Vai trò của kĩ năng tự học trong hình thức đào tạo tín chỉ đối với sinh viên trường Đại học Thủy lợi hiện nay

Bài viết Vai trò của kĩ năng tự học trong hình thức đào tạo tín chỉ đối với sinh viên trường Đại học Thủy lợi hiện nay nghiên cứu vai trò của kĩ năng tự học được nghiên cứu nhằm đưa ra một số định hướng góp phần nâng cao việc rèn luyện kĩ năng tự học cho sinh viên trường Đại học Thủy lợi hiện nay là việc làm cần thiết.

VAI TRÒ CỦA KĨ NĂNG TỰ HỌC TRONG HÌNH THỨC ĐÀO TẠO TÍN CHỈ ĐỐI VỚI SINH VIÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI HIỆN NAY

Nguyễn Thị Cẩm Tú

Trường Đại học Thủy lợi, email: Tuntc@tlu.edu.vn

1 GIỚI THIỆU CHUNG

Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và

Đào tạo, trường Đại học Thủy lợi đã thực hiện

chuyển đổi phương thức đào tạo từ niên chế

sang học chế tín chỉ để phù hợp với điều kiện

khách quan để đáp ứng theo xu thế hội nhập

khu vực và quốc tế Thực chất của phương

pháp đào tạo này là phát huy tính tích cực chủ

động của sinh viên trong đó tự học là yếu tố

quyết định đến kết quả học tập của họ Dạy đại

học là dạy cách học, học đại học là học cách

học, học cách tư duy, học cách sáng tạo Vì

vậy, kĩ năng tự học cũng là một trong những kĩ

năng có vai trò quan trọng để sinh viên Đại

học Thủy lợi có điều kiện chủ động nắm bắt

những kiến thức rộng lớn để mở rộng, đào sâu

rèn luyện tư duy, có thể phát huy được năng

lực sáng tạo của bản thân đáp ứng được theo

xu thế của thời đại Do đó, nghiên cứu vai trò

của kĩ năng tự học nhằm đưa ra một số định

hướng góp phần nâng cao việc rèn luyện kĩ

năng tự học cho sinh viên trường Đại học

Thủy lợi hiện nay là việc làm cần thiết

2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Sử dụng phương pháp của CNDV BC và

CNDV LS

- Sử dụng kết hợp đồng bộ của nhiều

phương pháp như phân tích - tổng hợp, lịch

sử - logic

3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Khái niệm tự học, kĩ năng tự học

* Khái niệm tự học

Tự học là một thuật ngữ có nguồn gốc chính

từ tiếng Hy Lạp cổ đại “autós” - có nghĩa tự

thân, didaktikos - nghĩa là "dạy" Do đó, nó có

thể được hiểu là một triết lý nghệ thuật của giáo dục (an artistic philosophy of education) Trong tiếng Anh, Tự học được hiểu là Self - Directed Learning (SDL) có nghĩa là tự nghiên cứu Trong tiếng Nga là Cамоучка - có nghĩa

là tự mình học lấy, chiếm lấy

Tự học là một phần quan trọng của hoạt động học tập dù là học dưới hình thức nào đi nữa Hơn nữa, tự học còn là nhân tố nội lực

có tác dụng quyết định chất lượng học tập và

sự phát triển của người học Bàn về tự học, Chính phủ ta khẳng định: “Học, cốt lõi là tự học, là quá trình phát triển nội tại, trong đó chủ thể tự thể hiện và biến đổi mình, tự làm phong phú giá trị của mình bằng cách thu nhận, xử lí và biến đổi thông tin bên ngoài thành tri thức bên trong con người mình” [1]

Do vậy, có thể hiểu, tự học là một quá trình

tự giác, tích cực, chủ động tiếp thu tri thức, gắn liền với quá trình dạy học; là sự tự tìm tòi,

tự học hỏi, tự làm chủ quá trình học tập

* Khái niệm kĩ năng tự học

Trong hoạt động tự học, kĩ năng tự học là yếu tố cần thiết giúp người học nâng cao được năng lực tự học của bản thân GS Nguyễn Cảnh Toàn cho rằng “Kỹ năng tự học là khả năng thực hiện có kết quả một hay một nhóm hành động tự học bằng cách vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm đã có để hành động phù hợp với những điều kiện cho phép” [2] Kĩ năng tự học còn được hiểu là “là phương thức hành động trên cơ sở lựa chọn và vận dụng những tri thức, kinh nghiệm đã có

để thực hiện có kết quả mục tiêu học tập đã đặt ra, phù hợp với những điều kiện cho phép” [3] Có thể thấy, các tác giả đều thừa nhận kĩ năng tự học là năng lực của cá nhân trong quá trình học tập, là khả năng vận dụng linh hoạt,

sáng tạo kinh nghiệm vốn có kết hợp với tri

thức nhằm đạt mục đích đề ra Đồng thời, nó

được biểu hiện ở mặt kỹ thuật của hành động

tự học và ở năng lực tự học của mỗi cá nhân

Do đó, có thể hiểu kĩ năng tự học là khả

năng thực hiện một hệ thống các thao tác tự

tổ chức, tự điều khiển hoạt động tự học trên

cơ sở vận dụng các kinh nghiệm có liên quan

đến hoạt động đó; là năng lực thiết kế kế

hoạch, thực hiện kế hoạch học tập, tự kiểm

tra đánh giá việc học của mình theo hướng

sáng tạo, nhằm củng cố, mở rộng và phát

triển tri thức, kỹ năng, kỹ xảo

3.2 Một số vai trò của kĩ năng tự học

đối với sinh viên trường Đại học Thủy lợi

trong hình thức đào tạo tín chỉ hiện nay

Thứ nhất, kĩ năng tự học góp phần hình

thành năng lực tự học của sinh viên

Năng lực tự học bao hàm cả cách học, kỹ

năng học và nội dung học Trong đó, kĩ năng

tự học góp một vai trò to lớn đối với việc

hình thành năng lực tự học của sinh viên

Hoạt động học tập của sinh viên ở Trường

Đại học Thủy lợi hiện nay được diễn ra trong

những điều kiện hết sức mới mẻ Sự hình thành

xã hội thông tin trong nền kinh tế tri thức đang

tạo ra cơ hội nhưng đồng thời cũng gây sức ép

lớn đối với người học, đòi hỏi sinh viên phải có

sự thay đổi lớn trong việc định hướng, lựa

chọn thông tin cũng như phương pháp tiếp

nhận, xử lý, và vận dụng thông tin Trong hoàn

cảnh ấy, tri thức mà sinh viên tiếp nhận được

thông qua bài giảng của giáo viên trên lớp ngày

càng trở nên hạn chế do lượng thời gian không

nhiều Do đó việc tự học sẽ trở thành mục tiêu,

động lực cho phương thức đào tạo hiện nay để

có thể đào tạo ra những con người lao động tự

chủ, sáng tạo, năng động, độc lập để có khả

năng học tập liên tục, học suốt đời

Bên cạnh đó, năng lực tự học là những thuộc

tính tâm lí mà nhờ đó chúng ta giải quyết được

các vấn đề đặt ra một cách hiệu quả nhất, nhằm

biến kiến thức của nhân loại thành sở hữu của

riêng mình Nên kĩ năng tự học giúp người học

có được những kĩ năng quan trọng trong việc

xử lý kiến thức, biến khối tri thức khổng lồ của

nhân loại thành của mình, từ đó ứng dụng để

tạo ra những thành quả to lớn cống hiến cho xã

hội, đồng thời thỏa mãn nhu cầu của bản thân

Thứ hai, kĩ năng tự học có vai trò là cầu nối giữa học tập và nghiên cứu khoa học của sinh viên

Quá trình học tập của sinh viên đại học về bản chất là quá trình nhận thức có tính chất nghiên cứu Nghiên cứu khoa học ở trường đại học đối với sinh viên là bước đầu tập dượt cho sinh viên kĩ năng làm việc độc lập Nhờ đó, sinh viên chủ động nắm bắt tri thức, chủ động tìm tòi, sáng tạo, chủ động ứng dụng thành tựu của khoa học công nghệ trong quá trình phát triển nghề nghiệp sau này Để đạt được mục đích đó, sinh viên cần có được những kĩ năng tự học cơ bản và cần rèn luyện

để nâng cao nó, biến nó thành công cụ sắc bén cho việc thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học ở trường đại học Do đó, kĩ năng tự học đóng vai trò là yếu tố cốt lõi giúp sinh viên thực hiện tốt nhiệm vụ học tập và nhiệm

vụ nghiên cứu khoa học, nó là cầu nối giữa học tập và nghiên cứu khoa học

Thứ ba, kĩ năng tự học góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập giúp sinh viên chủ động nắm bắt kiến thức

Đối với sinh viên Trường Đại học Thủy lợi với đặc thù đào tạo chuyên về ngành kĩ thuật

và kinh tế, do vậy, để đạt chất lượng, hiệu quả cao (thể hiện ở kết quả học tập) sinh viên cần phải xây dựng kế hoạch học tập phù hợp với năng lực cá nhân và chủ động trong quá trình học tập Hay nói cụ thể, sinh viên cần phải có

kĩ năng tự học Kĩ năng tự học giữ vai trò rất quan trọng, là nhân tố nội lực trực tiếp nâng cao chất lượng học tập của sinh viên Kĩ năng

tự học góp phần nâng cao hoạt động trí tuệ của sinh viên trong việc tiếp thu và hiểu tri thức mới, rèn luyện cho sinh viên có cách độc lập suy nghĩ, giải quyết các vấn đề khó khăn trong quá trình học, thúc đẩy lòng ham học, ham hiểu biết, vươn tới đỉnh cao của khoa học, làm chủ tri thức, sống có hoài bão, có ước mơ

3.4 Một số định hướng góp phần nâng cao việc rèn luyện kĩ năng tự học cho sinh viên Trường Đại học Thủy lợi hiện nay

* Đối với sinh viên

Để nâng cao kĩ năng tự học, trước hết sinh viên cần nhận thức đúng đắn về sự cần thiết của việc rèn luyện kĩ năng tự học, phát huy tối đa nội lực và vận dụng triệt để các

yếu tố khách quan, nhất là sự hướng dẫn của

giáo viên;

Sinh viên cần xác định được mục đích, động

cơ, nhu cầu học tập; xây dựng thời gian biểu

hợp lý giữa các môn học, địa điểm, thời gian,

hình thức tự học Có thể có sự điều chỉnh thời

khoá biểu trong quá trình tự học nhưng phải có

ý chí hoàn thành thời gian biểu đã đặt ra;

Có phương pháp tự học một cách khoa học

và hợp lý: Biết cách đọc tài liệu để phát hiện

bản chất của vấn đề, biết cách tóm tắt và ghi

chép Biết cách tự thắc mắc và đặt câu hỏi

thắc mắc với bạn bè, thầy cô và những người

am hiểu Biết vận dụng kiến thức tự học vào

trả lời câu hỏi, giải bài tập, vào chuyên môn

và thực tiễn cuộc sống;

Nên tạo nhóm tự học: là điều kiện cho các

thành viên trong nhóm thảo luận, trao đổi, chia

sẻ kiến thức kinh nghiệm tự học cùng nhau;

Nên trao đổi thường xuyên tài liệu tham

khảo, sách, báo, băng hình ; biết tiếp cận và

tận dụng các công nghệ mới để học tập; tránh

bệnh tự ti, ỷ lại, tâm lý dễ thỏa mãn

Đồng thời, phải biết kết hợp học tập với

hoạt động giải trí, thể thao để giảm bớt áp lực

trong quá trình tự học

* Đối với giảng viên

Giúp sinh viên tạo động cơ và mục đích

học tập bằng cách tìm hiểu nắm được đối

tượng trò chuyện đặt câu hỏi kích thích để

sinh viên rèn luyện nâng cao kĩ năng tự học

Khi xây dựng đề cương chi tiết của môn

học nên nêu rõ nội dung nào sinh viên phải tự

nghiên cứu, mục đích kiến thức cần đạt được,

các tiêu chí và hình thức đánh giá sản phẩm tự

nghiên cứu, giới thiệu giáo trình chính và tài

liệu tham khảo cho nội dung tự nghiên cứu

Khi bắt đầu dạy môn học nào đó, giảng

viên nên dành khoảng thời gian thích hợp

hướng dẫn sinh viên phương pháp tự học một

cách khoa học

Làm trọng tài đối với những cuộc tranh

luận về nội dung kiến thức nào đó của sinh

viên nhưng không được giải quyết vấn đề theo

ý kiến chủ quan của thầy mà trên cơ sở những

kiến thức của sinh viên tìm được để giúp sinh

viên tự điều chỉnh kiến thức của mình

Đồng thời, cần có kế hoạch tham gia đánh

giá quá trình tự học của sinh viên dưới nhiều

hình thức: trao đổi, thảo luận, bài kiểm tra,

tiểu luận, động cơ thái độ học tập… Phải xác định các tiêu chí đánh giá và phổ biến đến sinh viên; sản phẩm của sinh viên giảng viên phải có ý kiến nhận xét đánh giá và kịp thời trả sản phẩm cho sinh viên để sinh viên có thể tự điều chỉnh kiến thức

* Đối với nhà trường

Tất cả hoạt động học tập nói chung và hoạt động tự học nói riêng đều cần có sự bảo đảm

về cơ sở, vật chất, học liệu Đây là điều kiện không thể thiếu để tạo ra hiệu quả, phát triển theo chiều sâu của hoạt động học tâp Hoạt động tự học của sinh viên không thể thực hiện tốt nếu không đảm bảo các điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất: phòng học, trang thiết

bị học tập, nguồn học liệu…

Bên cạnh đó, nhà trường cần có những chủ trương, chính sách kịp thời cho các các tổ chức Đoàn, Hội sinh viên về việc tăng cường

tổ chức các buổi hội thảo theo chủ đề, theo ngành đào tạo về biện pháp nâng cao kĩ năng

tự học Đồng thời, cần có những chính sách thi đua, khen thưởng, tạo động lực cho các tổ chức, các sinh viên tích cực tham gia và hoàn thành tốt nhiệm vụ. 

4 KẾT LUẬN

Trong thời đại ngày nay, thứ có giá trị nhất

mà trường đại học có thể mang lại cho sinh viên là kĩ năng tự học suốt đời Vì vậy, để nâng cao kĩ năng tự học, mỗi sinh viên Trường Đại học Thủy lợi cần tự ý thức được vai trò quan trọng của việc rèn luyện kĩ năng

tự học Để làm được điều đó, đòi hỏi mỗi sinh viên phải xác định đúng đắn động cơ học tập, mục đích và sư cần thiết phải tự rèn luyện kĩ năng tự học; phát huy tối đa nội lực, đồng thời vận dụng triệt để sự hướng dẫn của giáo viên

và sự hỗ trợ tối đa của trường Rèn luyện kĩ năng tự học không chỉ giúp người học chủ động làm chủ kiến thức mà còn giúp họ làm chủ bản thân và tiến tới làm chủ xã hội

5 TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Thủ tướng Chính phủ (2014), số:

QĐTTg-607, “Đề án đào tạo giảng viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh cho các trường trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề, cao đẳng nghề và các

cơ sở giáo dục đại học đến năm 2020”, Ban hành ngày 24 tháng 4 năm 2014, tr.64