(LUẬN văn THẠC sĩ) quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trung tâm giáo dục nghề nghiệp giáo dục thường xuyên huyện phù ninh, tỉnh phú thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Xuất phát từ những yêu cầu cả về mặt lý luận và thực tiễn trên, với tư cách là một giáo viên và là cán bộ quản lý tổ bộ môn trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ học viên th

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐẶNG QUANG NGỰ

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ

TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐẶNG QUANG NGỰ

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ

TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Quốc Bảo

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp, học viên đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ và động viên rất quý báu của Thầy Cô, Gia đình, Bạn bè và Anh Chị Em đồng nghiệp

Học viên xin bày tỏ lòng kính trọng và tri ân sâu sắc đến PGS.TS Đặng Quốc Bảo, người hướng dẫn khoa học đã tận tâm giúp đỡ, dạy bảo và động viên

Học viên cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Quý thầy cô đã tận tình dìu dắt, truyền dạy kiến thức cho học viên trong thời gian qua

Cảm ơn Quý thầy cô Ban giám hiệu, các phòng ban, các khoa – Trường Đại học Giáo Dục - Đại học Quốc Gia Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi trong thời gian học viên học tập tại trường

Đặc biệt, học viên chân thành cảm ơn quý Thầy, cô trong Ban Giám đốc, cán bộ giáo viên, công nhân viên Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ - nơi học viên đang công tác Các thầy cô đã rất nhiệt tình

hỗ trợ, động viên và tạo điều kiện cho học viên trong suốt thời gian qua

Sau cùng, xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, khích lệ học viên trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp, song chắc chắn rằng luận văn sẽ không thể tránh khỏi thiếu sót Học viên rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô, anh chị em đồng nghiệp và các bạn

Hà Nội, tháng 12 năm 2016

Tác giả luận văn

Đặng Quang Ngự

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CBQL: Cán bộ quản lý CC: Cao cấp

CNH-HĐH: Công nghiệp hóa - hiện đại hóa ĐNGV: Đội ngũ giáo viên

GDNN: Giáo dục nghề nghiệp GDTX: Giáo dục thường xuyên GV: Giáo viên

KTTH-HN: Kỹ thuật tổng hợp - Hướng nghiệp NCKH: Nghiên cứu khoa học

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục các chữ viết tắt ii

Danh mục các bảng vii

Danh mục các biểu đồ viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước 6

1.1.2 Nghiên cứu trong nước 7

1.1.3 Những nghiên cứu về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên 9

1.2 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu 12

1.2.1 Quản lý 12

1.2.2 Phát triển 14

1.2.3 Quản lý phát triển nguồn nhân lực 15

1.2.4 Đội ngũ giáo viên 16

1.2.5 Quản lý đội ngũ giáo viên 18

1.2.6 Phát triển đội ngũ giáo viên 18

1.2.7 Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên 18

1.3 Nội dung quản lý phát triển đội ngũ giáo viên 20

1.3.1 Kế hoạch hóa về đội ngũ giáo viên 20

1.3.2 Tổ chức đội ngũ giáo viên 21

1.3.3 Chỉ đạo đội ngũ giáo viên 22

1.3.4 Kiểm tra giám sát đội ngũ giáo viên 24

1.3.5 Cung ứng điều kiện phát triển đội ngũ giáo viên 25

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển đội ngũ giáo viên 25

1.4.1 Yếu tố chủ quan 25

1.4.2 Yếu tố khách quan 27

1.5 Nhu cầu xã hội tác động đến quản lý phát triển ĐNGV trong bối

cảnh đổi mới giáo dục hiện nay 28

1.5.1 Phân luồng cho học sinh bậc THCS 28

1.5.2 Dạy văn hóa kết hợp với dạy nghề gắn với nhu cầu xã hội 29

Tiểu kết chương 1 30

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP – GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 31

2.1 Khái quát tình hình kinh tế xã hội và giáo dục - đào tạo của huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 31

2.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội của huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 31

2.1.2 Tình hình giáo dục - đào tạo ở huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 32

2.2 Sự hình thành và phát triển Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 34

2.2.1 Khái quát sự phát triển của Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 34

2.2.2 Chức năng, nhiệm vụ chính của Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 34

2.2.3 Quy mô, chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất của Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 37

2.2.4 Tổ chức bộ máy của trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ năm học 2015 -2016 39

2.3 Thực trạng về đội ngũ giáo viên Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 39

2.3.1 Về số lượng, cơ cấu đội ngũ giáo viên 39

2.3.2 Về phẩm chất đội ngũ cán bộ, giáo viên 40

2.3.3 Về trình độ chuyên môn đào tạo 41

2.4 Thực trạng về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 41

2.4.1 Về công tác kế hoạch 41

2.4.2 Về công tác tổ chức 42

2.4.3 Về công tác chỉ đạo 43

2.4.4 Về công tác kiểm tra, giám sát 43

2.4.5 Về việc cung ứng điều kiện cải thiện đời sống vật chất cho ĐNGV 44

2.5 Đánh giá chung về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh - Phú Thọ 44

2.5.1 Mặt mạnh 44

2.5.2 Mặt yếu 45

2.5.3 Thuận lợi 46

2.5.4 Khó khăn 46

Tiểu kết chương 2 48

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 49

3.1 Đổi mới giáo dục và những nguyên tắc đề xuất các biện pháp 49

3.1.1 Đổi mới giáo dục 49

3.1.2 Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp 51

3.2 Các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 53

3.2.1 Biện pháp 1: Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ giáo viên 53

3.2.2 Biện pháp 2: Quy hoạch đội ngũ giáo viên phù hợp với nhiệm vụ phát triển sự nghiệp giáo dục hiện nay 54

3.2.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo tuyển chọn và sử dụng đội ngũ giáo viên 57

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường bồi dưỡng và phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giáo viên 61

3.2.5 Biện pháp 5: Tiến hành giám sát - kiểm tra đánh giá đội ngũ giáo viên 65

3.2.6 Biện pháp 6: Cung ứng các điều kiện để cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho đội ngũ nhà giáo 68

3.3 Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 72

3.3.1 Mục đích khảo sát 72

3.3.2 Nội dung và phương pháp khảo sát 72

3.3.3 Khách thể khảo sát 72

3.3.4 Kết quả khảo nghiệm 72

Tiểu kết chương 3 80

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 81

TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

PHỤ LỤC 91

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô loại hình đào tạo của Trung tâm GDNN - GDTX

huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 37 Bảng 2.2 Quy mô lớp học, học sinh học nghề 37 Bảng 2.3 Kết quả xếp loại hai mặt giáo dục của học sinh GDTX cấp THPT 38 Bảng 2.4 Kết quả xếp loại hai mặt giáo dục của học sinh học Hướng

nghiệp nghề phổ thông 38 Bảng 2.5 Thâm niên công tác, độ tuổi, và giới tính của đội ngũ giáo

viên ở trung tâm GDNN-GDTX huyện Phù Ninh - Phú Thọ 39 Bảng 2.6 Kết quả đánh giá đội ngũ giáo viên 40 Bảng 2.7 Kết quả đánh giá xếp loại giáo viên 40 Bảng 2.8 Trình độ chuyên môn đào tạo của đội ngũ giáo viên trung tâm

GDNN-GDTX huyện Phù Ninh - Phú Thọ 41 Bảng 3.1 Ý kiến về mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp

quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của trung tâm GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 73 Bảng 3.2 Mức độ nhận thức tính cấp thiết của biện pháp quản lý phát triển 74 Bảng 3.3 Mức độ nhận thức tính khả thi của biện pháp quản lý phát

GDNN-triển đội ngũ giáo viên 76 Bảng 3.4 Mối quan hệ giữa mức độ cấp thiết và khả thi của biện pháp

phát triển đội ngũ giáo viên 78

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Biểu đồ ý kiến của CBQL và giáo viên về tính cấp thiết

của các biện pháp 73Biểu đồ 3.2 So sánh mức độ cấp thiết về điểm trung bình của các biện

pháp đề xuất 75Biểu đồ 3.3 Biểu đồ ý kiến của CBQL và giáo viên về tính khả thi của

các biện pháp 76Biểu đồ 3.4 So sánh mức độ khả thi về điểm trung bình của các biện

pháp đề xuất 77Biểu đồ 3.5 Mức độ tương quan điểm trung bình về tính cấp thiết và

tính khả thi của các biện pháp quản lý phát triển ĐNGV 79

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới sẽ tạo ra nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với sự nghiệp phát triển giáo dục, đào tạo của nước ta Bối cảnh mới tạo cơ hội thuận lợi để giáo dục, đào tạo nước ta tiếp cận với các xu thế mới, những mô hình giáo dục hiện đại, tranh thủ các nguồn lực bên ngoài, tạo thời cơ để phát triển giáo dục, đào tạo; tạo điều kiện để đổi mới căn bản, toàn diện nội dung, phương pháp

và hình thức tổ chức giáo dục, đổi mới quản lý giáo dục, đào tạo, tiến tới một nền giáo dục, đào tạo tiên tiến, hiện đại đáp ứng nhu cầu của xã hội và từng cá nhân người học

Đại hội IX của Đảng cộng sản Việt Nam đã khẳng định phát triển Giáo dục và Đào tạo là một trong những động lực quan trọng, trong đó việc phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội và kinh tế, giữ vững an ninh, quốc phòng Chỉ thị 40/CT- TW ngày 16/6/2004 của Ban bí thư

TW Đảng đã chỉ rõ: Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt là chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo Thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và

có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Luật giáo dục 2005, sửa đổi năm 2009 nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ nhà giáo đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo và đưa ra nhiều biện pháp để đội ngũ giáo viên về mọi mặt đáp ứng sự phát triển giáo dục nước ta trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Có thể nói, đội ngũ nhà giáo cùng với các nhà quản lý là lực lượng quyết định chất lượng giáo dục đào tạo của trung tâm, cho nên vấn đề quản lý phát triển đội ngũ giáo viên, làm cho có sự phát triển, sử dụng và có môi

trường phát triển luôn luôn là vấn đề thời sự cấp thiết Trong những năm gần đây, đội ngũ giáo viên Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ đã có sự phát triển về số lượng và chất lượng nhưng còn bộc lộ hạn chế và yếu kém nhất định

Xuất phát từ những yêu cầu cả về mặt lý luận và thực tiễn trên, với tư cách là một giáo viên và là cán bộ quản lý tổ bộ môn trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ học viên thấy việc tìm ra biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giáo viên luôn

là một vấn đề thời sự cấp thiết, do đó học viên chọn đề tài nghiên cứu luận

văn thạc sĩ của mình với tiêu đề “Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục” với hi vọng tìm được

những biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo tại các trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện trong tỉnh Phú Thọ

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng việc quản lý phát triển đội ngũ giáo viên và đề xuất được một số biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, đủ

về số lượng, mạnh về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu và loại hình đáp ứng việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục của Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên

Trung tâm GDNN - GDTX trong bối cảnh đổi mới giáo dục

3.2 Phân tích, đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên, quản lý phát triển

đội ngũ giáo viên ở Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ

3.3 Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở

Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục

4 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung tâm GDNN - GDTX trong bối cảnh đổi mới giáo dục

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở Trung tâm GDNN - GDTX trong bối cảnh đổi mới giáo dục

5 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu về lý luận đội ngũ giáo viên và thực trạng công tác đội ngũ giáo viên Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ

Luận văn tập trung nghiên cứu những biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ trong trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

6 Câu hỏi nghiên cứu

- Vấn đề quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở Trung tâm GDNN -

GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú?

- Hiện nay hoạt động quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ có ưu điểm? nhược điểm gì? thuận lợi và khó khăn gì?

- Cần triển khai các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ cho phù hợp với

bối cảnh Đổi mới giáo dục hiện nay?

7 Giả thuyết khoa học

Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ được sáp nhập từ 01/01/2016 đã đạt được những kết quả nhất định trong công tác quản lý phát triển đội ngũ giáo viên, song vẫn còn bất cập về các phương diện: số lượng, cơ cấu, chất lượng Tuy nhiên, đứng trước tình hình nhiệm vụ mới là một đơn vị giáo dục mới được sáp nhập Nếu

áp dụng một cách hợp lý những biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên

ở Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, thì chất lượng đội ngũ giáo viên sẽ được nâng cao và góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo trong Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận

Đề tài đưa ra các biện pháp khoa học làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản

lý phát triển đội ngũ ở Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Nếu kết quả nghiên cứu được nghiệm thu, đó sẽ là cơ sở để vận dụng các biện pháp do tác giả đề xuất có giá trị thực tiễn phổ biến trong công tác quản lý phát triển đội ngũ giáo viên một cách có hiệu quả dành cho các nhà quản lý của trung tâm GDNN - GDTX cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

9 Phương pháp nghiên cứu

9.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Thông qua việc nghiên cứu, phân tích, tổng hợp những tài liệu Văn kiện, Nghị quyết của Đảng, các tư liệu Luật pháp về lĩnh vực giáo dục và giáo dục nghề nghiệp, tài liệu lý luận, các đề tài nghiên cứu khoa học… để hình thành hệ thống Vấn đề nghiên cứu

9.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp điều tra, khảo sát:

Thiết kế các phiếu điều tra, đánh giá về chất lượng đội ngũ giáo viên theo các tiêu chí trên các mặt tư tưởng, đạo đức, kiến thức, kỹ năng… Từ đó

đi sâu phân tích đánh giá được thực trạng của đội ngũ giáo viên trung tâm và chất lượng của công tác đội ngũ của trung tâm trong những năm qua cũng như nhu cầu về đội ngũ giáo viên trong thời gian tới

+ Phương pháp phỏng vấn

Thu thập thông tin liên quan đến đề tài qua việc nói chuyện, trao đổi

trực tiếp với CBQL và một số GV tại Trung tâm GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ

+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia:

Thu thập lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực xây dựng và quản lý phát triển đội ngũ giáo viên

+ Phương pháp nghiên cứu định lượng:

Thu thập, phân tích thông tin trên cơ sở các số liệu thu được từ cơ sở giáo dục Đưa ra các kết luận về nghiên cứu thông qua việc sử dụng các phương pháp thống kê để xử lý dữ liệu, số liệu thông qua các phương pháp thống kế, mô phỏng hoặc chạy các phần mềm xử lý dữ liệu

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Trung

tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên

Chương 2: Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở Trung tâm

GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ

Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở Trung tâm

GDNN - GDTX huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ bối cảnh đổi mới giáo dục

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN

TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước

Xây dựng và phát triển ĐNGV trong giáo dục được các nước trên thế giới đặt lên hàng đầu, là một trong những nội dung cơ bản trong các cuộc cách mạng cải cách giáo dục, chấn hưng, phát triển đất nước

Trên thế giới vấn đề QLGD, quản lý nhà trường và quản lý ĐNGV được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu Trong công trình nghiên cứu về những vấn đề quản lý của HT trường phổ thông Jaxapob đã khẳng định HT là người lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm cao nhất trong công tác quản lý nhà trường [14]

Trong “Quản trị hiệu quả trường học”, các tác giả K.B Everard, Geofrey Morris, Ian Wilson (Vũ Văn Hùng, Bùi Thị Thanh Hiền, Đoàn Vân Anh sưu tầm và biên dịch) đã nghiên cứu sâu về quản lý con người như tuyển dụng, quản lý việc đánh giá và kết quả công tác [19]

Ở Nhật Bản, quốc gia phát triển vào bậc nhất của Châu Á cũng đặc biệt chú trọng tới công tác phát triển đội ngũ giáo viên Luật Giáo dục Nhật Bản quy định: “Địa vị xã hội của giáo viên phải được tôn trọng, sự đối xử đúng đắn và phù hợp với giáo viên phải được đảm bảo” Để trở thành giáo viên phổ thông phải có chứng chỉ sư phạm Nhật Bản có quy chế bồi dưỡng bắt buộc hàng năm đối với giáo viên phổ thông mới vào nghề Giáo viên đương nhiệm được bồi dưỡng bằng nhiều hình thức, ở nhiều cấp với phương thức đổi mới,

đa dạng Chính sách đãi ngộ giáo viên chủ yếu thể hiện qua lương, phụ cấp, trợ cấp Mức tăng lương dựa vào thành tích và thâm niên công tác, trung bình

1 năm hoặc 2 năm một lần Giáo viên trường công ở Nhật Bản được hưởng nhiều loại trợ cấp, quan trọng nhất là tiền thưởng 3 lần trong năm và cao gấp 5,2 lần lương tháng

Như vậy, vấn đề quản lý ĐNGV đã được thế giới chú ý và hết sức quan tâm trong QLGD

1.1.2 Nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam ngay từ thời xưa, ông cha ta đã rất coi trọng vai trò người thầy giáo “không thầy đố mày làm nên”, không có thầy sẽ không có giáo dục Điều đó nhắc nhở mọi người phải quan tâm mọi mặt đến giáo dục, đến đội ngũ giáo viên

Đảng và Nhà nước ta chủ trương coi giáo dục là quốc sách hàng đầu trong chính sách phát triển đất nước Đã có nhiều Nghị quyết, Chỉ thị về phát triển giáo dục Trong đó để nâng cao chất lượng giáo dục, Đảng ta đã hết sức coi trọng việc bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản

lý giáo dục

Chỉ thị số 40-CT/TW, ngày 15-6-2004 của Ban Bí thư (khóa IX) về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, Chỉ thị này nêu rõ: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và

có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [1]

Thông báo số 242-TB/TW - Kết luận của Bộ Chính trị (khóa X) về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII), phương hướng phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2020, trong đó xác định: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng”

Nghị quyết TW khóa VIII đã nêu: “Khâu then chốt để thực hiện chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo, bồi dưỡng và chuẩn hóa ĐNGV cũng như cán bộ QLGD” Trong chiến lược phát triển giáo dục

2011 - 2020 của Chính phủ cũng nêu rõ: “Phát triển đội ngũ nhà giáo đảm bảo

đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu và chuẩn về chất lượng đáp ứng yêu cầu vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục” [5] Những năm gần đây Đảng, Nhà nước còn có nhiều các Chỉ thị, Nghị quyết, các chế độ chính sách để quan tâm tới đội ngũ giáo viên Điều mong muốn là đất nước ta trở thành một xã hội học tập, trong đó đội ngũ thầy cô giáo có năng lực, trình

độ ngang tầm với sự phát triển của thời đại

Theo tác giả Ninh Văn Bình “Những bài học kinh nghiệm QL hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX để nâng cao chất lượng giáo dục” [5]ư

đã nêu ra các đặc trưng tổ chức hoạt động của Trung tâm GDTX và yêu cầu

QL hoạt động dạy học tại Trung tâm GDTX quận, huyện đồng thời đưa ra các biện pháp để QL hoạt động dạy ở Trung tâm GDTX quận, huyện

Xuất phát từ những tư tưởng có định hướng đó, nhiều công trình nghiên cứu về đội ngũ giáo viên đã được triển khai và gần đây cũng đã có một số đề tài khoa học nghiên cứu về việc xây dựng, quản lý, phát triển và nâng cao chất lượng ĐNGV của trung tâm và các cơ sở giáo dục như các luận văn Thạc

sĩ quản lý giáo dục của các tác giả sau:

- “Các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên của hiệu trưởng trường THPT đạt chuẩn quốc gia ở tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu”, (2007), tác giả

Có nhiều luận văn đề cập đến quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THPT, thuộc lĩnh vực dạy văn hóa Học viên muốn đi sâu hơn về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở Trung tâm GDNN - GDTX trong bối cảnh đổi mới

giáo dục, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở các Trung tâm GDNN - GDTX cho phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

1.1.3 Những nghiên cứu về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên

1.1.3.1 Về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên

Tại Hội thảo Khoa học Chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo GV do Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tháng 4/2004, nhiều báo cáo tham luận của các tác giả như Trần Bá Hoành, Mai Trọng Nhuận, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Bá Lãm, Đặng Xuân Hải… đã đề cập đến việc đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV trước yêu cầu mới

Trong bài viết “Cải cách sư phạm và đổi mới mô hình đào tạo GV THPT” (2011), tác giả Trần Khánh Đức đã nêu rõ những yêu cầu mới của xã hội và nền giáo dục hiện đại đối với ĐNGV, mô hình tổng thể nhân cách người GV và các đề xuất nội dung chuyển đổi mô hình đào tạo GV ở các trường ĐHSP

Báo cáo kết quả nghiên cứu của Đề tài: “Đánh giá thực trạng triển khai chương trình bồi dưỡng thường xuyên cho GV phổ thông” do tác giả Cao Đức Tiến làm Chủ nhiệm đề tài, đã đánh giá việc bồi dưỡng thường xuyên theo chu kì đã tạo ra được một thói quen tự học tập, tự bồi dưỡng trong toàn thể

GV trên phạm vi cả nước Nhu cầu được bồi dưỡng thường xuyên (đào tạo tiếp sau đào tạo ban đầu) đã trở thành ý thức tự giác trong mỗi GV, nhằm cập nhật hoá kiến thức, từng bước nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục

Báo cáo Nghiên cứu đánh giá Thực trạng đội ngũ nhà giáo Việt Nam

do Viện Chiến lược và chương trình giáo dục tiến hành đã đề cập số lượng, chất lượng GV, thực hiện chế độ chính sách đối với GV, từ đó đưa ra giải pháp trong việc đào tạo, bồi dưỡng GV

Trong bài viết “Chất lượng GV”, tác giả Trần Bá Hoành đã đưa ra cách tiếp cận chất lượng GV từ các khía cạnh như đặc điểm lao động của người GV,

sự thay đổi chức năng của người GV trước yêu cầu đổi mới giáo dục, mục tiêu

sử dụng GV, chất lượng từng GV và ĐNGV Theo tác giả, có 3 yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng GV, đó là: quá trình đào tạo - sử dụng - bồi dưỡng GV, hoàn cảnh, điều kiện lao động sư phạm của GV, ý chí thói quen và năng lực tự học của GV Đồng thời, tác giả cũng đưa ra 3 giải pháp cho vấn đề GV: phải Chỉ đạo đào tạo, công tác bồi dưỡng và đổi mới việc sử dụng GV [21]

1.1.3.2 Về chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học phổ thông

Tại các quốc gia tiên tiến trên thế giới, vấn đề chuẩn nghề nghiệp của

GV rất được quan tâm Đây là nội dung mà các trường sư phạm phải tập trung đào tạo và mỗi GV phải phấn đấu hoàn thiện

Tại Hội thảo nghiên cứu về “Chuẩn và chuẩn hóa trong giáo dục” do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà sư phạm, nhà giáo dục như Đặng Thành Hưng, Nguyễn Bá Thái, Nguyễn Thị Minh Hương… đã bàn luận nhiều về chuẩn nghề nghiệp

GV để phát triển nghề nghiệp GV

1.1.3.3 Về chế độ, chính sách đối với giáo viên

Đã có nhiều nghiên cứu, hội thảo bàn về các chế độ, chính sách, lương

GV, xem đây như là một động lực để GV tích cực nâng cao năng lực, tinh thần và trách nhiệm của mình

Kết quả nghiên cứu của đề tài độc lập cấp nhà nước của bà Nguyễn Thị Bình (Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam) đã nêu lên thực trạng tác động của chế độ, chính sách đối với GV THPT nước ta từ các chính sách

về tuyển chọn, chế độ là m việc, tiền lương và phụ cấp, chính sách khen thưởng và tôn vinh Đây là công trình nghiên cứu có sự phân tích rõ ràng, khoa học, số liệu cụ thể, có so sánh với chế độ, chính sách đối với GV THPT của các nước Đồng thời, tác giả cũng đã đề xuất giải pháp sửa đổi chế độ, chính sách đối với nhà giáo nói chung và GV THPT nói riêng

Trong bài: “Nghề và Nghiệp của người GV ”, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã nhấn mạnh đến vấn đề “ lí tưởng sư phạm”- cái tạo nên động cơ cho việc giảng dạy của GV, khuyến khích GV sáng tạo, không ngừng tự học, học hỏi, nâng cao trình độ Tác giả đề xuất cần phải xây dựng tập thể sư phạm theo mô hình “đồng thuận” để trong quan hệ giữa GV với nhau có sự chia sẻ

“bí quyết nhà nghề” Theo đó, năng lực chuyên môn của GV là nền tảng của

mô hình đào tạo GV thế kỉ XXI: sáng tạo và hiệu quả [27]

Trong bài viết “Chất lượng GV và những chính sách cải thiện chất lượng GV” Theo đó, đặc điểm và năng lực đặc trưng của GV có năng lực qua sự phân tích 22 năng lực cụ thể trên góc độ tiếp cận năng lực giảng dạy

và giáo dục Đồng thời, tác giả cũng đã đề cập những chính sách cải thiện

và duy trì chất lượng GV ở cấp vĩ mô và vi mô; nhấn mạnh 3 yếu tố quyết định chất lượng GV là bản thân người GV, nhà trường và môi trường chính sách bên ngoài

Từ các nghiên cứu trên, có thể rút ra một số nhận xét như sau:

- Phát triển ĐNGV là vấn đề phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực GD&ĐT, là vấn đề cấp thiết, cần được quan tâm;

- Phát triển ĐNGV là vấn đề của thời đại, của các nước trong xu thế hội nhập; GD&ĐT được xem là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho GD&ĐT là đầu

tư cho phát triển;

- Đội ngũ GV có vai trò quan trọng, quyết định chất lượng giáo dục Phát triển ĐNGV cần quan tâm thực hiện tốt việc tuyển chọn, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, thanh tra, xây dựng chuẩn nghề nghiệp GV, xây dựng các chế

độ, chính sách đối với GV;

- Nghiên cứu về phát triển ĐNGV được triển khai ở nhiều bình diện khác nhau và đặc biệt được quan tâm trên bình diện quản lí giáo dục, được tập trung vào 2 mảng chính là nghiên cứu phát triển ĐNGV theo cấp học, ngành học và nghiên cứu phát triển ĐNGV cho từng cơ sở giáo dục thuộc cấp học, ngành học

1.2 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu

1.2.1 Quản lý

1.2.1.1 Quan niệm về quản lý

Nhận thức của con người về quản lý rất phong phú Có rất nhiều thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến, có thể dẫn ra một số định nghĩa như sau:

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Bản chất của hoạt động quản lý gồm hai quá trình tích hợp vào nhau, quá trình “quản” gồm sự coi sóc giữ gìn để duy trì tổ chức ở trạng thái ổn định, quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới đua hệ vào thế phát triển” [2]

Theo Nguyễn Minh Đạo: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức,

có định hướng của chủ thể quản lý về các mặt văn hóa, chính trị, kinh tế, xã hội bằng hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp

và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [16]

Nhóm tác giả Bùi Minh Hiền – Vũ Ngọc Hải – Đặng Quốc Bảo cho

rằng: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [21]

Quản lý là một quá trình điều khiển, là chức năng của những hệ có tổ chức với bản chất khác nhau (sinh học, xã hội, kỹ thuật v.v…) nó bảo toàn cấu trúc, duy trì chế độ hoạt động của các hệ đó quản lý là tác động hợp qui luật khách quan, làm cho hệ vận động, vận hành và phát triển

Theo quan điểm tiếp cận hệ thống: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch,

tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích xác định”

Mặc dù có những cách diễn đạt khác nhau, song có thể khái quát nội dung cơ bản của quản lý được đề cập đến trong các khái niệm trên như sau:

- Quản lý là thuộc tính bất biến, nội tại của mọi quá trình hoạt động xã hội Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại, vận hành phát triển