Bài giảng Kinh tế phát triển - Chương 2: Các lý thuyết và mô hình phát triển kinh tế (Trường ĐH Thương Mại)

Bài giảng Kinh tế phát triển - Chương 2: Các lý thuyết và mô hình phát triển kinh tế. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức về: mô hình tăng trưởng Harrod- Domar; mô hình tăng trưởng theo giai đoạn của Rostow; mô hình chuyển dịch cơ cấu của Arthur Lewis;... Mời các bạn cùng tham khảo!

CHƯƠNG 2:

CÁC LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ

Bộ môn Kinh tế học

N ội dung chương 2

1 Mô hình tăng trưởng Harrod- Domar

2 Mô hình tăng trưởng theo giai đoạn của

Rostow

3 Mô hình chuyển dịch cơ cấu của Arthur

Lewis

Mô hình tăng trưởng Harrod- Domar

• Mục đích mô hình

• Giả định của mô hình

– Nền kinh tế đóng

– Không có sự tham gia của chính phủ

– Có sự chuyển hoá hoàn toàn giữa TK và đầu tư

• Ý nghĩa của mô hình

Mô hình tăng trưởng Harrod- Domar

Mô hình tăng trưởng Harrod- Domar

• Hạn chế của mô hình:

– Không có nền kinh tế hoàn toàn đóng

– Chi đầu tư của chính phủ là một bộ phận của đầu

tư của nền kinh tế

– Không có sự chuyển hóa hòan toàn giữa tiết kiệm

và đầu tư trong nền kinh tế

– Trên thực tế hệ số ICOR là không cố định => nó

thay đổi phụ thuộc vào cơ cấu vốn đầu tư.

Mô hình tăng trưởng theo giai đoạn

của Rostow

Giai đoạn xã hội truyền thống

Giai đoạn chuẩn bị cất cánh

Giai đoạn cất cánh

Giai đoạn trưởng thành

Giai đoạn xã hội tiêu dùng cao

Mô hình tăng trưởng theo giai đoạn

của Rostow

• Giai đoạn xã hội truyền thống

– SX nông nghiệp là hoạt động chính, giai cấp địa chủ là

giai cấp thống trị

– Trình độ sản xuất thấp, quan hệ mang tính tự cung tự cấp,

sản xuất hành hoá chưa phát triển

• Tương ứng với thời kỳ tiền công nghiệp ở châu Âu,

thời kỳ phong kiến, nô lệ và thuộc địa ở châu Á, châu

Phi và châu Mỹ La tinh

Mô hình tăng trưởng theo giai đoạn

của Rostow

• Giai đoạn chuẩn bị cất cánh: Giai đoạn hình thành cơ sở

cho sự chuyển đổi từ giai đoạn xã hội truyền thống sang giai

đoạn cất cánh

• Đặc trưng của giai đoạn này là các hoạt động kinh tế truyền

thống tồn tại song song bên cạnh các hoạt động kinh tế hiện

đại mới phôi thai, đang phát triển

Mô hình tăng trưởng theo giai đoạn

của Rostow

• Giai đoạn cất cánh:

– Tỷ lệ đầu tư khoảng 5% đến 10% GNP

– Công nghiệp chế tạo phát triển mạnh

– Phát triển thể chế và khu vực sản xuất hiện đại

• Tương ứng ở Anh (1783-1802), Pháp (1830-1860),

Mỹ (1843-1860), Nhật (1878-1900)

Mô hình tăng trưởng theo giai đoạn

của Rostow

• Giai đoạn trưởng thành

– Nền kinh tế được đa dạng hóa và công nghệ đạt đến trình

độ cao hơn

– Sự thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu kinh tế đã dẫn đến sự tiến

bộ xã hội

– Giai đoạn hoàn chỉnh cơ cấu kinh tế, xã hội

Mô hình tăng trưởng theo giai đoạn

của Rostow

• Giai đoạn xã hội tiêu dùng cao

– Công nghiệp hiện đại phát triển ở mức độ cao, nền kinh tế

xã hội phát triển một cách ổn định

– Không có sự thay đổi về cơ cấu kinh tế với tốc độ nhanh

 Tương ứng với trình độ của các nước phát triển như Anh, Mỹ

từ những năm 60

Mô hình tăng trưởng theo giai đoạn

của Rostow

• Hạn chế của mô hình:

– Khó phân biệt và định nghĩa từng giai đoạn

– Mô hình chỉ nhấn mạnh vào tăng trưởng

– Coi quá trình phát triển là tuần tự qua các giai đoạn, không có cái nhìn

biện chứng về quá trình phát triển

Mô hình chuyển dịch cơ cấu của Arthur

Lewis

• Lewis chia nền kinh tế các nước kém phát triển thành hai khu

vực:

– Khu vực nông nghiệp truyền thống

– Khu vực công nghiệp thành thị hiện đại

Khu vực nông nghiệp truyền thống

• Hàm sản xuất

TPA= f(LA, KA, tA)

• Sản lượng đạt mức cao nhất tại LA, vượt

quá mức đó tổng sản lượng giảm dần

• Qui luật sản phẩm cận biên của lao động

(MPLA) có xu hướng giảm dần

Khu vực nông nghiệp truyền thống

• Giả định khu vực nông nghiệp dư thừa

lao động

• Nghĩa là lao động vượt quá mức LAtrên

đồ thị và

• Lao động dư thừa có năng suất thấp, sản

phẩm cận biên của lao động (MPL)= 0

Khu vực nông nghiệp truyền thống

• Tiền công trong nông nghiệp được tính khác với

tiền công trong công nghiệp

• Đường cung lao động trong nông nghiệp là một

đường gãy khúc: đoạn nằm ngang cung LĐ là

hoàn toàn co dãn, còn đoạn dốc lên cung LĐ là

co dãn

Khu vực công nghiệp hiện đại

• Giả định: lợi nhuận được tái đầu tư toàn bộ để

mở rộng sản xuất

• Hàm sản xuất trong công nghiệp:

Y = f (K, L, R,T ) trong đó chỉ có L và K biến

đổi

• Khi K tăng từ K1 sang K2, K3 đòi hỏi L tăng

tương ứng.

Khu vực công nghiệp hiện đại

• Cầu lao động trong khu vực công

nghiệp tăng từ L1 sang L2, L3 tương

ứng với các đường cầu D1, D2, D3

• Lao động này phải được lấy từ khu

vực nông nghiệp dư thừa lao động

Quá trình chuyển dịch lao động

Khu vực nông

nghiệp:

- lao động dư thừa,

- tiền công thấp

Khu vực công nghiệp:

-cầu lao động tăng, -tiền công cao

Khu vực công nghiệp hiện đại

• Tiền lương trong công nghiệp được tính

dựa trên sản phẩm biên của lao động

(MPL)

• Tổng sản lượng trong công nghiệp cũng

tuân theo qui luật sản phẩm cận biên có

xu hướng giảm dần

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Mô hình chuyển dịch cơ cấu của A Lewis

Hạn chế của

mô hình

• Về giả định có sự dư thừa lao động trong khu vực NN

• Về giả định tốc độ chuyển dịch LĐ tỷ lệ thuận với tốc độ

mở rộng qui mô đầu tư

• Về giả định mức lương trong vực CN không đổi