là hormon

– Giảm thấp tỷ lệ 2OHE (2-hydroxyestrone) /16OHE (16 α -hydroxyestrone)

– Có khả năng gắn kết với SHBG (Sex hormone-binding globulin)

– Ức chế hormon, xử lý ung thư vú, buồng trứng: Aromatase inhibition

• Hoạt động như là chất chống oxy hóa (Antioxidant)

• Hoạt động như là chất chống viêm (Anti-inflammatory)

• Chống sự tăng nhanh chóng tế bào (Anti-Proliferative)/

Khởi đầu cho apotosis (Pro-Apoptoic)

Link Apotosis

Hàm lượng ENL cao = giảm thấp nguy cơ ung thư vú

Olsen et al., Cancer

Epidem Biom Prev

2004;13:2084-9.

Ung thư biểu hiện âm tính với ER, sẽ được bảo vệ tốt ở mức trên 20 nmol/L ENL

Những u nang (Papapaple cysts), n= 258

Ca ung thư vú

Pre-mp = 220 Đối chứng = 237

Case-control

Pietinen et al.,

Cancer Epidemiol Biom Prev

2001;10:339-44.

Tương quan nghịch có ý nghĩa giữa

ENL huyết thanh với nguy cơ ung

thư vú trong cả hai trường hợp:

tiền mãn kinh và sau mãn kinh (Pre-, -post-mp)

Ca ung thư vú

Pre-mp =68 Post-mp =126 Đối chứng = 208

ENL với sức khỏe tim mạch

• ENL trong huyết thanh làm giảm F 2 -isoprostane huyết tương (đánh giá mức độ peroxid hóa lipid)

Atherosclerosis 2002;160:465–9.

• Mức ENL huyết thanh có tương quan nghịch với

nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và mạch vành tim.

Arch Intern Med 2003;163:1099–1104.

Cách đồng trồng mè lúc trổ bông

Cánh đồng mè trước khi thu hoạch

Máy tách hạt mè Black sesame oil Extraction

Yellow sesame oil Extraction

So sánh và phân bố sự sản xuất

hạt mè trên thế giới

Công nghệ ép dầu TG

Thank you for Your attention