Bài giảng Kinh tế phát triển - Chương 1: Tổng quan về tăng trưởng và phát triển kinh tế (Trường ĐH Thương Mại)

Bài giảng Kinh tế phát triển - Chương 1: Tổng quan về tăng trưởng và phát triển kinh tế. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức về: tăng trưởng và phát triển bền vững; tiêu thức đánh giá phát triển; đặc điểm các quốc gia đang phát triển;... Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 2

Tài liệu tham khảo

1 Dwight H.Perkins, Steven Radelet, David

L.Lindauer (2010), “Kinh tế học phát triển”,

ấn bản lần thứ 6, NXB Thống Kê;

2 Trường Đại học Kinh tế quốc dân (2013),

“Giáo trình Kinh tế phát triển”, NXB Đại

học Kinh tế quốc dân.

VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ

Bộ môn Kinh tế học

Trang 3

Tổng quan về tăng

trưởng và phát triển

1.Tăng trưởng và pháttriển bền vững

2.Tiêu thức đánh giáphát triển

3.Đặc điểm các quốcgia đang phát triển

8/4/2020 Bộ môn Kinh tế học

Tăng trưởng và phát triển bền vững

Tăng trưởng kinh tế

Phát triển và phát triển bền vững

Mối quan hệ giữa tăng trưởng và

phát triển

Trang 4

Tăng trưởng kinh tế

• Tăng trưởng là gì

• Công thức tính

• Các thước đo tăng trưởng

Khái niệm tăng trưởng

• Tăng trưởng kinh tế là sự tăng thêm hay gia tăng về

quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kỳ

nhất định (thường là một năm)

Trang 5

Thước đo tăng trưởng kinh tế

• Chỉ tiêu tuyệt đối: thể hiện mức thay đổi tuyệt đối của

quy mô sản lượng trong hai thời kỳ

• Công thức:

Yt= Yt – Yt-1

Thước đo tăng trưởng kinh tế

• Chỉ tiêu tương đối: thể hiện sự gia tăng của sản

lượng nhanh hay chậm so với thời điểm gốc

• Công thức:

% 100

t t

Y Y Y

Y g

Trang 6

Đơn vị đo tăng trưởng

• GDP – Gross Domestic Product

– Tổng sản phẩm quốc nội- Giá trị sản lượng được sản xuất ra trên phạm vi

lãnh thổ quốc gia trong một thời kỳ, thường là một năm

• GNP – Gross National Product

– Tổng sản phẩm quốc dân- Giá trị sản lượng được công dân một nước sản

xuất ra trong một thời kỳ, thường là một năm.

• GNI – Gross National Income

– Tổng thu nhập quốc dân- tổng thu nhập của các cá nhân trong

nền kinh tế trong một thời kỳ

Đơn vị đo tăng trưởng (tiếp)

• GDP/GNP/GNI tính bình quân đầu người

– Các chỉ tiêu này được tính bằng cách lấy GDP/GNP/GNI chia

cho số dân

• GDP/GNP/GNI tính theo PPP

– PPP (purchasing power parity): ngang giá sức mua, tính đến tỷ

giá trao đổi giữa các đồng tiền của các nước

• GDP/GNP/GNI tính bình quân đầu người –PPP

– Đây là chỉ tiêu đặc trưng của Kinh tế phát triển

Trang 7

Số liệu về GDP- 2016 (WB)

Xếp hạng Nền kinh tế GDP (triệu

đôla)

GDP per capita (đôla)

Trang 8

• Tăng trưởng kinh tế có thể đạt được dưới hai hình thức:

– Tăng trưởng kinh tế theo chiều rộng

– Tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu

• Nhưng tác động của hai loại tăng trưởng này đến việc

tăng mức sống của người dân thì không giống nhau

• Quan niệm sai lầm:

– Đối với một nền kinh tế: cứ có tốc độ tăng trưởng

năm sau cao hơn là tốt hơn

– So sánh giữa các nền kinh tế: tốc độ tăng trưởng càng

cao thì nền kinh tế càng phát triển

Trang 9

Tốc độ tăng trưởng GDP theo các nhóm nước (World

Bank, 2018)

Bộ môn Kinh tế học

Khái niệm phát triển

Phát triển là một quá trình biến đổi về mọi mặt của nền kinh tế trong một

thời kỳ Đó là:

• Sự tăng lên của sản lượng

• Sự thay đổi của cơ cấu kinh tế

• Sự biến đổi về mặt xã hội của nền kinh tế

Trang 10

Ba mục tiêu của phát triển

Tăng khả năng sẵn có và mở rộng việc cung cấp các nhu cầu

thiết yếu cho cuộc sống

Trang 11

Mục tiêu của phát triển bền vững

Mục tiêu kinh tế

Mục tiêu môi trường

Tăngtrưởng

Hiệuquả

Ổnđịnh

Trang 12

Mụctiêu

xã hội

Người lao động có việc làm

Bình đẳng

xã hội

Được chăm sóc sức khỏe

Được học hành

Mục tiêu môi trường

Môi trường tốt cho mọi người

Trang 13

Mối quan hệ giữa tăng trưởng

và phát triển

• Lợi ích của tăng trưởng?

• Chi phí của tăng trưởng?

• Mục đích của phát triển là làm cho chất lượng

cuộc sống của người dân tốt hơn nên cần giảm

thiểu chi phí của tăng trưởng.

Tổng quan về tăng trưởng

và phát triển

Tăng trưởng vàphát triển bềnvững

Tiêu thức đánhgiá phát triển

Đặc điểm cácquốc gia đangphát triển

Trang 14

Tiêu thức đánh giá sự phát triển

Các chỉ số về kinh tế:

• GDP tính theo đầu người (số tuyệt đối hoặc tốc độ tăng)

• Chỉ số cơ cấu ngành trong nền kinh tế

• Chỉ số cơ cấu nguồn lao động

Các chỉ số về xã hội:

• Người biết đọc biết viết , người đi học

• Điều kiện y tế và chăm sóc sức khoẻ

Tiêu thức đánh giá tiến

bộ xã hội

Trang 15

Tiêu thức đánh giá tăng trưởng

• GDP, GNP, GNI

• GNI tính theo sức mua tương đương (PPP)

• GNI/ đầu người theo sức mua tương đương

Chỉ số cơcấu xuấtnhậpkhẩu

Trang 16

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Đặc trưng XH tiền CN XH công nghiệp XH hậu CN

Ngành sản xuất chính Nông nghiệp Công nghiệp Dịch vụ

Yếu tố đầu vào chủ

yếu

Lao động và tài nguyên thiên nhiên

Vốn, kỹ thuật Tri thức

Sản phẩm Sản phẩm nông nghiệp

và tiểu thủ công nghiệp

Sản phẩm công nghiệp Sản phẩm có hàm

lượng tri thức cao

Quá trình sản xuất Tương tác giữa con

người và thiên nhiên

Con người và máy móc

Con người và con người

Yếu tố thúc đẩy tăng

High income Services, etc., 72.06 73.35 73.41 74.20

Middle income Industry 39.13 37.52 35.97 33.36 32.89

Middle income Services, etc 50.19 52.76 54.55 57.07 57.81

Trang 17

Tỷ trọng lao động làm việc trong các ngành theo nhóm

nước (World Bank, 2017)

Country Name Indicator Name 2005 2010 2013 2014 2015

High income agriculture 3.87 3.43 3.20 3.17 3.14

Middle income agriculture 41.61 36.62

Upper middle income agriculture 35.66 30.68 25.61 24.11 23.50

Lower middle income agriculture 50.08 44.76

High income industry 24.77 22.55 22.19 21.97 22.04

Middle income industry 21.50 24.59

Upper middle income industry 24.00 27.19 27.92 27.99 27.54

Lower middle income industry 17.93 20.72

High income services 71.05 73.57 74.11 74.35 74.31

Middle income services 36.78 40.54

Upper middle income services 40.26 44.75 47.65 48.75 49.99

Lower middle income services 31.81 34.25

Bộ môn Kinh tế học

Sự thay đổi cơ cấu nguồn lao động trong quá

trình phát triển

Trang 18

Cơ cấu xuất nhập khẩu

Tiêu thức đánh giá tiến bộ xã hội

Điều kiện sống, môi trường, điều kiện chăm sóc sức khỏe Phân phối thu nhập bình đẳng,

Trang 19

– Tỷ lệ biết đọc biết viết, phổ cập giáo dục

– Tỷ lệ biết chữ của người lớn

– Số bác sĩ, kỹ sư, giáo viên, sinh viên /1000 dân

• Số calo bình quân đầu người

• Tỷ lệ dân số nông thôn, thành thị

• Số tờ báo, điện thoại, radio, tivi, máy tính, thuê

bao Internet /1000 dân

• Chênh lệch mức sống giữa nông thôn thành thị

Trang 20

Chỉ số phát triển con người

• HDI là một chỉ số tổng hợp phản ánh những

thành tựu về năng lực phát triển con người của

mỗi quốc gia được thể hiện ở các khía cạnh

– Tuổi thọ bình quân

– Trình độ văn hóa

Trang 21

Cách tính HDI

ĐO LƯỜNG Cuộc sống lâu

và khỏe mạnh Tri thức

Sự gia tăng mức sống

CHỈ TIÊU Tuổi thọ TB Tỷ lệ biết chữ Tỷ lệ nhập học

chung GDP bq PPPChỉ số biết chữ

E1

Chỉ số nhập học E2

Chỉ số phát triển con người HDI

3

W E A HDI   

Cách tính HDI

Chỉ tiêu Giá trị tối thiểu Giá trị tối đa

Trang 22

HDI - Kết luận

• HDI phản ánh trình độ phát triển con người của

một quốc gia

• HDI là một thước đo tổng hợp hơn so với thu

nhập bình quân đầu người

• HDI đã đưa ra một bức tranh toàn diện về cuộc

Trang 23

Tổng quan về tăng trưởng

và phát triển

Tăng trưởng vàphát triển bềnvững

Tiêu thức đánhgiá phát triển

Đặc điểm cácquốc gia đangphát triển

• Năng suất lao động thấp

• Tốc độ tăng dân số cao

• Nền kinh tế dựa vào ngành nông nghiệp và xuất khẩu sản

phẩm thô

• Thị trường không hoàn hảo và không đầy đủ thông tin

Trang 24

Những điểm tương đồng của các quốc gia đang

Về tiềm năng sẵn có, nguồn lực tự nhiên và con người

Về tỷ trọng của khu vực nhà nước và khu vực tư nhân

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	652,27 KB