bài thu hoach môn NHỮNG vấn đề cơ bản về hệ THỐNG CHÍNH TRỊ, NHÀ nước và PHÁP LUẬT xã hội chủ nghĩa

TRƯỜNG KHOA LUẬT BÀI THU HOẠCH Môn NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT XHCN LỚP TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HÀNH CHÍNH Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng xác định chủ trương xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam (đây là một trong 12 nội dung trong Định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021 2030) Bằng kiến thức về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, anh (chị) hãy phân tích chủ trương trên Với cương.

TRƯỜNG KHOA LUẬT

BÀI THU HOẠCH Môn: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ,

NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT XHCN LỚP TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng xác định chủ trương xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam (đây là một trong 12 nội dung trong Định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021- 2030).

Bằng kiến thức về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, anh (chị) hãy phân tích chủ trương trên Với cương vị công tác hiện nay, anh (chị) đề xuất ý kiến nhằm góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Họ và tên:

Lớp:

Số báo danh:

Đơn vị công tác:

- 2021

MỤC LỤC

Trang

1 Khái niệm về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt

2 Bản chất của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt

Nam trong văn kiện Đại hội XIII của Đảng 4

3 Tầm quan trọng của việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước

4 Liên hệ thực tiễn việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước

pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay 10

MỞ ĐẦU

Tư tưởng về Nhà nước pháp quyền đã hình thành từ thời cổ đại, bởi các nhà

tư tưởng phương Tây, hay tư tưởng pháp trị tại Trung Hoa cổ đại, nhưng mãi đến khi nhà nước tư sản ra đời, với sự xuất hiện của nền dân chủ tư sản, nhà nước pháp quyền mới từ nhà nước ý tưởng dần trở nên một nhà nước hiện thực

Về phương diện lý luận, nhà nước pháp quyền với tính cách là những giá trị phổ biến, là biểu hiện của một trình độ phát triển dân chủ, gắn liền với một nền dân chủ, nhưng không phải là một kiểu nhà nước được xác định theo lý luận về hình thái kinh tế - xã hội Vì vậy, Nhà nước pháp quyền vừa là một giá trị chung của nhân loại, vừa là một giá trị riêng của mỗi một dân tộc, quốc gia và cũng không thể có một nhà nước pháp quyền chung chung như một mô hình chung thống nhất cho mọi quốc gia, dân tộc mà nó tuỳ thuộc vào các đặc điểm lịch sử, chính trị, kinh tế - xã hội và trình độ phát triển để xây dựng cho mình một mô hình nhà nước pháp quyền thích hợp

Quan tâm xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước là đòi hỏi khách quan Đảng ta khẳng định: Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước của dân, do dân, vì dân Ở đó quyền làm chủ của nhân dân được bảo đảm và phát huy trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Trong nhà nước đó, dân chủ được bảo đảm bằng pháp luật, dân chủ đi đôi với kỷ cương trật tự, được thể chế hoá bằng pháp luật, trong khuôn khổ pháp luật Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam biểu hiện trực tiếp sức mạnh của của hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Đó là một nhà nước đại diện cho quyền lực của nhân dân, mọi tổ chức nhà nước dựa trên nền dân chủ, vì dân chủ và do

đó, bằng pháp luật và vì công lý Điều đó đã được thực tiễn chứng minh từ khi

nhà nước ra đời đến nay Do đó, nghiên cứu vấn đề “Kết quả và hạn chế trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay” làm đề

tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc

NỘI DUNG

1 Khái niệm về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Học thuyết Nhà nước pháp quyền không chỉ có những tư tưởng của các triết gia tư sản mà còn có cả sự đóng góp của những nhà kinh điển chủ nghĩa xã hội khoa học C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin dù không chính thức nói đến Nhà nước pháp quyền như là một trong những nội dung chính yếu trong học thuyết của mình nhưng các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin luôn quan tâm đến Nhà nước và cách mạng, Nhà nước và pháp luật Trong các bài viết, bài nói của các ông ít nhiều đã thể hiện tư tưởng về pháp quyền Đó là những tư tưởng đầu tiên về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền hình thành, phát triển gắn với quá trình tìm đường cứu nước và thực tiễn xây dựng nhà nước kiểu mới

ở Việt Nam sau năm 1945 Quá trình tìm đường cứu nước Hồ Chí Minh đã kháo sát, nghiên cứu, so sánh bản chất các kiểu nhà nước trên thế giới và đi đến kết luận: “Nhà nước phong kiến là công cụ của địa chủ để thống trị nông dân Nhà nước tư bản là công cụ của giai cấp tư sản để thống trị giai cấp công nhân Song

từ cách mạng Nga thành công, một xã hội mới ra đời, nhà nước đã trở lên công

cụ thống trị của nhân dân lao động” 1

Từ thực tiễn khảo cứu các mô hình nhà nước trên thế giới, Hồ Chí Minh phát triển tư tưởng về nhà nước pháp quyền được thể hiện khá sớm trong nhiều văn kiện quan trọng do Người soạn thảo Trong Yêu sách của nhân dân An Nam gửi Hội nghị Vécxây, Hồ Chí Minh nêu ra yêu cầu “Cải cách nền pháp lý ở Đông Dương bằng cách cho người bản xứ cũng được hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu”; “Đòi thay chế độ ra các sắc lệnh bằng chế

độ ra các đạo luật”; trong Việt Nam yêu sách ca, Hồ Chí Minh viết “Bảy xin hiến pháp ban hành Trăm đều phải có thần linh pháp quyền” 2 Sau này trong các văn kiện như: Chương trình Việt Minh (1941); Tuyên ngôn độc lập ngày 2

1 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.

2 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.

tháng 9 năm 1945; Chương trình hành động ngày 3 tháng 9 năm 1945; Hiến pháp 1946 đã thể hiện kết tinh trí tuệ, tư duy của Hồ Chí Minh về Nhà nước Việt Nam sau một phần ba thế kỷ hoạt động của Người

Những tư tưởng chính của Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền đó là: nhà nước của nhân dân, do nhân dân, và vì nhân dân; nhà nước hợp hiến, hợp pháp; nhà nước mà trong đó mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân; nhà nước hoạt động trên cơ sở pháp luật; kết hợp giữa quản lý xã hội bằng pháp luật với giáo dục đạo đức, nâng cao giác ngộ của nhân dân

Tư tưởng xuyên suốt, cốt lõi, bao trùm toàn bộ tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền đó là nhà nước của dân, do dân và vì dân Trong suốt quá trình tổ chức, xây dựng nhà nước Hồ Chí Minh luôn coi trọng hai vấn đề cơ bản, một là xây dựng một chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân; hai là bộ máy nhà nước phải được tổ chức hợp pháp và hoạt động trên cơ sở hiến pháp Trong Nhà nước pháp quyền, chủ quyền phải thực sự thuộc về nhân dân và phải được thể hiện đầy đủ trong mối quan hệ giữa nhà nước với nhân dân, nhà nước

là công bộc, là người phục vụ nhân dân, nhân dân là người làm chủ nhà nước là đối tượng được nhà nước phục vụ

Như vậy có thể kết luận: Nhà nước pháp quyền là nhà nước đề cao vai trò của pháp luật trong đời sống nhà nước và xã hội, được tổ chức, hoạt động trên cơ sở một hệ thống pháp luật dần chủ, công bằng và các nguyên tắc chủ quyên nhân dãn, phân công

và kiểm soát quyền lực nhà nước nhằm bảo đảm quyền con người, tự do cá nhân, công bằng, bình đắng trong xã hội.

Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân; Nhà nước công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật.

2 Bản chất của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong văn kiện Đại hội XIII của Đảng

Nhà nước pháp quyền của dân theo Hồ Chí Minh đó là nhà nước do nhân dân làm chủ, nhân dân được hưởng mọi quyền dân chủ, nghĩa là có quyền làm bất cứ việc gì mà pháp luật không cấm và có nghĩa vụ tuân theo pháp luật Nhà nước của dân phải bằng mọi nỗ lực để xây dựng các thiết chế dân chủ để thực thi quyền làm chủ của nhân dân Nhà nước pháp quyền do dân, tức là nhà nước

đó phải do dân lựa chọn, bầu ra những đại biểu của mình; nhà nước đó do dân ủng hộ, giúp đỡ, đóng thuế để nhà nước chi tiêu, hoạt động; nhà nước do nhân dân phê bình và xây dựng, giúp đỡ Mọi cơ quan nhà nước phải dựa vào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểm soát của nhân dân

Nhà nước pháp quyền theo Tư tưởng Hồ Chí Minh đó còn là nhà nước mà bản chất của nó luôn có sự thống nhất chặt chẽ giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân, tính dân tộc Nhà nước là một thành tố cơ bản nhất cấu thành

hệ thống chính trị, luôn dưới sự lãnh đạo của Đảng, mang bản chất của giai cấp công nhân, là nhà nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội Tuy nhiên, nhà nước đó cũng thể hiện tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc Bản chất giai cấp công nhân

và tính nhân dân, tính dân tộc luôn thống nhất hài hòa trong nhà nước đại đoàn kết dân tộc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền là nhà nước mà ở đó pháp luật được đề cao Nói cách khác, Nhà nước pháp quyền theo Hồ Chí Minh

là nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh

mẽ trước hết phải là nhà nước hợp hiến; nhà nước quản lý đất nước bằng pháp luật và phải làm cho pháp luật có hiệu lực trong thực tế Trong một Nhà nước dân chủ, dân chủ và pháp luật phải luôn đi đôi với nhau, nương tựa vào nhau mới bảo đảm cho chính quyền trở lên mạnh mẽ Không thể có dân chủ ngoài pháp luật Pháp luật là bà đỡ của dân chủ Mọi quyền dân chủ của người dân nhất thiết phải được thể chế hóa bằng hiến pháp và pháp luật, ngược lại hệ thống

pháp luật phải bảo đảm cho quyền tự do, dân chủ của người dân được tôn trọng trong thực tế

Từ nhận thức lý luận, tiếp thu có chọn lọc các giá trị phổ biến của Nhà nước pháp quyền nói chung và từ thực tiễn lãnh đạo quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Đảng ta đã đúc kết, kế thừa có chọn lọc và vận dụng sáng tạo tư tưởng Nhà nước pháp quyền trong lịch sử tư tưởng nhân loại và quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước, pháp luật kiểu mới vào thực tiễn xây dựng Nhà nước kiểu mới ở nước ta Theo đó, quan niệm về những đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng từng bước được hình thành, phát triển và được thể hiện tại các văn kiện, nghị quyết khác nhau của Đảng và trong các văn bản pháp luật của Nhà nước

Trong Văn kiện Đại hội XIII, các đặc trưng cơ bản đó đã được khái quát một cách cô đọng, tập trung tại một luận điểm về Nhà nước pháp quyền xã hội

chủ nghĩa Việt Nam: “Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tấ cả quyền lực Nhà nước thuộc về

nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Quyền lực nhà nước là thống nhất; có sự phân công phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp Nhà nước ban hành pháp luât; tổ chức, quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, vô trách nhiệm, lạm quyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân; giữ nghiêm kỷ cương xã hội; nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ, có sự phân công, phân cấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất

của Trung ương” 3 Có thể khẳng định rằng, luận điểm được nêu trong Văn kiện Đại hội XIII là luận điểm thể hiện đầy đủ và tập trung nhất các đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Quan điểm Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định bản chất của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

Nghiên cứu về tư tưởng Nhà nước pháp quyền trong lịch sử tư tưởng nhân loại có thể thấy đặc trưng bản chất nổi bật của Nhà nước pháp quyền nói chung

là tinh thần “thượng tôn pháp luật”, ở đó mọi tổ chức và công dân đều phải sống

và hành động tuân theo hiến pháp, pháp luật Đặc trưng bản chất này được thể

hiện cụ thể bao gồm: Một là, Nhà nước pháp quyền là tổ chức chính trị của nhân dân, bảo đảm chủ quyền của nhân dân Hai là, Nhà nước pháp quyền là nhà

nước tôn trọng pháp luật, bảo đảm tính tối cao của hiến pháp và pháp luật trong

đời sống xã hội Ba là, Nhà nước pháp quyền công nhận, tôn trọng thực hiện và bảo vệ quyền công dân Bốn là, Nhà nước pháp quyền là nhà nước chịu trách

nhiệm trước công dân về những hoạt động của mình, còn công dân phải thực hiện các nghĩa vụ đối với nhà nước và chịu trách nhiệm pháp lý về những hành

vi vi phạm pháp luật của mình Năm là, Nhà nước pháp quyền phải có hình thức

tổ chức quyền lực nhà nước thích hợp với từng quốc gia và có cơ chế giám sát

sự tuân thủ pháp luật, xử lý các vi phạm pháp luật, bảo đảm cho pháp luật được

thực hiện Sáu là, Nhà nước pháp quyền là nhà nước bảo đảm sự độc lập của tòa

án và tính dân chủ, minh bạch của pháp luật

Tiếp thu, kế thừa chọn lọc tư tưởng nhân loại về nhà nước pháp quyền, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhất quán quan điểm về bản chất của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là: Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân - Nhà nước do toàn dân nắm quyền tổ chức xây dựng và điều hành hoạt động - Nhà nước đại diện và chăm lo, bảo vệ cho quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân Mặt khác, Nhà nước pháp

3Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập

1, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tr.117

quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là công cụ để quản lý, điều hành, duy trì trật

tự xã hội nên “yêu cầu thượng tôn pháp luật” là đặc trưng bản chất nổi bật của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tuy nhiên, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam tất yếu phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam, là công cụ để cụ thể hóa và thực hiện thắng lợi cương lĩnh, đường lối, mục tiêu lý tưởng của Đảng, của giai cấp công nhân

và cũng là ước mơ, nguyện vọng của toàn thể nhân dân lao động vì một xã hội phát triển ổn định, văn minh, thịnh vượng

Bước sang thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay, Đảng ta luôn nhất quán chủ trương xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là vấn đề tất yếu

để đưa công cuộc đổi mới đến thành công Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng tiếp tục xác định: “Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững mạnh, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, vì nhân dân phục vụ và

vì sự phát triển của đất nước Tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực gắn với siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong hoạt động của Nhà nước và của cán bộ, công chức, viên chức Tiếp tục đẩy mạnh đấu tranh, phòng chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tội phạm và tệ nạn xã hội” 4 Đây, vừa là mục tiêu, vừa là phương hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong tình hình mới

3 Tầm quan trọng của việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Có thể khẳng định, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quy luật phát triển tất yếu của Nhà nước Việt Nam, là ước mơ, khát vọng và sự lựa chọn của nhân dân, phù hợp với các xu hướng phát triển nhà nước trên thế giới, đã được Đảng ta cân nhắc kỹ lưỡng Trong điều kiện bối cảnh quốc tế, khu vực và trong nước có những biến đổi to lớn, toàn diện

và sâu sắc hiện nay, chúng ta tập trung xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp

4 Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập

quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam để phát huy những giá trị tiến bộ, phục vụ phát triển đất nước là yêu cầu cấp thiết

Thực tiễn, ngay sau khi giành được chính quyền lập nên nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Hồ Chí Minh khẳng định rõ vai trò to lớn của nhân dân trong xây dựng và bảo vệ chính quyền Theo Người, nhân dân vừa là chủ thể vừa là đối tượng phục vụ của nhà nước, nhà nước phải là công bộc, đầy tớ của nhân dân, nhân dân là người lập ra nhà nước, mọi quyền lực nhà nước đều thuộc

về nhân dân Người khẳng định: “NƯỚC TA LÀ NƯỚC DÂN CHỦ Bao

nhiều lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân” 5

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, chỉ có một nhà nước thực sự của dân, do dân

tổ chức, xây dựng và kiểm soát trên thực tế mới có thể là nhà nước vì dân được.

Đó là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, không có đặc quyền, đặc lợi, thực sự trong sạch, cần, kiệm, liêm, chính Trong nhà nước đó, mọi cán bộ, viên chức nhà nước đều là công bộc, đầy tớ của nhân dân

Theo đó, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam xác định nhân dân là nguồn gốc, là chủ thể quyền lực của Nhà nước, tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa Hiến pháp và pháp luật

có vị trí, hiệu lực cao nhất không chỉ đối với xã hội, mà ngay cả trong tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước, là cơ sở của quyền lực nhà nước Quyền lực nhà nước là thống nhất có sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Nhà nước tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân, tôn trọng các cam kết quốc tế với tư cách là một thành viên Nâng cao trách nhiệm pháp lý trong mối quan hệ giữa nhà nước và công dân Quyền lợi đi đôi với nghĩa vụ; dân chủ gắn liền với kỷ cương Thực hiện đầy đủ các điều ước quốc tế mà Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội

5 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.