Ngôi nhà tâm linh của đông bào Cơ Tu Nhà mồ — một trong những công trình kiến trúc độc đáo bậc nhất, vừa là văn hóa vật thể, vừa là văn hóa phi vật thể mang tín ngưỡng dân gian truyền t
Trang 1Ngôi nhà tâm linh của
đông bào Cơ Tu
Nhà mồ — một trong những công trình kiến trúc độc đáo bậc nhất, vừa là văn hóa vật thể, vừa là văn hóa phi vật thể mang tín ngưỡng dân gian truyền thống hướng
vệ tô tiên, nguôn cội của đông bào dân tộc Cơ Tu
Hình tượng con trâu luôn xuất hiện ở những công trình kiến trúc như: gươi, quan tài, nhất là nhà mô, rất rõ nét, sinh động Trong ảnh là phác thảo hình đầu trâu để tạc tượng ở hai đâu quan tài và ở một phía đâu hôi nóc của nhà mô
Sống chủ yếu ở ba huyện miễn núi cao Đông Giang, Tay Giang, Nam Giang
(Quảng Nam), A Lưới (Thừa Thiên —- Huế) và một bộ phận khác cư trú ở huyện
Đắc Chưng và Kà Lùm (Seekoong, Lào), đồng bào dân tộc Cơ Tu, Huyện Tây
Trang 2Giang đã chủ trương bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mình cho mục tiêu phát triển
Một trong những việc thực hiện là khôi phục nhà mô — ngôi nhà tâm linh của đồng
bào Cơ Tu - tại làng truyền thống của huyện là một việc làm hết sức có ý nghĩa Nhà mồ — một trong những công trình kiến trúc độc đáo bậc nhất, vừa là văn hóa vật thể, vừa là văn hóa phi vật thể mang tín ngưỡng dân gian truyền thống hướng
vệ tô tiên, nguôn cội của đông bào dân tộc Cơ Tu
Già làng Clâu Nâm (thôn Porning, xã Lăng) cho rằng nhà mô là để đưa tiễn người sang thế giới xa xăm Hồn của những người chết sẽ hóa thành thân phù hộ cho dân
làng đoàn kết và gặp nhiều điều lành, mùa màng bội thu, no đủ, sức khỏe dồi
dao Vi vay, tục làm nhà mô là ước vọng của người Cơ Tu từ bao đời nay
Hầu hết nhà mô của người Cơ Tu làm từ gỗ, với những dụng cụ đơn sơ như rìu, cưa tay, rựa, đục nhưng được chế tác tỉ mỉ, công phu, khắc họa rất sống động những vật thể, hình ảnh sinh động, gần gũi với đời sông thường ngày bang ca tam lòng, tình cảm chân thành dành cho người đã khuất
Trang 3
Mặt cắt ngang của nhà mồ người Cơ Tu
Trang 4É ar
4 TF dữh
Sau khi cắt tiệt heo, già làng lây một ít đê báo với các thân núi rừng, GIàng: Chúng tôi hiên trước cho các vị máu heo tươi và gan ngon đê các vị thưởng thức - các vi ban cho dân làng những điều tốt lành để bắt đầu công việc khôi phục nhà mồ
Bằng dụng cụ đơn sơ nhưng nhờ bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, những khúc
gỗ tròn từ rừng đã bắt đầu nên hình, nên tượng nên hôn
Trang 6Một trong những tác phẩm điêu khắc trên cột chính của nhà mồ Cơ Tu