Bài giảng Kinh tế phát triển - Chương 4: Các ngành kinh tế với tăng trưởng và phát triển (Trường ĐH Thương Mại)

Bài giảng Kinh tế phát triển - Chương 4: Các ngành kinh tế với tăng trưởng và phát triển. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức về: nông nghiệp với phát triển; thương mại với phát triển; đóng góp của tăng trưởng nông nghiệp vào quá trình phát triển;... Mời các bạn cùng tham khảo!

Vấn đề phát triển công nghệ ở Việt nam

• Sử dụng hiệu quả công nghệ sẵn có (lựa chọn

công nghệ thích hợp)

• Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ nhằm nâng

cao năng lực của nền kinh tế

• Phát triển thị trường công nghệ

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

CÁC NGÀNH KINH TẾ VỚI

TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN

Nội dung chính

1 Nông nghiệp với phát triển

2 Thương mại với phát triển

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

1 Nông nghiệp

1.1 • Vai trò của nông nghiệp với tăng trưởng

1.2 • Các giai đoạn phát triển nông nghiệp

1.3

• Đóng góp của tăng trưởng nông nghiệp vào

quá trình phát triển

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

1.1 Vai trò của nông nghiệp

Đặc điểm của

sản xuất nông

Vai trò của nông nghiệp trong nền kinh tế

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp

• Đối tượng của ngành nông nghiệp là cây trồng

vật nuôi

• Đất đai là tư liệu sản xuất cơ bản

• Sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ lớn

• Lao động không được chuyển hóa trực tiếp mà

phải thông qua cây trồng vật nuôi

• Chu kỳ sản xuất nông nghiệp dài và không

giống nhau giữa các loại cây trồng vật nuôi

Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp

• Nông nghiệp là ngành tạo ra thu nhập chủ yếu

cho người dân

• Lao động tham gia vào sản xuất nông nghiệp

chiếm tỷ trọng lớn (60-70%)

• Sản xuất nông nghiệp mang tính truyền thống,

lạc hậu và rủi ro cao hơn

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Vai trò của nông nghiệp trong

nền kinh tế

• Cung cấp lương thực

• Cung cấp lao động

• Là thị trường tiêu thụ sản phẩm

• Nông sản xuất khẩu cung cấp ngoại tệ

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Các giai đoạn phát triển nông nghiệp

Nền nông

nghiệp truyền

thống

Nền nông nghiệp hỗn hợp

Nền nông nghiệp hàng hóa

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

1.2 Các giai đoạn phát triển

nông nghiệp

• Nền nông

nghiệp

truyền

thống

Chuyển

dịch cơ cấu

nông

nghiệp

• Thay đổi tỷ trọng các ngành

• Tăng năng suất lao động

Phát triển

nghiệp hàng hoá

Nông nghiệp hiện đại

Chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp

là sự thay đổi tỷ trọng các ngành trong nền kinh tế.

là sự giảm dần tỷ trọng của ngành trồng trọt (cây lương thực) sang các

ngành nghề phi nông nghiệp khác như ngành chăn

nuôi hoặc trồng trọt cây công nghiệp, cây ăn quả,

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Quá trình chuyển đổi cơ cấu

quá trình chuyển đổi cơ cấu sẽ làm:

– Thay đổi tỉ trọng sản lượng

– Thay đổi trong lực lượng lao động

– Kết nối giữa khu vực nông nghiệp và phi nông

nghiệp

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Quá trình chuyển đổi cơ cấu

, quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế sẽ làm

– Phát triển thị trường hàng hóa, thị trường lao động,

thị trường tài chính

– Chuyển đổi từ nông nghiệp nông dân sang nông

nghiệp thương mại

– Từ quan hệ họ tộc sang quan hệ xã hội

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Phát triển nông thôn

• Khái niệm (theo WB): phát triển nông thôn là

việc cải thiện mức sống của một số đông người

có mức thu nhập thấp đang sinh sống ở vùng

nông thôn nhằm tạo nên tiến trình phát triển

nông thôn một cách tự giác và ổn định

Căn bệnh Hà lan

• Khái niệm

• Tác động không mong muốn của căn bệnh Hà

lan

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

XK khí đốt tăng Cung ngoại tệ tăng Tỷ giá

giảm (nội

tệ lên giá)

Khu vực hàng ngoại thương (hàng hóa xuất khẩu)

Khu vực hàng phi ngoại thương (hàng hóa không thể xuất khẩu)

XK giảm

Sản xuất

giảm

Di chuyển

nguồn lực

Tác động chi tiêu

Thất nghiệp tăng Lạm phát tăng Sản xuất giảm 8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Tài nguyên và tăng trưởng kinh tế

• Xuất khẩu tài nguyên khác với xuất khẩu các sản

phẩm khác:

– Khu vực xuất khẩu ít có mối liên hệ với các khu vực

khác trong nền kinh tế

– Tạo việc làm

• Nguồn thu từ xuất khẩu tài nguyên có thể dẫn tới:

– Căn bệnh Hà lan

– Chi tiêu không hiệu quả

– Tham nhũng

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Chiến lược hướng nội

:

• Mục đích của chiến lược:

– Dựng nên hàng rào thuế quan

– Phát triển ngành công nghiệp non trẻ bằng bảo hộ

sản xuất và thu hút đầu tư nước ngoài

– Bắt đầu bằng những ngành công nghiệp nhẹ, sản

xuất hàng tiêu dùng

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

:

– Thuế quan (tariff)

– Hạn ngạch (quota)

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

D S

Q1 Q2 Q4 Q3

Lượng NK khi có thuế

Lượng NK khi chưa có thuế

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

• Khi có thuế nhập khẩu giá bán sản phẩm trong

• Mức bảo hộ danh nghĩa (NRP: Normal Rate of

Protection)

W

W d

P

P P

• Giả sử mức thuế nhập khẩu áp dụng cho sản

• Công thức tính mức bảo hộ thực tế: ERP

(Effective Rate of Protection)

•

w w

w w

C P

t C t

P ERP





8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

• Tác động của bảo hộ lên sự phân bổ nguồn lực

• Tác động của bảo hộ lên phúc lợi xã hội

• Tác động của bảo hộ lên cơ cấu thị trường

• Tác động của bảo hộ lên thu nhập ngân sách

của chính phủ

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

• Các nước đều không thành công trong việc đạt

tới mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền

kinh tế độc lập tự chủ,

• Hay giảm nhập khẩu, cải thiện cán cân thanh

toán

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

• Chính sách bảo hộ đã gây thiệt hại cho xã hội

• Những ngành công nghiệp non trẻ không thể trưởng

thành lên được

• Cán cân thanh toán không được cải thiện

• Ý tưởng công nghiệp hóa nền kinh tế thông qua các

mối liên hệ thất bại

Chiến lược hướng ngoại

XK hàng

CN tiêu

dùng

XK hàng CN

có hàm lượng vốn cao

CN hóa nền kinh tế

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Chiến lược hướng ngoại

:

• Biện pháp đầu tiên là tự do hóa thương mại

• Biện pháp thứ hai là cải thiện môi truờng đầu

tư, thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài vào các

ngành xuất khẩu

• Biện pháp thứ ba là cải cách tỷ giá đi kèm với

ổn định nền kinh tế vĩ mô

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Chiến lược hướng ngoại

• Cải thiện mạnh mẽ cán cân thanh toán

• Tạo ra mối liên hệ hữu cơ giữa các ngành

trong nền kinh tế

• Tạo ra nhiều việc làm, góp phần làm cho thu

nhập trong nền kinh tế tăng lên

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Chiến lược hướng ngoại

• Phụ thuộc rất lớn vào thị trường bên ngoài

• Sự xuất hiện của chủ nghĩa bảo hộ "mới“ đã

hạn chế hàng hóa của các nước đang phát triển

xuất khẩu sang các nước phát triển

Mô hình đàn sếu bay

• Flying-geese development pattern: là mô

hình giải thích sự phát triển công nghiệp “lan

tỏa” ở khu vực Đông Á

• Các nước đi sau cần nhận biết mô hình này để

đón nhận xu hướng đầu tư nước ngoài tới nước

mình

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Mô hình đàn sếu bay

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

1960

- Nhật bản

1970

- NICs châu Á

1980

- ASEAN- 4

1990

- Trung quốc

2000

- Việt nam

The ladder of comparative advantage

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Japan

NICs

ASEAN-4

Vietnam

China

Resourse- intensive Unskilled labor- intensive Skilled labor- intensive Capital- intensive

Knowledge- intensive