phân tích và nhận định văn bản VIỆT BẮC lớp 12. Có luận điểm rõ ràng, phân tích luận điểm đó, được mình dùng để ôn thi đại học rất hiệu quả nhé mọi người. Có phần tổng kết đánh giá và mở rộng ngoài kiến thức tác phẩm nữa nhé.
Trang 1Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngfr uiin Tnin Thuy Duong
Tac gid: To Hflu la Ut co dau cita tha ca each mQ,ng Vi~t Nam Cac chQ,ng duong
sang tac cita To Hilu song hanh vai nhilng chQ,ng duong ljch su gian kho, hi sinh nhung
cung day nhilng thang lc,Ji ve vang cita dan t(jc NhQ,n xet ve tha To Hilu, Di~u
viet: "To Hfru dii du:a tho chinh len trinh dQ la tho rat doi trfr tinh" DQc nhilng van
tha day tinh chinh trj, nhung ta khong he thay kho khan, thi nhan dii thai vao do nhflng
nhip di~u cita tam hon, cita 1n(jt trai tim nho be luc new cung rung len than thuc suy
nghi cho vQ,n m~nh cita que huang ddt nuac Chinh vi vQ,y, tha To Hilu la1n nguoi dQc
say me ca ngQi khong chi til cai chat trn tinh nh~ nhang, m(jc ntQ,c, gidn di dan sa nta
con til net dQ,c sac trong ngh~ thuQ,t bieu hi~n Tha To Hilu dQ,m da ban sac dan t(jc,
thant dant nhilng net d~p cita que huang ddt nuac, de roi Nguyen Dinh Thi dii co danh
gia sau sac ve tha anh "TU CUQC song hi~n dq.i, tho anh ngay cang bat nguon tn} lt;ti vao
hon tho co dien cua dan t«}c"
Tac pham: To Hiiu tung noi: "Tho chi tran ra khi trong tim ta CUQC song dii
th4.t aay", chinh nhO nhilng XUC cam trong tant hon dii tQ,O ra nhilng rung d(jng mQ,nh
me, 1niinh li~t trong Ca1n xuc de van tha cua To Hilu no hoa tren trang giay Nhilng
dong cant xuc sau lang than thuang, noi nha ve m(jt manh ddt, mien que dii ket tinh,
h(ji tv va tran ra de hont nay chung ta co m(jt "Vi~t Bac" de thuang de nha Tac phant
sang tac vao thang 10, niim 1954 nhan sv ki~n lich su:
"Chin nii1n lam m(>t Di~n Bien Nen vanh hoa do nen thien su vang"
Trung uang Dang va chinh phil roi chien khu Vi~t Bac ve Ha N(ji Bai tha tva nhu
m(>t khuc hat tam tinh, m(>t lan di~u dan ca tha1n dam linh hon Vi~t, To Huu dii viet
nen nhilng tinh cam thiet tha, day luu luyen giila khang chien va nhung con nguoi
khang chien dUQC the hi~n qua lang kinh tril tinh cita nha tha
Loi d~n: SV ra doi cita bai tha "Vi~t Bac" dUQc vi nhu la m(jt bai tha "khong vie't
khong duc,Jc" Sau chin niim khang chien, hoa binh dUCJC lQ,p lQ,i tren ntien Bac, nua ddt
nUOC dii dUQC tV do, each 1nQ,ng chuyen sang 1n(jt giai doQ,n mOi Qua S~ Vi~c C'l} the luc
bay gio la nhilng nguoi khang chien ti£ mien nui trove dong bang, mien xuoi; Trung
uang, Chinh ph it til chien khu Vi~t Bac tro lQ,i thu do To Huu dii xay d~ng m(>t bai tha
noi len tinh nghia doi vai que huang each mQ,ng, doi vai khang chien de mQi nguoi
khong quen chQ,ng duong gian kho aay tinh nghia dii trai qua cung nhau trong suot
muoi liint niim
Bai tha "Vi~t Bac" ngQt ngao, da1n tham nhu m(jt ban tinh ca sau lang, rat tieu bieu
cho hon tha, cho phong each cita To Hilu Van la tieng noi cita tinh cam, tinh yeu,
nhung la tinh yeu doi vai que huang ddt nuac, doi vai each mq,ng, doi vai nhan dan
Trang 195
-Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngfr uiin Tnin Thuy Duong
Tac gid: To Hflu la Ut co dau cita tha ca each mQ,ng Vi~t Nam Cac chQ,ng duong
sang tac cita To Hilu song hanh vai nhilng chQ,ng duong ljch su gian kho, hi sinh nhung cung day nhilng thang lc,Ji ve vang cita dan t(jc NhQ,n xet ve tha To Hilu, Di~u
viet: "To Hfru dii du:a tho chinh len trinh dQ la tho rat doi trfr tinh" DQc nhilng van
tha day tinh chinh trj, nhung ta khong he thay kho khan, thi nhan dii thai vao do nhflng nhip di~u cita tam hon, cita 1n(jt trai tim nho be luc new cung rung len than thuc suy nghi cho vQ,n m~nh cita que huang ddt nuac Chinh vi vQ,y, tha To Hilu la1n nguoi dQc say me ca ngQi khong chi til cai chat trn tinh nh~ nhang, m(jc ntQ,c, gidn di dan sa nta con til net dQ,c sac trong ngh~ thuQ,t bieu hi~n Tha To Hilu dQ,m da ban sac dan t(jc,
thant dant nhilng net d~p cita que huang ddt nuac, de roi Nguyen Dinh Thi dii co danh gia sau sac ve tha anh "TU CUQC song hi~n dq.i, tho anh ngay cang bat nguon tn} lt;ti vao hon tho co dien cua dan t«}c"
Tac pham: To Hiiu tung noi: "Tho chi tran ra khi trong tim ta CUQC song dii th4.t aay", chinh nhO nhilng XUC cam trong tant hon dii tQ,O ra nhilng rung d(jng mQ,nh
me, 1niinh li~t trong Ca1n xuc de van tha cua To Hilu no hoa tren trang giay Nhilng dong cant xuc sau lang than thuang, noi nha ve m(jt manh ddt, mien que dii ket tinh, h(ji tv va tran ra de hont nay chung ta co m(jt "Vi~t Bac" de thuang de nha Tac phant
sang tac vao thang 10, niim 1954 nhan sv ki~n lich su:
"Chin nii1n lam m(>t Di~n Bien Nen vanh hoa do nen thien su vang"
Trung uang Dang va chinh phil roi chien khu Vi~t Bac ve Ha N(ji Bai tha tva nhu
m(>t khuc hat tam tinh, m(>t lan di~u dan ca tha1n dam linh hon Vi~t, To Huu dii viet nen nhilng tinh cam thiet tha, day luu luyen giila khang chien va nhung con nguoi khang chien dUQC the hi~n qua lang kinh tril tinh cita nha tha
Loi d~n: SV ra doi cita bai tha "Vi~t Bac" dUQc vi nhu la m(jt bai tha "khong vie't khong duc,Jc" Sau chin niim khang chien, hoa binh dUCJC lQ,p lQ,i tren ntien Bac, nua ddt nUOC dii dUQC tV do, each 1nQ,ng chuyen sang 1n(jt giai doQ,n mOi Qua S~ Vi~c C'l} the luc bay gio la nhilng nguoi khang chien ti£ mien nui trove dong bang, mien xuoi; Trung
uang, Chinh ph it til chien khu Vi~t Bac tro lQ,i thu do To Huu dii xay d~ng m(>t bai tha noi len tinh nghia doi vai que huang each mQ,ng, doi vai khang chien de mQi nguoi khong quen chQ,ng duong gian kho aay tinh nghia dii trai qua cung nhau trong suot muoi liint niim
Bai tha "Vi~t Bac" ngQt ngao, da1n tham nhu m(jt ban tinh ca sau lang, rat tieu bieu cho hon tha, cho phong each cita To Hilu Van la tieng noi cita tinh cam, tinh yeu, nhung la tinh yeu doi vai que huang ddt nuac, doi vai each mq,ng, doi vai nhan dan
Trang 195
Trang 2Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngii van Tran Thuy Duong
Trong cau chuy~n vai 1n<')t nha nghien cilu van hQc ngu:ai Phap La MireilLe GanseL, To
Hii:u tam s'l;L rang: Anh "phdi long" dat nUde va nhan dan minh, va dii noi ve dat nUde,
ve nhan dan nhu noi vdi nguai ddn ba minh yeu Cho nen, tinh yeu bien thanh tinh
nghia, va "Vi~t Bac" tra thanh tieng hat an tinh chung cila nhii:ng nguai khang chien,
cila ca dan t(jc trong rnc)t thai diem rat dang ghi nha ay
1 "Vi~t Bae la mQt trong nhfcng dinh cao tho To Hiiu, ciing la mQt trong nhiing thi
pham xuat sac ciia Vi~t Nam thai ki khang chie'n chong th'l:(c dan Phap."
2 "Sue thu hut ciia tho To Hfcu ld chllt men say Li tudng va tinh dantQc ~m da."
3 "Thai dQ toan tam, toan :Y Vdi each mt;tng ld nguyen nhan chinh ldm nen thanh
cong ciia tho To Hiiu."- Hoai Thanh
4 "Tho To Hfcu la tho each mt;tng, chu khong phdi tho tinh yeu Nhung tho anh la
tho ciia mQt tinh nhan, anh noi cac van de bang trai tim ciia mQt nguai say dam Cai
sue mt;tnh ldn nhllt ciia To Hfcu ld qud tim anh."- CheLan Vien
5 "TrQn dai, To Hiiu la mQt chien si each mt;tng lam tho va ld nha tho each mt;tng va
trong lila ciia tho anh co bie't bao nhieu yeu thuong dju ddng Vdi dat nuoc que huang
va doi Vdi nhiing con nguai ciia aat nUde que huang Tic CUQe song hi~n dt;ti, tho anh
ngay cang bat nguon trd lt;ti vao hon tho co dien ciia dan tQc."-Bao van ngh~ so 50
6 "Toi yeu dat nUde va nhdn dan toi, toi vie't ve dat nUde va nhan dan toi nhu vie't
ve nguai ddn ba toi yeu."-To Hii:u
7 "Nhd tho nay su d1;tng doi mat tinh tuang Nhd tho khac sil d1;tng bQ 6c ki do Con
To Hiiu - anh chi su d1;tng tinh edm va trai tim tran." - CheLan Vien
8 "Cdnh vtJt va tinh than Vi~t Bac dii nhtJp vao hon toi; mdu thjt toi, Vi~t Bac nhu
dii a trong toi." - To Hii:u
9 "MQt tie'ng noi yeu thuong luon luon chan hoa anh sang, t'l:( no ciing la anh sang,
lt;ti he't sue linh hot;tt va uyen chuyen, moi luc mQt khac, moi noi mQt khac, ke cd nhfcng
luc chi ld s'l:( im l~ng gifca cac dong tho Phdi chang day chinh la ban sac rieng ciia tho
To Hiiu."- Hoai Thanh
Trong cau chuy~n vai 1n<')t nha nghien cilu van hQc ngu:ai Phap La MireilLe GanseL, To
Hii:u tam s'l;L rang: Anh "phdi long" dat nUde va nhan dan minh, va dii noi ve dat nUde,
ve nhan dan nhu noi vdi nguai ddn ba minh yeu Cho nen, tinh yeu bien thanh tinh nghia, va "Vi~t Bac" tra thanh tieng hat an tinh chung cila nhii:ng nguai khang chien, cila ca dan t(jc trong rnc)t thai diem rat dang ghi nha ay
1 "Vi~t Bae la mQt trong nhfcng dinh cao tho To Hiiu, ciing la mQt trong nhiing thi pham xuat sac ciia Vi~t Nam thai ki khang chie'n chong th'l:(c dan Phap."
2 "Sue thu hut ciia tho To Hfcu ld chllt men say Li tudng va tinh dantQc ~m da."
3 "Thai dQ toan tam, toan :Y Vdi each mt;tng ld nguyen nhan chinh ldm nen thanh
cong ciia tho To Hiiu."- Hoai Thanh
4 "Tho To Hfcu la tho each mt;tng, chu khong phdi tho tinh yeu Nhung tho anh la tho ciia mQt tinh nhan, anh noi cac van de bang trai tim ciia mQt nguai say dam Cai sue mt;tnh ldn nhllt ciia To Hfcu ld qud tim anh."- CheLan Vien
5 "TrQn dai, To Hiiu la mQt chien si each mt;tng lam tho va ld nha tho each mt;tng va trong lila ciia tho anh co bie't bao nhieu yeu thuong dju ddng Vdi dat nuoc que huang
va doi Vdi nhiing con nguai ciia aat nUde que huang Tic CUQe song hi~n dt;ti, tho anh ngay cang bat nguon trd lt;ti vao hon tho co dien ciia dan tQc."-Bao van ngh~ so 50
6 "Toi yeu dat nUde va nhdn dan toi, toi vie't ve dat nUde va nhan dan toi nhu vie't
ve nguai ddn ba toi yeu."-To Hii:u
7 "Nhd tho nay su d1;tng doi mat tinh tuang Nhd tho khac sil d1;tng bQ 6c ki do Con
To Hiiu - anh chi su d1;tng tinh edm va trai tim tran." - CheLan Vien
8 "Cdnh vtJt va tinh than Vi~t Bac dii nhtJp vao hon toi; mdu thjt toi, Vi~t Bac nhu dii a trong toi." - To Hii:u
9 "MQt tie'ng noi yeu thuong luon luon chan hoa anh sang, t'l:( no ciing la anh sang, lt;ti he't sue linh hot;tt va uyen chuyen, moi luc mQt khac, moi noi mQt khac, ke cd nhfcng luc chi ld s'l:( im l~ng gifca cac dong tho Phdi chang day chinh la ban sac rieng ciia tho
To Hiiu."- Hoai Thanh
Trang 3Bi quyet Chinh ph1fc mon Ngfr V£in Tran Thuy Duong
10 "'Vi~t Bac" truac het ld m(>t bdi tho trfr tinh - chinh trj Bdi tho ld m(>t khuc hat
an tinh thuy chung reo rcit, dam tham b4-c nhdt, vd chinh dieu do lam nen sue ngan
vang sau thdm, la,u ben eua bdi tho " - Tran Dinh Sil
"Vai "Vi~t Bac", hon tho cilng nghe tho To chin r(> , khong phdi ld mi)t
cay but trong tay To niia mel lei nhieu ngQn but no cung mi)t luc, but td but
td cdnh, but td nguoi Nguoi ta thdy viin chuang each frn!,ng chi nghia chi tinh, eai viin
chuang nen tho nen nhQ.c " - Xuan Di~u
12 "To Hiiu ctii dua tho chinh trj len trinh df) ld tho rat doi trft tinh." - Xuan Di~u
13 "Dii co mf)t soy kien noi tho To Hiiu chi co tinh ho hdo, khiiu hi~u nhung theo toi
nghi, de "ho khau hi~u" md dong bdo nghe duqc, lQ.i ldm theo, To Hiiu phdi co s¥ rung
df)ng th¥c s1;(, phdi tf!,o ra duqc hinh tugng tho co sue bieu cdm cao S1;t rung df)ng
trong ong vd hinh tuqng tho cua ong khong chi mang tinh ca nhan, ma dii vuon len
cao, tod rf)ng ra, mang tinh thai dqi"- Phcpn Vi~t Long
14 '"Vi~t Bac" za dinh tho cao nhdt md To Hiiu tung buac len." - Xudn Di~u
15 "Nguoi bf) df)i chiem mf)t vi tri quan trQng trong t4-p tho "Vi~t Bac", chinh lei
nguoi nong dcin ngheo kho."- Hoang Trung Thong
16 "Tho To Hiiu bao gio cilng mai, cdng ngdy cdng mai, vi no the hi~n the giai quan
each frn!,ng cua chu nghia Mac, h~ tu tullng vo san, dq,o due cf)ng sdn chu nghia ld
nhiing tu tullng cdng ngdy cdng trll thdnh each nhin, nep song pho bien cua nhiing con
nguoi mai cua thc1i dq,i."- Nhu Phong
17 "Tho To Hiiu con co giQng di~u rat de nhQ,n ra dola giQng di~u tam tinh, lei tieng
noi cua tinh thuong men Tho To Hiiu za tho each frn!,ng, chu khong phdi tho tinh yeu
Nhung tho anh ld tho cua mf)t tinh nhan, anh noi cac van de bang trai tim eua mi)t
nguoi say aam Cai sue mq,nh lan nhdt cua To Hiiu ld qud tim anh." - CheLan Vien
18 "Song ld hdnh di)ng, tho cilng hdnh di)ng V ai To Hiiu tho ld hinh thuc tuoi d~p
cua hoq,t di)ng each mq,ng, cua s1;( song." -Dq,ng Thai Mai
19 "Duong nhu tat cd CUQC doi nay To Hiiu dung de ngqi ca dat nuO'c, ngqi ea nhcin
dan, ngqi ca ly tullng each frn!,ng, the hi~n cai toi say me vai ly tullng, eai toi da:y tnich
nhi~m." -Nguyen Dang MQ,nh
-
10 "'Vi~t Bac" truac het ld m(>t bdi tho trfr tinh - chinh trj Bdi tho ld m(>t khuc hat
an tinh thuy chung reo rcit, dam tham b4-c nhdt, vd chinh dieu do lam nen sue ngan vang sau thdm, la,u ben eua bdi tho " - Tran Dinh Sil
"Vai "Vi~t Bac", hon tho cilng nghe tho To chin r(> , khong phdi ld mi)t cay but trong tay To niia mel lei nhieu ngQn but no cung mi)t luc, but td but
td cdnh, but td nguoi Nguoi ta thdy viin chuang each frn!,ng chi nghia chi tinh, eai viin chuang nen tho nen nhQ.c " - Xuan Di~u
12 "To Hiiu ctii dua tho chinh trj len trinh df) ld tho rat doi trft tinh." - Xuan Di~u
13 "Dii co mf)t soy kien noi tho To Hiiu chi co tinh ho hdo, khiiu hi~u nhung theo toi
nghi, de "ho khau hi~u" md dong bdo nghe duqc, lQ.i ldm theo, To Hiiu phdi co s¥ rung df)ng th¥c s1;(, phdi tf!,o ra duqc hinh tugng tho co sue bieu cdm cao S1;t rung df)ng trong ong vd hinh tuqng tho cua ong khong chi mang tinh ca nhan, ma dii vuon len cao, tod rf)ng ra, mang tinh thai dqi"- Phcpn Vi~t Long
14 '"Vi~t Bac" za dinh tho cao nhdt md To Hiiu tung buac len." - Xudn Di~u
15 "Nguoi bf) df)i chiem mf)t vi tri quan trQng trong t4-p tho "Vi~t Bac", chinh lei nguoi nong dcin ngheo kho."- Hoang Trung Thong
16 "Tho To Hiiu bao gio cilng mai, cdng ngdy cdng mai, vi no the hi~n the giai quan each frn!,ng cua chu nghia Mac, h~ tu tullng vo san, dq,o due cf)ng sdn chu nghia ld
nhiing tu tullng cdng ngdy cdng trll thdnh each nhin, nep song pho bien cua nhiing con nguoi mai cua thc1i dq,i."- Nhu Phong
17 "Tho To Hiiu con co giQng di~u rat de nhQ,n ra dola giQng di~u tam tinh, lei tieng noi cua tinh thuong men Tho To Hiiu za tho each frn!,ng, chu khong phdi tho tinh yeu Nhung tho anh ld tho cua mf)t tinh nhan, anh noi cac van de bang trai tim eua mi)t nguoi say aam Cai sue mq,nh lan nhdt cua To Hiiu ld qud tim anh." - CheLan Vien
18 "Song ld hdnh di)ng, tho cilng hdnh di)ng V ai To Hiiu tho ld hinh thuc tuoi d~p
cua hoq,t di)ng each mq,ng, cua s1;( song." -Dq,ng Thai Mai
19 "Duong nhu tat cd CUQC doi nay To Hiiu dung de ngqi ca dat nuO'c, ngqi ea nhcin dan, ngqi ca ly tullng each frn!,ng, the hi~n cai toi say me vai ly tullng, eai toi da:y tnich nhi~m." -Nguyen Dang MQ,nh
-
Trang 4Bi quytt Chinh phvc mon Ngii min Tran ThU.y Du<1ng
20 "Sue hap dan nu,tnh nhat cua tha To Hiiu doi vb'i quan chitng dong ddo la tinh
dan t(>c, tinh truy~n thong dtJ,m dd va nhuan nhuyen" - Nguyen Dang MQ-nh
21 "Ntu Cht Lan Vien lam sang cho tha Vi~t Nam thi To Hiiu lam gidu cho tha Vi~t
Nam." - Nguyen Dang MQ,nh
22 "TU CUQC song hi~n ~i, thei anh ngay cang bat nguon trO lQ,i hon tho CO dien dan
t(>c." -Nguyen Dinh Thi
23 "Tha cua chang thanh nien To Hiiu khi iiy tu trai tim vQt ra cilng nhu tha cua
chitng toi, ciing liing nu,tn nhu the chitng toi, nhung la thu liing mt;tn khtic, co nhi~u
mau huyet han; tha chitng toi chi dtJ,p cho mo cUa tr<Ji, nhung tha To Huu thi mb'i co
chia khoa: Ccich m~ng, gidi phong dan t(>c, gidi phong cho ngu<Ji lao kho." - Xudn Di~u
24 "Thala di giiia nh.Q-c va y Rai vao cai 1JI!C y, thi thei se sau, nhung rat de kho
khan Rai vao cai V1;(C nh.Q-c, thi tha de ldm dam say ngu<Ji, nhung ciing de nong CQ,n To
Hiiu dii gift duqc tht quan binh giiia hai 1JI!C thu hut ay Thei cua anh vita ru ngu<Ji
trong nht;tc, vita thuc ngu<Ji bang y." -CheLan Vien
25 "Bai tha "Vi~t Bac" la ki~t tcic cua To Hiiu md ciing la ki~t tcic cua tha ca each
mQ-ng, tha ca khang chitn Bcli tha the hi~n tai hoa nhi~u fn4t cua nhd tho To Hiiu The
tha h;tc bat, loi hcit doi dap, nhieu bi~n phcip tu tu duqc tcic gid vtJ,n dt;tng kheo leo
Ngon ngit trong sang, thuan nhj va co nhieu net each tan, nhctt ld hai ~i tu "Minh"
-"Ta" Va cd tieng noi yeu thuang- net noi btJ,t trong phong each To Hftu Tu tuong thi
mb'i me vb'i nhiing dt! bao sang suot duqc the hi~n bang hinh dnh phong phit va tau len
bang am nh.Q-c ldm say me long ngu<Ji "- Nguyen Dice Quyen
26 "Nhitng van tha mieu td thien nhien trong "Vi~t Bac" co the so sanh vb'i bat ki cau
tha nao trong tha ca co dien." - Hoai Thanh
27 "Td cdnh hay td tinh, ke chuy~n minh hay ke chuy~n ngu<Ji, To Hftu chi nhclm de
noi ly tuong ay ma thoi".- CheLan Vien
28 "Thei ong chi co m9t giQng, dola giQng hcit tung bung ngqi ca each mQ-ng."-Tnin
Dang Khoa
29 "Sue mt;tnh cua tha To Hiiu trong nhiing ngay den toi ay chinh la vi no noi vb'i
trai tim, chinh la bi}i ngte<fi each tn.Q,ng ay ld m(}t thi si chinh cong, thtJ,t S'f:C"
30 "Thei To Hiiu khong phdi la m(>t tro tieu khien md la m(>t khi C1;t dau tranh, m(>t
cong tcic vtJ,n d(>ng cila ngu<Ji each nu,tng"
20 "Sue hap dan nu,tnh nhat cua tha To Hiiu doi vb'i quan chitng dong ddo la tinh dan t(>c, tinh truy~n thong dtJ,m dd va nhuan nhuyen" - Nguyen Dang MQ-nh
21 "Ntu Cht Lan Vien lam sang cho tha Vi~t Nam thi To Hiiu lam gidu cho tha Vi~t
Nam." - Nguyen Dang MQ,nh
22 "TU CUQC song hi~n ~i, thei anh ngay cang bat nguon trO lQ,i hon tho CO dien dan
t(>c." -Nguyen Dinh Thi
23 "Tha cua chang thanh nien To Hiiu khi iiy tu trai tim vQt ra cilng nhu tha cua chitng toi, ciing liing nu,tn nhu the chitng toi, nhung la thu liing mt;tn khtic, co nhi~u
mau huyet han; tha chitng toi chi dtJ,p cho mo cUa tr<Ji, nhung tha To Huu thi mb'i co chia khoa: Ccich m~ng, gidi phong dan t(>c, gidi phong cho ngu<Ji lao kho." - Xudn Di~u
24 "Thala di giiia nh.Q-c va y Rai vao cai 1JI!C y, thi thei se sau, nhung rat de kho khan Rai vao cai V1;(C nh.Q-c, thi tha de ldm dam say ngu<Ji, nhung ciing de nong CQ,n To Hiiu dii gift duqc tht quan binh giiia hai 1JI!C thu hut ay Thei cua anh vita ru ngu<Ji trong nht;tc, vita thuc ngu<Ji bang y." -CheLan Vien
25 "Bai tha "Vi~t Bac" la ki~t tcic cua To Hiiu md ciing la ki~t tcic cua tha ca each mQ-ng, tha ca khang chitn Bcli tha the hi~n tai hoa nhi~u fn4t cua nhd tho To Hiiu The tha h;tc bat, loi hcit doi dap, nhieu bi~n phcip tu tu duqc tcic gid vtJ,n dt;tng kheo leo
Ngon ngit trong sang, thuan nhj va co nhieu net each tan, nhctt ld hai ~i tu "Minh"
-"Ta" Va cd tieng noi yeu thuang- net noi btJ,t trong phong each To Hftu Tu tuong thi mb'i me vb'i nhiing dt! bao sang suot duqc the hi~n bang hinh dnh phong phit va tau len bang am nh.Q-c ldm say me long ngu<Ji "- Nguyen Dice Quyen
26 "Nhitng van tha mieu td thien nhien trong "Vi~t Bac" co the so sanh vb'i bat ki cau tha nao trong tha ca co dien." - Hoai Thanh
27 "Td cdnh hay td tinh, ke chuy~n minh hay ke chuy~n ngu<Ji, To Hftu chi nhclm de noi ly tuong ay ma thoi".- CheLan Vien
28 "Thei ong chi co m9t giQng, dola giQng hcit tung bung ngqi ca each mQ-ng."-Tnin
Trang 5Bi quyet Chinh ph'l;tc mon Ngfr min Triin Thity Duong
31 "Nha thi si ay t\( muon minh la tieng noi ciia dan t{jc minh Vij.y thi dan t{jc ay co
niing khieu tho thong qua nha thi si Cac dan t{jc hi~n dq.i, eta cong nghi~p hoa roi, da
bj san ph&.ng bdi nhiing phuong ti~n tuyen truyen, khong con co m{jt niing khieu ve
hinh tUCJng nhu the niia; khong con suoi nguon d ban than minh niia Nhung To Hiiu
dam trong dan t{jc cua dong thai za m{jt thi si d{jc aao, m{jt nha sang t~o
ra cac hinh the Nguai ta cang cam thay dieu do ro hon anh noi m{jt each rat hay
ve tho." -Loi tva tQ,p tho "Mau va hoa", xuat ban a Phap, niim 1975, Pierre Em1nanuel
32 "Ljch trinh tien trien ve tho ctla To Hiiu di song song vai lich trinh tien trien ve
tu tudng va trinh d{j giac ng{j, ve sue hoq.t d{jng ctla To Hiiu."-Loi giai thi~u tQ,p "Tho
cua To Hflu"- Viin hoa CU:u quae Vi~t Nmn xuat ban, 1946
33 "Nguai To Hiiu za m{jt thi si, m{jt chien si nhu:ng chung ta dung quen cot each
ctla no za thi si."
34 "To Hiiu khong to ve len nhan vij.t quan chung nhiing net son hdo nhoang, gia
tq.o Tinh cam ctla nhan vij.t tho anh bieu hi~n len tic ban chat giai cap, tit doi song
th1;tc."- Hoang Trung Thong
35 "V oi To Hiiu, tho la vii khi dau tranh each mq.ng Do chinh la dij.c sac vel cilng ld bi
quyet d{jc aao ctla To Hiiu trong tho."- DQng Thai Mai
36 "Tho To Hiiu lcl tho m{jt con nguoi biet tran trQng liiy doi minh, muon lam cho
doi minh trd nen hiiu ich Vij.y thi ai kia con phung phi doi minh, lam gi cilng dU:CJc,
song sao cung xong, trong k.hi dQC thO nay hiiy bat dau thic dung l«;ti md biet quj lay
doi minh, mel dem xay d\(ng no."-CheLan Vien
37 "Phong each dan t{jc d To Hiiu the hi~n d cho tho anh giau chat nhq.c, anh nam
rat viing cai am di~u, van di~u ctla dan t{jc." - CheLan Vien
38 "Tho anh lclloi tho lay cai du:ang di toan doi, lay cai hoi toan tij.p, liiy cai tu todn
bcli la chinh Anh lcl m{jt con chim VlJ d duong bay hon la b{j long, b{j canh, tuy van la
lOng canh d~p." -CheLan Vien
39 "To Hiiu nhin each mq.ng bang con mat lang ~n ctla m{jt thi si."
40 "Thai gian qua di, tat ca deu co the nhq.t nhoa, chi co tinh thuong yeu con ngu:C:Ii
vel S\( ton tn;Jng phtfm gia con nguoi laton t(li miii miii voi thai gian Pham chat ay ld
cot loi ctla nhd tho To Hiiu, ctla nha each mq.ng To Hiiu, ciia phong thai To Hiiu"
Ha Xuan Truong
-
31 "Nha thi si ay t\( muon minh la tieng noi ciia dan t{jc minh Vij.y thi dan t{jc ay co
niing khieu tho thong qua nha thi si Cac dan t{jc hi~n dq.i, eta cong nghi~p hoa roi, da
bj san ph&.ng bdi nhiing phuong ti~n tuyen truyen, khong con co m{jt niing khieu ve hinh tUCJng nhu the niia; khong con suoi nguon d ban than minh niia Nhung To Hiiu dam trong dan t{jc cua dong thai za m{jt thi si d{jc aao, m{jt nha sang t~o
ra cac hinh the Nguai ta cang cam thay dieu do ro hon anh noi m{jt each rat hay
ve tho." -Loi tva tQ,p tho "Mau va hoa", xuat ban a Phap, niim 1975, Pierre Em1nanuel
32 "Ljch trinh tien trien ve tho ctla To Hiiu di song song vai lich trinh tien trien ve
tu tudng va trinh d{j giac ng{j, ve sue hoq.t d{jng ctla To Hiiu."-Loi giai thi~u tQ,p "Tho cua To Hflu"- Viin hoa CU:u quae Vi~t Nmn xuat ban, 1946
33 "Nguai To Hiiu za m{jt thi si, m{jt chien si nhu:ng chung ta dung quen cot each ctla no za thi si."
34 "To Hiiu khong to ve len nhan vij.t quan chung nhiing net son hdo nhoang, gia
tq.o Tinh cam ctla nhan vij.t tho anh bieu hi~n len tic ban chat giai cap, tit doi song th1;tc."- Hoang Trung Thong
35 "V oi To Hiiu, tho la vii khi dau tranh each mq.ng Do chinh la dij.c sac vel cilng ld bi quyet d{jc aao ctla To Hiiu trong tho."- DQng Thai Mai
36 "Tho To Hiiu lcl tho m{jt con nguoi biet tran trQng liiy doi minh, muon lam cho doi minh trd nen hiiu ich Vij.y thi ai kia con phung phi doi minh, lam gi cilng dU:CJc, song sao cung xong, trong k.hi dQC thO nay hiiy bat dau thic dung l«;ti md biet quj lay
doi minh, mel dem xay d\(ng no."-CheLan Vien
37 "Phong each dan t{jc d To Hiiu the hi~n d cho tho anh giau chat nhq.c, anh nam rat viing cai am di~u, van di~u ctla dan t{jc." - CheLan Vien
38 "Tho anh lclloi tho lay cai du:ang di toan doi, lay cai hoi toan tij.p, liiy cai tu todn
bcli la chinh Anh lcl m{jt con chim VlJ d duong bay hon la b{j long, b{j canh, tuy van la lOng canh d~p." -CheLan Vien
39 "To Hiiu nhin each mq.ng bang con mat lang ~n ctla m{jt thi si."
40 "Thai gian qua di, tat ca deu co the nhq.t nhoa, chi co tinh thuong yeu con ngu:C:Ii vel S\( ton tn;Jng phtfm gia con nguoi laton t(li miii miii voi thai gian Pham chat ay ld cot loi ctla nhd tho To Hiiu, ctla nha each mq.ng To Hiiu, ciia phong thai To Hiiu"
Ha Xuan Truong
-
Trang 6Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngfr van Tran Thity Duong
NQI DUNG KIEN THUC QUAN TRQNG
NQi dung 1: Loi hoi dap v~ nhiing ki ni~m an tinh ciia ngtroi diva ngtroi a trong
suot 15 nam giin bo (8 cau th<J d~u)
-Minh ve minh co nha ta·
MucH lam nam ay thiet tha m(ln nang
Minh ve minh co nha khong Nhin cay nha nui, nhin song nha nguon?
¢ LO'i ciia nguO'i fJ (Q,i: gqi nhiic nguO'i ra dive nhitng ki ni~m trong muO'i liim niim
Tieng ai tha thiet ben con Bang khuang trong dQ,, bon chon buac di
Ao cham dua buoi phan li Cam tay nhau biet noi gi hom nay
¢ Tieng long cua nguO'i di va tam trQ-ng bjn rj,n, luu luyen, bang khuang
La la ca dau cua tha ca Cach ntQ,ng - To Hii:u noi len nhu nt()t vi sao tinh tu tren
thi dan van hQc Vi~t Na1n vai nt()t phong cachtha d¢c dao Ket tinh ve d~p "d()c dao"
cua To Hii:u phai ke den bai tha "Vi~t Bac" - ban hung ca va cilng la ban tinh ca ve
Cach ntQ,ng khang chien va con nguai trong khang chien Larn nen thanh cong cua
bai tha, trnac tien phai ke den the tha lvc bat cung loi xung ho "1ninh" "ta", "ta"
-"ntinh" dQ,m da ntau sac ca dao, dan ca
Bai tha CO ket cau nhti 1n()t 1nan doi aap giii:a ke 0 va nguai di trong CUQC chia tay
dQ,c bi~t, day luu luyen, day nha thuang "Ke o" la nhan dan Vi~t Bac, con nguai Vi~t
Bac, dong bao Vi~t Bac- nhii:ng nguai dii cung dong ca1n c¢ng kho, gan bo keo san,
het long vi each 1nQ-ng, vi khang chien "Nguai di" la can b¢ ve xuoi- nhii:ng nguai da
hi sinh ca tuoi xuan, tuoi tre cua 1ninh doc long phvng sv cho each 1nQ,ng, cho khang
chien, cho sv nghi~p giai phong dan t¢c
4 cau tha ruiu: l<Ji cua Vi~t Bac hoi
nguoi ra di, nham kh<1i gQi kY ni~m
ve m9t giai do~n da qua, ve khong
gian ngu6n CQi nghia tinh
- 2 cau ddu: gQi nhac kY ni~m muoi
lam nam gan b6 -thai gian
Minh ve minh co nho ta
Muoi libn niim ay thiet tha 1nt;1n nang
To Hfru tl:mg tam Slf: "Toi yeu dilt nuac va
nhan dan toi, toi viet ve dilt nuO'c va nhan dan toi nhu viet ve ngu:O'i dan ba toi yeu", voi tn1i
tim chan chua tinh cam n6ng nhi~t fly, ta
nh~n ra trong moi trang thd cua To Hfru luon
la m9t ban tinh ca ve que hudng dat nu6c, tham dUQm nghia tinh Mo dau bai thd, To
Hfru da muQn loi cua nguoi dan Vi~t Bac u6m hoi nguoi ra di ve nhfrng ki ni~m da qua, ve
khong gian ngu6n c9i:
NQI DUNG KIEN THUC QUAN TRQNG
NQi dung 1: Loi hoi dap v~ nhiing ki ni~m an tinh ciia ngtroi diva ngtroi a trong suot 15 nam giin bo (8 cau th<J d~u)
-Minh ve minh co nha ta·
MucH lam nam ay thiet tha m(ln nang
Minh ve minh co nha khong Nhin cay nha nui, nhin song nha nguon?
¢ LO'i ciia nguO'i fJ (Q,i: gqi nhiic nguO'i ra dive nhitng ki ni~m trong muO'i liim niim
Tieng ai tha thiet ben con Bang khuang trong dQ,, bon chon buac di
Ao cham dua buoi phan li Cam tay nhau biet noi gi hom nay
¢ Tieng long cua nguO'i di va tam trQ-ng bjn rj,n, luu luyen, bang khuang
La la ca dau cua tha ca Cach ntQ,ng - To Hii:u noi len nhu nt()t vi sao tinh tu tren thi dan van hQc Vi~t Na1n vai nt()t phong cachtha d¢c dao Ket tinh ve d~p "d()c dao" cua To Hii:u phai ke den bai tha "Vi~t Bac" - ban hung ca va cilng la ban tinh ca ve
Cach ntQ,ng khang chien va con nguai trong khang chien Larn nen thanh cong cua bai tha, trnac tien phai ke den the tha lvc bat cung loi xung ho "1ninh" - "ta", "ta" -
"ntinh" dQ,m da ntau sac ca dao, dan ca
Bai tha CO ket cau nhti 1n()t 1nan doi aap giii:a ke 0 va nguai di trong CUQC chia tay dQ,c bi~t, day luu luyen, day nha thuang "Ke o" la nhan dan Vi~t Bac, con nguai Vi~t Bac, dong bao Vi~t Bac- nhii:ng nguai dii cung dong ca1n c¢ng kho, gan bo keo san,
het long vi each 1nQ-ng, vi khang chien "Nguai di" la can b¢ ve xuoi- nhii:ng nguai da
hi sinh ca tuoi xuan, tuoi tre cua 1ninh doc long phvng sv cho each 1nQ,ng, cho khang chien, cho sv nghi~p giai phong dan t¢c
4 cau tha ruiu: l<Ji cua Vi~t Bac hoi nguoi ra di, nham kh<1i gQi kY ni~m
ve m9t giai do~n da qua, ve khong gian ngu6n CQi nghia tinh
- 2 cau ddu: gQi nhac kY ni~m muoi lam nam gan b6 -thai gian
Minh ve minh co nho ta Muoi libn niim ay thiet tha 1nt;1n nang
To Hfru tl:mg tam Slf: "Toi yeu dilt nuac va
nhan dan toi, toi viet ve dilt nuO'c va nhan dan toi nhu viet ve ngu:O'i dan ba toi yeu", voi tn1i
tim chan chua tinh cam n6ng nhi~t fly, ta
nh~n ra trong moi trang thd cua To Hfru luon
la m9t ban tinh ca ve que hudng dat nu6c, tham dUQm nghia tinh Mo dau bai thd, To
Hfru da muQn loi cua nguoi dan Vi~t Bac u6m hoi nguoi ra di ve nhfrng ki ni~m da qua, ve
khong gian ngu6n c9i:
Trang 7Bi quyet Chinh ph'l:tc mon Ngft min
+ Cau hoi tu tu: mang am huang
ca dao dan ca, huang den thai
gian Trong cau hoi nay, "minh" la
chi nguai ra di, "ta" la nguai o l9-i
"Minh" d dau cau, "ta" d cuoi cau,
tudng nhu xa each rna h6a ra l<;ii
gan giii Vi d gifra hai dau noi ni~m
ay xuat hiGn d9ng tu "nho" ket
dinh "ta - rninh" l<;1i v6i nhau
+ Co so tQ,O nen noi nhala "muoi
liim niim" Nguoi a l<;1i hoi nguai ra
di: C6 nh6 "ta" trong "ntuoi liin1
nan1 ay" hay khong? "MuO'i liim
niim d:y" Ia tr9-ng ngfr chl thai gian,
do la thai gian dUQC tinh tlr nam
1940 sau cu9c khoi nghia Bac Son
cho den thang 10 nam 1954 vtra
dung muai lam nam, d6 la muai
lam nam cling gan b6, cling se
chia cay dang ngQt blii, cling trai
qua kh6 khan gian kho
+ Bon chfr "thiet tha mQ,n nang"
da cho thay tinh cam giiia Vi~t Bac
ud nguO'i can bq th4t thu~ chung
sau nij,ng, keo son ben ch~t Boi
v~y, hoi nhung mvc dich chinh la
de b(>c 19 tinh cam va hoi la de the
hiGn mong muon nguai ra di ciing
c6 tinh cam nhu minh
Tnin Thity Dudng
Minh ve minh co nho ta Muoi lan1 na1n ay thie't tha 1nQ,n nang
Minh ve 1ninh co nho khong Nhin cay nho niti, nhin song nho nguan
Khi n6i: "Minh ve", chinh la bieu th! cho hoan canh de nguai o l<;1i b(>c 19 noi ni~m Bdi neu nguai khong v~ (v~ xuoi) thi ta dau c6 ly do de
b(>c 19 "tam chan tinh" nay Trong cau hoi cua nguai a, "minh" la chi nguai di, "ta" la nguai a l<;1i, "Minh" d dau cau, "ta" d cuoi cau, tUdng
nhu xa each nhung h6a ra l?i th~t gan Vi a
gifra "ntinh" - "ta" c6 sv gan ket bdi d9ng tu
"nho" Cach xung ho "minh" - "ta" m9c ffi<;l.C, quen thu9c thuang thay d loi hat cua ca dao:
Minh ve minh co nho ta
Ta ve ta nho ham rang minh cuoi
Hay,la tinh cam "ntinh" - "ta" khong the quen:
Minh ve ta chang cho ve
Ta nam V(tt ao, ta de cau tho cau tho ba chit ranh n1nh
"Chit trung, chit hieu, chit tinh"
Chit trung thi de phan cha Chit hieu phan m~, doi ta chit tinh
Con trong tho To Hiiu, "minh" - "ta" la noi
nh6 tinh nghia gifra dong bao va can b9 Noi nh6 ay chan chua, nang nan trong van de each m9-ng den noi nha tho Tran Dang Khoa phai
ng~m nglii danh gii "To Hiiu nhin each mQ.ng bang con mat lang mQ,n cua mqt thi si" Co Sd
t<;10 nen noi nh6 ay la: "Muoi lam nam ay, thiet
tha mQ,n nang", Nguai d l<;1i hoi nguai ra di: C6
nh6 "ta" trong "muoi larn niim ay" da dong
cam c9ng kho cling minh, da gan b6, da cling
chia blii se ng<;>t v6i minh hay khong? "Muoi
lam nam" la tr<;lng ngfr chi thai gian, d6 la khoang thai gian tt'r nam 1940, sau cu9c khdi nghia Bac Son cho den thang 10 nam 1954 khi
-Trang
201-Bi quyet Chinh ph'l:tc mon Ngft min
+ Cau hoi tu tu: mang am huang
ca dao dan ca, huang den thai
gian Trong cau hoi nay, "minh" la chi nguai ra di, "ta" la nguai o l9-i
"Minh" d dau cau, "ta" d cuoi cau,
tudng nhu xa each rna h6a ra l<;ii gan giii Vi d gifra hai dau noi ni~m
ay xuat hiGn d9ng tu "nho" ket dinh "ta - rninh" l<;1i v6i nhau
+ Co so tQ,O nen noi nhala "muoi liim niim" Nguoi a l<;1i hoi nguai ra
di: C6 nh6 "ta" trong "ntuoi liin1
nan1 ay" hay khong? "MuO'i liim
niim d:y" Ia tr9-ng ngfr chl thai gian,
do la thai gian dUQC tinh tlr nam
1940 sau cu9c khoi nghia Bac Son cho den thang 10 nam 1954 vtra dung muai lam nam, d6 la muai lam nam cling gan b6, cling se chia cay dang ngQt blii, cling trai qua kh6 khan gian kho
+ Bon chfr "thiet tha mQ,n nang"
da cho thay tinh cam giiia Vi~t Bac
ud nguO'i can bq th4t thu~ chung
sau nij,ng, keo son ben ch~t Boi
v~y, hoi nhung mvc dich chinh la
de b(>c 19 tinh cam va hoi la de the hiGn mong muon nguai ra di ciing c6 tinh cam nhu minh
Tnin Thity Dudng
Minh ve minh co nho ta Muoi lan1 na1n ay thie't tha 1nQ,n nang Minh ve 1ninh co nho khong Nhin cay nho niti, nhin song nho nguan
Khi n6i: "Minh ve", chinh la bieu th! cho hoan canh de nguai o l<;1i b(>c 19 noi ni~m Bdi neu nguai khong v~ (v~ xuoi) thi ta dau c6 ly do de
b(>c 19 "tam chan tinh" nay Trong cau hoi cua nguai a, "minh" la chi nguai di, "ta" la nguai a l<;1i, "Minh" d dau cau, "ta" d cuoi cau, tUdng
nhu xa each nhung h6a ra l?i th~t gan Vi a
gifra "ntinh" - "ta" c6 sv gan ket bdi d9ng tu
"nho" Cach xung ho "minh" - "ta" m9c ffi<;l.C, quen thu9c thuang thay d loi hat cua ca dao:
Minh ve minh co nho ta
Ta ve ta nho ham rang minh cuoi
Hay,la tinh cam "ntinh" - "ta" khong the quen:
Minh ve ta chang cho ve
Ta nam V(tt ao, ta de cau tho cau tho ba chit ranh n1nh
"Chit trung, chit hieu, chit tinh"
Chit trung thi de phan cha Chit hieu phan m~, doi ta chit tinh
Con trong tho To Hiiu, "minh" - "ta" la noi
nh6 tinh nghia gifra dong bao va can b9 Noi nh6 ay chan chua, nang nan trong van de each m9-ng den noi nha tho Tran Dang Khoa phai
ng~m nglii danh gii "To Hiiu nhin each mQ.ng bang con mat lang mQ,n cua mqt thi si" Co Sd
t<;10 nen noi nh6 ay la: "Muoi lam nam ay, thiet
tha mQ,n nang", Nguai d l<;1i hoi nguai ra di: C6
nh6 "ta" trong "muoi larn niim ay" da dong
cam c9ng kho cling minh, da gan b6, da cling
chia blii se ng<;>t v6i minh hay khong? "Muoi
lam nam" la tr<;lng ngfr chi thai gian, d6 la khoang thai gian tt'r nam 1940, sau cu9c khdi nghia Bac Son cho den thang 10 nam 1954 khi
-Trang
Trang 8Bi quyet Chinh ph'l;.(.c mon Ngfr van
-2 cau sau: loi nhac nho an tinh an
nghia va cling la loi d~n do kin
dao, thiet tha cua nguoi 0 lq.i
Minh ve minh co nhd kh8ng
Nhin cay nhd nui, nhin song nhd nguon?
+ cau hoi tu tu thu hai huang
din khong gian Boi tuQng hoi
khong con b6 h~p trong moi quan
h~ gifra "ta - rninh" va noi nhd
duong nhu khong con chi hu6ng
tdi "ta" (nguoi di), rna noi nha do
aa huang vao d6i tUC}ng ri}ng lan
hon, d6 chinh la hai khong gian:
cay, song (mien xuoi) va nui,
ngu6n (mien nguQc) Nui va rigu6n
la Vi~t Bac - day chinh la khong
gian quen thUQC gan Vdi nguoi 0 va
cling gan b6 Vdi Ca ngu<Ji di
+ B<)ng tlr "nhin" va "nha" di~p
hai Ian: M9t hanh d<)ng tac d<)ng
vao thj giac, m9t hanh d<)ng tac
d<)ng vao tam tuong; MQt hanh
d<)ng hu6ng t6i hi~n ~i, m9t hanh
d<)ng hu6ng ve qua khu sv dan
xen gifra cac hanh d<)ng d6 la de
nhdc nhO' ngui1i ra di s6ng 0' hi~n
Tnin Thuy Du<1ng
tr~n Bi~n Bien Phu thang lQi ve vang Bon chfr
uthiet tha mqn nang" da cho thay tinh cam gifra Vi~t Bac va can bQ th~t thuy chung son sat, keo son ben ch~t Tat ca nhiing tinh cam
ay, nguoi o lq.i da danh rieng m<)t vj tri dGp nhat, quan tn;>ng nhat trong trai tim minh Boi
v~y, nguoi o lq.i hoi nhung mvc dich chinh la
de b9c 19 tinh cam va hoi la de the hi~n mong muon nguoi ra di cling c6 tinh cam nhu minh
Neu hai cau dau la loi Udm hoi ve ey ni~rn
un1110i lam nan1" gan b6, thi hai cau sau la loi nhac nho chan tinh, loi d~n do kin dao rna rat
doi thiet tha:
Minh ve minh co nha khong Nhin cay nha niti, nhin song nha nguon?
Y thd cho ta thay: f)oi tUQng hoi khong con b6 hGp trong moi quan h~ gifra un1inh" - "ta"
va noi nhd duong nhu khong con chi hu6ng tdi nguoi di, rna noi nhd da hu6ng vao doi tUQng r{)ng ldn hdn rat nhieu, d6 chinh la hai khong gian: cay, song (mien xuoi) va nui, ngu6n (mien nguQc) "Niti" va "Nguon" o Vi~t
Bac - chinh la khong gian quen thu9c gan v6i nguoi 0 lq.i va cling gan b6 v6i ca nguoi di
Khong gian d6 vdi nguoi di va nguoi o lq.i chua day kY ni~m cua ((n1110i lam nam" nghia tinh
B{)ng tlr "nha" va "nhin" dUQC nhac di nhac lq.i hai Ian, tac d<)ng mq.nh vao cam xuc cua nguoi
di MQt hanh d<)ng tac d<)ng vao thj giac
-"nhin", m9t hanh d<)ng tac d<)ng vao tam tuong - "nha"; m9t hanh d<)ng hu6ng den hi~n
tq.i-"nhin cay"; m9t hanh d<)ng hu6ng ve qua kht:r - "nha niti" sv dan xem gifra cac hanh d{)ng va hinh anh rna ngu<Ji 0 lq.i dUa ra chi Vdi mong muon: Nhac nho nguoi di song o hi~n
tq.i dling quen qua kht:r, ve mien xuoi dling quen mien nguQc, dung quen nhiing kY ni~m
Bi quyet Chinh ph'l;.(.c mon Ngfr van
-2 cau sau: loi nhac nho an tinh an nghia va cling la loi d~n do kin dao, thiet tha cua nguoi 0 lq.i
Minh ve minh co nhd kh8ng Nhin cay nhd nui, nhin song nhd nguon?
+ cau hoi tu tu thu hai huang din khong gian Boi tuQng hoi khong con b6 h~p trong moi quan
h~ gifra "ta - rninh" va noi nhd duong nhu khong con chi hu6ng tdi "ta" (nguoi di), rna noi nha do
aa huang vao d6i tUC}ng ri}ng lan
hon, d6 chinh la hai khong gian:
cay, song (mien xuoi) va nui, ngu6n (mien nguQc) Nui va rigu6n
la Vi~t Bac - day chinh la khong gian quen thUQC gan Vdi nguoi 0 va cling gan b6 Vdi Ca ngu<Ji di
+ B<)ng tlr "nhin" va "nha" di~p
hai Ian: M9t hanh d<)ng tac d<)ng vao thj giac, m9t hanh d<)ng tac d<)ng vao tam tuong; MQt hanh d<)ng hu6ng t6i hi~n ~i, m9t hanh d<)ng hu6ng ve qua khu sv dan xen gifra cac hanh d<)ng d6 la de
nhdc nhO' ngui1i ra di s6ng 0' hi~n
Tnin Thuy Du<1ng
tr~n Bi~n Bien Phu thang lQi ve vang Bon chfr
uthiet tha mqn nang" da cho thay tinh cam gifra Vi~t Bac va can bQ th~t thuy chung son sat, keo son ben ch~t Tat ca nhiing tinh cam
ay, nguoi o lq.i da danh rieng m<)t vj tri dGp nhat, quan tn;>ng nhat trong trai tim minh Boi
v~y, nguoi o lq.i hoi nhung mvc dich chinh la
de b9c 19 tinh cam va hoi la de the hi~n mong muon nguoi ra di cling c6 tinh cam nhu minh Neu hai cau dau la loi Udm hoi ve ey ni~rn
un1110i lam nan1" gan b6, thi hai cau sau la loi nhac nho chan tinh, loi d~n do kin dao rna rat doi thiet tha:
Minh ve minh co nha khong Nhin cay nha niti, nhin song nha nguon?
Y thd cho ta thay: f)oi tUQng hoi khong con b6 hGp trong moi quan h~ gifra un1inh" - "ta"
va noi nhd duong nhu khong con chi hu6ng tdi nguoi di, rna noi nhd da hu6ng vao doi tUQng r{)ng ldn hdn rat nhieu, d6 chinh la hai khong gian: cay, song (mien xuoi) va nui, ngu6n (mien nguQc) "Niti" va "Nguon" o Vi~t
Bac - chinh la khong gian quen thu9c gan v6i nguoi 0 lq.i va cling gan b6 v6i ca nguoi di Khong gian d6 vdi nguoi di va nguoi o lq.i chua day kY ni~m cua ((n1110i lam nam" nghia tinh B{)ng tlr "nha" va "nhin" dUQC nhac di nhac lq.i hai Ian, tac d<)ng mq.nh vao cam xuc cua nguoi
di MQt hanh d<)ng tac d<)ng vao thj giac
-"nhin", m9t hanh d<)ng tac d<)ng vao tam tuong - "nha"; m9t hanh d<)ng hu6ng den hi~n
tq.i-"nhin cay"; m9t hanh d<)ng hu6ng ve qua kht:r - "nha niti" sv dan xem gifra cac hanh d{)ng va hinh anh rna ngu<Ji 0 lq.i dUa ra chi Vdi mong muon: Nhac nho nguoi di song o hi~n
tq.i dling quen qua kht:r, ve mien xuoi dling quen mien nguQc, dung quen nhiing kY ni~m
Trang 9Bi quyet Chinh ph~c mon Ngii min
tq,i dung quen qua khic, song (J
mien xuoi dung quen mien nguqc,
dung quen nhiing ky ni~m cua m9t
thai aa qua
+ Cac hinh anh "cay - nui - song
- nguon" deu gQi ve khong gian
Vi~t Bac, each gQi nhac nay cho
thay dUQC loi d~n do kin dao rat
doi chan thanh: Vi~t Bac la CQi
nguon each mq,ng, la trung tam
dau nao CUa CUQC khang chien Xin
ngUcJi ue dung quen CQi nguon
4 cau tho tiep: tieng long cua nguc1i
ue xuoi mang theo bao noi nho
thuong, bjn rj,n, da diet
+ Nhfrng loi d~n do cua nguoi o
l~i khien nguoi ra di nghe "thie't
tha", than thuong triu men Chinh
nhfrng loi ru<)t gan ay da lam nguoi
ra di: "Bdng khudng trong di;t, bon
chon buac di"
+ Cau tho ngat nhip 4 I 4 voi hai
ve tieu doi trong tuong quan: doi
l~p giica ben trong ucl ben ngoai
Tnin Thuy Dudng
cua m<)t thai da qua Cac hinh anh: "cay - nui
- song - nguon", deu la hinh anh d~c trung ve khong gian, nui rung Vi~t Bac Phai chang, each gQi nhac kheo leo rna day tinh te nay cua nguoi 0 l~i chinh la mong muon, la loi d~n do kin dao rat doi chan thanh: "Vi~t Bile Ia CQi ngu6n each m4;1ng"; "Ia que huang each m4;1ng d\ffig len cc;lng hoa"; Ia chien tuyen trung tam dftu nao ciing Ia noi nuoi duong bao tam h6n trong S\( tan khoc cua chien tranh C6 Vi~t
Bac thi moi c6 ngay dat nuoc d<)c l?p, chung
ta moi dUQC thoa minh trong niem vui chien thang, moi c6 ngay hom nay Nho ve Vi~t Bac cling chinh la nho ve c<)i ngu6n song voi d~o li
"Uong nuac nha nguon", "An qua nha ke trong cay" rna ong cha ta da gay d\{ng tu muon doi
Bon cau tho dau, nhu chiec chia kh6a danh thuc, khoi gQi va dien ta th?t xuc d<)ng nhfrng quyen luyen thiet tha, nhfrng noi ban khoan, tran tro cua nguoi 0 h~ti Ta cam nh?n dUQC trong CUQC chia tay ay d?m sac Vi yeu thUOng, chua xa rna da nho, chan chua di rna long da rung rung biet bao dieu chua kip n6i, rna
khong biet bat dau tu dau
Va r6i, cau hoi xuat phat tu trai tim cling da
ch~m tOi trai tim, va nh?n dUQC S\f d6ng VQng cua trai tim Nhfrng loi le tha thiet, an tinh cua nguoi 0 l~i da chi phoi tam tu, hanh d<)ng cua nguoi ra di Nhfrng buoc chan b6n ch6n khong
no buoc, nhfrng noi long lo lang, bang khuang, xao xuyen cho thay nguoi ra di van m<)t long, m<)t d~ huang ve nguoi 0 h;li rna chclng he
muon roi xa:
Tieng ai tha thiet ben con Bdng khudng trong dQ, bon chon buac di
Ao cham dua buoi phan li Cam tay nhau biet noi gi hom nay
To Hfru th?t sv da song - song sau, song day
-Trang
203-Bi quyet Chinh ph~c mon Ngii min
tq,i dung quen qua khic, song (J mien xuoi dung quen mien nguqc, dung quen nhiing ky ni~m cua m9t thai aa qua
+ Cac hinh anh "cay - nui - song
- nguon" deu gQi ve khong gian
Vi~t Bac, each gQi nhac nay cho thay dUQC loi d~n do kin dao rat doi chan thanh: Vi~t Bac la CQi nguon each mq,ng, la trung tam dau nao CUa CUQC khang chien Xin ngUcJi ue dung quen CQi nguon
4 cau tho tiep: tieng long cua nguc1i
ue xuoi mang theo bao noi nho thuong, bjn rj,n, da diet
+ Nhfrng loi d~n do cua nguoi o
l~i khien nguoi ra di nghe "thie't tha", than thuong triu men Chinh
nhfrng loi ru<)t gan ay da lam nguoi
ra di: "Bdng khudng trong di;t, bon chon buac di"
+ Cau tho ngat nhip 4 I 4 voi hai
ve tieu doi trong tuong quan: doi
l~p giica ben trong ucl ben ngoai
Tnin Thuy Dudng
cua m<)t thai da qua Cac hinh anh: "cay - nui
- song - nguon", deu la hinh anh d~c trung ve khong gian, nui rung Vi~t Bac Phai chang, each gQi nhac kheo leo rna day tinh te nay cua nguoi 0 l~i chinh la mong muon, la loi d~n do kin dao rat doi chan thanh: "Vi~t Bile Ia CQi ngu6n each m4;1ng"; "Ia que huang each m4;1ng d\ffig len cc;lng hoa"; Ia chien tuyen trung tam dftu nao ciing Ia noi nuoi duong bao tam h6n trong S\( tan khoc cua chien tranh C6 Vi~t
Bac thi moi c6 ngay dat nuoc d<)c l?p, chung
ta moi dUQC thoa minh trong niem vui chien thang, moi c6 ngay hom nay Nho ve Vi~t Bac cling chinh la nho ve c<)i ngu6n song voi d~o li
"Uong nuac nha nguon", "An qua nha ke trong cay" rna ong cha ta da gay d\{ng tu muon doi
Bon cau tho dau, nhu chiec chia kh6a danh thuc, khoi gQi va dien ta th?t xuc d<)ng nhfrng quyen luyen thiet tha, nhfrng noi ban khoan, tran tro cua nguoi 0 h~ti Ta cam nh?n dUQC trong CUQC chia tay ay d?m sac Vi yeu thUOng, chua xa rna da nho, chan chua di rna long da rung rung biet bao dieu chua kip n6i, rna khong biet bat dau tu dau
Va r6i, cau hoi xuat phat tu trai tim cling da
ch~m tOi trai tim, va nh?n dUQC S\f d6ng VQng cua trai tim Nhfrng loi le tha thiet, an tinh cua nguoi 0 l~i da chi phoi tam tu, hanh d<)ng cua nguoi ra di Nhfrng buoc chan b6n ch6n khong
no buoc, nhfrng noi long lo lang, bang khuang, xao xuyen cho thay nguoi ra di van m<)t long, m<)t d~ huang ve nguoi 0 h;li rna chclng he muon roi xa:
Tieng ai tha thiet ben con Bdng khudng trong dQ, bon chon buac di
Ao cham dua buoi phan li Cam tay nhau biet noi gi hom nay
To Hfru th?t sv da song - song sau, song day
-Trang
Trang 10Bi quyet Chinh ph¥c mon Ngii van
"Trong dQ." thi "bang khuang"
dien ta cam xuc nho nhung, hru
luyen, buon vui Ian 19n (huon vi
phai xa Vi~t Bac, vui vi dtrQc tro l9-i
que htrdng cua minh), rna buon
nhieu hdn vui
"Bon chon" la tu lay dien ta tam
tr?ng cam xuc day dlit, hoi h<)p,
non nao trong long khien cho buac
chan di cilng ngij,p ngitng, bjn rjn
khong muon chia xa
+ Buoi chia tay ay c6 hinh anh
"Ao cham au:a buoi phan ly" day
cam d9ng "Ao cham" h\ mau ao
cua nguoi dan Vi~t Bac D6 la hinh
dnh hoan dt;t de chi con nguai Vi~t
Bac rna cling la hinh anh an dt;t de
chi CUQC song gian kho thieu thon
+ Nhfrng con nguoi ngheo kho
"hat hiu lau xant" nhtrng luon "dQ,m
da long son" thuy chung, m~n
nang Chinh mau ao ay, con nguoi
ay da g6p phan lam nen chien
thang Ve vang CUa CUQC khang
chien chong Phap Hoi lam sao
ngtroi di CO the quen dUQC mau ao
an tinh ay!
+ Cau thd: "Ca1n tay nhau biet
noi gi hom nay" day tinh bieu cdm
"Biet noi gi" khong phai la khong
c6 gi de n6i Ma la khong n6i dtrQC
vi xuc d<)ng ngh~n ngao, khong
the cat loi dUQC Nhfrng loi khong
n6i ra dUQC ay CO le da nam het
trong hanh d<?ng "cam tay nhau "
Tran Thuy Duong
voi doi de c6 the rna han ra d6n lay nhfmg rung d<)ng cua doi, de roi b?t len tieng "ai" day bang khuang, xao xuyen vtra tha thiet, wa 1?
lung Chi m<)t chfr "ai" thai nhung cling du lam say dam long nguoi "Ai" la d?i tlr phi em chi, vo djnh, dau phai hoi chi vi muon biet "ai" - n6 chi doi tUQng khong xac djnh khong biet la
"ta" hay la "minh" dang "tha thiet ben con",
dang len tieng ·cho cu<)c chia tay day luu luyen nay De roi noi nho thtrdng nuong theo buoc chan "Bang khudng trong dQ, bon chon bu:<k di"
C6 m9t chut nho, m9t chut thuong, m<)t chut bjn rjn de roi bang khuang, xao xuyen trong long day nhfmg ngon ngang, buon vui Ian l<)n
Buon vi phai xa Vi~t Bac, vui vi dUQc ve voi que htrdng cua minh, tam tr?ng ay vua dau dau khan nguoi, vlra ng?p ng-Lrng trong noi nho nhung bjn rtn khong muon chia xa Dung nhu
nha thd Che Lan Vien tung viet:
Khi ta o chi la noi ddt o Khi ta di ddt dii hoa tant han
Trang giay phut chia li ay, Vi~t Bac da tro thanh manh 'dat trong tam han nguoi can bQ, tuong nhu khong the chia cat, khong the roi
xa Nhu chinh To Hfru t-Lrng n6i: "Cdnh vij,t va tinh than Vi~t Bac dii nhij,p vdo hon toi; mau thjt toi, Vi~t Bac nhu dii 0' trong toi" Va chiec
ao cham don Sd, gian dt da gop nen cai net rieng cua nhfmg con nguoi tren manh dat noi day Chiec ao cham vl:ca co dien, vtra hi~n dc;1i, vua gan giii thtrdng men vo cling voi mau ao cua nui rtrng thanh binh cua que htrdng Mau
ao ciia nhiing con ngtriJi "h~t hiu I au xam"
nhtrng van "d~m da long son" Chinh mau ao
ay da tc;10 nen nhfrng COn ngtroi CUa nui rtrng
-"rilng che b¢ d¢i" lam nen thang lQi ve vang
cua dan t<)c trong cu<)c khang chien chong
Bi quyet Chinh ph¥c mon Ngii van
"Trong dQ." thi "bang khuang"
dien ta cam xuc nho nhung, hru luyen, buon vui Ian 19n (huon vi phai xa Vi~t Bac, vui vi dtrQc tro l9-i que htrdng cua minh), rna buon nhieu hdn vui
"Bon chon" la tu lay dien ta tam
tr?ng cam xuc day dlit, hoi h<)p, non nao trong long khien cho buac chan di cilng ngij,p ngitng, bjn rjn khong muon chia xa
+ Buoi chia tay ay c6 hinh anh
"Ao cham au:a buoi phan ly" day
cam d9ng "Ao cham" h\ mau ao
cua nguoi dan Vi~t Bac D6 la hinh dnh hoan dt;t de chi con nguai Vi~t Bac rna cling la hinh anh an dt;t de chi CUQC song gian kho thieu thon
+ Nhfrng con nguoi ngheo kho
"hat hiu lau xant" nhtrng luon "dQ,m
da long son" thuy chung, m~n
nang Chinh mau ao ay, con nguoi
ay da g6p phan lam nen chien thang Ve vang CUa CUQC khang chien chong Phap Hoi lam sao ngtroi di CO the quen dUQC mau ao an tinh ay!
+ Cau thd: "Ca1n tay nhau biet noi gi hom nay" day tinh bieu cdm
"Biet noi gi" khong phai la khong
c6 gi de n6i Ma la khong n6i dtrQC
vi xuc d<)ng ngh~n ngao, khong the cat loi dUQC Nhfrng loi khong n6i ra dUQC ay CO le da nam het trong hanh d<?ng "cam tay nhau "
Tran Thuy Duong
voi doi de c6 the rna han ra d6n lay nhfmg rung d<)ng cua doi, de roi b?t len tieng "ai" day bang khuang, xao xuyen vtra tha thiet, wa 1? lung Chi m<)t chfr "ai" thai nhung cling du lam say dam long nguoi "Ai" la d?i tlr phi em chi, vo djnh, dau phai hoi chi vi muon biet "ai" - n6 chi doi tUQng khong xac djnh khong biet la
"ta" hay la "minh" dang "tha thiet ben con",
dang len tieng ·cho cu<)c chia tay day luu luyen nay De roi noi nho thtrdng nuong theo buoc chan "Bang khudng trong dQ, bon chon bu:<k di"
C6 m9t chut nho, m9t chut thuong, m<)t chut bjn rjn de roi bang khuang, xao xuyen trong long day nhfmg ngon ngang, buon vui Ian l<)n Buon vi phai xa Vi~t Bac, vui vi dUQc ve voi que htrdng cua minh, tam tr?ng ay vua dau dau khan nguoi, vlra ng?p ng-Lrng trong noi nho nhung bjn rtn khong muon chia xa Dung nhu nha thd Che Lan Vien tung viet:
Khi ta o chi la noi ddt o Khi ta di ddt dii hoa tant han
Trang giay phut chia li ay, Vi~t Bac da tro thanh manh 'dat trong tam han nguoi can bQ, tuong nhu khong the chia cat, khong the roi
xa Nhu chinh To Hfru t-Lrng n6i: "Cdnh vij,t va tinh than Vi~t Bac dii nhij,p vdo hon toi; mau thjt toi, Vi~t Bac nhu dii 0' trong toi" Va chiec
ao cham don Sd, gian dt da gop nen cai net rieng cua nhfmg con nguoi tren manh dat noi day Chiec ao cham vl:ca co dien, vtra hi~n dc;1i, vua gan giii thtrdng men vo cling voi mau ao cua nui rtrng thanh binh cua que htrdng Mau
ao ciia nhiing con ngtriJi "h~t hiu I au xam" nhtrng van "d~m da long son" Chinh mau ao
ay da tc;10 nen nhfrng COn ngtroi CUa nui rtrng
-"rilng che b¢ d¢i" lam nen thang lQi ve vang
cua dan t<)c trong cu<)c khang chien chong
Trang 11Bi quyet Chinh pht;tc mon Ngfr min
+ "Carn tay" la bieu ttrQng cua
tinh yeu thtrdng doan ket; "cam
tay" la da du n6i len bao elm xuc
trong long roi M~t khac, dau ba
cham dq,t i1 cuoi cau nhu cang tang
them tinh cam m~n nong ay N6
giong nhtr not nh9-c tr<lffi trong
IDQt khuon nh?C trfr tinh rna 0 do
tinh cam cu ngan dai sau Hing
¢ The thd lvc bat d?m da ban
sac dan tQC ket hQp linh h09-t loi
hat doi dap giao duyen, da t9-0 ra
giai di<$u phong phu cho bai thd
Nhieu bi<$n phap tutu duQc tac gia
v?n dvng m<)t each kheo leo (hoan
dv, an dv, cau hoi tutu) Ngon ngfr
trong sang, nhuan nht va c6 nhieu
net each tan, d~c bi<$t la hai d?i tu
"ntinh - ta", "ta - minh"
Tnin Thuy Duong
Phap day gian kho, hi sinh Nguoi ra di h1m sao c6 the quen mau ao than tinh ay!
Ngh~n ngao khong the cat thanh loi, nguoi
di ke o chan chua biet bao cam xuc, hQ "Cam tay nhau bie't noi gi ho1n nay " Trong giay phut nay day, ch1 con 19-i khong gian cua tam tuong, cua tam hon, li tri hoan toan bt xam chiem hoi m<)t trai tim n6ng hoi cua tinh
thtrdng men "Cam tay" de trao cho nhau tinh
cam, truyen cho nhau hdi am, SUC ID?nh de thay sv hoa di<$u gan ket gifra hai tam hon
Dau cham li'rng d~t 0 cuoi cau thd nhu Sl)' ngung dQng cam xuc, l?i vua nliu not l~ng cua tam hon trong IDQt khuon nh?C rna tinh cam
CU ngan dai sau lang Hinh anh cua CUQC chia tay gifra nhfrng nguoi Vi~t Bac o l9-i va nguoi chien sl phai ra di hi<$n len btn rtn, nho thtrdng nhung khong huon thtrdng, bi 1\ly rna chat chua nhfrng an tinh, thuy chung ha de ai quen
Tam cau thd dau da lam song d?y trong ta
tron m<)t "chil tinh", "chil tinh" bao trum ca khong gian bao la r<)ng Ion, va khac sau trong tam hon nguoi di An tuqng de l9-i sau sac nhat trong ta do la tinh cam gifra ke 0 ngtroi di dtrQC dien ta qua the thd llfc bat d?m da tinh dan tQc; ffiQt loi hat doi dap day· tinh tU t9-0 nen giQng di<$u ngQt ngao cho do9-n thd Nhfrng bi<$n phap ngh~ thu?t hoan dv, cau hoi tu tu cling voi d6 la ngon ngfr thd trorig sang, thuan
nht den nhfrng each tan "ta - minh", de bat cu
ai khi dQc Vi<$t Bac cling khong the nao quen
De roi chung ta du chua mQt lan song i1 Vi~t
Bac, chua mQt Ian dij,t chan len Vi~t Bac cilng d~u cam nfuJ,n duqc sau sac tinh quan dan gan
bo mau thlt nhu ca ubi nubc cua nhiing con nguai khang chien
-
Trang205-Bi quyet Chinh pht;tc mon Ngfr min
+ "Carn tay" la bieu ttrQng cua tinh yeu thtrdng doan ket; "cam tay" la da du n6i len bao elm xuc trong long roi M~t khac, dau ba
cham dq,t i1 cuoi cau nhu cang tang
them tinh cam m~n nong ay N6 giong nhtr not nh9-c tr<lffi trong IDQt khuon nh?C trfr tinh rna 0 do tinh cam cu ngan dai sau Hing
¢ The thd lvc bat d?m da ban sac dan tQC ket hQp linh h09-t loi hat doi dap giao duyen, da t9-0 ra giai di<$u phong phu cho bai thd
Nhieu bi<$n phap tutu duQc tac gia v?n dvng m<)t each kheo leo (hoan
dv, an dv, cau hoi tutu) Ngon ngfr trong sang, nhuan nht va c6 nhieu net each tan, d~c bi<$t la hai d?i tu
"ntinh - ta", "ta - minh"
Tnin Thuy Duong
Phap day gian kho, hi sinh Nguoi ra di h1m sao c6 the quen mau ao than tinh ay!
Ngh~n ngao khong the cat thanh loi, nguoi
di ke o chan chua biet bao cam xuc, hQ "Cam tay nhau bie't noi gi ho1n nay " Trong giay phut nay day, ch1 con 19-i khong gian cua tam tuong, cua tam hon, li tri hoan toan bt xam chiem hoi m<)t trai tim n6ng hoi cua tinh
thtrdng men "Cam tay" de trao cho nhau tinh
cam, truyen cho nhau hdi am, SUC ID?nh de thay sv hoa di<$u gan ket gifra hai tam hon Dau cham li'rng d~t 0 cuoi cau thd nhu Sl)' ngung dQng cam xuc, l?i vua nliu not l~ng cua tam hon trong IDQt khuon nh?C rna tinh cam
CU ngan dai sau lang Hinh anh cua CUQC chia tay gifra nhfrng nguoi Vi~t Bac o l9-i va nguoi chien sl phai ra di hi<$n len btn rtn, nho thtrdng nhung khong huon thtrdng, bi 1\ly rna chat chua nhfrng an tinh, thuy chung ha de ai quen Tam cau thd dau da lam song d?y trong ta
tron m<)t "chil tinh", "chil tinh" bao trum ca khong gian bao la r<)ng Ion, va khac sau trong tam hon nguoi di An tuqng de l9-i sau sac nhat trong ta do la tinh cam gifra ke 0 ngtroi di dtrQC dien ta qua the thd llfc bat d?m da tinh dan tQc; ffiQt loi hat doi dap day· tinh tU t9-0 nen giQng di<$u ngQt ngao cho do9-n thd Nhfrng bi<$n phap ngh~ thu?t hoan dv, cau hoi tu tu cling voi d6 la ngon ngfr thd trorig sang, thuan
nht den nhfrng each tan "ta - minh", de bat cu
ai khi dQc Vi<$t Bac cling khong the nao quen
De roi chung ta du chua mQt lan song i1 Vi~t
Bac, chua mQt Ian dij,t chan len Vi~t Bac cilng d~u cam nfuJ,n duqc sau sac tinh quan dan gan
bo mau thlt nhu ca ubi nubc cua nhiing con nguai khang chien
-
Trang 12Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngi! min Tran Thuy Duang
Che Lan Vien tung n6i: "Tho lel di giiia vl;(c
nh(tC vel y Rai velo cai V1;{C y, thi tha se rat sau,
nhung se rat de kho khan Rai vao cai Vl;(C nh(tc
thi tha rat de say di.im long nguoi nhung ciing
de nong CC;tn" Ay the rna, To Hfru da tuy~t
nhien trung hoa gifra hai vvc thu hut ay "Tha
anh vua ru nguai trong nhl;tc tnta thuc nguai bang y" (Che Lan Vien) Nhung tieng tho "Vi~t
Bac" da khong chi thu hut chung ta boi sac
di~u trii' tinh cua ngon tu rna con chinh bang nhfrng tinh cam cua con nguoi noi day hun due thanh To Hfru da truyen vao Vi~t Bac cai sue ffi?nh Ion nhat cua qua tim anh dUQC nuoi duang qua "tieng doi liin nao nuc" tu nhfrng dau thuong rna "Ru bun dung dQ,y sang loa" De
"Vi~t Bac" trd thanh m9t khuc tinh ca ve khang chien mang d~m tinh than dan t9c nhung giau nhfrng y v~ Bai tho "Vi~t Bac chinh lel dinh tho cao nhitt mel To Hiiu dd buoc len"
(Xuan Di~u)
NQi dung 2: Lai g<Ji nhac vel ciing lel lai tam tinh cua Vi~t Bac v~ nhiing ngay khang
chien dii afing cam CQng kho cung can bQ trong SUOt m1ldi liim ncim
Minh di, co nha nhilng ngay Mua nguon suoi lu, nhilng may cung miL
Minh ve, co nha chien khu Mieng cam charn ntuoi, ntoi thu nQ,ng vai?
¢ Ky ni~m khang chien gian kho dd trdi qua citng nhau trong 15 niim
Minh ve, rU:ng nui nha ai Tram bui ae rt:Lng, ntang 1nai de gia
Minh di, co nha nhilng nha Hat hiu lau xam, t!Q,m aa long son
¢ S1;! gan bo tinh nghia giiia thien nhien va con nguai voi can bq ve xuoi
Minh ve, con nha nui non Nha khi khang NhQt, thua con Vi~t Minh
Minh di, minh co nha 1ninh Tan Trao, Hong Thai, mai ctinh, cay da
¢ Cac sl;( ki~n ljch s'li gan voi tung dja danh cua chien khu Vi~t Bac
Che Lan Vien tung n6i: "Tho lel di giiia vl;(c
nh(tC vel y Rai velo cai V1;{C y, thi tha se rat sau,
nhung se rat de kho khan Rai vao cai Vl;(C nh(tc
thi tha rat de say di.im long nguoi nhung ciing
de nong CC;tn" Ay the rna, To Hfru da tuy~t
nhien trung hoa gifra hai vvc thu hut ay "Tha
anh vua ru nguai trong nhl;tc tnta thuc nguai bang y" (Che Lan Vien) Nhung tieng tho "Vi~t
Bac" da khong chi thu hut chung ta boi sac
di~u trii' tinh cua ngon tu rna con chinh bang nhfrng tinh cam cua con nguoi noi day hun due thanh To Hfru da truyen vao Vi~t Bac cai sue ffi?nh Ion nhat cua qua tim anh dUQC nuoi duang qua "tieng doi liin nao nuc" tu nhfrng dau thuong rna "Ru bun dung dQ,y sang loa" De
"Vi~t Bac" trd thanh m9t khuc tinh ca ve khang chien mang d~m tinh than dan t9c nhung giau nhfrng y v~ Bai tho "Vi~t Bac chinh lel dinh tho cao nhitt mel To Hiiu dd buoc len" (Xuan Di~u)
NQi dung 2: Lai g<Ji nhac vel ciing lel lai tam tinh cua Vi~t Bac v~ nhiing ngay khang chien dii afing cam CQng kho cung can bQ trong SUOt m1ldi liim ncim
Minh di, co nha nhilng ngay Mua nguon suoi lu, nhilng may cung miL Minh ve, co nha chien khu Mieng cam charn ntuoi, ntoi thu nQ,ng vai?
¢ Ky ni~m khang chien gian kho dd trdi qua citng nhau trong 15 niim
Minh ve, rU:ng nui nha ai Tram bui ae rt:Lng, ntang 1nai de gia Minh di, co nha nhilng nha Hat hiu lau xam, t!Q,m aa long son
¢ S1;! gan bo tinh nghia giiia thien nhien va con nguai voi can bq ve xuoi
Minh ve, con nha nui non Nha khi khang NhQt, thua con Vi~t Minh Minh di, minh co nha 1ninh Tan Trao, Hong Thai, mai ctinh, cay da
¢ Cac sl;( ki~n ljch s'li gan voi tung dja danh cua chien khu Vi~t Bac
Trang 13Bi quyet Chinh pht;tc mon Ngftmin
4 cau d~u: La loi gQi nhac ky ni~m
khang chien gian kho md can bi) va
nhan dan Vi~t Bac dii cung nhau
trdi qua
Minh di, co nho nhiing ngay
Mua nguon suoi Lil, nhiing may cimg mit
Minh ve, co nho chie'n khu
Mie'ng com cham mu6i, ntoi thit nQ.ng vai?
+ Di~p tic "nho" duQc l~p di l~p l(;li
2 Ian, voi hai cau hoi tu tic: "Co nha
nhung ngay", "co nha chie'n khu" da
khai gCJi nhung ky ni~m gian kho
nhung uo cung tinh nghia
Minh tli, co nho nhiing ngay
Mua nguon suoi lil, nhiing may citng mit
+ Minh con nho hay khong
nhfrng ngay thang gian kho khi
thien nhien, thai tiet khac nghi~t:
"Mua nguon suoi h1, nhung 1niiy
citng mit"
+ Bay cling la hinh dnh an d¥ de
chi canh "an tuyet nam suang",
"nam gai nem m4t" rna can b9 va
nhan dan phai chju dvng
Minh ve, co nho chie'n khu
Mieng com cham muoi, moi thit nQ.ng vai?
+ Minh con nho hay khong
nhfrng cdnh sinh ho~t thieu thon
nhung tinh than luon l~c quan, yeu
doi: Gian kho vi thieu than v?t
chat "mieng cam cha1n mu6i"
Chinh sv gian kho da gan ket "ta"
va "minh" c6 phuc cling huang, c6
hQa cling chia
Tran Thuy Duong
C6 the n6i, "Vi~t Bac" la khuc tinh ca va cling la khuc hung ca ve an tinh sau n~ng,
thuy chung, son sat cua nha thd doi voi khu din ctr dja each m(;lng ca nuoc Bieu nay cang dUQC khac hQa ro net qua loi tam cua ngui1i dan Vi~t Bac ue nhung ngay khang chien, dii dong cam c9ng kho cung can bi) trong
suot muoi liim niim Bao trurn ca do9-n thd la m9t niem hoai ni~m nho thuang ve nhfrng narn thang o chien khu Vi~t Bac, la noi nh6 da diet, la tam tr(;lng bang khuang, hru luyen gifra
ke O, nguoi di -mien ngUQC va mien xuoi
Leptonxtoi timg khing djnh: "M()t tac pham ngh~ thu~t la ket qud cua tinh yeu" To Hfru cling v?y, tinh yeu va noi nho da tro thanh SQi day giang mac khap trang thd, noi nho ve manh dat gan b6 nhu rnau thjt da dan
d~t trong To Hfru de ong khong chi ve ra khung canh chia li day ng?rn ngui, thuang men gifra ke 0 nguoi di rna con gQi nhac nhfrng
ki ni~rn khang chien gian kho:
Minh di, co nha nhung ngay Mua nguon suoi Lil nhung miiy citng ntit
Minh ve co nha chien khu Mie'ng cant chant ntu6i, m6i thu nQ,ng vai
Chfr "minh" sao rna than thuang den the, sao gan glii den v?y! M<)t loi nhan nhu an can nhu loi thu thi thi tam tinh cua nhfrng nguoi anh ern than thiet Minh c6 nho khong? C6 nho nhfrng ngay thang khang chien gian kho, hiern nguy "Mua nguon suoi Lil nhung may citng mit"
khong? Trong buc tranh thien nhien khac
nghi~t, l:;1-nh leo kh6 khan chong chat kh6 khan ay, nhfrng tia sang am ap tu con nguoi va nhan dan Vi~t Bac ap u soi sang khap khong gian hun due len thu tinh cam cao d~p "tinh quiin diin" Bong bao Vi~t Bac san sang
-
Trang207-Bi quyet Chinh pht;tc mon Ngftmin
4 cau d~u: La loi gQi nhac ky ni~m khang chien gian kho md can bi) va nhan dan Vi~t Bac dii cung nhau
trdi qua
Minh di, co nho nhiing ngay Mua nguon suoi Lil, nhiing may cimg mit Minh ve, co nho chie'n khu Mie'ng com cham mu6i, ntoi thit nQ.ng vai?
+ Di~p tic "nho" duQc l~p di l~p l(;li
2 Ian, voi hai cau hoi tu tic: "Co nha nhung ngay", "co nha chie'n khu" da khai gCJi nhung ky ni~m gian kho
nhung uo cung tinh nghia
Minh tli, co nho nhiing ngay Mua nguon suoi lil, nhiing may citng mit
+ Minh con nho hay khong nhfrng ngay thang gian kho khi thien nhien, thai tiet khac nghi~t:
"Mua nguon suoi h1, nhung 1niiy citng mit"
+ Bay cling la hinh dnh an d¥ de chi canh "an tuyet nam suang",
"nam gai nem m4t" rna can b9 va nhan dan phai chju dvng
Minh ve, co nho chie'n khu Mieng com cham muoi, moi thit nQ.ng vai?
+ Minh con nho hay khong nhfrng cdnh sinh ho~t thieu thon
nhung tinh than luon l~c quan, yeu doi: Gian kho vi thieu than v?t chat "mieng cam cha1n mu6i"
Chinh sv gian kho da gan ket "ta"
va "minh" c6 phuc cling huang, c6 hQa cling chia
Tran Thuy Duong
C6 the n6i, "Vi~t Bac" la khuc tinh ca va cling la khuc hung ca ve an tinh sau n~ng,
thuy chung, son sat cua nha thd doi voi khu din ctr dja each m(;lng ca nuoc Bieu nay cang dUQC khac hQa ro net qua loi tam cua ngui1i dan Vi~t Bac ue nhung ngay khang chien, dii dong cam c9ng kho cung can bi) trong
suot muoi liim niim Bao trurn ca do9-n thd la m9t niem hoai ni~m nho thuang ve nhfrng narn thang o chien khu Vi~t Bac, la noi nh6 da diet, la tam tr(;lng bang khuang, hru luyen gifra
ke O, nguoi di -mien ngUQC va mien xuoi Leptonxtoi timg khing djnh: "M()t tac pham ngh~ thu~t la ket qud cua tinh yeu" To Hfru cling v?y, tinh yeu va noi nho da tro thanh SQi day giang mac khap trang thd, noi nho ve manh dat gan b6 nhu rnau thjt da dan
d~t trong To Hfru de ong khong chi ve ra khung canh chia li day ng?rn ngui, thuang men gifra ke 0 nguoi di rna con gQi nhac nhfrng
ki ni~rn khang chien gian kho:
Minh di, co nha nhung ngay Mua nguon suoi Lil nhung miiy citng ntit
Minh ve co nha chien khu Mie'ng cant chant ntu6i, m6i thu nQ,ng vai
Chfr "minh" sao rna than thuang den the, sao gan glii den v?y! M<)t loi nhan nhu an can nhu loi thu thi thi tam tinh cua nhfrng nguoi anh ern than thiet Minh c6 nho khong? C6 nho nhfrng ngay thang khang chien gian kho, hiern nguy "Mua nguon suoi Lil nhung may citng mit"
khong? Trong buc tranh thien nhien khac
nghi~t, l:;1-nh leo kh6 khan chong chat kh6 khan ay, nhfrng tia sang am ap tu con nguoi va nhan dan Vi~t Bac ap u soi sang khap khong gian hun due len thu tinh cam cao d~p "tinh quiin diin" Bong bao Vi~t Bac san sang
-
Trang 14Bi qu:yet Chinh ph'f!C mon Ngfi viin
+ G9-t di nhfrng kh6 khan "ta" va
"ntinh" cling ganh len vai nhi~m vt;t
chung - nhi~m vt;t gidi phong dan
t(jc, d6la "moi thu ncJng vai"-moi
thu gi~c Phap dang de n~ng 0
day, cai chung luon dij,t tren cai
rieng, do ld tinh than cua thai dt;ti
4 cau tho tiep theo: Nguoi Vi~t
Bac tiep tt;tc khac ghi vao long
nguoi di nhfrng cau hoi tu tu, khdi
ggi nhiing ky ni~m gan bo v<ii thien
nhien nui rung khting chien va con
ngttc1i fl4ng nghia, nq.ng tinh
Minh ve, rU:ng nui nhb ai
Tnim bui ae rl,lng, miing mai de giit
Trcin Thuy Dttl1ng
nhtrong Cdffi se ao giup cac can bQ, chien Sl each m(;lng len Vi~t Bac Manh dat chien khu tuong cht1ng nhu day du trang thiet b! v?t tu nhung l(;li thieu thon tram be, v?t dt;tng con tho sd, ltrdng tht;t'c thi cang h(;ln che Bon chfr
"Mieng cant cham mu6i" nhu qu~n that long ta, cai ngheo cai d6i xam chiem den tung bfra an, giac ngu Tuy nhien, To Hfru viet ra khong phai de ke kh6, ke kho, viet ve nhfrng kh6 khan, thfr thach thvc t9-i lam don bay "hQa may l~y trang" lam b?t len ve d~p tinh than cua nguoi linh "McJc k~" nhfrng kh6 khan, quen di n6 hQ con dang ganh vac tren vai m9t
nhi~m Vt;l n~ng ne va to Ion hdn Moi thu gi~c
Phap dang de n~ng len doi vai cua dan t{>c
Nguoi linh quen di dau don ca nhan de hoa vao cai ta chung, cai c{>ng dong r{>ng Ion HQ dung tieng cuoi d(>ng vien nhau, truyen cho nhau hdi am niem tin, Slf l(;lC quan Ta nghe nhu c6 tieng cuoi "Ril s~ch bt;ti truc1ng chinh"
noi tilm ao bao tren vai ngttc1i chien chien si
v oi loi thd ngh~n ngao, ket hQp voi each ngat nhjp 2-2-2/4-4 deu d~n, d(ili tu nhan xung "Minh" cling hang ho(ilt cac hinh anh gQi
ta d~c sac, To Hfru da tai hi~n sinh d{>ng nhfrng nam thang khang chien gian lao day mat mat, hi sinh quan va dan ben bi cling nhau chung sue chung long day lui tat ca Bung nhu loi rna Bac Ho can d~n: "Kho khan niw cung
VUQt qua, ke thu nao cung phai danh thang "
Bay nhieu sQi nho sQi thudng, lam sao chua het tinh cam cua nguoi dan Vi~t Bac Khdi sau VaO ffi(ilCh nguon CUa noi nhO, bon cau thd tiep theo, nguoi dan Vi~t Bac tfep· tt;tc khac ghi vao long cua nguoi ra di bang nhfrng cau hoi tu tu khdi gQi nhieu ki ni~m voi thien nhien, rt1ng
nui va con nguoi n~ng nghia tinh:
Minh ve rU:ng nui nha ai
Bi qu:yet Chinh ph'f!C mon Ngfi viin
4 cau tho tiep theo: Nguoi Vi~t
Bac tiep tt;tc khac ghi vao long nguoi di nhfrng cau hoi tu tu, khdi
ggi nhiing ky ni~m gan bo v<ii thien nhien nui rung khting chien va con ngttc1i fl4ng nghia, nq.ng tinh
Minh ve, rU:ng nui nhb ai
Tnim bui ae rl,lng, miing mai de giit
Trcin Thuy Dttl1ng
nhtrong Cdffi se ao giup cac can bQ, chien Sl each m(;lng len Vi~t Bac Manh dat chien khu tuong cht1ng nhu day du trang thiet b! v?t tu nhung l(;li thieu thon tram be, v?t dt;tng con tho sd, ltrdng tht;t'c thi cang h(;ln che Bon chfr
"Mieng cant cham mu6i" nhu qu~n that long ta, cai ngheo cai d6i xam chiem den tung bfra an, giac ngu Tuy nhien, To Hfru viet ra khong phai de ke kh6, ke kho, viet ve nhfrng kh6 khan, thfr thach thvc t9-i lam don bay "hQa may l~y trang" lam b?t len ve d~p tinh than cua nguoi linh "McJc k~" nhfrng kh6 khan, quen di n6 hQ con dang ganh vac tren vai m9t
nhi~m Vt;l n~ng ne va to Ion hdn Moi thu gi~c
Phap dang de n~ng len doi vai cua dan t{>c Nguoi linh quen di dau don ca nhan de hoa vao cai ta chung, cai c{>ng dong r{>ng Ion HQ dung tieng cuoi d(>ng vien nhau, truyen cho nhau hdi am niem tin, Slf l(;lC quan Ta nghe nhu c6 tieng cuoi "Ril s~ch bt;ti truc1ng chinh"
noi tilm ao bao tren vai ngttc1i chien chien si
v oi loi thd ngh~n ngao, ket hQp voi each ngat nhjp 2-2-2/4-4 deu d~n, d(ili tu nhan xung "Minh" cling hang ho(ilt cac hinh anh gQi
ta d~c sac, To Hfru da tai hi~n sinh d{>ng nhfrng nam thang khang chien gian lao day mat mat, hi sinh quan va dan ben bi cling nhau chung sue chung long day lui tat ca Bung nhu loi rna Bac Ho can d~n: "Kho khan niw cung VUQt qua, ke thu nao cung phai danh thang "
Bay nhieu sQi nho sQi thudng, lam sao chua het tinh cam cua nguoi dan Vi~t Bac Khdi sau VaO ffi(ilCh nguon CUa noi nhO, bon cau thd tiep theo, nguoi dan Vi~t Bac tfep· tt;tc khac ghi vao long cua nguoi ra di bang nhfrng cau hoi tu tu khdi gQi nhieu ki ni~m voi thien nhien, rt1ng nui va con nguoi n~ng nghia tinh:
Minh ve rU:ng nui nha ai
Trang 15Bi quyet Chinh ph1;1c mon Ngii min Tran Thity Duong
Minh ai, co nho nhung nha Tram biti ae r~;Lng, mang rnai ae gia
Hat hiu lau xam aQ,m aa long son Ngh~ thu~t hoan dv ket hQp voi nhan h6a da
dien ta sinh d<)ng tam long cua nguoi dan Vi~t
+ Hoi nguoi ra di con chua thoa Bac doi voi nhfrng con nguoi each mc;tng Nho
man, nguoi dan Vi~t Bac con hoi ai, chfr "ai" nghe sao da diet bang khuang, n6
chinh long de tU do nhfrng ey tva nhtr IDQt cau nhac nhO tV hoi, vang VQng
Minh ve, rilng nui nh6 ai
Trion bid de rvng, miing 1nai de gia
+ Bi~n phap ngh~ thu~t "hoan
d'!;t": "rilng nui" de chi nguoi dan
Vi~t Bac
- Ky ni~m voi thien nhien: "Minh
ve, rilng nui nho ai?" v-Lra la cau hoi
nguoi ra di, v-Lra la de hoi chinh
minh Cach n6i: "Tram biti ae r~;Lng,
ntang mai ae gia" toat len noi bui
ngui, thuong nho
+ "Minh ve" khien nui rung Vi~t
Bac bong tro nen trong vang, bu6n
ba den lc;t thuong, ngay ca khi
"tran'L biti" - "ntiing mai" rna cling
khong ai thu hai
+ 0 day, khong chi con ngu:oi
mang noi nita md thien nhien cilng
rat nQ,ng nghia, nQ,ng tinh
nguoi dQC Va khi "ai" da di roi, tram de f\].ng, mang de gia khong nguoi thu hai Khong chi nguoi nho nguoi, rna noi nho ay con tran ra ca thien nhien r<)ng Ion, d6 la noi buon trong vang, co don cua ca nguoi va thien nhien
"R1;tng"; "gia" dtrQc su dvng n1t gQi de chi sv ra
di, gan b6 den dau, thuong men den dau r6i ffiQt ngay cling khong con nfra, roi ffiQt ngay
cling phai each bi~t troi may, Nam Bacchi c6 manh dat noi day van dling lc;ti de cho nguoi,
van luon giang tay om ap va cho che nguoi
Trong giay phut chia li bjn rin nay, khi v~ voi noi phon hoa pho thi, li~u "Minh" con nho tam
long cua nguoi dan Vi~t Bac:
Minh ai co nho nhung nha Hat hiu lau xam aQ,m aa long son
Chay troi theo dong cam xuc nho thuong cua nguoi linh, trc;tm d-Lrng chan ke tiep d6 chinh la "nha" Mai nha "lau" nhung an chua tinh cam con nguoi Vi~t Bac Boi voi moi gia dinh, ngoi nha la noi thieng lieng nhat, n6 khong chi la thanh qua lao d<)ng ca IDQt doi rna hQ da chat chiu, danh dvm rna con la ben
do binh yen trong tam h6n noi rna "Ai ai xa Hat hiu lau xam aQ,m aa long son
cung nho ve'' Nguoi linh cling v~y, nho v~ Vi~t
Minh ai co nho nhung nha
_ Kjl ni~m voi con nguai: Nha tho Bac khong the thi<.~u nhfrng ngoi nha an hi~n
huang noi nho cua minh v~ con trong nui r-Lrng, trong strong mu lc;tnh leo
nguoi Vi~t Bac trong cau tho: "Hat Nhfrng ngoi nha la don so, ffiQC mc;tc ngheo
kho trong cai dang ve "hat hiu lau xam" gQi
hiu lau xam, aQ,m aa long son"
nen noi buon hiu quc;tnh The nhung khong vi
-Trang
Minh ai, co nho nhung nha Tram biti ae r~;Lng, mang rnai ae gia Hat hiu lau xam aQ,m aa long son Ngh~ thu~t hoan dv ket hQp voi nhan h6a da
dien ta sinh d<)ng tam long cua nguoi dan Vi~t
+ Hoi nguoi ra di con chua thoa Bac doi voi nhfrng con nguoi each mc;tng Nho man, nguoi dan Vi~t Bac con hoi ai, chfr "ai" nghe sao da diet bang khuang, n6
chinh long de tU do nhfrng ey tva nhtr IDQt cau nhac nhO tV hoi, vang VQng
Minh ve, rilng nui nh6 ai Trion bid de rvng, miing 1nai de gia
+ Bi~n phap ngh~ thu~t "hoan
d'!;t": "rilng nui" de chi nguoi dan
Vi~t Bac
- Ky ni~m voi thien nhien: "Minh
ve, rilng nui nho ai?" v-Lra la cau hoi nguoi ra di, v-Lra la de hoi chinh minh Cach n6i: "Tram biti ae r~;Lng,
ntang mai ae gia" toat len noi bui ngui, thuong nho
+ "Minh ve" khien nui rung Vi~t
Bac bong tro nen trong vang, bu6n
ba den lc;t thuong, ngay ca khi
"tran'L biti" - "ntiing mai" rna cling khong ai thu hai
+ 0 day, khong chi con ngu:oi mang noi nita md thien nhien cilng rat nQ,ng nghia, nQ,ng tinh
nguoi dQC Va khi "ai" da di roi, tram de f\].ng, mang de gia khong nguoi thu hai Khong chi nguoi nho nguoi, rna noi nho ay con tran ra ca thien nhien r<)ng Ion, d6 la noi buon trong vang, co don cua ca nguoi va thien nhien
"R1;tng"; "gia" dtrQc su dvng n1t gQi de chi sv ra
di, gan b6 den dau, thuong men den dau r6i ffiQt ngay cling khong con nfra, roi ffiQt ngay cling phai each bi~t troi may, Nam Bacchi c6 manh dat noi day van dling lc;ti de cho nguoi, van luon giang tay om ap va cho che nguoi Trong giay phut chia li bjn rin nay, khi v~ voi noi phon hoa pho thi, li~u "Minh" con nho tam long cua nguoi dan Vi~t Bac:
Minh ai co nho nhung nha Hat hiu lau xam aQ,m aa long son
Chay troi theo dong cam xuc nho thuong cua nguoi linh, trc;tm d-Lrng chan ke tiep d6 chinh la "nha" Mai nha "lau" nhung an chua tinh cam con nguoi Vi~t Bac Boi voi moi gia dinh, ngoi nha la noi thieng lieng nhat, n6 khong chi la thanh qua lao d<)ng ca IDQt doi rna hQ da chat chiu, danh dvm rna con la ben
do binh yen trong tam h6n noi rna "Ai ai xa Hat hiu lau xam aQ,m aa long son
cung nho ve'' Nguoi linh cling v~y, nho v~ Vi~t
Minh ai co nho nhung nha
_ Kjl ni~m voi con nguai: Nha tho Bac khong the thi<.~u nhfrng ngoi nha an hi~n
huang noi nho cua minh v~ con trong nui r-Lrng, trong strong mu lc;tnh leo nguoi Vi~t Bac trong cau tho: "Hat Nhfrng ngoi nha la don so, ffiQC mc;tc ngheo
kho trong cai dang ve "hat hiu lau xam" gQi
hiu lau xam, aQ,m aa long son"
nen noi buon hiu quc;tnh The nhung khong vi
-Trang
Trang 16Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngfr van
+ Cau tho sii d'f:tng phep ado ngii
dua "hat hiu" len dau cau, tc;to
thanh hai ue tuang phdn: "hat hiu
lau xam" la de chi nhfrng ngoi nha
cua nhfrng nguoi ao cham dan da,
binh dj; Nhfrng ngoi nha ngheo
kho cua dong bao Vi~t Bac
+ Nhung ben trong nhfrng can
nha ay, lc;ti chua dl,!ng tam long
nhan dan thuy chung, son sat luon
huang ve each mc;tng
4 cau tha cuoi: nguai Vi~t Bac g~i
nhcic nhiing s'Jt ki~n lich sii gan lien
ubi nhiing dia danh, nhung ten gQi
da trd thanh diem moe:
Minh ve, con nha nui non
Nha khi khang Nhqt, thuo con Vi~t Minh
Minh di, minh co nha nLinh
Tan Trao, Hong Thai, mai dinh, cay da?
+ Hai cau thd dau CO S'ft li~t ke S'ft
ki~n: "niti non", "khi khang Nhtjt,
thuo con Vi~t Minh"
Minh ve, con nha nui non
Nha khi khang Nhqt, thuo con Vi~t Minh
+ Nham nhac nhd nguoi ve xuoi,
can bQ Cach mc;tng rang: Vi~t Bdc
la nai co m(it tr~n Vi~t Minh liinh
~o each m~ng danh Phap, duoi
Nh~t; Vi~t Bac la khu can cu quan
trQng cua each mc;tng giai phong
dan t9c thai ki 1940 - 1945
Minh di 1ninh co nho minh
Tan Tn!o, Hong Thai, 1nai dinh, cay aa
Tran Thity Dud'ng
hoang l?nh, doi kho rna no thieu di tam long son sat thuy chung nghia tinh To Hfru noi chinh la de kh<lng djnh, kho khan bao nhieu thi tam long son ay lc;ti chua chan bay nhieu
Hinh anh tho tuong phan ket hQp voi ngh~
thu~t hoan dv, nha thd da to d~m tam long nhan dan Vi~t Bac nhfrng con nguoi giau an tinh , gop phan lam nen chien thang Bi~n Bien
ll:mg lay nam chau, chan d(>ng dja cau
Nha tha Song Hong tung khang ainh: "Tha
la s'ft the hi~n con ~cnguai ud thai dQ.i m()t each cao d~p" f)e lam nen chien cong hien hach d6, tam long tinh cam thai chua du, To Hfru con thai vao d6 hoi thd cua thai d?i minh Vi~t Bac gQi nhac tOi nhfrng Slf ki~n ljch Slr gan lien Vdi nhfrng dja danh, nhung ten gQi da trd thanh
diem moe cua chien khu:
Minh ve con nha nui non Nha khi khang Nhtjt, thuo con Vi~t Minh
M(>t loi nhac nhd nguoi di hay nho ve nui rl:mg
Vi~t Bac ndi can cu dja cua CUQC khang chien cling voi hai Slf ki~n Itch si'r trQng d?i cua dan t(>c Nam 1940 khi Nh~t vao xam lUQc nuoc ta, nUOC ta bat dau vao CUQC chien dau khang
Nh~t Ben nam 1941 Vi~t Nam d(>c l~p dong minh dUQC thanh l~p va trd thanh phong trao 16n mc;tnh da t?o thanh m(>t m~t tr~n vii trang gop phan lam nen chien thang CUa CUQC each mc;tng thang Tam Noi da trd thanh nguon con
mau chat cho nhfrng thang lQi sau nay:
Minh di minh co nha minh Tan Trao, Hong Thai, mai dinh, cay da
Tan Trao la ten dc;ti h(>i quae dan hay chinh
la cay da Tan Trao Slf ki~n "cay da Tan Trao"
(12/1944), day la noi d(>i Vi~t Nam tuyen truyen giai phong quan lam le xuat phat, luc dau chi voi may chvc thanh vien nhung sau do Ion mc;tnh trd thanh Quan d(>i nhan dan Vi~t
Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngfr van
+ Cau tho sii d'f:tng phep ado ngii
dua "hat hiu" len dau cau, tc;to
thanh hai ue tuang phdn: "hat hiu lau xam" la de chi nhfrng ngoi nha cua nhfrng nguoi ao cham dan da, binh dj; Nhfrng ngoi nha ngheo kho cua dong bao Vi~t Bac
+ Nhung ben trong nhfrng can nha ay, lc;ti chua dl,!ng tam long nhan dan thuy chung, son sat luon huang ve each mc;tng
4 cau tha cuoi: nguai Vi~t Bac g~i
nhcic nhiing s'Jt ki~n lich sii gan lien
ubi nhiing dia danh, nhung ten gQi
da trd thanh diem moe:
Minh ve, con nha nui non Nha khi khang Nhqt, thuo con Vi~t Minh Minh di, minh co nha nLinh Tan Trao, Hong Thai, mai dinh, cay da?
+ Hai cau thd dau CO S'ft li~t ke S'ft
ki~n: "niti non", "khi khang Nhtjt,
thuo con Vi~t Minh"
Minh ve, con nha nui non Nha khi khang Nhqt, thuo con Vi~t Minh
+ Nham nhac nhd nguoi ve xuoi, can bQ Cach mc;tng rang: Vi~t Bdc
la nai co m(it tr~n Vi~t Minh liinh
~o each m~ng danh Phap, duoi
Nh~t; Vi~t Bac la khu can cu quan trQng cua each mc;tng giai phong dan t9c thai ki 1940 - 1945
Minh di 1ninh co nho minh Tan Tn!o, Hong Thai, 1nai dinh, cay aa
Tran Thity Dud'ng
hoang l?nh, doi kho rna no thieu di tam long son sat thuy chung nghia tinh To Hfru noi chinh la de kh<lng djnh, kho khan bao nhieu thi tam long son ay lc;ti chua chan bay nhieu Hinh anh tho tuong phan ket hQp voi ngh~ thu~t hoan dv, nha thd da to d~m tam long nhan dan Vi~t Bac nhfrng con nguoi giau an tinh , gop phan lam nen chien thang Bi~n Bien ll:mg lay nam chau, chan d(>ng dja cau
Nha tha Song Hong tung khang ainh: "Tha
la s'ft the hi~n con ~cnguai ud thai dQ.i m()t each cao d~p" f)e lam nen chien cong hien hach d6, tam long tinh cam thai chua du, To Hfru con thai vao d6 hoi thd cua thai d?i minh Vi~t Bac gQi nhac tOi nhfrng Slf ki~n ljch Slr gan lien Vdi nhfrng dja danh, nhung ten gQi da trd thanh diem moe cua chien khu:
Minh ve con nha nui non Nha khi khang Nhtjt, thuo con Vi~t Minh
M(>t loi nhac nhd nguoi di hay nho ve nui rl:mg
Vi~t Bac ndi can cu dja cua CUQC khang chien cling voi hai Slf ki~n Itch si'r trQng d?i cua dan t(>c Nam 1940 khi Nh~t vao xam lUQc nuoc ta, nUOC ta bat dau vao CUQC chien dau khang
Nh~t Ben nam 1941 Vi~t Nam d(>c l~p dong minh dUQC thanh l~p va trd thanh phong trao 16n mc;tnh da t?o thanh m(>t m~t tr~n vii trang gop phan lam nen chien thang CUa CUQC each mc;tng thang Tam Noi da trd thanh nguon con mau chat cho nhfrng thang lQi sau nay:
Minh di minh co nha minh Tan Trao, Hong Thai, mai dinh, cay da
Tan Trao la ten dc;ti h(>i quae dan hay chinh
la cay da Tan Trao Slf ki~n "cay da Tan Trao"
(12/1944), day la noi d(>i Vi~t Nam tuyen truyen giai phong quan lam le xuat phat, luc dau chi voi may chvc thanh vien nhung sau do Ion mc;tnh trd thanh Quan d(>i nhan dan Vi~t
Trang 17Bi quyet Chinh ph1J,c mon Ngil min
+ Ket thuc doq.n tho la m<)t cau
hoi lQ-: "Minh ai minh co nho
minh", day la mqt each n6i sau sac
+ Tu "minh" thu nhat va thu hai
chi nguoi can b<) v~ xuoi, tu "rninh"
thu ba chi nguoi Vi~t Bac Giiia
ngu:ai Vi~t Bac vel can bq nhu: dii co
S\( gan bo fn4t thiet, hoa nhQ_p velo
nhau tuy hai mel (Q-i lel mqt
+ Hinh dnh li~t ke: mai dinh
Hong Thai, cay da Tan Trao chi hai
dta danh gan v6i hai sv ki~n quan
trQng tru6c each mq.ng thang
Tam, nham khiing dinh Vi~t Bac
chinh lel cai noi each mQ,ng, la CQi
nguon giai ph6ng dan t<)c
Lu:u y hai dia danh: cay da Tan
Trao va mai dinh Hong Thai
+ Dta diem thu nhat: "cay da Tan
Trao" (12/1944), day Ia noi d<)i Vi~t
Nam tuyen truy~n giai ph6ng quan
lam le xuat phat, sau d6 16n mq.nh
trd thanh Quan d<)i nhan dan Vi~t
Nam ngay nay
+ Dta diem thu hai: TQ-i dinh
"Hong Thcii", noi Bac da chu tri
cu<)c h9p (8 /1945) quyet dtnh lam
CUQC each mq_ng thang Tam
ehinh nho quyet dtnh sang suot
nay rna CUQC khang chien chong
Phap da thanh cong vang d<)i
Tnin Thuy Duong
Nam ngay nay Tq.i dinh "Hong Thai", noi Bac
da chu tri CUQC hQp (8 /1945) quyet dinh lam CUQC each mq.ng Thang tam Chinh nho quyet dinh sang SUOt nay rna CUQC khang chien chong Phap da thanh cong vang d<)i, c6 the gianh lq.i d<)c l~p, tl)' do cho nu6c nha Nhfrng dta danh nay tro thanh Itch Slr in dau chan truong thanh va 16n mq.nh cua ll)'c luc;sng khang chien N oi da hun due nen ngQn lfra, ren chi
luy~n gan cho ngu<Ji chien Sl each mq_ng
Nhfrng con nguoi mang theo chi khi cua thai dq.i "Til trong chan li sinh ra" Va chinh tu mai dinh Hong Thai, Dang va Bac Ho kinh yeu da phat d<)ng khoi nghla trong ca nu6c D6 la nhfrng ngay thang: "Phap cht;ty, NhQ.t hang, uua Bdo DQ-i thoai vi" La ngay ca dan t<)c song
trong ngay vui dq.i thang:
Nuoc Vi~t Nant til trong ntau lila
Ru bun dung dQ,y sang loa
(Nguyen Dinh Thi)
D<)c dao nhat la each To Hfru viet hai cau tho cuoi Hai cau tho c6 14 tieng nhung "minh"
Chiem den 3 tieng da cho thay dUQC SlJ hoa
quy~n gifra nhan dan v6i can b<) Duong nhu khong COn la SlJ phan bi~t rq_ch roi "minh" -
"ta" nfra rna la SlJ thau hieu, hai hoa vao nhau
Minh - nguoi di, minh - nguoi a lq.i, c6 con nh6 chang nhfrng noi da cling nhau chien dau, con nh6 chang nhfrng dta danh noi dien ra nhfrng bu6c ngo~t khang chien cua each mq.ng nhu
"Tan Trao"; "Hong Thai" khong? D6 la cau hoi nhung cling ham chua m<)t loi nhac nho an tinh rang dtmg bao gio lang quen di qua khu nghla tinh, nhfrng tinh cam thuy chung da ttmg gan b6 Dtmg bao gio quen nhac nho nhfrng hy sinh, mat mat da trai qua de song c6 trach nhi~m v6i hom nay, khong duc;sc ngli
-Trang
211-Bi quyet Chinh ph1J,c mon Ngil min
+ Ket thuc doq.n tho la m<)t cau hoi lQ-: "Minh ai minh co nho minh", day la mqt each n6i sau sac
+ Tu "minh" thu nhat va thu hai chi nguoi can b<) v~ xuoi, tu "rninh"
thu ba chi nguoi Vi~t Bac Giiia ngu:ai Vi~t Bac vel can bq nhu: dii co
S\( gan bo fn4t thiet, hoa nhQ_p velo
nhau tuy hai mel (Q-i lel mqt
+ Hinh dnh li~t ke: mai dinh Hong Thai, cay da Tan Trao chi hai dta danh gan v6i hai sv ki~n quan trQng tru6c each mq.ng thang Tam, nham khiing dinh Vi~t Bac chinh lel cai noi each mQ,ng, la CQi nguon giai ph6ng dan t<)c
Lu:u y hai dia danh: cay da Tan Trao va mai dinh Hong Thai
+ Dta diem thu nhat: "cay da Tan Trao" (12/1944), day Ia noi d<)i Vi~t
Nam tuyen truy~n giai ph6ng quan lam le xuat phat, sau d6 16n mq.nh trd thanh Quan d<)i nhan dan Vi~t
Nam ngay nay
+ Dta diem thu hai: TQ-i dinh
"Hong Thcii", noi Bac da chu tri cu<)c h9p (8 /1945) quyet dtnh lam CUQC each mq_ng thang Tam
ehinh nho quyet dtnh sang suot nay rna CUQC khang chien chong Phap da thanh cong vang d<)i
Tnin Thuy Duong
Nam ngay nay Tq.i dinh "Hong Thai", noi Bac
da chu tri CUQC hQp (8 /1945) quyet dinh lam CUQC each mq.ng Thang tam Chinh nho quyet dinh sang SUOt nay rna CUQC khang chien chong Phap da thanh cong vang d<)i, c6 the gianh lq.i d<)c l~p, tl)' do cho nu6c nha Nhfrng dta danh nay tro thanh Itch Slr in dau chan truong thanh va 16n mq.nh cua ll)'c luc;sng khang chien N oi da hun due nen ngQn lfra, ren chi
luy~n gan cho ngu<Ji chien Sl each mq_ng Nhfrng con nguoi mang theo chi khi cua thai dq.i "Til trong chan li sinh ra" Va chinh tu mai dinh Hong Thai, Dang va Bac Ho kinh yeu da phat d<)ng khoi nghla trong ca nu6c D6 la nhfrng ngay thang: "Phap cht;ty, NhQ.t hang, uua Bdo DQ-i thoai vi" La ngay ca dan t<)c song trong ngay vui dq.i thang:
Nuoc Vi~t Nant til trong ntau lila
Ru bun dung dQ,y sang loa
(Nguyen Dinh Thi) D<)c dao nhat la each To Hfru viet hai cau tho cuoi Hai cau tho c6 14 tieng nhung "minh"
Chiem den 3 tieng da cho thay dUQC SlJ hoa
quy~n gifra nhan dan v6i can b<) Duong nhu khong COn la SlJ phan bi~t rq_ch roi "minh" -
"ta" nfra rna la SlJ thau hieu, hai hoa vao nhau Minh - nguoi di, minh - nguoi a lq.i, c6 con nh6 chang nhfrng noi da cling nhau chien dau, con nh6 chang nhfrng dta danh noi dien ra nhfrng bu6c ngo~t khang chien cua each mq.ng nhu
"Tan Trao"; "Hong Thai" khong? D6 la cau hoi nhung cling ham chua m<)t loi nhac nho an tinh rang dtmg bao gio lang quen di qua khu nghla tinh, nhfrng tinh cam thuy chung da ttmg gan b6 Dtmg bao gio quen nhac nho nhfrng hy sinh, mat mat da trai qua de song c6 trach nhi~m v6i hom nay, khong duc;sc ngli
-Trang
Trang 18Bi quyit Chinh ph'l;lc mon Ngii viin
¢ Ca do;;tn thd c6 8 chfr
"minh", trong d6 7 chfr chi nguoi
di, m<)t chfr "minh" chi nguoi ·a
l;;ti Khi thi "ntinh di", "ntinh ve'' roi
l;;ti "ntinh ve", "minh di" r6i "minh
di, minh co nha" t~o nen mQt
giai di~u trii tinh luu lu:ye'n nhu
khiic sdu vao tam h6n nguai di
¢ Tac gia, dung tl:r "ntinh" ket
hQp hai tl:r "di - ve'' bien h6a linh
ho;;tt gQi ra m<)t cu9c chia ta:y day
luu lu:yen Di~p tic "co nhb " Ia
tam tinh cua ngu<Ji di vdi Vi~t
Bac The tho l'l;tC bcit vdi am di~u
nh~ nhang, sau lang g6p phan
dien ta thanh cong tinh cam tha
thiet cua con nguoi Vi~t Nam
trong khang chien
"ntinh ve co nha ?", do;;tn thd tra thanh m<)t
di~p khuc tam tr;;tng, m<)t noi nh6 nhung da diet khac khoai, mong muon nguoi di hay nhd
ve CQi nguon each m;;tng, qua kh{r gian kh6 nhung hao hung va nhfrng ki ni~m nghia tinh
gifra nhan dan va each m;;tng
"Tho dai 'VOi CUQC song quy nh1l con gcii dai
vO'i gia dinh, ccii de cho nguoi ta lam quen ld
nhan sac, nhung ccii de sang vO'i nhau zau deli ld
due ~nh" DQC moi bai thd, cai khien ta bj hap dan tru6c het d6 chinh Ia hinh thuc ngh~
thu~t Neu thd la canh dieu, CUQC d<Ji lam nen hinh hai cho thd thi ngh~ thu~t l;;ti Ia cdn gi6 nang canh dieu ay tung bay La m<)t nha thd tai nang, To H fru hieu dieu d6 hon ai het V~y
nen, trong moi thi pham cua minh, To Hfru luon the hi~n trQn v~n tinh cam cua nguoi each m;;tng, va cling khong quen cham chut
tinh d~c sac trong ngh~ thu~t cho thd
NQi dung 3: Lai the thu:y chung, son sat va noi nhO' ve cdnh d~p thien nhien Vi~t Bac
tho m9ng, trii tinh, binh di vO'i nhjp song don so, dam am
- Ta vai minh, minh vai ta
Long ta sau truac mg,n ma dinh ninh
Minh di, rninh lqi nha minh
Bi quyit Chinh ph'l;lc mon Ngii viin
¢ Ca do;;tn thd c6 8 chfr
"minh", trong d6 7 chfr chi nguoi
di, m<)t chfr "minh" chi nguoi ·a
l;;ti Khi thi "ntinh di", "ntinh ve'' roi
l;;ti "ntinh ve", "minh di" r6i "minh
di, minh co nha" t~o nen mQt giai di~u trii tinh luu lu:ye'n nhu
khiic sdu vao tam h6n nguai di
¢ Tac gia, dung tl:r "ntinh" ket
hQp hai tl:r "di - ve'' bien h6a linh
ho;;tt gQi ra m<)t cu9c chia ta:y day luu lu:yen Di~p tic "co nhb " Ia
tam tinh cua ngu<Ji di vdi Vi~t
Bac The tho l'l;tC bcit vdi am di~u nh~ nhang, sau lang g6p phan dien ta thanh cong tinh cam tha thiet cua con nguoi Vi~t Nam trong khang chien
Tran Thity Dtwng
quen tren chien thang, phai t~p trung canh giac, vlra bao V~ dat nUde vlra dlfng xay d<Ji Dl:rng bao gio phan b<)i qua kht'r hao hung cua ljch sfr chung ta
Cai hay cua muoi hai cau thd a cho, trong loi nhan gfri cua nguoi d l;;ti khong he nhac den nhfrng ngay h;;tnh phuc, vui ve rna chi nhac den nhfrng ngay thieu than, gian kh6 D6 chinh la S\1' tinh te cua To Hfru bai h;;tnh phuc thi de quen di Nhung gian kh6, dang cay Iuon nhac nhd con nguoi, trd thanh m<)t noi am anh khan nguoi de nguoi ta biet khac ghi nghia tinh V 6i sau Ian hoi "ntinh di co nha",
"ntinh ve co nha ?", do;;tn thd tra thanh m<)t
di~p khuc tam tr;;tng, m<)t noi nh6 nhung da diet khac khoai, mong muon nguoi di hay nhd
ve CQi nguon each m;;tng, qua kh{r gian kh6 nhung hao hung va nhfrng ki ni~m nghia tinh gifra nhan dan va each m;;tng
"Tho dai 'VOi CUQC song quy nh1l con gcii dai
vO'i gia dinh, ccii de cho nguoi ta lam quen ld
nhan sac, nhung ccii de sang vO'i nhau zau deli ld
due ~nh" DQC moi bai thd, cai khien ta bj hap dan tru6c het d6 chinh Ia hinh thuc ngh~ thu~t Neu thd la canh dieu, CUQC d<Ji lam nen hinh hai cho thd thi ngh~ thu~t l;;ti Ia cdn gi6 nang canh dieu ay tung bay La m<)t nha thd tai nang, To H fru hieu dieu d6 hon ai het V~y
nen, trong moi thi pham cua minh, To Hfru luon the hi~n trQn v~n tinh cam cua nguoi each m;;tng, va cling khong quen cham chut tinh d~c sac trong ngh~ thu~t cho thd
NQi dung 3: Lai the thu:y chung, son sat va noi nhO' ve cdnh d~p thien nhien Vi~t Bac tho m9ng, trii tinh, binh di vO'i nhjp song don so, dam am
- Ta vai minh, minh vai ta
Long ta sau truac mg,n ma dinh ninh
Minh di, rninh lqi nha minh
Trang 19Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngii van Tran Thuy Duong
Nguon baa nhieu nuoc, nghia tinh bay nhieu
¢ Loi bt?c lQ tinh cdm tf'l;!c tiep cua can bQ ue xuoi ubi Vi~t Bac: Do za m(jt loi the
dinh ninh, thuy chung, son sat
Nho gi nhu nho nguai yeu Trang ten aau nui, nang chieu Lung nuang
Nho tung ban khoi cung suang
Sont khuya bep Lila nguai thuang ai ve
Nho tung rilng nua ba tre
Ngoi Thia, song Day, su6i Le vai day
¢ Noi nhb sau n(!,ng cua nguai can be? ddnh cho Vi~t Bac than thuong, cho cdnh
utJ-t binh dj tho mt?ng vbi nhjp song don so, em dem rna dam am
4 cdu tho dau: nguoi can be? bt?c lQ Truoc d6, nha tho ve khung canh chia tay
tf'l;!c tiep tinh cdm rua minh vbi chan chua tinh cam, quyen luyen, btn rtn,
Vi~t Bac DoC;tn tho nhu: mt?t lai the cling Iai nhan gfri cua nguai Vi~t Bac, mong
"dinh ninh hai m4t mt?t lai", thuy uoc nguai can b9 khang chien hay thuy chung
chung,-son sat voi que huang Cach m9.ng Den nhfrng dong
- Ta vdi minh, minh vdi ta
Umg ta sau trudc mQ,n nul ainh ninh
tho tiep theo, nguai ve xuoi cat lai the nguy~n
thuy chung va bay to noi nho ve canh va nguai
Vi~t Bac, tham duCJm nghia tinh cling tam long
Minh di, 1ninh Lq.i nh(J 1ninh
Nguon bao nhieu nude, nghia tinh bay nhieu tri am SaU sac VOi dat va nguai noi day
"Tinh cdm, y nghi rua con nguai, co nhiing
+ C~p d9.i tu "minh - ta" dao vt tri cai ngay m(jt ldn gio nh~ cua thai gian ding du
cuon no bay di, nhu:ng cilng co nhiing cai ma cho nhau, "ta minh - minh ta" tuy
hai nhung l9.i la ffiQt, t9.0 an tUQng
ve sv quan qu)rt, hoa quy~n gifra
ke 0 va nguai di
+ Cau tam chfr khang dtnh nghia
tinh: La truoc sau nhu m<)t, khong
thay doi theo thai gian, m~n rna,
n6ng nan, tham thiet rna sau d~m
ngay giong bao CUQC aai cilng khong du SUC Xua
tan" Va c6 le dli song c6 c9-n, nui c6 mon, nhung tinh ciim, dim xuc trong cu<)c chia tay Itch si'r nam 1954 ay khong gi c6 the x6a nhoa, khong gi c6 the lam lu rna ki uc day thieng Iieng ay trong tam kham con nguai N eu vi
"Vi~t Bac" la m<)t ban nh9.c day da diet voi nhfrng lai ca rna dau de gQi nhac va dan nh~p
thi phan gifra chinh la d09.n di~p khuc de nhan + Dli CUQC dai CO thay doi, CO ID?nh va ghi l9.i nhfrng an tUQng sau sac nhat
thang tram thi long ta van "ainh trong long nguai nghe Neu o phan dau, bai
ninh", truoc sau nhu m<)t, khong tho la lai cua nguai a l9.i gi'ri nguai can b9 ve
tam long chan th~t, gan b6, thuy chung cua
-Trang
Nguon baa nhieu nuoc, nghia tinh bay nhieu
¢ Loi bt?c lQ tinh cdm tf'l;!c tiep cua can bQ ue xuoi ubi Vi~t Bac: Do za m(jt loi the
dinh ninh, thuy chung, son sat
Nho gi nhu nho nguai yeu Trang ten aau nui, nang chieu Lung nuang Nho tung ban khoi cung suang
Sont khuya bep Lila nguai thuang ai ve
Nho tung rilng nua ba tre
Ngoi Thia, song Day, su6i Le vai day
¢ Noi nhb sau n(!,ng cua nguai can be? ddnh cho Vi~t Bac than thuong, cho cdnh
utJ-t binh dj tho mt?ng vbi nhjp song don so, em dem rna dam am
4 cdu tho dau: nguoi can be? bt?c lQ Truoc d6, nha tho ve khung canh chia tay
tf'l;!c tiep tinh cdm rua minh vbi chan chua tinh cam, quyen luyen, btn rtn,
Vi~t Bac DoC;tn tho nhu: mt?t lai the cling Iai nhan gfri cua nguai Vi~t Bac, mong
"dinh ninh hai m4t mt?t lai", thuy uoc nguai can b9 khang chien hay thuy chung
chung,-son sat voi que huang Cach m9.ng Den nhfrng dong
- Ta vdi minh, minh vdi ta
Umg ta sau trudc mQ,n nul ainh ninh
tho tiep theo, nguai ve xuoi cat lai the nguy~n
thuy chung va bay to noi nho ve canh va nguai
Vi~t Bac, tham duCJm nghia tinh cling tam long
Minh di, 1ninh Lq.i nh(J 1ninh
Nguon bao nhieu nude, nghia tinh bay nhieu tri am SaU sac VOi dat va nguai noi day
"Tinh cdm, y nghi rua con nguai, co nhiing
+ C~p d9.i tu "minh - ta" dao vt tri cai ngay m(jt ldn gio nh~ cua thai gian ding du
cuon no bay di, nhu:ng cilng co nhiing cai ma cho nhau, "ta minh - minh ta" tuy
hai nhung l9.i la ffiQt, t9.0 an tUQng
ve sv quan qu)rt, hoa quy~n gifra
ke 0 va nguai di
+ Cau tam chfr khang dtnh nghia tinh: La truoc sau nhu m<)t, khong thay doi theo thai gian, m~n rna, n6ng nan, tham thiet rna sau d~m
ngay giong bao CUQC aai cilng khong du SUC Xua
tan" Va c6 le dli song c6 c9-n, nui c6 mon, nhung tinh ciim, dim xuc trong cu<)c chia tay Itch si'r nam 1954 ay khong gi c6 the x6a nhoa, khong gi c6 the lam lu rna ki uc day thieng Iieng ay trong tam kham con nguai N eu vi
"Vi~t Bac" la m<)t ban nh9.c day da diet voi nhfrng lai ca rna dau de gQi nhac va dan nh~p
thi phan gifra chinh la d09.n di~p khuc de nhan + Dli CUQC dai CO thay doi, CO ID?nh va ghi l9.i nhfrng an tUQng sau sac nhat
thang tram thi long ta van "ainh trong long nguai nghe Neu o phan dau, bai
ninh", truoc sau nhu m<)t, khong tho la lai cua nguai a l9.i gi'ri nguai can b9 ve
tam long chan th~t, gan b6, thuy chung cua
-Trang
Trang 20Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngiimln
+ Tu lay "ntqn ma", "dinh ninh"
khang dinh tinh cam thiiy chung,
sau n~ng, tnroc sau nhu m9t
khong thay doi
Minh di, minh lQ,i nha minh
+ Cau thd thu ba la l<Ji dap cua
ngu<Ji can b9 ve xuoi
+ 0 day, tu "ntinh" da c6 sv
chuyen nghia: tu "ntinh" thu nhat
va thu hai chi ngu<Ji can b<), tu
"ntinh" thu ba chi ngu<Ji ViGt Bac
+ Nhu v~y, khong con "ta" voi
"ntinh" nfra rna chi con "minh" voi
"ntinh" thoi To Hfru da sfr dvng tu
"ntinh- ta" th~t sau sac, gop phan
dien ta tinh cam sau n~ng gifra
ngu<Ji can bQ voi Vi~t Bac
+ Loi so sanh: "Nguon bao nhieu
nuac nghia tinh bay nhieu" th~t
tinh te, dien ta tinh cam cua ngu<Ji
can b<) voi ViGt Bac la sau n~ng
nhu suoi nguon vo cling vo t~n
Tran Thuy Due1ng
nhan dan Vi~t Bac thi den day, tung cau tung chfr l~i bieu hiGn tam long cua nguoi ra di m{)t
long son sat:
Ta vai rninh, minh vai ta
Long ta sau truac mqn 1na dinh ninh
Minh di minh lQ,i nha 1ninh Nguon bao nhieu nuac nghia tinh bay nhieu
Nhu thau hieu dUQC noi ban khoan ay cua dong bao ViGt Bac, ngu<Ji o l~i cat l<Ji, trvc tiep giai bay, tho 19 va khang djnh tinh cam cua
mirth: "Long ta sau truac mQ,n ma dinh ninh"
Van la cau tu "ntinh - ta" quen thu{)c ciia loi
doi dap giao duyen truyen thong nhung duoi
su kheo leo va linh ho~t cua To Hfru, ta cam
nh~n dUQC S\1' quan quyt, hoa quy~n vao lam m{)t ciia ke ova ngu<Ji di Du<Jng nhu sv gan b6 qua khang khit trong suot mu<Ji lam nam
da khien cho "ta" va "minh" trd nen than thu{)c
den noi khong con phan biGt dUQc nfra, ta la minh, rna minh cling lata, tuy hai nhung l~i la mot N eu o nhfrng cau thd tren, nghia tinh
kh~ng khit gifra dong bao va can bQ dUQC the hiGn kin dao qua ngh~ thu~t hoan doi c~p d~i
tu "ta - minh" thi den cau thd: "Long ta sau
tru:ac mqn ma dinh ninh" cling dUQC l~p l~i
mot each rat ro rang Cau thd vang len nhtr
m~t l<Ji the thiiy chung, son sat Cau thd tim chfr rna c6 den sau chfr cling khftng dinh nghia tinh: La truoc sau nhu m{)t, khong thay doi theo thdi gian, m~n rna, nang nan, tham thiet rna sau d~m Dli CUQC d<Ji CO thay doi, CO thang
tram, bien co thi long ta van "dinh ninh", truoc
sau nhu m{)t Tinh quan dan nhu ca voi nuoc, sat son ben ch~t ay cling chinh la m{)t net d~p
trong d~o li cua dan t<)c ViGt nhu ca dao nhac:
"Da man nhung dQ, chang man Tao Khe nuac chiiy, long con tro tro"
Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngiimln
+ Tu lay "ntqn ma", "dinh ninh"
khang dinh tinh cam thiiy chung, sau n~ng, tnroc sau nhu m9t khong thay doi
Minh di, minh lQ,i nha minh
+ Cau thd thu ba la l<Ji dap cua ngu<Ji can b9 ve xuoi
+ 0 day, tu "ntinh" da c6 sv chuyen nghia: tu "ntinh" thu nhat
va thu hai chi ngu<Ji can b<), tu
"ntinh" thu ba chi ngu<Ji ViGt Bac
+ Nhu v~y, khong con "ta" voi
"ntinh" nfra rna chi con "minh" voi
"ntinh" thoi To Hfru da sfr dvng tu
"ntinh- ta" th~t sau sac, gop phan dien ta tinh cam sau n~ng gifra ngu<Ji can bQ voi Vi~t Bac
+ Loi so sanh: "Nguon bao nhieu
nuac nghia tinh bay nhieu" th~t
tinh te, dien ta tinh cam cua ngu<Ji can b<) voi ViGt Bac la sau n~ng
nhu suoi nguon vo cling vo t~n
Tran Thuy Due1ng
nhan dan Vi~t Bac thi den day, tung cau tung chfr l~i bieu hiGn tam long cua nguoi ra di m{)t long son sat:
Ta vai rninh, minh vai ta
Long ta sau truac mqn 1na dinh ninh
Minh di minh lQ,i nha 1ninh Nguon bao nhieu nuac nghia tinh bay nhieu
Nhu thau hieu dUQC noi ban khoan ay cua dong bao ViGt Bac, ngu<Ji o l~i cat l<Ji, trvc tiep giai bay, tho 19 va khang djnh tinh cam cua
mirth: "Long ta sau truac mQ,n ma dinh ninh"
Van la cau tu "ntinh - ta" quen thu{)c ciia loi
doi dap giao duyen truyen thong nhung duoi
su kheo leo va linh ho~t cua To Hfru, ta cam
nh~n dUQC S\1' quan quyt, hoa quy~n vao lam m{)t ciia ke ova ngu<Ji di Du<Jng nhu sv gan b6 qua khang khit trong suot mu<Ji lam nam
da khien cho "ta" va "minh" trd nen than thu{)c
den noi khong con phan biGt dUQc nfra, ta la minh, rna minh cling lata, tuy hai nhung l~i la mot N eu o nhfrng cau thd tren, nghia tinh
kh~ng khit gifra dong bao va can bQ dUQC the hiGn kin dao qua ngh~ thu~t hoan doi c~p d~i
tu "ta - minh" thi den cau thd: "Long ta sau
tru:ac mqn ma dinh ninh" cling dUQC l~p l~i
mot each rat ro rang Cau thd vang len nhtr
m~t l<Ji the thiiy chung, son sat Cau thd tim chfr rna c6 den sau chfr cling khftng dinh nghia tinh: La truoc sau nhu m{)t, khong thay doi theo thdi gian, m~n rna, nang nan, tham thiet rna sau d~m Dli CUQC d<Ji CO thay doi, CO thang
tram, bien co thi long ta van "dinh ninh", truoc
sau nhu m{)t Tinh quan dan nhu ca voi nuoc, sat son ben ch~t ay cling chinh la m{)t net d~p
trong d~o li cua dan t<)c ViGt nhu ca dao nhac:
"Da man nhung dQ, chang man Tao Khe nuac chiiy, long con tro tro"
Trang 21Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngil uiin
6 cau tho tiep theo: La noi nho ve
thien nhien binh di ma tho m9ng,
nho cdnh u4t chien khu Vi~t Bac
voi nhip song em ctem madam
am:-Nh6 gi nhu nh6 nguoi yeu
Trang len eMu nui, nang chieu lung nuong
Nh6 tung biin khoi cung suong
S6m khuya be'p lila nguoi thuong di ve
Nh6 tung rilng nila bo tre
Ngoi Thia, song Day, suoi Le voi aay
Do~n tho the hi~n noi nho dam
tham, sau n(!,ng ctia can bQ dclnh
cho Vi~t Bac, trong do co tinh
nghia rieng chung
cau tho thic nhilt: "Nha gi nhu nha
nguai yeu", dien ta noi nho Vi~t
Bac qua phep so sanh "nhu nha
nguai yeu"
+ "Nha nguai yeu" 1<1 noi nho d?c
bi~t, ca dao c6 cau:
Nh6 ai boi hoi boi hoi
Nhu dung dong lila nhu ngoi dong than
+ f)i~u d6 cho thay, nguoi can b<)
v~ xuoi rnang theo noi nhd sau
n?ng, dc;tt dao, tha thiet Vi~t Bac
trong long nhu Ia "nguai yeu"
Tran Thuy Duong
To Hfru rnUQn each so sanh, vi von quen thu<)c cua ca dao de giai bay noi nh6 da diet, khong voi CCiln: "Nguon baa nhieu nuac nghia tinh bay nhieu" Nha tho th~t tinh te khi sfr dl).ng "nuac" chu khong phai bat cu hinh anh nao khac de vi Vdi nghia tinh each mc;tng
"Nuac" trong ngu6n bao la, vo t~n, khong bao gio voi cc;tn Cling nhu the, tinh cam cua nguoi
v~ xuoi doi vdi d6ng bao Vi~t Bac luon d~m
sau tl,fa nhu ngu6n nUde VO cling VO t~n ay
N6i v~ To Hfru, la n6i den nhfrng ban tinh
ca each rnc;tng, va den voi sau cau tho tiep theo, chinh la ban tinh ca ay ngan len noi nho
v~ thien nhien binh di rna tho m<)ng, nhd canh
v~t chien khu Vi~t Bac vdi nhip song em d~m
rna darn am Hay cling lang nghe giai di~u noi nho dang dang tran trong long thi nhan:
Nha gi nhu nha nguoi yeu
Di~p tu "nha" tra di tro Ic;ti hai Ian, tc;to thanh m<)t am vvng luyen lay dam tham, trai dai khap ca doc;tn tho Noi nho da diet cling voi am
di~U ngQt ngao, em ai da dua nguoi dQC vao m<)t the gioi tam tinh day y nghia Cam xuc nhd nhung nay chang phai ta da tUng thay
trong nhi~u cau ca dao:
Nha ai boi hoi boi ·hoi Nhu dung dong lila nhu ngoi dong than
Noi nhd cua To Hfru danh cho Vi~t Bac dUQc
SO sanh Vdi noi nhd nguoi yeu c6n cao, da diet, khac khoai To Hfru da tUng tarn S\f Vdi nha nghien ctru van hQc nguoi Phap Mireille Gansel: "Toi aa phdi long dat nuoc va nhan dan khi noi ve nhan dan, diit nuoc toi nhu dang noi ulJi nguoi dan ba minh yeu" Noi nh6 cua m<)t rni~n que, rn<)t vling dat da dUQc To Hfru
SO sanh Vdi noi nhd cua IDQt con nguoi Cl) the
Den day, nhfrng tinh cam chung cua c<)ng
-Trang
215-Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngil uiin
6 cau tho tiep theo: La noi nho ve thien nhien binh di ma tho m9ng, nho cdnh u4t chien khu Vi~t Bac
voi nhip song em ctem madam
am:-Nh6 gi nhu nh6 nguoi yeu Trang len eMu nui, nang chieu lung nuong Nh6 tung biin khoi cung suong S6m khuya be'p lila nguoi thuong di ve
Nh6 tung rilng nila bo tre
Ngoi Thia, song Day, suoi Le voi aay
Do~n tho the hi~n noi nho dam
tham, sau n(!,ng ctia can bQ dclnh cho Vi~t Bac, trong do co tinh nghia rieng chung
cau tho thic nhilt: "Nha gi nhu nha nguai yeu", dien ta noi nho Vi~t
Bac qua phep so sanh "nhu nha nguai yeu"
+ "Nha nguai yeu" 1<1 noi nho d?c
bi~t, ca dao c6 cau:
Nh6 ai boi hoi boi hoi
Nhu dung dong lila nhu ngoi dong than
+ f)i~u d6 cho thay, nguoi can b<)
v~ xuoi rnang theo noi nhd sau n?ng, dc;tt dao, tha thiet Vi~t Bac trong long nhu Ia "nguai yeu"
Tran Thuy Duong
To Hfru rnUQn each so sanh, vi von quen thu<)c cua ca dao de giai bay noi nh6 da diet, khong voi CCiln: "Nguon baa nhieu nuac nghia tinh bay nhieu" Nha tho th~t tinh te khi sfr dl).ng "nuac" chu khong phai bat cu hinh anh nao khac de vi Vdi nghia tinh each mc;tng
"Nuac" trong ngu6n bao la, vo t~n, khong bao gio voi cc;tn Cling nhu the, tinh cam cua nguoi
v~ xuoi doi vdi d6ng bao Vi~t Bac luon d~m
sau tl,fa nhu ngu6n nUde VO cling VO t~n ay N6i v~ To Hfru, la n6i den nhfrng ban tinh
ca each rnc;tng, va den voi sau cau tho tiep theo, chinh la ban tinh ca ay ngan len noi nho
v~ thien nhien binh di rna tho m<)ng, nhd canh
v~t chien khu Vi~t Bac vdi nhip song em d~m
rna darn am Hay cling lang nghe giai di~u noi nho dang dang tran trong long thi nhan:
Nha gi nhu nha nguoi yeu
Di~p tu "nha" tra di tro Ic;ti hai Ian, tc;to thanh m<)t am vvng luyen lay dam tham, trai dai khap ca doc;tn tho Noi nho da diet cling voi am
di~U ngQt ngao, em ai da dua nguoi dQC vao m<)t the gioi tam tinh day y nghia Cam xuc nhd nhung nay chang phai ta da tUng thay trong nhi~u cau ca dao:
Nha ai boi hoi boi ·hoi Nhu dung dong lila nhu ngoi dong than
Noi nhd cua To Hfru danh cho Vi~t Bac dUQc
SO sanh Vdi noi nhd nguoi yeu c6n cao, da diet, khac khoai To Hfru da tUng tarn S\f Vdi nha nghien ctru van hQc nguoi Phap Mireille Gansel: "Toi aa phdi long dat nuoc va nhan dan khi noi ve nhan dan, diit nuoc toi nhu dang noi ulJi nguoi dan ba minh yeu" Noi nh6 cua m<)t rni~n que, rn<)t vling dat da dUQc To Hfru
SO sanh Vdi noi nhd cua IDQt con nguoi Cl) the Den day, nhfrng tinh cam chung cua c<)ng
-Trang
Trang 22Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngii van
Niim cau tho con lC:ti: chi cac doi
tUQng "nha" cua can b{> Phep li~t
ke cac hinh anh: "triing len dau
nui", "nang chieu lung nuang", "ban
khoi cung suang" chi canh thien
nhien Vi~t Bile d~p thd m{)ng
+ D6 la hinh anh Vi~t Bile than
thUdng, vdi canh v~t binh dj rna
thd ffiQng, Vdi nhjp song ddn Sd
rna em d~m, dam am
Trang len aa:u nui, nang, chieu Lung nuong
Nhd tung bdn kh6i citng suong
Sdm khuya bep Lila nguoi thuong ai ve
+ Cau thd: "Sant khuya bep lila
nguoi thuang di ve'' gQi hinh anh
nguoi lao d{)ng Vi~t Bile vat va
"sant khuya"
+ Cac tu "triing len - nang chieu
- sant khuya" gQi noi nhd sau
n~ng, noi nhd bao trum ca thdi
gian va khong gian
Nhb tung rilng nua bo tre
Ngoi Thia, song Day, suoi Le voi aay
+ Cac hinh anh li~t ke: rling nua,
b<) tre, ngoi Thia, song Day, suoi
Le cho thay canh v~t Vi~t Bile
phong phu, da dq.ng
Tran Thity Du<1ng
dong da tro thanh tinh cam rieng tu lua doi, n6 khong con chung chung rna nong nan, da
diet, khilc khoai Tiep theo noi nh6 ay la m{)t loq.t cac hinh
anh "triing", "nui", "nang", "nuang" Vang tn1ng nho len bao hi~u ffiQt dem thanh binh yen a, anh nilng vang, gQi lien tuong v~ m{)t thien nhien thd m9ng, tru tinh Anh nilng vang van con md toa, nhung vang trang da lap 16 dau ngQn nui, hai hinh anh cling xuat hi~n vao m{)t khoanh khac th~t d~p duQc soi chieu qua tam hon tinh te cua nha tho Tat ca nhiing canh
v~t gian d! tham dam vao tam hon nha thd, lam nen ffiQt mien ki uc ve manh dat an tinh,
an nghla khac sau trong tim
Trang len dau nui, nang chieu lung nuong Nha tung ban khoi cung suang
Sant khuya bep lila nguoi thuong di ve Nha tung rU:ng nua bo tre
Ngoi Thia, song Day, suoi Le vai day
Trong "Tieng hat con tau", CheLan Vien viet:
Khi ta a chi la noi dat a
Khi ta di aat dii hoa tam han
CUQC song va nhiing hinh anh qua thdi gian da bien noi day thanh kY ni~m, thanh tinh cam, luc ro net, tham thia, luc ffid mang, xa VQi, chung rat chung, rna rieng thi cling rieng den tling chi tiet Hai chfr "Nha tung" duQc s-Lr dt,Ing rat dQC dao Va gQi cam f)o la noi nhO rat C\1 the, chi li, ro rang den tung duong net rna ta van thuong bat g~p trong nhfrng cau ca dao xua Nguoi ta chi "nha tung" khi da song rat sau voi kY ni~m, khac sau ki ni~m vao long minh Gio day, khi silp xa Vi~t Bac, To Hfru lq.i nhd nhfrng ban lang trong man kh6i SUdng md
ao, nho rimg nua, bd tre noi da in sau kY ni~m
gifra "minh" va "ta"
Bi quyet Chinh ph1;tc mon Ngii van
Niim cau tho con lC:ti: chi cac doi tUQng "nha" cua can b{> Phep li~t
ke cac hinh anh: "triing len dau nui", "nang chieu lung nuang", "ban khoi cung suang" chi canh thien nhien Vi~t Bile d~p thd m{)ng
+ D6 la hinh anh Vi~t Bile than thUdng, vdi canh v~t binh dj rna thd ffiQng, Vdi nhjp song ddn Sd rna em d~m, dam am
Trang len aa:u nui, nang, chieu Lung nuong
Nhd tung bdn kh6i citng suong
Sdm khuya bep Lila nguoi thuong ai ve
+ Cau thd: "Sant khuya bep lila nguoi thuang di ve'' gQi hinh anh nguoi lao d{)ng Vi~t Bile vat va
"sant khuya"
+ Cac tu "triing len - nang chieu
- sant khuya" gQi noi nhd sau
n~ng, noi nhd bao trum ca thdi gian va khong gian
Nhb tung rilng nua bo tre Ngoi Thia, song Day, suoi Le voi aay
+ Cac hinh anh li~t ke: rling nua, b<) tre, ngoi Thia, song Day, suoi
Le cho thay canh v~t Vi~t Bile phong phu, da dq.ng
Tran Thity Du<1ng
dong da tro thanh tinh cam rieng tu lua doi, n6 khong con chung chung rna nong nan, da diet, khilc khoai
Tiep theo noi nh6 ay la m{)t loq.t cac hinh anh "triing", "nui", "nang", "nuang" Vang tn1ng nho len bao hi~u ffiQt dem thanh binh yen a, anh nilng vang, gQi lien tuong v~ m{)t thien nhien thd m9ng, tru tinh Anh nilng vang van con md toa, nhung vang trang da lap 16 dau ngQn nui, hai hinh anh cling xuat hi~n vao m{)t khoanh khac th~t d~p duQc soi chieu qua tam hon tinh te cua nha tho Tat ca nhiing canh
v~t gian d! tham dam vao tam hon nha thd, lam nen ffiQt mien ki uc ve manh dat an tinh,
an nghla khac sau trong tim
Trang len dau nui, nang chieu lung nuong Nha tung ban khoi cung suang Sant khuya bep lila nguoi thuong di ve Nha tung rU:ng nua bo tre
Ngoi Thia, song Day, suoi Le vai day
Trong "Tieng hat con tau", CheLan Vien viet:
Khi ta a chi la noi dat a
Khi ta di aat dii hoa tam han
CUQC song va nhiing hinh anh qua thdi gian da bien noi day thanh kY ni~m, thanh tinh cam, luc ro net, tham thia, luc ffid mang, xa VQi, chung rat chung, rna rieng thi cling rieng den tling chi tiet Hai chfr "Nha tung" duQc s-Lr dt,Ing rat dQC dao Va gQi cam f)o la noi nhO rat C\1 the, chi li, ro rang den tung duong net rna ta van thuong bat g~p trong nhfrng cau ca dao xua Nguoi ta chi "nha tung" khi da song rat sau voi kY ni~m, khac sau ki ni~m vao long minh Gio day, khi silp xa Vi~t Bac, To Hfru lq.i nhd nhfrng ban lang trong man kh6i SUdng md
ao, nho rimg nua, bd tre noi da in sau kY ni~m
gifra "minh" va "ta"