ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GDPT MỚI. LUẬN VĂN THẠC SĨ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM MỘC VĂN THÀNH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MỘC VĂN THÀNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MỘC VĂN THÀNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Phạm Hồng Quang

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào của tác giả khác

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2018

Tác giả luận văn

Mộc Văn Thành

LỜI CẢM ƠN

Sau hai năm học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên, được các thầy giáo, cô giáo tận tình chỉ bảo, trang bị kiến thức,

kỹ năng; được sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Phạm Hồng Quang, đến nay luận văn đã hoàn thành

Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô Khoa Sau đại học, Khoa Tâm lý Giáo dục của Trường Đại học sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên đã mang đến cho em vốn kiến thức quý báu, làm nền tảng để em

có thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, tạo mọi điều thuận lợi giúp đỡ em ngay

từ khi em bắt đầu thực hiện đề tài

Em xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong ban lãnh đạo, các phòng ban chuyên môn của Sở GD&ĐT tỉnh Lào Cai; các đồng chí cán bộ quản lý, các thầy giáo, cô giáo thuộc các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh đã tạo điều kiện, giúp đỡ em trong suốt quá trình khảo sát, tìm hiểu thực tế để có thể hoàn thành nội dung của luận văn

Đặc biệt, em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Giáo sư - Tiến sĩ Phạm Hồng Quang, người hướng dẫn khoa học cho đề tài khóa luận tốt nghiệp Thầy đã tận tình chỉ dẫn, góp ý giúp em nhận ra từ những lỗi nhỏ nhất trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Với những kết quả nghiên cứu đã đạt được, em hy vọng khi áp dụng vào thực tiễn công tác sẽ giúp cho các nhà quản lý có được cái nhìn tổng thể về thực trạng CSVC, từ đó có những hoạch định, chính sách, đầu tư xây dựng và quản lý CSVC phù hợp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới của tỉnh Lào Cai

Trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài không tránh khỏi gặp những sai sót, kính mong quý thầy, cô và các bạn bè đồng nghiệp góp ý giúp đề tài được hoàn thiện tốt hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2018

Tác giả luận văn Mộc Văn Thành

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC HÌNH v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG THPT ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 7

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 9

1.2 Các khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Khái niệm về cơ sở vật chất trường THPT 12

1.2.2 Đánh giá cơ sở vật chất trường THPT 16

1.3 Những vấn đề cơ bản về đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 19

1.3.1 Chương trình giáo dục phổ thông mới và yêu cầu đặt ra đối với CSVC 19

1.3.2 Đánh giá CSVC trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 22

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 29

Chương 2: THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG THPT TỈNH LÀO CAI VÀ MỨC ĐỘ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 32

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục trên địa bàn tỉnh Lào Cai 32

2.2 Thực CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 33

2.2.1 Thực trạng về cơ sở vật chất 33

2.2.2 Thực trạng các trang TBDT và trang thiết bị dùng chung khác 38

2.3 Thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 40

2.3.1 Thực trạng kế hoạch phát triển CSVC 41

2.3.2 Thực trạng tổ chức phát triển CSVC 42

2.3.3 Thực trạng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển phương tiện dạy học 44

2.3.4 Thực trạng kiểm tra, giám sát thực hiện kế hoạch phát triển CSVC 45

2.3.5 Đánh giá tổng thể mức độ thực hiện và hiệu quả các biện pháp quản lý phát triển CSVC 47

2.3.6 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 48

2.4 Thực trạng về mức độ đáp ứng của cơ sở vật chất trong trường THPT tỉnh Lào Cai với yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới 50

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 53

2.4.1 Những mặt mạnh trong quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 53

2.4.2 Những mặt yếu trong quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 53

2.4.3 Nguyên nhân của thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường

THPT tỉnh Lào Cai 54

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 56

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ VẬT CHẤT TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 57

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 57

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 57

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 57

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo sự phù hợp với sự phát triển của dạy học hiện đại trong bối cảnh đổi mới giáo dục 57

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả trong quản lý phát triển CSVC ở các nhà trường 58

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính cơ bản, hiện đại, hướng tới thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá phương tiện dạy học 59

3.2 Biện pháp quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 59

3.2.1 Nâng cao nhận thức, trách nhiệm về phát CSVC trong bối cảnh đổi mới giáo dục 59

3.2.2 Xây dựng kế hoạch hoạch phát CSVC đủ số lượng, đồng bộ cơ cấu, nâng cao chất lượng và tính hiện đại phù hợp với yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 61

3.2.3 Tổ chức các lực lượng trong nhà trường tham gia quản lý phát triển CSVC 66 3.2.4 Chỉ đạo khai thác, sử dụng CSVC đáp ứng mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông mới 68

3.2.5 Kiểm tra, giám sát thực hiện kế hoạch phát triển CSVC 71

3.2.6 Huy động các nguồn lưc hỗ trợ phát triển CSVC 73

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 75

3.4 Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp đã đề xuất 75

3.4.1 Mục đích của thăm dò 75

3.4.2 Phương pháp, phạm vi thăm dò 76

3.4.3 Nội dung thăm dò 76

3.4.4 Kết quả thăm dò 76

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 80

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 81

1 Kết luận 81

2 Kiến nghị 81

2.1 Đối với Bộ GD&ĐT 81

2.2 Đối với Sở GD&ĐT tỉnh Lào Cai 82

2.3 Đối với các trường THPT tỉnh Lào Cai 82

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

PHỤ LỤC 87

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CTGDPT : Chương trình giáo dục phổ thông

GD&ĐT : Giáo Dục và Đào Tạo

QLGD

HS HĐND

: Quản lý giáo dục Học sinh

Hội đồng nhân dân TBDH : Thiết bị dạy học THPT : Trung học phổ thông

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Hiện trạng cơ sở vật chất của 36 trường THPT tỉnh Lào Cai 36 Bảng 2.2 Hiện trạng các trang thiết bị dạy học của 36 trường THPT tỉnh

Lào Cai 39 Bảng 2.3 Mức độ thực hiện và hiệu quả lập kế hoạch phát triển CSVC

trong trường THPT tỉnh Lào Cai 41 Bảng 2.4 Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức phát triển CSVC 42 Bảng 2.5 Kết quả khảo sát thực trạng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển CSVC 44 Bảng 2.6 Thực trạng mức độ thực hiện và hiệu quả kiểm tra, giám sát,

đánh giá quá trình phát triển CSVC 46 Bảng 2.7 Đánh giá tổng thể mức độ thực hiện và hiệu quả của các biện pháp

quản lý phát triển CVSC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 47 Bảng 2.8 Kết quả khảo sát mức độ ảnh hưởng của các yêu tố đến quản lý

phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai 49 Bảng 2.9 Kết quả khảo sát mức độ đáp ứng của CSVC 36 trường THPT

tỉnh Lào Cai với yêu cầu CTGDPT mới 51 Bảng 3.1 Kết quả trưng cầu ý kiến về tính cần thiết của các biện pháp

đề xuất 76 Bảng 3.2 Kết quả trưng cầu ý kiến về tính khả thi của các biện pháp

đề xuất 77

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 Sơ đồ hệ thống cơ sở vật chất 16 Hình 1.2 Sơ đồ quy trình đánh giá cơ sở vật chất 26

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cơ sở vật chất là thành tố quan trọng của quá trình dạy học Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, những tiến bộ của khoa học, công nghệ trong các lĩnh vực như: Trí tuệ nhân tạo, mạng Internet, công nghệ nano, khoa học về vật liệu, cuộc “Cách mạng công nghệ 4.0”, có sự tác động mạnh mẽ đến các thành tố của quá trình dạy học, đòi hỏi nhà quản lý giáo dục các cấp phải không ngừng đầu tư xây dựng CSVC nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, chất lượng học tập của người học đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế, xã hội Trong Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 xác định,

cùng với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp, cần “Từng bước chuẩn hóa, hiện

đại hóa cơ sở vật chất - kỹ thuật, đảm bảo đủ nguồn lực tài chính và CSVC tối thiểu của tất cả các cơ sở giáo dục” [29, tr.20]

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định chủ trương: “Đổi mới căn

bản và toàn diện giáo dục, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ; phát huy vai trò quốc sách hàng đầu của giáo dục, đào tạo và khoa học, công nghệ đối với sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước” [8, tr.116] Theo đó, phải đổi mới đồng

bộ tất cả các mặt, các thành tố của quá trình giáo dục; trong đó, tăng nguồn lực

để đầu tư xây dựng CSVC theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, đồng bộ, đạt tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế là một trong những giải pháp quan trọng để thực hiện chủ trương trên

Trong những năm qua, cùng với việc chỉ đạo đổi mới nội dung, PPDH, nâng cao chất lượng, ngành giáo dục tỉnh Lào Cai cũng quan tâm đầu tư CSVC Tuy nhiên, thực tế cho thấy CSVC được đầu tư, song còn thiếu về số lượng, chưa đồng bộ về chủng loại, chất lượng chưa thật sự đáp ứng với yêu cầu đổi mới Bên canh đó, trong quản lý phát triển CSVC, nhận thức trách nhiệm của một số cán

bộ quản lý, giáo viên và nhân viên chưa cao, có biểu hiện tâm lý e ngại, sợ hư

hỏng, liên đới trách nhiệm nên hiệu quả sử dụng các CSVC không cao Công tác

kế hoạch hoá việc huy động, sử dụng, quản lý chưa thật sự phù hợp giữa kế hoạch dài hạn và ngắn hạn Tổ chức lực lượng, phân công, phân định trách nhiệm trong quản lý phát triển CSVC còn có biểu hiện chồng chéo, khó khăn cho việc quản

lý, khai thác, sử dụng

Đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông của Bộ

GD&ĐT cũng đã đánh giá: “CSVC và TBDH của nhiều trường học chưa đáp

ứng được yêu cầu giáo dục toàn diện Các trường có phòng thí nghiệm, thư viện, nhà tập thể dục thể thao chiếm tỉ lệ rất nhỏ Thiết bị giáo dục vừa thiếu vừa lạc hậu, hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục rất thấp Công tác quản lý thiết bị trường học còn yếu, số lượng cán bộ chuyên trách về thiết bị ít và thường là giáo viên kiêm nhiệm nên không phát huy được hiệu quả sử dụng thiết bị ở các cơ sở trường học” [10, tr.25]

Thực tế cho thấy, để nâng cao chất lượng giáo dục trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, một trong những giải pháp có ý nghĩa quan trọng và cấp thiết

là phát triển và quản lý phát triển CSVC, đảm bảo CSVC đủ về số lượng, chất lượng, đồng bộ về cơ cấu; phát huy tối đa hiệu quả khả năng khai thác, sử dụng, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông hiện mới

Hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý CSVC ở các phạm vi và đối tượng khác nhau Tuy nhiên, chưa có công trình khoa học độc lập nào nghiên cứu, đánh giá đầy đủ về thực trạng CSVC ở các trường THPT tỉnh Lào Cai một cách đầy đủ và có hệ thống Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa

chọn đề tài “Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường trung học phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới"

làm luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng CSVC trường THPT tỉnh Lào Cai theo yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới, đề

xuất các biện pháp quản lý phát triển cơ sở vật chất trong trường THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục các trường THPT tỉnh Lào Cai trong giai đoạn hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất các trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

4 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện về thời gian nghiên cứu và trong khuôn khổ luận văn, tác giả tập trung nghiên cứu đánh giá thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình phổ thông mới

Việc khảo sát, đánh giá thực trạng được thực hiện ở 36 trường THPT, thông quá việc nghiên cứu hồ sơ quản lý, trao đổi, xin ý kiến của 360 người (cán

bộ quản lý, giáo viên, nhân viên) của các trường này

5 Giả thuyết khoa học

Cở sở vật chất là một trong những nhân tố quan trọng đối với nâng cao chất lượng giáo dục trong đổi mới giáo dục hiện nay Việc kiểm tra, đánh giá cơ

sở vật chất đối với các trường THPT tỉnh Lào Cai đã được các chủ thể quản lý quan tâm Tuy nhiên việc đánh giá mới chỉ dừng lại ở kết quả đánh giá, chưa tập trung đề xuất các biện pháp để quản lý, phát triển cơ sở vật chất Trên cơ sở kết quả đánh giá, nếu các chủ thể quản lý đề xuất được các biện pháp quản lý, phát triển cơ sở vật chất một cách khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, từng nhà trường, phù hợp với mục tiêu đổi mới giáo dục thì sẽ quản

lý, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực phát triển CSVC, góp phần nâng cao chất

lượng dạy học, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về CSVC, chương trình giáo dục phổ thông mới, đánh giá CSVC trong trường trung học phổ thông theo yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng CSVC trong trường THPT trên địa bàn tỉnh Lào Cai và mức độ đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

- Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển cơ sở vật chất trong trường THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới và khảo nghiệm tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát các nguồn tài liệu lý luận và thực tiễn có liên quan đến cơ sở vật chất, đánh giá cơ sở vật chất, chương trình giáo dục phổ thông mới, nhằm xây dựng hoặc chuẩn hóa các khái niệm, các thuật ngữ; xác định cơ sở lý luận trong đánh giá CSVC trong trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới, bao gồm các tài liệu:

- Các tài liệu, văn kiện của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển GD&ĐT; các khái niệm, quy định, quy chuẩn về cơ sở vật chất, chương trình giáo dục phổ thông mới; các nội dung về đánh giá cơ sở vật chất trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

- Các kết quả nghiên cứu, tài liệu trong nước và ngoài nước về cơ sở vật chất, đánh giá cơ sở vật chất, chương trình giáo dục phổ thông, các tài liệu khoa học có liên quan đến dánh giá cơ sở vật chất trong trường trung học phổ thông

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn