(LUẬN văn THẠC sĩ) các biện pháp quản lý quá trình dạy học các môn khoa học mác lênin, tư tưởng hồ chí minh tại trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật công nghiệp i trong điều kiện đổi mới giáo dục đại học hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SƯ PHẠM LẠI THỊ THUỲ LINH CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC MÁC-LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

LẠI THỊ THUỲ LINH

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC

CÁC MÔN KHOA HỌC MÁC-LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP I

TRONG ĐIỀU KIỆN ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 05

HÀ NỘI - 2007

Luận văn được hoàn thành tại

Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN ANH TUẤN

Phản biện 2:………

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn Thạc sĩ tại:

Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội

Vào hồi … giờ, ngày … tháng … năm 2007

Có thể tìm đọc luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội

- Khoa Sư Phạm, Đại học Quốc gia Hà Nội

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài……… 1

2 Mục đích nghiên cứu……… 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu……… 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 3

5 Giả thuyết khoa học của đề tài ……… 4

6 ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ……… 4

7 Phương pháp nghiên cứu……… 4

8 Cấu trúc luận văn……… 5

Chương 1 Cơ Sở lý luận và cơ sở pháp lý của vấn đề quản lý quá trình dạy học các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM……

6 1.1 Quản lý giáo dục- quản lý các hoạt động dạy học………… 6

1.1.1 Quản lý và các chức năng quản lý……… 6

1.1.2 Quản lý giáo dục……… 8

1.1.3 Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường……… 10

1.2 Khái niệm và đặc điểm của quá trình dạy học ……… 14

1.2.1 Khái niệm và bản chất của quá trình dạy học ………

14 1.2.2 Đặc điểm của quá trình dạy học ở Đại học……… 17

1.3 Quản lý quá trình dạy học ở các trường Cao đẳng………… 22

1.3.1 Vị trí của bậc cao đẳng trong hệ thống giáo dục quốc dân…… 22

1.3.2 Nội dung quản lý quá trình dạy học trong trường cao đẳng…… 23 1.3.3 Quản lý dạy học cấp khoa và tổ bộ môn trực thuộc ở trường

CĐ…

25

1.4 Vị trí, yêu cầu đặc thù của quá trình dạy học các môn khoa

học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM………

27

1.4.1 Vị trí, vai trò của các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng

HCM trong các trường Đại học, Cao đẳng ở Việt Nam…

27

1.4.2 Yêu cầu đặc thù của quá trình dạy học các môn khoa học

Mác-Lênin, Tư tưởng HCM………

30

1.5 Một số định hướng đổi mới giáo dục Đại học cao đẳng…… 32 1.5.1 Chủ trương đổi mới GDĐH hiện nay……… 32 1.5.2 Một số định hướng đổi mới giáo dục ĐH,CĐ hiện nay… 33

Chương 2 Thực trạng quản lý dạy học các môn khoa học Mác -Lênin,

Tư tưởng Hồ Chí Minh………

45

2.1 Một số nét khái quát về hoạt động đào tạo của Trường …… 45 2.1.1 Quá trình phát triển của nhà trường……… 45 2.1.2 Về bộ máy tổ chức quản lý đào tạo……… 46

2.2 Thực trạng quản lý dạy học của bộ môn Mác-Lênin……… 51 2.2.1 Về phương pháp nghiên

cứu………

51

2.2.2 Thực trạng về quản lý giảng dạy bộ môn ……… 52 2.2.3 Thực trạng về quản lý các hoạt động học tập của HS-SV 59 2.2.4 Thực trạng về quản lý CSVC phục vụ

………

62

Chương 3 Một số biện pháp lý quản lý quá trình dạy học các môn

khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh………

66

3.1 Một số nguyên tắc định hướng……… 66

3.1.1 Nguyờn tắc đẳm bảo tớnh mục đớch……… 67

3.1.2 Nguyờn tắc đảm bảo tớnh đồng bộ……… 67

3.1.3 Nguyờn tắc đảm bảo tớnh thực tiễn……… 68

3.1.4 Nguyờn tắc đảm bảo tớnh phự hợp……… 68

3.2 Những biện phỏp quản lý quỏ trỡnh dạy học cỏc mụn

khoa học Mỏc-Lờnin,Tư tưởng HCM………

69 3.2.1 Nhúm biện phỏp nõng cao nhận thức giỏo dục chớnh trị cho

CBQL, GV và HSSV về vị trớ vai trũ cỏc mụn khoa học………

69 3.2.2 Nhúm biện phỏp Lập kế hoạch đào tạo bồi dưỡng ……… 71

3.2.3 Nhúm biện phỏp tăng cường đổi mới hoạt động giảng dạy……

73 3.2.4 Nhóm biện pháp tăng c-ờng quản lý các hoạt động học …… 78

3.2.5 Nhúm biện phỏp tăng cường hệ thống thụng tin ……… 81

3.2.6 Nhúm biện phỏp tăng cường quản lý và sử dụng hiệu quả…… 83

3.2.7 Nhúm biện phỏp tăng cường kiểm tra đỏnh giỏ ……… 85

3.2.8 Mối quan hệ giữa cỏc biện phỏp……… 88

3.3 Khảo nghiệm tớnh cần thiết, tớnh khả thi của cỏc biện phỏp 89 3.3.1 Mụ tả cỏch thức khảo sỏt……… 89

3.3.2 Kết quả khảo sỏt tớnh cần thiết và tớnh khả thi ……… 90

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ……… 97

Kết luận……… 97

Khuyến nghị ……… 100

Phụ lục

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đảng cộng sản Việt Nam kiên trì lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, đồng thời làm kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng, của cách mạng Việt Nam nói chung và của đường lối phát triển giáo dục đào tạo nước ta trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nói riêng Do đó thế hệ trẻ Việt Nam với mọi lứa tuổi, mọi bậc học đều được học tập về Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng HCM

Bác Hồ đã từng nói: “Muốn xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội thì phải có con người xã hội chủ nghĩa” Sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi giáo dục đại học, cao đẳng không chỉ quan tâm đào tạo mặt trình độ nghề nghiệp mà còn đặc biệt coi trọng

việc “dạy người với những phẩm chất hàng đầu của con người mới XHCN”

Giáo dục chính trị tư tưởng đạo đức, lối sống cho sinh viên trong giảng dạy các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được đưa vào trong hệ thống đào tạo Đại học từ những năm 60 với mục tiêu hình thành thế giới quan và những phẩm chất chính trị cần thiết như: Lý tưởng cách mạng, niềm tin, ý chí, ước mơ, niềm

tự hào dân tộc Tất cả những phẩm chất đó được hình thành và phát triển trong quá trình học tập, rèn luyện tại trường Đại học và cao đẳng trong các họat động thực tiễn của cuộc sống Trong đó có vai trò đặc biệt của bộ môn Mác- Lênin, Tư tưởng HCM Tuy nhiên cho đến nay chất lượng dạy học các môn Khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay

Chính vì lẽ đó Bộ chính trị đã nhiều lần ra nghị quyết về tăng cường vai trò và chất lượng các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh trong nhà trường Đánh giá tình hình giáo dục - đào tạo, Nghị quyết hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành trung ương (Khoá VIII) đã chỉ rõ: “Chất lượng và hiệu quả giáo dục còn thấp đặc biệt đáng lo ngại là trong một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân lập nghiệp.” [15 Tr.27]

Trước tình hình trên là một giảng viên tại trường CĐ Kinh tế - KTCNI với mong muốn nâng cao trình độ, vận dụng lý luận vào thực tiễn góp phần nâng cao chất l-ượng giảng dạy, học tập các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh

Chúng tôi đã chọn đề tài: “Các biện pháp quản lý quá trình dạy học các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp I, trong điều kiện đổi mới giáo dục đại học hiện nay ” làm đề

tài nghiên cứu cuối khoá học

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hoá các cơ sở lý luận và phân tích thực trạng, đề tài cố

gắng đề xuất các biện pháp quản lý quá trình dạy học các môn khoa học Mác-Lênin,

Tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường CĐ Kinh tế- KTCNI trong điều kiện đổi mới giáo dục đại học hiện nay

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học các môn các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường CĐ Kinh tế- KTCNI

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản lý quá trình dạy học các môn khoa

học Mác- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường CĐ kinh tế-KTCN I trong điều kiện đổi mới giáo dục đại học hiện nay

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan và phân tích các lý luận quản lý giáo dục và các cơ sở pháp lý của

đào tạo Đại học, Cao đẳng liên quan đến vấn đề nghiên cứu

- Khảo sát đánh giá thực trạng quản lý quá trình dạy học các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường CĐ kinh tế-KTCNI và tổng kết kinh nghiệm, khái quát hoá các biện pháp quản lý dạy học các môn này

- Đề xuất các biện pháp quản lý quá trình dạy học các môn khoa học Mác-

Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường CĐ kinh tế-KTCNI trong điều kiện đổi mới giáo dục đại học hiện nay

5 Giả thuyết khoa học của đề tài

Các biện pháp quản lý quá trình dạy học các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng HCM nếu được xây dựng đồng bộ trên cơ sở kết hợp giữa các cơ sở lý luận, sự kế thừa kinh nghiệm quản lý đào tạo vốn có và sự phát triển các kinh nghiệm đó trong điều kiện đổi mới giáo dục đại học cao đẳng hiện nay, chắc chắn sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh tại Trường CĐ kinh tế-KTCN I

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Bước đầu hệ thống hoá và vận dụng lý luận quản lý giáo dục để đưa ra được cơ sở lý luận cho các biện pháp quản lý quả trình dạy học ở bộ môn khoa học Mác-Lênin, Tư tư-ởng HCM góp phần làm phong phú lý luận quản lý giáo dục ở bậc Đại học, Cao đẳng

- Góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy - học tập các học các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh tại trường CĐ Kinh tế-KTCNI

- Nếu các biện pháp được đánh giá khả thi ở trường CĐ Kinh tế-KTCNI, thì kết quả nghiên cứu này cũng có thế xem xét vận dụng thành công trong quá trình dạy học các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường cao đẳng, đại học

có điều kiện tương tự

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.3 Phương pháp thống kê toán học

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn được kết cấu gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của vấn đề quản lý quá trình dạy

học các môn Khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM

Chương 2 Thực trạng quản lý dạy học các môn khoa học Mác-Lênin,Tư

tưởng Hồ Chí Minh tại trường CĐ kinh tế-KTCN I

Chương3 Một số biện pháp lý quản lý quá trình dạy học các môn Khoa học

Mác- Lênin, Tư tưởng HCM

Trong luận văn gồm có phụ lục, biểu bảng, sơ đồ và tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ QUÁTRÌNH DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC MÁC-LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 1.1 Quản lý giáo dục và quản lý các hoạt động dạy học

1.1.1 Quản lý và các chức năng quản lý

1.1.1.1 Khái niệm về quản lý: Quản lý: là tác động có định hướng, có chủ đích của

chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức

1.1.1.2 Các chức năng của quản lý: Chức năng quản lý: Hoạt động quản lý có 5

chức năng cơ bản: Kế hoạch hoá, tổ chức; chỉ đạo; kiểm tra; thông tin

1.1.2 Quản lý giáo dục

1.1.2.1 Khái niệm quản lý giáo dục: Quản lý giáo dục: là sự tác động có ý thức của

chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn một cách hiệu quả nhất

1.1.2.2 Các nội dung cơ bản của quản lý giáo dục: Có thể khái quát được nội hàm cơ

bản của quản lý giáo dục: Quản lý giáo dục là một hoạt động chuyên biệt của chủ thể quản lý, bao gồm một tập hợp các tác động có chủ đích thực hiện tốt các chức năng

kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm đảm bảo sự vận hành tối ưu của một

hệ thống/tổ chức/cơ quan giáo dục - đào tạo, nhờ đó mà đạt được các mục tiêu phát triển giáo dục- đào tạo với chất lượng và hiệu quả cao hơn

1.1.3 Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường

1.1.3.1 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là hoạt động của chủ thể quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, cũng như huy động

tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường

Quản lý hoạt động dạy học là một nội dung cơ bản, quan trọng nhất và là nội dung quản lý đặc thù của Quản lý nhà trường

1.1.3.2 Nội dung cơ bản của quản lý hoạt động dạy và học trong nhà trường

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý việc chấp hành những quy định, quy chế về hoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh, sinh viên nhằm đảm bảo cho các hoạt động đó đợc thực hiện một cách nghiêm túc, tự giác

có chất lượng, hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng đào tạo

Trên cơ sở nhiệm vụ quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy và học tập trung chủ

yếu vào các nội dung cơ bản sau đây: a) Xây dựng kế hoạch và quản lý kế hoạch dạy học; b) Tổ chức chỉ đạo các hoạt động dạy-học; c) Tổ chức kiểm tra đánh giá chất lượng hoạt động dạy - học

1.2 Khái niệm, đặc điểm của quá trình dạy học ở bậc đại học, cao đẳng

1.2.1 Khái niệm và bản chất của quá trình dạy học

1.2.1.1 Khái niệm về quá trình dạy học

Quá trình dạy học là tương tác đặc biệt giữa giữa các hoạt động dạy và học, giữa người dạy và người học, nhằm tích cực hoá hoạt động nhận thức của người học, trên

cơ sở đó mà thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy và học đã được quy định

Quá trình dạy học là một hệ thống (chỉnh thể) luôn luôn ở trạng thái vận động

và phát triển Nó gồm nhiều yếu tố cấu trúc tương tác trong mối quan hệ biện chứng với nhau Muốn tổ chức, quản lý hiệu quả QTDH, cần có những tác động hợp lý từng yếu tố và các mối liên hệ trong quá trình vận hành cả hệ thống

1.2.1.2 Về bản chất của quá trình dạy học đại học

Bản chất của quá trình dạy học ĐH (bao gồm cả Cao đẳng) là quá trình nhận thức đặc biệt, có tính chất nghiên cứu của người sinh viên dưới sự điều khiển của giảng viên nhằm lĩnh hội một hệ thống tri thc, kĩ năng, kĩ xảo một lĩnh vực nghề nghiệp ở trình độ cao

1.2.2 Một số đặc điểm của quá trình dạy học đại học, cao đẳng

Luận văn phân tích một số đặc điểm khác (nội dung, chương trình, quy trình và phương pháp đào tạo) của QTDH ở bậc ĐH, CĐ làm căn cứ xác định các biện pháp quản lý

1.2.2.1 Mục tiêu của giáo dục đại học: Đào tạo người học có phẩm chất chính trị đạo

đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo; Mục tiêu của giáo dục ĐH, CĐ là đào tạo ra con người năng động sáng tạo, tự chủ, có óc phê phán, có năng lực tự học, tự nghiên cứu,

có năng lực giải quyết các vấn đề của chuyên môn nghề nghiệp

1.2.2.2 Nhiệm vụ của dạy học ĐH, CĐ: Quá trình dạy học đại học, cao đẳng có ba

nhiệm vụ cơ bản Ba nhiệm vụ dạy học này có mối quan hệ chặt chẽ không thể tách rời, biểu hiện sự tương quan giữa dạy học, giáo dục và phát triển [17, Tr.68]: Dạy học nghề nghiệp ở trình độ cao; Dạy - học phương pháp nhận thức; Dạy học thái độ, phẩm chất nghề nghiệp người cán bộ khoa học - kĩ thuật tiên tiến

1.2.2.3 Hoạt động giảng dạy và người giảng viên ở trường ĐH, CĐ

Giảng dạy ở trường ĐH, CĐ là chức năng đặc biệt của người có trình độ chuyên môn cao (lý thuyết/ thực hành) nhằm tổ chức và điều khiển tối ưu quá trình chiếm lĩnh tri thức (hệ thống khái niệm khoa học) của học viên

Mục đích của hoạt động giảng dạy ở bậc ĐH, CĐ không chỉ giúp ngời học học nắm vững kiến thức ở trình độ cao và hình thành kỹ năng hoạt động nghề nghiệp mà còn hình thành phương pháp tư duy, năng lực chuyên môn Chủ thể của hoạt động

giảng dạy là giáo viên; Đối tượng của hoạt động này là người học đã trưởng thành ;

1.2.2.4 Hoạt động học tập và người học ở trường ĐH, CĐ

- Trước hết, học ở ĐH, CĐ là quá trình nhận thức đặc biệt, có tính chất nghiên cứu khoa học và rèn luyện năng lực nghề nghiệp ở trình độ chuyên môn cao Học ở

ĐH, CĐ là quá trình nhận thức đặc biệt, yêu cầ rất cao về tính tự giác, tích cực, tự lực của người học Do đó, thực chất dạy học ở ĐH, CĐ chính là “biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo”:

- Học ở ĐH, CĐ là quá trình là hoạt động có đối tượng, trong đó người học là

chủ thể tích cực, hệ thống khái niệm khoa học của từng lĩnh vực khoa học/ nghề nghiệp là đối tượng để chiếm lĩnh; Phương pháp học ở ĐH, CĐ là các phương pháp nhận thức khoa học, và các phương pháp thực hành nghề nghiệp ở trình độ lý luận bậc cao

1.2.2.5 Nội dung dạy học ở bậc ĐH CĐ

- Nội dung dạy học ở bậc ĐH CĐ phải có tính hiện đại và phát triển Nội dung chương trình đào tạo ĐH, CĐ phải phù hợp với xu thế tiến bộ của thời đại, sự phát triển của khoa học công nghệ, vừa gắn chặt với yêu cầu phát triển của đất nước

- Đào tạo trình độ đại học phải bảo đảm cho sinh viên có những kiến thức khoa học cơ bản và chuyên ngành tương đối hoàn chỉnh, có phương pháp làm việc khoa học, có năng lực vận dụng lý thuyết vào công tác chuyên môn

1.2.2.6 Phương pháp dạy học ĐH CĐ

Phương pháp dạy học ĐH, CĐ phải coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tự học,

tự nghiên cứu, tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tham gia nghiên cứu, thực nghiệm ứng dụng Phương pháp giảng dạy

bao gồm các phương pháp nhận thức, phương pháp điều khiển các hoạt động trí tuệ

và thực hành, phương pháp giáo dục ý thức học tập cho học sinh…

1.3 Quản lý quá trình dạy học ở các trường Cao đẳng

1.3.1 Vị trí của bậc cao đẳng trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1 1 Vị trí và mục tiêu của giáo dục cao đẳng

Về mục tiêu đào tạo: Đào tạo trình độ cao đẳng giúp cho sinh viên có kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành cơ bản về ngành nghề, có khả năng giải quyết những vấn đề thông thường thuộc chuyên ngành đào tạo [Điều 39 - Luật Giáo dục]

1.3.1 2 Các nhiệm vụ cơ bản của giáo dục cao đẳng

Các nhiệm vụ cơ bản của một trường cao đẳng đã được xác định rõ [Điều lệ trường cao đẳng]:

1) Đào tạo nhân lực có phẩm chất chính trị đạo đức tốt, có kiến thức và năng lực

thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo

2) Phát hiện và bồi dưỡng nhân tài trong những người học và trong đội ngũ cán bộ giảng viên của trường

3) Quản lý giảng viên, cán bộ, nhân viên, xây dựng đội ngũ giảng viên của trường

đủ về số lượng, cân đối về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề, cơ cấu tuổi và giới 4) Tuyển sinh và quản lý người học

1.3.2 Nội dung quản lý quá trình dạy học trong trường cao đẳng

1.3.2.1 Nội dung quản lý quá trình dạy học

1) Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà trường phù hợp với chiến lược phát triển giáo dục; 2) Xây dựng chương trình, giáo trình, kế hoạch giảng dạy, học tập đối với các ngành nghề nhà trường được phép đào tạo trên

cơ sở chương trình khung do bộ giáo dục và đào tạo ban hành; 3) Huy động, quản lý,

sử dụng các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục; hợp tác, liên kết với các tổ chức kinh tế, giáo dục, văn hoá, thể dục thể thao, y tế, nghiên cứu khoa học trong nước và ngoài nước

1.3.2.2 Tiêu chuẩn nghiệp vụ của giảng viên trường cao đẳng

1) Chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước, thực hiện các quy chế của bộ giáo dục và đào tạo; 2) Giảng dạy theo đúng nội dung của chương trình đã được Bộ giáo dục và đào tạo, nhà trường quy định; 3) Chịu sự giám sát của các cấp quản lý về chất lượng, nội dung, phương pháp đào tạo và NCKH; 4) Tham gia hoặc chủ trì các đề tài NCKH, ứng dụng chuyển giao công nghệ theo sự phân công của trường, khoa, tổ bộ môn; 5) Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; 6) Không ngừng tự bồi dưỡng nghiệp vụ cải tiến phương pháp giảng dạy để nâng cao chất lượng đào tạo; 7) Hoàn thành tốt các công tác khác được trường, khoa, bộ môn giao

1.3.3 Quản lý dạy học cấp khoa và tổ bộ môn trực thuộc ở trường cao đẳng

Luận văn đã khái quát và phân tích sâu các nôi dung cơ bản của công tác Quản lý dạy

học cấp khoa và tổ bộ môn trực thuộc ở trường cao đẳng, gồm: Quản lý việc đảm

bảo mục tiêu dạy học của bộ môn; Quản lý về thực hiện nội dung, chương trình đào

tạo; Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên; Quản lý việc bồi

dưỡng trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV

1.4 Vị trí, yêu cầu đặc thù của quá trình dạy học các môn khoa học Mác-Lênin,

Tư tưởng HCM

1.4.1 Vị trí, vai trò của các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng HCM trong các trường Đại học, Cao đẳng ở Việt Nam

Luận văn đã khái quát Vị trí, vai trò của các môn khoa học Mác- Lênin, Tư

tưởng HCM theo từng yếu tố cấu trúc QTDH: Về giáo trình, tài liệu tham khảo do Bộ Giáo dục & Đào tạo tổ chức biên soạn; Về Phân bố chương trình, tổ chức dạy học;

Về thời lượng 16 đơn vị học trình (240 tiết học)

Đồng thời Luận văn cũng chỉ rõ việc nghiên cứu, học tập các khoa học

Mác-Lênin còn có ý nghĩa thực tiễn: Trang bị những nhận thức lý luận chính trị - xã hội cho người học: Giúp sinh viên có nhận thức tổng hợp toàn diện về chủ nghĩa Mác- Lênin, Tư tưởng HCM và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam; Cung cấp cho sinh viên một cách có hệ thống, có chọn lọc những kiến thức cơ bản của môn học; Trang

bị những kiến thức cơ bản của kinh tế chính trị Mác-Lênin, các quy luật kinh tế khách quan, sự vận dụng các quy luật kinh tế vào nền kinh tế Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXH; Góp phần rèn luyện cho sinh viên phương pháp biện chứng duy vật, làm định hướng để môn học khác, tự giác sử dụng nó như một công cụ; Góp phần xây dựng niềm tin vào con đường xây dựng CNXH, có cơ sở lý luận khoa học phê phán bác bỏ những quan điểm sai lầm; Học tập nghiên cứu Tư tưởng HCM để hiểu rõ hơn, sâu hơn giá trị to lớn của tư tưởng HCM đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và của nhân dân ta

1.4.2 Yêu cầu đặc thù của quá trình dạy học các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM

1.4.2.1 Yêu cầu đặc thù của các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM

- Về nội dung giáo trình: sử dụng giáo trình các môn Khoa học Mác-Lênin, tư tưởng

HCM phải bổ sung theo nội dung của Văn kiện cụ thể là văn kiện Đại hội X của Đảng, báo cáo lý luận - thực tiễn của đất nước qua 20 năm đổi mới

- Về phương pháp giảng dạy: Thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng

chuyển quá trình dạy học ở bậc đại học thành quá trình tự học của HS-SV

- Về kiểm tra, thi kết thúc môn học và thi tốt nghiệp: Thực hiện theo quy chế đại học

và cao đẳng chính quy ban hành

1.4.2.2 Yêu cầu đặc thù đối với giảng viên môn học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM

Luận văn đã xác định 3 yêu cầu đặc thù:

a) Đối với giáo viên CĐ, ĐH và nhất là đối với giảng viên Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ

Chí Minh cần phải thường xuyên hoàn thiện tri thức, kĩ năng nghề nghiệp và không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ bằng con đường đào tạo, bồi dưỡng,

học tập thường xuyên, có hệ thống toàn diện; b) Các trường căn cứ vào quy mô đào

tạo, khối lượng giảng dạy, quy hoạch đội ngũ để tuyển giảng viên các môn khoa học

Mác-Lênin, Tư tưởng HCM đảm bảo về số lượng và chất lượng; c) Những giảng viên

dạy kiêm môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM phải tham dự chương trình bồi dưỡng, chuẩn hoá kiến thức

1.5 Một số định hướng đổi mới giáo dục ĐH, CĐ ở Việt Nam hiện nay

1.5.1 Về chủ trơng đổi mới giáo dục đại học, cao đẳng hiện nay

Trước xu thế đổi mới giáo dục trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng thông tin, Đảng CSVN đã sớm xác định giáo dục là “quốc sách hàng đầu”, “lĩnh vực then chốt”,

“nền tảng, động lực” cho Việt Nam trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại và cần phải có một cuộc vận động “đổi mới giáo dục thật cơ bản và toàn diện cả

về cơ cấu, nội dung, phơng pháp dạy -học” Trong đó, đổi mới GDĐH là một khâu quan trọng đột phá trong đổi mới giáo dục hiện nay

1.5.2 Một số định hướng đổi mới giáo dục đại học, cao đẳng hiện nay

Luận văn đã khái quát nội dung cơ bản của Nghị quyết số14/2005 của chính

phủ về đổi mới cơ bản và toàn diện GDĐH Việt Nam giai đoạn 2006-2020 Trong đó nêu rõ, quyết tâm của Đảng và nhà nước ta về đổi mới GDĐH: “Đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học, tạo được sự chuyển biến cơ bản về chất lượng, hiệu quả

và quy mô, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế và nhu cầu học tập của nhân dân.” [11,Tr.2]

Luận văn đã trình bày các định hướng đổi mới giáo dục đại học, cao đẳng hiện nay theo một số nội dung sau: Đổi mới chương trình, phương pháp dạy học; Chuyển đổi phương thức đào tạo theo hệ thống tín chỉ; Yêu cầu đặt ra của đổi mới giáo dục đại học hiện nay

Riêng mục Định hướng về đổi mới dạy học các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng HCM, Luận văn đã khái quát: a) Xác định “khâu then chốt” là đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng HCM: b) Tăng cường

hiệu quả quản lý đội ngũ cán bộ giảng dạy các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng

HCM; c) Tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính trong đào tạo đại học; d) Tăng cường công tác lãnh đạo của các

cấp uỷ đảng và điều chỉnh một số chính sách đối với đào tạo đại học; e) Cần tập trung

mọi biện pháp để đẩy lùi tình trạng mất kỷ cương, tiêu cực, suy thoái về đạo đức của một bộ phận không nhỏ giáo viên; Khắc phục tình trạng một bộ phận sinh viên mờ nhạt về lý tưởng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TẠI TRƯỜNG CĐ KINH TẾ - KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP I

2.1 Một số nét khái quát về hoạt động đào tạo của Trường CĐ Kinh tế-KTCN I

2.1.1 Quá trình phát triển của trường

Sau khi được hoàn toàn giải phóng (1955), miền Bắc nước ta bước vào thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tế Năm 1956 Trường Trung cấp kỹ Thuật III của Bộ Công nghiệp được thành lập

Tháng 8/1992 Bộ Công nghiệp nhẹ có quyết định hợp nhất Trường Công Nhân Kỹ thuật Công nghiệp nhẹ Hà Nội (Tức là Công nhân Dệt 8/3 trước đây) với Trường Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp nhẹ Từ đó Trường có thêm phân hiệu tại 465 Minh Khai, TP Hà Nội

Trường chính thức được nâng cấp thành trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp nhẹ theo quyết định 478TTg ngày 24/7/1996 của Thủ tướng chính phủ và đến tháng 4/1998 Trường được đổi tên thành Trường CĐ Kinh tế - KTCNI cho đến nay Đến tháng 11 năm 2007 trường đã được Bộ Công Thương công nhận chính thức

là trường Đại học Kinh Tế - Kỹ thuật công nghiệp

2.1.2 Về bộ máy tổ chức quản lý đào tạo

2.1.2.1 Về cơ cấu quản lý của nhà trường (xem Sơ đồ 1 Tổ chức bộ máy quản lý đào tạo)

2.1.2.2 Cơ cấu đào tạo của nhà trường

Nhà trường hiện đang đào tạo nhiều ngành nghề ở các bậc cao đẳng, trung học và

liên kết đào tạo đại học: Bậc cao đẳng (15 ngành), Bậc trung cấp nghề (5 ngành) và Trung cấp (12 ngành) với khoảng hơn 1500 HSSV/ năm

(xem Bảng 1 Cơ cấu đào tạo của trường Cao đẳng KT-KTCNI)

2.1.3 Tình hình phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên

2.1.3.1 Số liệu tổng quan

Hiện nay nhà trường đã có 304 cán bộ quản lý và giáo viên trong đó có 144 nam và 160 nữ

- Số liệu thống kê cho thấy: tuổi trung bình của CBQL là 34, thâm niên công tác trung bình của cán bộ quản lý là 9 năm công tác

- Riêng tổ bộ môn Mác-Lênin có tổng số giáo viên là 22 trong đó: 10 nam và 12 nữ Tuổi trung bình là 30 Thâm niên giảng dạy trung bình là 6 năm

2.1.3.2 Đánh giá về đội ngũ giáo viên

a/ Những mặt mạnh: Hầu hết CBQL, giảng viên đạt trình độ chuẩn So với nhiều

trường khác đây là một lực lượng mạnh Trong tổng số 304 cán bộ, giảng viên có: 14 Tiến Sỹ; 124 Thạc sỹ còn lại là cử nhân Đội ngũ giáo viên Mác - Lênin, Tư tưởng HCM có 10/22 người có trình độ thạc sỹ, còn lại có trình độ cử nhân Đội ngũ giáo viên của tổ bộ môn luôn có ý thức phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ giảng dạy

b/ Những mặt hạn chế:- Thiếu chuyên gia đầu đàn cho các ngành nghề mới đào tạo;

Số giáo viên có học hàm, học vị cao còn thiếu so với nhu cầu phát triển; Số giáo viên các ngành đào tạo còn thiếu Cụ thể nhiều giáo viên của bộ môn Mác-Lênin phải giảng dạy cả 5 môn cho toàn trường Tính cả 2 cơ sở đào tạo của trường mới có 22 giáo viên Đội ngũ giáo viên trẻ, mới ra trường nên còn ít kinh nghiệm giảng dạy cũng nh kinh nghiệm thực tế; Do 2 cơ sở đào tạo cách xa nhau nên việc điều hành vị trí quản lý có những khó khăn nhất định

c/ Kết quả điều tra về hiệu quả bộ máy quản lý

Qua khảo sát, lấy ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên, chúng tôi đi đến kết luận như sau: cơ cấu và trình độ chuyên môn, phẩm chất và năng lực đội ngũ GV nói riêng và về hiệu quả bộ máy quản lý của nhà trường hiện tại còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng tốt với nhiệm vụ đào tạo đặt ra hiện nay

2.2 Thực trạng quản lý dạy học của bộ môn Mác-Lênin, Tư tưởng HCM

2.2.1 Mô tả về phương pháp nghiên cứu

Để có cơ sở đánh giá đúng thực trạng quản lý dạy học của bộ môn Mác-Lênin,

Tư tưởng HCM, chúng tôi đã tiến hành trưng cầu ý kiến đối với cán bộ quản lý (gồm

20 CBQL), giáo viên (gồm 26 GV) và HS-SV trong nhà trường (gồm 150 SV)

- Về mẫu phiếu điều tra: đối với CBQL là 7 câu hỏi.Tổng số người được điều tra là

20 (xem phụ lục số 1); với giáo viên là 8 câu hỏi.Tổng số người được điều tra 26 (xem phụ lục số 2); với HS - SV là 7 câu hỏi.Tổng số người được điều tra 150 (xem phụ lục số 3)

- Nội dung khảo sát được tập trung vào các vấn đề sau: Nhận thức giáo dục lý luận chính trị của CBQL, giáo viên và HS-SV về vị trí vai trò của các môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng HCM; Tình hình quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý bộ môn Mác - Lênin; Về thực trạng đổi mới phương pháp giảng dạy và NCKH của giáo viên bộ môn Mác- Lênin; Về thực trạng chất lượng hoạt động tập của học sinh trong quá trình dạy học môn Mác- Lênin; Thực trạng đảm bảo thông tin trong quản lý quá trình dạy học các môn khoa học Mác-Lênin, Tư tưởng HCM; Thực