Vận dụng phương pháp thảo luận nhóm trong thảo luận nội dung chương 1 môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Bài viết Vận dụng phương pháp thảo luận nhóm trong thảo luận nội dung chương 1 môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam trình bày khái niệm phương pháp thảo luận nhóm và các bước tiến hành thảo luận nhóm; Vận dụng thảo luận nhóm trong thảo luận nội dung chương 1 môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM

TRONG THẢO LUẬN NỘI DUNG CHƯƠNG 1

MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN CỘNG SẢN VIỆT NAM

Nguyễn Thị Ngọc Dung

Trường Đại học Thuỷ lợi, email: ngocdung@tlu.edu.vn

1 GIỚI THIỆU CHUNG

Trong lý luận dạy học đại học hiện nay, có

nhiều phương pháp giảng dạy Tuy nhiên, đa

số các nhà nghiên cứu giáo dục đều cho rằng,

không có phương pháp giảng dạy nào là vạn

năng Mỗi phương pháp đều có những ưu

điểm và hạn chế Để phát huy được tư duy

sáng tạo, lấy người học làm trung tâm, bồi

dưỡng cho người học thêm nhiều kỹ năng như

kỹ năng trình bày, thuyết trình, tư duy độc lập

Phương pháp thảo luận nhóm có thể được xem

là một phương pháp dạy học hiện đại Việc

vận dụng phương pháp thảo luận nhóm trong

dạy - học môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt

Nam sẽ mang lại những hiệu quả nhất định

2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Báo cáo được thực hiện trên cơ sở lý luận

về dạy học đại học hiện đại Quan điểm về đổi

mới phương pháp giảng dạy, dạy học tích cực

của Bộ Giáo dục và Đào tạo Báo cáo sử dụng

phương pháp nghiên cứu phân tích, tổng hợp

3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Khái niệm phương pháp thảo luận

nhóm và các bước tiến hành thảo luận

nhóm

Thảo luận nhóm ngày nay không chỉ là

một phương pháp dạy học hiện đại, mà còn

được vận dụng trong nhiều ngành nghề khác

nhau Trong khuôn khổ bài nghiên cứu,

phương pháp thảo luận nhóm ở đây được

hiểu là một phương pháp giảng dạy trên lớp ở

bậc đại học đối với môn Lịch sử Đảng

Thảo luận nhóm là phương pháp rất quen thuộc trong lý luận dạy học hiện đại Thảo luận nhóm trong giảng dạy đại học là việc giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ, là quá trình trao đổi ý kiến, thảo luận giữa các thành viên của một nhóm hoặc giữa các nhóm với nhau về một vấn đề, chủ đề mà giảng viên đưa

ra nhằm làm rõ những quan điểm về nội dung của bài học để đạt được mục tiêu môn học Một buổi thảo luận nhóm thành công thường có 5 bước, nhưng quan trọng nhất là

sự chuẩn bị từ phía giảng viên và sinh viên Giảng viên sẽ xác định chủ đề, mục tiêu của giờ thảo luận, điều tiết tổ chức buổi thảo luận chung, kết luận chung, đánh giá hoặc định hướng nghiên cứu thêm, nghiên cứu sâu; sinh viên sẽ chuẩn bị nội dung thảo luận đã được phân công và quan trọng hơn cả là sự chuẩn

bị kỹ càng của cả nhóm để trình bày kết quả nghiên cứu của nhóm mình trước lớp

3.2 Vận dụng thảo luận nhóm trong thảo luận nội dung chương 1 môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Nội dung chương 1 trình bày về Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo đấu tranh giành chính quyền 1930-1945 Ngay khi bắt đầu chương 1, giảng viên sẽ công bố cho sinh viên nội dung chương, nội dung ôn tập, một số nội dung thảo luận và số lượng buổi

thảo luận Về nội dung thảo luận của chương

1, giảng viên có thể đưa ra các chủ đề sau: Tại

sao trong quá trình tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc Nguyễn Ái Quốc lựa chọn con đường cách mạng vô sản? hoặc là Hãy so sánh những điểm thống nhất và khác biệt giữa

Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và

Luận cương tháng 10-1930 Nêu nhận xét

Đồng thời giảng viên sẽ công bố thời gian kế

hoạch tiến hành, để sinh viên, các nhóm sinh

viên có thời gian chuẩn bị, chuẩn bị trước nội

dung ở nhà, có thể là chuẩn bị tìm tài liệu Cụ

thể các bước để chuẩn bị và tiến hành thảo

luận thường theo trình tự sau:

1 Xác định chủ đề và xây dựng được mục

tiêu Vào buổi học trước hôm thảo luận, giáo

viên sẽ đưa ra chủ đề, vấn đề thảo luận (việc

xác định chủ đề có thể tuân theo lịch trình

giảng dạy chung), Ví dụ giáo viên sẽ đưa ra

vấn đề như sau: Tại sao trong quá trình tìm

đường cứu nước, giải phóng dân tộc Nguyễn

Ái Quốc lựa chọn con đường cách mạng vô

sản? Mục tiêu của giờ thảo luận là làm rõ tại

sao Bác Hồ lại lựa chọn con đường cách

mạng vô sản là con đường đi của cách mạng

Việt Nam mà không phải con đường nào

khác Để thực hiện mục tiêu này sinh viên

cần phải nghiên cứu nội dung về hoàn cảnh

lịch sử ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam và

Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện để

thành lập Đảng

2 Chia nhóm và tổ chức nhóm: Sẽ có nhiều

cách chia nhóm khác nhau, giáo viên sẽ căn

cứ vào tình hình, đặc điểm của từng lớp để có

cách chia nhóm phù hợp Các nhóm này sẽ

được duy trì trong suốt quá trình dạy - học

môn học Lịch sử Đảng Giáo viên có thể chia

theo danh sách; chia theo vị trí chỗ ngồi; chia

theo năng lực của sinh viên (cách chia này

thường khó hơn, vì giáo viên chưa nắm bắt

được hết năng lực của từng sinh viên); chia

theo sở thích;… hoặc chia theo kinh nghiệm

của bản thân giáo viên và nên có sự cân bằng

nhiều yếu tố như: giới tính, năng lực và trình

độ sinh viên, số lượng,… mặc dù việc này đôi

khi không dễ dàng Với số lượng mỗi lớp theo

học chế tín chỉ như hiện nay thì mỗi nhóm 5

hoặc 6 sinh viên là phù hợp, vừa phát huy

được tính tập thể đồng thời phát huy được tính

tự tin, chủ động, sáng tạo của mỗi thành viên

Sau đó, giáo viên sẽ hướng dẫn các nhóm bầu

nhóm trưởng và thư kí, hai vị trí này rất quan

trọng, góp phần quyết định kết quả thảo luận

của nhóm Gợi ý cho sinh viên nhóm trưởng nên là người có uy tín, có năng lực và có kết quả học tập tốt để có thể dẫn dắt cả đội Ngoài

ra, giáo viên có thể hướng dẫn cách phân công nhiệm vụ cho từng người trong nhóm, làm sao cho mỗi thành viên trong nhóm thảo luận đều được phân công và đều có trách nhiệm, từng

cá nhân phải đọc tài liệu, làm đề cương mà mình được phân công Giáo viên cũng hướng dẫn sinh viên tự đánh giá kết quả học tập của mình và các thành viên của nhóm

3 Hướng dẫn chuẩn bị Sau khi chia nhóm,

giảng viên sẽ giới thiệu qua về nội dung thảo luận, cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ cho

buổi thảo luận bao gồm tài liệu chính: Bài

giảng Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam do

Bộ môn Lịch sử Đảng, Trường Đại học Thủy lợi biên soạn, xuất bản tháng 8-2020; giới

thiệu một số tài liệu tham khảo như: Hồ Chí

Minh toàn tập, tập1; Văn kiện Đảng toàn tập, tập 1; cuốn Một số chuyên đề Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, tập 1, nhà xuất bản Chính

trị Quốc gia Đồng thời, có thể định hướng cho việc thảo luận bằng cách nêu một số câu

hỏi nhỏ gợi ý như: 1 Hoàn cảnh lịch sử thế

giới và Việt Nam có tác động gì đến quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc? 2

Vì sao các phong trào yêu nước Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đều thất bại, nguyên nhân thất bại? Điều đó đặt ra cho cách mạng Việt Nam yêu cầu cấp bách nào?

4 Tổ chức thảo luận nhóm

Các nhóm báo cáo: Giáo viên điều hành, tổ chức các nhóm báo cáo nội dung vấn đề thảo luận, giáo viên yêu cầu sinh viên trong nhóm, hoặc đại diện nhóm trình bày những yêu cầu của nội dung câu hỏi Các thành viên trong nhóm bổ sung để hoàn chỉnh nội dung trả lời Giáo viên cần chú ý những câu chất vấn hoặc câu trả lời chệch hướng nội dung thảo luận để

điều chỉnh, tập trung vào mục tiêu chính

Thảo luận: Sau khi nhóm báo cáo đã trình bày hoàn chỉnh nội dung, các nhóm còn lại nghe báo cáo sẽ chuẩn bị các câu hỏi để chất vấn, yêu cầu làm rõ một số vấn đề trong nội dung báo cáo hoặc đưa ra tình huống giả định cho nhóm báo cáo, nhóm báo cáo có trách

nhiệm trả lời các vấn đề trong nội dung bài

học Giáo viên khuyến khích cả lớp thảo

luận, khuyến khích thành viên các nhóm khác

đặt câu hỏi, nhận xét, góp ý, bổ sung bằng

cách cho điểm phát biểu để tính điểm quá

trình Làm tốt khâu này, sẽ tạo nên không khí

sôi nổi, thoải mái trong lớp học cũng như tính

cạnh tranh trong học tập, tạo ra một động lực

lớn trong quá trình tiếp nhận tri thức Giáo

viên cũng có thể đặt câu hỏi gợi ý cho các

nhóm, nhưng tránh áp đặt ý kiến chủ quan

Khi thảo luận: Tại sao trong quá trình tìm

đường cứu nước, giải phóng dân tộc

Nguyễn Ái Quốc lựa chọn con đường cách

mạng vô sản?

Sinh viên (nhóm 1) sẽ đưa ra quan điểm

cho rằng, chính bối cảnh lịch sử (Việt Nam và

quốc tế) đã đưa Người đến với chủ nghĩa Mác

- Lênin, đến với con đường cách mạng vô sản

Sinh viên (nhóm 2) cho rằng, trong quá trình

tìm tòi, khảo nghiệm, Người thấy con đường

cách mạng vô sản là phù hợp nhất đối với

cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ Trong quá

trình các nhóm thảo luận, giáo viên có thể đưa

ra những câu hỏi để hướng sinh viên vào

những vấn đề trọng tâm của bài học Ví dụ,

giáo viên có thể đặt câu hỏi: Trong hành trình

tìm đường cứu nước, sự kiện nào mang tính

bước ngoặt quyết định việc Nguyễn Ái Quốc

lựa chọn con đường cách mạng vô sản? hoặc

đưa họ vào các tình huống có vấn đề để giải

quyết, làm sao để sinh viên phát huy tính

mạnh dạn, sự đối thoại và trao đổi với nhau,

khuyến khích sinh viên tìm kiếm, nắm bắt tri

thức một cách chủ động, sáng tạo

5 Giáo viên kết luận, nhận xét Giáo viên

đưa ra hệ thống kiến thức chuẩn cho những

tranh luận và ý kiến phát biểu của sinh viên

Trên cơ sở ví dụ trên, giáo viên khẳng định

tính đúng đắn của quan điểm cho rằng

Nguyễn Ái Quốc lựa chọn con đường cách

mạng vô sản trước hết do tác động của bối

cảnh lịch sử thế giới và Việt Nam, những

phong trào yêu nước Việt Nam cuối thế kỷ

XIX, đầu thế kỷ XX đều thất bại, cách mạng

Việt Nam lâm vào bế tắc khủng hoảng Từ đó,

Người đã tìm một hướng đi riêng cho mình,

đó là sang Pháp để tìm hiểu tận gốc kẻ thù đang áp bức, nô dịch nhân dân mình Và sau

đó là cách đi, Người đã hòa mình vào cuộc

sống của nhân dân lao động trên khắp thế giới, hiểu và đồng cảm với những thống khổ của

họ Và chính trong hành trình tìm đường cứu nước 10 năm (Từ 1911-1920), Người đã tìm tòi, khảo nghiệm, với trí tuệ và nhãn quan chính trị, sau khi đọc được Luận cương của Lênin, một sự kiện mang tính bước ngoặt Người đã có đáp án cho con đường cách mạng Việt Nam Nguyễn Ái Quốc đã quyết định lựa chọn con đường cách mạng vô sản

Giáo viên nhận xét kết quả báo cáo, trả lời câu hỏi, đưa ra tình huống của các nhóm Đánh giá và cho điểm hoạt động của các nhóm sinh viên trong giờ thảo luận làm cơ sở

để cộng vào điểm quá trình

4 KẾT LUẬN

Qua thực tiễn giảng dạy, có thể nhận thấy, phương pháp thảo luận nhóm góp phần vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm hướng tới nâng cao chất lượng giờ giảng Thảo luận nhóm chính là một hình thức để khắc phục hạn chế của phương pháp dạy học truyền thống thầy đọc - trò ghi, trò thụ động Đối với môn Lịch sử Đảng, khi sử dụng phương pháp thảo luận nhóm, sinh viên có điều kiện, môi trường để thể hiện sự hiểu biết, năng lực đánh giá một cách khách quan về vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với việc thành lập Đảng, cũng như Đảng Cộng sản Việt Nam

ra đời là tất yếu khách quan, củng cố thêm hệ thống tri thức của mình về Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như tự mình tìm kiếm vấn đề

và các phương án giải quyết trong thực tiễn

5 TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo Năm 2007 Một số chuyên đề Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam NXB Chính trị Quốc gia

[2] PGS.TSKH Nguyễn Văn Hộ Năm 2002 Lý luận dạy học NXB Giáo dục

[3] Trường Đại học Thủy lợi Năm 2020 Bài giảng Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

NXB Bách Khoa Hà Nội