Bài giảng Kinh tế học - Chương 6: Tổng cầu và chính sách tài khóa

Bài giảng Kinh tế học - Chương 6: Tổng cầu và chính sách tài khóa. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức về: tổng cầu và sản lượng cân bằng; chính sách tài khóa; khái niệm và vai trò của đầu tư;... Mời các bạn cùng tham khảo!

TỔNG CẦU VÀ

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA

Chương 6

Xem xét thị trường hàng hóa hoàn toàn độc lập

với thị trường tiền tệ

TỔNG CHI TIÊU & SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG

TỔNG CẦU TRONG NỀN KINH TẾ

NỀN KINH TẾ GIẢN ĐƠN

AE = C + I

Cầu đầu tư

Cầu chi tiêu của hộ gia đình

Tổng

Chi tiêu

CẦU TIÊU DÙNG

• Yếu tố tác động đến tiêu dùng.

Thu nhập quốc dân

Của cải hay tài sản

Tập quán, tâm lý, thị hiếu tiêu dùng …

Các chính sách kinh tế vĩ mô (T,i)

ông cho rằng tiêu dùng quan hệ trực tiếp đến

thu nhập

Y MPC C

HÀM TIÊU DÙNG

o Y là thu nhập quốc dân (trong nền kinh tế giản đơn Y = Y D )

o C là 1 khoản tự định không phụ thuộc vào thu nhập.

o MPC là xu hướng tiêu dùng biên (0<MPC<1)

• Xu hướng tiêu dùng biên biểu thị mối quan hệ giữa

sự gia tăng của tiêu dùng với sự gia tăng của thu

nhập quốc dân

Y MPC C

Y

CMPC

Thu nhập bao nhiêu tiêu

dung hết bấy nhiêu

Vlà điểm vừa đủ để tiêu dùng

MỐI QUAN HỆ GIỮA TIÊU DÙNG VÀ TIẾT KIỆM

• Tiết kiệm là phần còn lại của thu nhập sau khi đã tiêu dùng.

Y = S + C

MPS là xu hướng tiết kiệm biên (0 < MPS < 1)

• Xu hướng tiết kiệm biên: là một đại lượng được đo lường bằng tỷ

số giữa mức thay đổi về tiết kiệm với mức thay đổi về thu nhập

quốc dân

C MPCYY

S  

 MPCYC

S   1

Y MPS C

CẦU ĐẦU TƯKHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ

- Đầu tư tácđộng đến tổngcung

Đầu tư được chia làm 3 loại:

- Mua nhà ở

- Đầu tư vào tài sản

cố định của doanhnghiệp

- Tăng thêm hàngtồn kho

CẦU ĐẦU TƯCÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN ĐẦU TƯ

Dự đoán của các doanh nghiệp về tình hình sản xuất kinh doanh và tình trạng của nền kinh tế.

Hiệu quả kinh doanh của các ngành.

Chín h

sách thuế.

HÀM SỐ VÀ ĐỒ THỊ CẦU ĐẦU TƯ

• Hàm số đầu tư

Đường đầu tư là một đường

có độ dốc âm biểu thị mối

quan hệ nghịch giữa

đầu tư và lãi suất.

diI

I i

di I

NỀN KINH TẾ ĐÓNG

AE = C + I + G

Cầu đầu tư

Cầu chi tiêu của hộ gia đình

Tổng

cầu

Cầu chi tiêu củachính phủ

TỔNG CHI TIÊU TRONG NỀN KINH TẾ ĐÓNG

KHI CHƯA CÓ THUẾ

E2: là điểm cân bằng trong nền

TỔNG CHI TIÊU TRONG NỀN KINH TẾ ĐÓNG

THUẾ TỰ ĐỊNH

• Khi thuế là một khoản tự định

• Xây dựng lại hàm tiêu dùng.

)(Y TMPC

I

C   T MPC G I

TỔNG CHI TIÊU TRONG NỀN KINH TẾ ĐÓNG

THUẾ LÀ MỘT HÀM CỦA THU NHẬP

• Khi thuế là một hàm của thu nhập T = t.Y.

C  

Y t MPC C

C

Y t Y MPC C

C

).

1 (

) (

TỔNG CHI TIÊU TRONG NỀN KINH TẾ ĐÓNG

THUẾ LÀ MỘT HÀM CỦA THU NHẬP

C  

2

4

.(1 )

AE C I G MPC Y

AE C I G MPC t Y

   

    

E4: là điểm cân bằng trong

nền kinh tế đóng với thuế là một

NỀN KINH TẾ MỞ

AE = C + I + G + NX

AE = C + I + G + X-IM

Cầu đầutư

Cầu chi tiêu của

hộ giađình

Tổng

cầu Cầu chi tiêu của

chính phủ

Cầuxuất khẩunhập khẩu

TỔNG CHI TIÊU TRONG NỀN KINH TẾ MỞ

• Cầu về xuất khẩu cũng được xem là 1 khoản tự định, không

phụ thuộc vào thu nhập quốc dân

• Ngược lại nhập khẩu lại hoàn toàn phụ thuộc vào thu nhập

IM = MPM.Y

Trong đó MPM là xu hướng nhập khẩu biên (0 < MPM < 1)

• Xu hướng nhập khẩu biên biểu thị mối quan hệ giữa sự gia

tăng của nhập khẩu với sự gia tăng của thu nhập quốc dân

∆X

X 

TỔNG CẦU TRONG NỀN KINH TẾ MỞ

E5: là điểm cân bằng trong nền

C  

X G I

Y2Y

CÔNG THỨC TÍNH SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG

NỀN KINH TẾ GIẢN ĐƠN

m: số nhân chi tiêu

CÔNG THỨC TÍNH SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG

NỀN KINH TẾ ĐÓNG CHƯA CÓ THUẾ

CÔNG THỨC TÍNH SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG

NỀN KINH TẾ ĐÓNG KHI THUẾ TỰ ĐỊNH

I

C MPC

1

030

m: số nhân chi tiêu mt: số nhân của thuế

1

CÔNG THỨC TÍNH SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG

NỀN KINH TẾ ĐÓNG-THUẾ LÀ MỘT HÀM CỦA THU NHẬP

 C I G 

t MPC

1

04 0

m': số nhân chi tiêu trong nền

kinh tế đóng

CÔNG THỨC TÍNH SẢN LƯỢNG CÂN

MPCG

ICtMPCY

Y

)1(1

)1(1

1

' 0

m': số nhân chi tiêu trong nền kinh tế đóng

m't: số nhân của thuế

Y t T

MPC

MPCX

NGICMPMt

)1(1

I IM

Y t T T

) 1 ( 1

1

'

t MPC

'

t MPC

1

''

MPM t

''

MÔ HÌNH SỐ NHÂN

• Số nhân chi tiêu là một đại lượng cho ta biết khi các

thành phần của chi tiêu tăng thêm 1 đơn vị thì sản

lượng cân bằng tăng thêm bao nhiêu đơn vị

KHÁI

NIỆM

• Khi nền kinh tế chưa đạt mức sản lượng

tiềm năng một sự thay đổi nhỏ trong các

thành phần chi tiêu như C, I, G, X thì sản

lượng cân bằng tăng lên gấp bội

• Khi nền kinh tế phát triển, tăng trưởng, sản

lượng cân bằng xấp xỉ sản lượng tiềm năng

thì mô hình số nhân tỏ ra kém hiệu quả

Ý

NGHĨA

VÍ DỤ

 Các yếu tố chi tiêu tự định (C, I, G ) tăng = $40

 Xu hướng tiêu dùng cận biên: MPC=0 80

 Giá trị của số nhân: m = 1/(1-0.80) = 1/0.2 = 5

 Thay đổi trong tổng chi tiêu= 5 x $40 = $200

GmY

ImY

CmY

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA

• Chính sách tài khóa là việc chính phủ sử dụngthuế khóa và chi tiêu công cộng để điều tiếtmức chi tiêu chung của nền kinh tế

KHÁI

NIỆM

• Ngắn hạn: tác động đến sản lượng, việc làm, giá cả nhằm mục tiêu ổn định kinh tế

• Dài hạn: chức năng điều chỉnh cơ cấu kinh tếnhằm đạt mục tiêu quan trọng là tăng trưởng

TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA ĐẾN TỔNG CẦU VÀ SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA KHI

NỀN KINH TẾ SUY THOÁI

• Khi nền kinh tế vận hành dưới mức sản

lượng tiềm năng Y< Y*, thất nghiệp trong nềnkinh tế gia tăng

• Để khôi phục nền kinh tế và giảm thất nghiệp

chính phủ cần sử dụng chính sách tài khóa

mở rộng

THỰC

TRẠNG

• TĂNG chi tiêu cho hàng hóa dịch vụ hoặc,

• GIẢM thuế hoặc

• TĂNG chi tiêu và GIẢM thuế

CSTK

LỎNG

P1 E1

E2

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA KHI

NỀN KINH TẾ TĂNG TRƯỞNG NÓNG

• Khi sản lượng nền kinh tế vượt quá sản

lượng tiềm năng Y> Y*, lạm phát trong nềnkinh tế gia tăng

• Để kiềm chế lạm phát chính phủ cần sử dụng

chính sách tài khóa thắt chặt

THỰC

TRẠNG

• GIẢM chi tiêu cho hàng hóa dịch vụ hoặc,

• TĂNG thuế hoặc

• GIẢM chi tiêu và TĂNG thuế

CSTK

CHẶT

TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA ĐẾN

TỔNG CẦU & SẢN LƯỢNG CÂN BẰNG

T MPC C

AD AD

AD

G I T Y MPC C

AD

G I T Y MPC C

) (

1 2

2 2

1 1

T m Y

T MPC

MPC Y

T MPC

MPC G

I C MPC Y

T MPC

MPC G

I C MPC Y

1 ) (

1

1

1 ) (

1

1

2 02

1 01

CÁC BIỆN PHÁP BÙ ĐẮP THÂM HỤT NGÂN SÁCH

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA VỚI

THOÁI LUI ĐẦU TƯ

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

NSNN là toàn bộ các khoản thu, chicủa Nhà nước đã được các cơ quanthẩm quyền của Nhà nước quyếtđịnh và được thực hiện trong mộtnăm để đảm bảo thực hiện các chứcnăng và nhiệm vụ của Nhà nước

B > 0

T > G Ngân sách thặng dư

B < 0

T < G Ngân sách thâm hụt

CÁC LOẠI THÂM HỤT NGÂN SÁCH

 Thâm hụt ngân sách thực tế : đó là

thâm hụt khi số chi thực tế vượt số

thu thực tế trong thời kỳ nhất định.

thâm hụt ngân sách bị động do tình

trạng của chu kỳ kinh doanh

Thâm hụt ngân sách cơ cấu : đó là thâm hụt tính toán trong trương hợp nếu nền kinh tế hoạt động ở mức SLTN

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA CÙNG CHIỀU

• Giữ cho ngân sách luôn cân bằng

• Không quan tâm đến sản lượng

MỤC

TIÊU

• Nền kinh tế đang suy thoái

• Ngân sách chính phủ đang thâm hụt

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA NGƯỢC CHIỀU

• Giữ cho sản lượng luôn đạt mức SLTN vớiviệc làm đầy đủ

• Không quan tâm đến ngân sách

• Ngắn hạn: Thâm hụt ngân sách cơ cấu

• Dài hạn: Hạn chế được thâm hụt ngân sách

CÁC BIỆN PHÁP BÙ ĐẮP THÂM HỤT NGÂN SÁCH

Biện pháp cơ bản: Tăng thu giảm chi

Hệ quả từ số nhân ngân sách cân bằng:

"Nếu chính phủ tăng chi tiêu (G) đồng thời tăng thuế (T)

một lượng như nhau thì ngân sách không đổi và sản lượng cân

T G Y

T G MPC

MPC Y

T MPC

MPC G

MPC Y

G MPC Y

1

1 1

1 1 1

CÁC BIỆN PHÁP BÙ ĐẮP THÂM HỤT NGÂN SÁCH

BÙ ĐẮP THNS

Vay nợ trongnước

Vay ngânhàng

Vay nợ nướcngoài

Sử dụng dự trữ

ngoại tệ